Luận văn Thạc sĩ Ngôn ngữ học: "Câu bị động" và "nghĩa bị động" trong tiếng Việt

BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC SÖ PHAÏM TP. HOÀ CHÍ MINH

NGUYEÃN HOAØNG TUAÁN

“CAÂU BÒ ÑOÄNG” VAØ “NGHÓA BÒ ÑOÄNG” TRONG TIEÁNG VIEÄT

Chuyeân ngaønh: NGOÂN NGÖÕ HOÏC Maõ soá: 60 22 01

NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC: PGS.TS. NGUYEÃN THÒ HAI

LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ NGOÂN NGÖÕ HOÏC

Thaønh phoá Hoà Chí Minh – 2006

LÔØI CAÛM ÔN

Luaän vaên ñöôïc hoaøn thaønh taïi tröôøng Ñaïi hoïc Sö phaïm TP. Hoà Chí Minh theo chöông trình ñaøo

taïo Thaïc só heä chính qui taäp trung, töø 2003 ñeán 2006.

Baèng taát caû tình caûm chaân thaønh cuûa mình, toâi xin baøy toû loøng bieát ôn ñeán Ban giaùm hieäu tröôøng

Ñaïi hoïc, Ban chuû nhieäm khoa Ngöõ vaên vaø Phoøng KHCN sau Ñaïi hoïc cuûa nhaø tröôøng ñaõ taän tình giuùp ñôõ

dìu daét toâi trong suoát quaù trình hoïc taäp.

Trong quaù trình laøm luaän vaên toát nghieäp, toâi nhaän ñöôïc söï höôùng daãn taän tình cuûa Phoù Giaùo sö –

Tieán só Nguyeãn Thò Hai, ngöôøi giuùp ñôõ toâi trong thôøi gian laøm ñeà taøi. Toâi xin baøy toû loøng tri aân chaân thaønh

cuøng vôùi taát caû söï kính troïng saâu saéc nhaát.

Nhaân dòp naøy, toâi xin toû loøng bieát ôn ñeán PGS. Cao Xuaân Haïo vaø caùc thaày coâ, ñoàng nghieäp ñaõ

quan taâm, ñoäng vieân, giuùp ñôõ toâi khi thöïc hieän ñeà taøi naøy.

Cuoái cuøng vôùi tình caûm noàng thaém, xin göûi ñeán nhöõng ngöôøi thaân yeâu nhaát ñaõ heát loøng ñoäng vieân

TP. Hoà Chí Minh, ngaøy 19 thaùng 8 naêm 2006

Ngöôøi thöïc hieän ñeà taøi

NGUYEÃN HOAØNG TUAÁN

vaø giuùp ñôõ toâi hoaøn thaønh luaän vaên.

MÔÛ ÑAÀU

1. LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI VAØ MUÏC ÑÍCH NGHIEÂN CÖÙU

Trong tieáng Vieät, thaùi bò ñoäng (passive voice) vaø cuøng vôùi noù laø khaùi nieäm caâu bò

ñoäng (passive sentence) hay “nghóa bò ñoäng” (“passive meaning”) ñöôïc giôùi Vieät ngöõ hoïc

raát quan taâm. Vaán ñeà naøy ñaõ ñöôïc baøn ñeán khaù nhieàu nhöng cho ñeán nay caùc yù kieán vaãn

coøn phaân taùn, thaäm chí ngay caû ñoái vôùi vieäc caâu bò ñoäng coù toàn taïi trong tieáng Vieät hay

khoâng vaãn chöa coù ñöôïc söï nhaát trí.

Moät soá nhaø Vieät ngöõ hoïc cho raèng tieáng Vieät khoâng coù thaùi bò ñoäng hay caâu bò

ñoäng vì tieáng Vieät, voán thuoäc loaïi hình Ñeà-Thuyeát, khoâng coù Chuû ngöõ ngöõ phaùp chæ

ngöôøi haønh ñoäng hay chuû theå mang traïng thaùi. Moät soá khaùc cho raèng maëc duø tieáng Vieät

khoâng coù daïng bò ñoäng vôùi tö caùch laø moät phaïm truø ngöõ phaùp cuûa ñoäng töø, nhöng vaãn coù

theå noùi ñeán keát caáu caâu bò ñoäng trong tieáng Vieät, caên cöù vaøo söï toàn taïi cuûa caùc caáu truùc

coù vò ngöõ goàm ñöôïc, bò keát hôïp vôùi moät ñoäng töø ngoaïi ñoäng.

Ñöùng tröôùc vaán ñeà naøy, moät ngöôøi bình thöôøng, coù theå chaúng quan taâm laø maáy.

Nhöng chính hoï khi bieát raèng vaán ñeà chöa ñöôïc nhaát quaùn aáy laïi ñöôïc nhaø tröôøng phoå

thoâng ñöa vaøo boä saùch giaùo khoa ñeå giaûng daïy cho con em mình thì chaéc hoï seõ khoâng

maáy haøi loøng! Coøn vôùi moät soá ngöôøi khaùc, nhöõng ngöôøi ñaõ coù ít nhieàu kieán thöùc veà Ngoân

ngöõ hoïc, khi caàm treân tay cuoán saùch giaùo khoa Ngöõ vaên 7 taäp II ñöôïc Boä Giaùo Duïc vaø

Ñaøo Taïo cho pheùp thöïc hieän chính thöùc trong phaïm vi toaøn quoác töø naêm hoïc 2002 – 2003

ñeán nay – vaø ôû ñaáy ñaõ daønh troïn hai tieát hoïc cho noäi dung “Chuyeån ñoåi caâu chuû ñoäng

thaønh caâu bò ñoäng” [37, tr. 57-58; 64-65] thì seõ nghó sao? Coù phaûi chaêng ñaây laø thoâng

ñieäp töø boä saùch giaùo khoa ñaõ chính thöùc coâng nhaän raèng trong ngöõ phaùp tieáng Vieät coù

moät quy taéc baét buoäc phaûi phaân bieät caâu bò ñoäng vaø caâu chuû ñoäng nhö trong tieáng Phaùp,

ñoàng thôøi qua ñoù maø khaúng ñònh raèng phaïm truø thaùi laø moät phaïm truø ngöõ phaùp cuûa tieáng

Vieät?

Moät vaán ñeà chöa ñöôïc thoáng nhaát trieät ñeå, moät vaán ñeà gaây nhieàu söï tranh caõi nhaát

trong giôùi Vieät ngöõ hoïc, vaãn ñang toàn taïi hai quan ñieåm traùi ngöôïc nhau veà noù nhö ñaõ

neâu treân, nhöng laïi ñöôïc chöông trình phoå thoâng ñöa vaøo giaûng daïy. Neáu vaäy hoïc sinh seõ

khoâng bao giôø daùm vieát caâu: Côm ñaõ doïn leân - maø seõ vieát Côm ñaõ ñöôïc doïn leân. Cuõng

töông töï nhö vaäy, hoï seõ söûa caùc caâu Tieàn ñaõ caát chöa; Baùo môùi ñoïc chöa…thaønh Tieàn ñaõ

ñöôïc caát chöa, Baùo môùi ñöôïc ñoïc chöa... Vaäy thöû hoûi caùch noùi naøo töï nhieân hôn, caùch noùi

naøo thoâng duïng hôn ñoái vôùi ngöôøi daïy cuõng nhö ngöôøi hoïc tieáng Vieät? Chính vì theá,

chuùng toâi, trong phaïm vi cuûa moät luaän vaên cao hoïc, theo höôùng Ngöõ phaùp chöùc naêng, seõ

coá gaéng giaûi quyeát trieät ñeå, mong roïi moät aùnh saùng coù söùc thuyeát minh vaøo moät vaán ñeà

ñang chöa coù ñöôïc söï nhaát trí hoaøn toaøn, coù lieân quan ñeán caùch hieåu ngöõ phaùp tieáng Vieät,

cuõng nhö ñeán vò trí cuûa tieáng Vieät trong caùc loaïi hình ngoân ngöõ cuûa nhaân loaïi, cuûa chaâu AÙ

vaø cuûa vuøng Ñoâng Döông. Treân cô sôû ñoù, chuùng toâi muoán chöùng minh raèng noäi dung baøi

giaûng Chuyeån ñoåi caâu chuû ñoäng thaønh caâu bò ñoäng hieän nay ñöôïc trieån khai trong saùch

giaùo khoa baäc Trung hoïc cô sôû (lôùp 7 taäp II) laø moät vaán ñeà caàn phaûi ñöôïc xem xeùt laïi.

2. LÒCH SÖÛ NGHIEÂN CÖÙU VAÁN ÑEÀ

Nhö ñaõ neâu, vaán ñeà daïng bò ñoäng noùi chung vaø caâu bò ñoäng trong tieáng Vieät noùi rieâng

ñöôïc nhieàu taùc giaû ñeà caäp ñeán. Ñoù cuõng laø maët thuaän lôïi ñoái vôùi chuùng toâi khi baét tay

thöïc hieän luaän vaên naøy. Quan ñieåm cuûa nhöõng ngöôøi ñi tröôùc (xem töø [1] ñeán [22]) coù theå

khaùc nhau, thaäm chí ñoái laäp vôùi nhau, song duø coù theá naøo noù cuõng giuùp cho chuùng toâi

phaùt hieän ra vaán ñeà vaø coù moät caùi nhìn khaùch quan hôn ñoái vôùi ñoái töôïng ñang khaûo saùt.

Sau ñaây chuùng toâi xin ñöôïc toång löôïc noäi dung caùc coâng trình cuûa caùc nhaø ngöõ phaùp tieáng

Vieät.

Nhìn chung coù theå xem xeùt hai quan ñieåm sau:

- Quan ñieåm thöù nhaát cho raèng tieáng Vieät khoâng coù daïng bò ñoäng hay caâu bò ñoäng.

- Quan ñieåm thöù hai cho raèng tieáng Vieät khoâng coù daïng bò ñoäng vôùi tö caùch laø moät

phaïm truø ngöõ phaùp cuûa ñoäng töø, nhöng vaãn coù theå noùi ñeán keát caáu caâu bò ñoäng

trong tieáng Vieät.

2.1. Quan ñieåm cho raèng tieáng Vieät khoâng coù daïng bò ñoäng hay caâu bò ñoäng

1. Beân caïnh tieâu chí hình thaùi hoïc khi nhaän ñònh tieáng Vieät khoâng toàn taïi caâu bò

ñoäng1, moät soá taùc giaû coøn döïa vaøo ñaëc ñieåm tieáng Vieät laø moät ngoân ngöõ thieân chuû ñeà chöù

khoâng thieân chuû ngöõ, caùc ngoân ngöõ thieân chuû ñeà thì khoâng theå xuaát hieän bò ñoäng bôûi bò

ñoäng laø ñaëc tröng cuûa caùc ngoân ngöõ thieân chuû ngöõ. YÙ kieán naøy xuaát phaùt töø luaän ñieåm

cuûa Ch.N. Li vaø S.A.Thompson (1976) veà söï ñoái laäp giöõa hai loaïi hình ngoân ngöõ “Thieân

chuû ñeà” vaø “Thieân chuû ngöõ”. Döïa vaøo yù kieán cuûa Ch.N. Li vaø S.A.Thompson, Cao Xuaân

Haïo (1991, 2001) khaúng ñònh döùt khoaùt raèng tieáng Vieät khoâng coù thaùi bò ñoäng, do ñoù

khoâng coù caâu bò ñoäng. Theo oâng, tieáng Anh vaø caùc thöù tieáng Chaâu AÂu khaùc laø nhöõng

ngoân ngöõ ''Thieân chuû ngöõ'' (Subject-prominent Languages), thì tieáng Vieät coù ñuû nhöõng

thuoäc tính cuûa moät ngoân ngöõ ''Thieân chuû ñeà'' (Topic-prominent Languages). Keát caáu bò

ñoäng laø moät trong nhöõng ñaëc tröng cuûa caùc ngoân ngöõ ''Thieân chuû ngöõ'', coøn trong caùc

ngoân ngöõ ''Thieân chuû ñeà'', Thaùi bò ñoäng ñöôïc coi laø moät hieän töôïng ngoaïi bieân - haïn höõu,

khoâng maáy khi thaáy coù. Cao Xuaân Haïo khaúng ñònh:

Caâu bò ñoäng laø loaïi caâu trong ñoù chuû ngöõ khoâng ñaûm ñöông vai ngöôøi haønh ñoäng,

ngöôøi mang tính chaát hay ngöôøi coù caûm xuùc, maø laø moät vai nghóa khaùc, thöôøng laø vai

ñoái töôïng cuûa haønh ñoäng, cuûa tình caûm, hay laø vai ngöôøi nhaän, trong khi caùc vai

thöôøng do chuû ngöõ ñaûm ñöông coù theå ñöôïc chæ roõ ra moät caùch hieån ngoân hay khoâng.

Nghóa bò ñoäng chính laø nghóa cuûa loaïi caâu vöøa noùi treân.

Coøn Nguyeãn Thò AÛnh [1, tr. 36-47], döïa treân quan nieäm cuûa Ngöõ phaùp chöùc naêng, vaø

tieáp thu quan ñieåm cuûa Cao Xuaân Haïo, cuõng coù keát luaän töông töï. Khi chöùng minh trong

tieáng Vieät khoâng coù “thaùi bò ñoäng” hai taùc giaû neâu treân ñaõ ñeà caäp ñeán caùc vaán ñeà nhö

sau:

- Thöïc ra, baát kyø ngoân ngöõ naøo cuõng coù khaû naêng dieãn taû yù nghóa bò ñoäng. Song,

vôùi moät ngoân ngöõ ''Thieân chuû ngöõ'', Thaùi bò ñoäng ñöôïc ngöõ phaùp hoùa thaønh moät phaïm

truø vôùi moät hình thöùc bieåu ñaït rieâng coù tính baét buoäc tuyeät ñoái, trong khi tieáng Vieät,

1 Tieáng Vieät laø moät ngoân ngöõ thuoäc loaïi hình ñôn laäp, phaân tích tính, vò töø tieáng Vieät khoâng coù caùc chæ toá ñaùnh daáu veà ngoâi, thôøi, thöùc, daïng…, neân khoâng toàn taïi caâu bò ñoäng nhö caùc ngoân ngöõ bieán hình (tieáng Anh, tieáng Phaùp,v.v.). Ñeå chuyeån ñöôïc moät caâu töø daïng chuû ñoäng sang daïng bò ñoäng thì caùc ngoân ngöõ bieán hình phaûi duøng ñeán söï bieán ñoåi hình thaùi cuûa vò töø. Tieáng Vieät voán laø moät ngoân ngöõ khoâng coù hieän töôïng bieán hình töø neân tieáng Vieät khoâng coù daïng bò ñoäng vôùi tö caùch laø moät phaïm truø ngöõ phaùp.

moät ngoân ngöõ ''Thieân chuû ñeà'' thì yù nghóa bò ñoäng khoâng heà coù moät hình thöùc bieåu ñaït

naøo nhö theá. Nhöõng taùc giaû ñaõ coâng nhaän keát caáu ñöôïc, bò thöôøng ñöôïc duøng ñeå dòch

caùc keát caáu bò ñoäng cuûa tieáng AÂu Chaâu laø nhöõng keát caáu bò ñoäng, khoâng nhaän thaáy

raèng hai vò töø naøy laø nhöõng vò töø ngoaïi ñoäng chính danh trong ngoân ngöõ naøo cuõng coù,

vaø ngoân ngöõ naøo cuõng duøng chuùng ôû hình thaùi chuû ñoäng ñeå bieåu ñaït nhöõng yù nghóa

maø caùc taùc giaû aáy goïi laø bò ñoäng.

- Trong tieáng Vieät khoâng coù moät vai nghóa naøo coù theå do nghóa cuûa vò töø phaân cho

caùc thaønh phaàn caâu nhö trong caùc thöù tieáng Chaâu AÂu. Vaäy chæ moät ai muoán aùp ñaët caùc

phaïm truø ngöõ phaùp cuûa caùc thöù tieáng Chaâu AÂu vaøo tieáng Vieät, moät ngoân ngöõ khaùc

haün loaïi hình, môùi coù theå noùi raèng tieáng Vieät coù Thaùi bò ñoäng.

- Veà noäi dung, yù nghóa tình thaùi cuûa bò laø bình luaän veà caùi söï tình do vò töø boå ngöõ

bieåu thò nhö moät söï tình ''baát lôïi'' cho chuû theå hay cho caùi ñoái töôïng ñöôïc choïn laøm

chuû ñeà. Ngöôïc laïi, yù nghóa tình thaùi cuûa ñöôïc laø bình luaän veà söï tình aáy nhö moät söï

tình ''coù lôïi'' cho chuû theå hay cho sôû chæ cuûa chuû ñeà.

- Hôn nöõa, ñöôïc vaø bò trong tieáng Vieät chöa bao giôø maát chuùt yù nghóa töø vöïng naøo

ñeå ta coù theå noùi raèng noù ñaõ ''hö hoùa'' (töùc ngöõ phaùp hoùa) vaø bieán thaønh nhöõng ''trôï töø'',

duø khi boå ngöõ cuûa noù laø ngöõ danh töø hay ngöõ vò töø. Nghóa tình thaùi cuûa ñöôïc (''coù lôïi,

ñaùng möøng'') vaø cuûa bò (''baát 1ôïi, ñaùng tieác'') khoâng bao giôø suy suyeån.

Nhöõng ñieàu neâu treân caøng cho thaáy bò, ñöôïc khoâng theå ñöôïc coi laø moät tieâu chí ngöõ

phaùp ñeå nhaän dieän Caâu bò ñoäng, vaø söï phaân bieät yù nghóa bò ñoäng vaø yù nghóa chuû ñoäng

trong tieáng Vieät laø vaán ñeà ngoân caûnh (duïng phaùp), chöù khoâng phaûi laø vaán ñeà ngöõ phaùp.

Chính vì theá, coù theå khaúng ñònh tieáng Vieät khoâng coù Thaùi bò ñoäng nhö laø moät phaïm truø

ngöõ phaùp.

Ñoàng tình vôùi quan ñieåm thöù nhaát naøy coøn coù hai taùc giaû Hoaøng Duõng vaø Buøi Maïnh

Huøng. Trong Nhöõng tri thöùc vaø kyõ naêng veà tieáng Vieät caàn ñöôïc daïy vaø hoïc ôû nhaø tröôøng

phoå thoâng [8, tr. 66-67], khi baøn veà vò töø, hai taùc giaû ñaõ nhaän ñònh: bò vaø ñöôïc thöôøng

ñöôïc coi laø "chæ toá cuûa thaùi bò ñoäng". Nhöng tieáng Vieät khoâng coù "thaùi bò ñoäng", vì vai

nghóa cuûa Ñeà khoâng bò giôùi haïn nhö chuû ngöõ trong caùc thöù tieáng Chaâu AÂu. Hai vò töø naøy

ñeàu giöõ nguyeân nghóa töø vöïng, neân khoâng theå xeáp vaøo loaïi hö töø ("chæ toá"). Boå ngöõ cuûa

noù coù theå laø danh ngöõ hay laø vò ngöõ. Khi boå ngöõ cuûa bò hay ñöôïc laø vò ngöõ, hai vò töø naøy

coù theå ñöôïc coi laø moät thöù vò töø tình thaùi, duø chuû theå cuûa noù khoâng truøng vôùi chuû theå cuûa

vò ngöõ laøm boå ngöõ tröïc tieáp cho noù.

2. Nhöõng taùc giaû uûng hoä quan nieäm tieáng Vieät khoâng coù daïng bò ñoäng vaø caâu bò

ñoäng coøn döïa treân quan nieäm raèng caùc ñoäng töø bò vaø ñöôïc laø nhöõng ñoäng töø ngoaïi ñoäng

chính danh, neân khoâng theå coi chuùng laø daáu hieäu ngöõ phaùp bieåu hieän quan heä bò ñoäng.

Nguyeãn Kim Thaûn (1977) cho raèng ñoäng töø bò, ñöôïc laø nhöõng ñoäng töø ñoäc laäp ñoùng vai

troø chính trong boä phaän vò ngöõ cuûa caâu chöù khoâng phaûi laø hö töø bieåu thò daïng bò ñoäng cuûa

ñoäng töø. Daïng chuû ñoäng vaø daïng bò ñoäng laø phaïm truø ngöõ phaùp cuûa tieåu loaïi ñoäng töø

ngoaïi ñoäng. Ñoäng töø tieáng Vieät khoâng coù phaïm truø daïng theo khaùi nieäm truyeàn thoáng. YÙ

nghóa bò ñoäng cuûa caâu noùi ñöôïc bieåu thò baèng hai caùch.

a) Caùch thöù nhaát laø ñaûo traät töï cuûa ñoäng töø ngoaïi ñoäng vaø danh töø bieåu thò ñoái

töôïng chi phoái cuûa ñoäng töø aáy.

Ví duï: Song nhöõng veát thöông ñang haøn gaén daàn daàn. (TDT, 58)

b) Caùch bieåu thò thöù hai cuûa yù nghóa bò ñoäng laø duøng nhöõng ñoäng töø chòu ñöïng may

ruûi phaûi, chòu, maéc, bò vaø ñöôïc ñaët lieàn ñoäng töø ngoaïi ñoäng.

Ví duï: Choàng vaãn bò ñaùnh bò troùi suoát ñeâm. (NTT, 95)

Caùch bieåu thò baèng phöông tieän töø vöïng naøy coøn coù saéc thaùi may ruûi. Ñöôïc bieåu thò söï

may maén cho chuû theå. Ñöôïc coù nghóa laø ''tieáp nhaän moät caùch may maén'' ''coù dòp toát ñeå laøm

caùi gì'', ''ñöôïc pheùp (may maén) laøm caùi gì'', ví duï:

- Toâi sung söôùng ñöôïc laõnh caùi traùch nhieäm keát thuùc leã khai maïc. (HCT, II,78).

bò bieåu thò söï ruûi ro cho chuû theå. Coù khi noù coù nghóa laø “khoâng may maén...'', ví duï:

- Toâi bò gaõy chaân.

Khoâng theå coi ñaây laø nhöõng töø toá bieåu thò daïng bò ñoäng, bôûi vì daïng bò ñoäng cuûa ñoäng töø

chæ coù theå do ñoäng töø ngoaïi ñoäng ñöôïc hình thöùc hoùa taïo thaønh, khaùch theå phaûi chi phoái

laïi chuû theå vaø ta coù theå giaûi bieán caâu theo daïng chuû ñoäng.

Toùm laïi, bò, ñöôïc vaãn ñöôïc duøng nhö ñoäng töø ñoäc laäp; boå ngöõ cuûa noù coù theå laø: danh

töø, ñoäng töø, tính töø hay moät töø toå [16, tr. 237-241].

Quan ñieåm cuûa Nguyeãn Kim Thaûn ñöôïc Nguyeãn Minh Thuyeát (1986, 1998) uûng hoä

laøm saùng toû theâm. Tuy nhieân, duø khoâng thöøa nhaän tieáng Vieät coù daïng bò ñoäng nhö caùc

ngoân ngöõ Chaâu AÂu, nhöng caû hai taùc giaû ñeàu cho raèng tieáng Vieät coù caùch bieåu hieän yù

nghóa bò ñoäng rieâng cuûa mình, ñoù laø caùch bieåu hieän baèng caáu truùc cuù phaùp (Nguyeãn Kim

Thaûn) hay phöông tieän töø vöïng (Nguyeãn Minh Thuyeát).

3. Ñinh Vaên Ñöùc [6, tr. 139-141] thì cho raèng hai töø bò vaø ñöôïc chöa ñöôïc xem laø hö

töø thöïc söï, taùc giaû xeáp vaøo nhoùm caùc ñoäng töø tình thaùi ngöõ phaùp, laø nhöõng ñoäng töø troáng

nghóa. ÔÛ chuùng caùc yù nghóa töø vöïng laø raát ít, chuùng ñaõ ñöôïc ngöõ phaùp hoaù nhöng laïi chöa

trôû thaønh nhöõng hö töø thöïc söï, nhöõng ñoäng töø naøy coù noäi haøm raát heïp neân ngoaïi dieân phaûi

roäng- chuùng luoân luoân coù thaønh toá phuï, ví duï:

- Khoâng caàn giaûi quyeát tieáp.

- Chöa coù theå laøm xong.

- Ñang muoán gaëp thaày giaùo.

- Cuõng ñònh ñeán thaêm anh.

- Ñaõ toan ghi cheùp laïi.

- Chaúng daùm laøm phieàn baïn.

- Coøn ñöôïc thöôûng nöõa.

- Ñaõ bò cheâ traùch nhieàu.

Theo oâng, xeùt treân phöông dieän ngöõ nghóa, caùc ñoäng töø naøy coù hai maët, moät maët chuùng

mang yù nghóa ngöõ phaùp vôùi tính caùch laø moät trung taâm ngöõ phaùp trong toå hôïp vôùi thaønh toá

khaùc, coù theå ñoùng vai troø cuûa tieâu chí ngöõ phaùp, trong quan heä vôùi yù nghóa tieáp thuï- bò

ñoäng. Nhöng moät maët khaùc, chuùng coøn mang yù nghóa tình thaùi tham gia dieãn ñaït caùc nhaän

xeùt ñaùnh giaù chuû quan cuûa ngöôøi noùi, tính muïc ñích cuûa phaùt ngoân.

Khi dieãn ñaït caùc yù nghóa caùc töø ñöôïc, bò moät maët laø phöông tieän dieãn ñaït yù nghóa

ngöõ phaùp tieáp thuï nhöng tieáp thuï ôû ñaây coù theå ñöôïc hieåu theo saéc thaùi “may” hay “ruûi”,

maø “may” hay “ruûi” laø theo nhaän thöùc vaø ñaùnh giaù cuûa ngöôøi noùi- do ñoù bò vaø ñöôïc cuõng

laâm thôøi trôû thaønh nhöõng töø tình thaùi. Tình hình ñoái vôùi caùc ñoäng töø khaùc trong nhoùm naøy,

treân nguyeân taéc cuõng nhö vaäy, ñieàu ñoù khieán chuùng trôû thaønh nhöõng ñoäng töø tình thaùi-

ngöõ phaùp.

4. Thoâng qua vieäc so saùnh ngöõ nghóa, ngöõ phaùp cuûa ñöôïc, bò, phaûi trong tieáng Vieät

vôùi ban, t’raân trong tieáng Khmer, Vuõ Ñöùc Nghieäu [11, tr. 13-24] cuõng coù caùch nhìn nhaän

nhö sau:

- YÙ nghóa bò ñoäng cuûa caùc töø ñöôïc, bò laø do nghóa “töï noù” chöù khoâng phaûi laø yù nghóa

bò ñoäng do söï caáu taïo daïng bò ñoäng (passive voice) ñem ñeán. Vì vaäy, ñoù laø nhöõng töø coù yù

nghóa thuï ñoäng chöù khoâng phaûi laø nhöõng töø ôû daïng bò ñoäng hay yeáu toá taïo daïng bò ñoäng

cho ñoäng töø khaùc.

- Trong tieáng Vieät, caùc caáu truùc cuù phaùp bò ñoäng coù theå ñöôïc taïo laäp nhôø nhöõng töø

coù yù nghóa thuï ñoäng hoaëc vôùi caáu truùc coù töø mang nghóa thuï ñoäng.Vaø nhöõng töø naøy laïi

hoaøn toaøn khoâng phaûi laø nhöõng töø ñöôïc bieán hình ñeå theå hieän daïng bò ñoäng (ñöôïc hieåu

vôùi tö caùch laø moät phaïm truø ngöõ phaùp), cho neân coù theå noùi caùch khaùc raèng: ñeå theå hieän

caùi yù nghóa töông ñöông vôùi yù nghóa cuûa daïng bò ñoäng trong caùc ngoân ngöõ bieán hình Chaâu

AÂu, tieáng Vieät (ngoân ngöõ ñôn laäp, khoâng bieán hình) ñaõ söû duïng caùc phöông thöùc töø vöïng

chöù khoâng phaûi laø nhöõng phöông thöùc thuoäc veà ngöõ phaùp.

2.2. Quan ñieåm cho raèng tieáng Vieät khoâng coù daïng bò ñoäng vôùi tö caùch laø moät phaïm

truø ngöõ phaùp cuûa ñoäng töø, nhöng vaãn coù theå noùi ñeán keát caáu caâu bò ñoäng trong tieáng

Vieät.

Ngöôïc vôùi quan nieäm treân, moät soá nhaø nghieân cöùu khaùc laïi cho raèng trong tieáng Vieät

maëc duø khoâng coù phaïm truø bò ñoäng vôùi tö caùch laø moät phaïm truø hình thaùi hoïc nhöng vaãn

coù caáu truùc bò ñoäng hay caâu bò ñoäng.

1. Nguyeãn Phuù Phong (1976) thöøa nhaän “bò ñoäng” nhö moät phaïm truø ngöõ phaùp taùch

bieät trong tieáng Vieät. OÂng bieän luaän raèng coù theå xaùc laäp moät caëp caâu chuû ñoäng - bò ñoäng

tieáng Vieät töông öùng veà maët chuyeån dòch vôùi caëp caâu chuû ñoäng - bò ñoäng trong tieáng

Phaùp, vaø chæ roõ moái quan heä hình thöùc giöõa caùc thaønh phaàn cuûa moãi caëp caâu trong nhöõng

thuaät ngöõ chung. OÂng cuõng cho ñöôïc, bò, do laø nhöõng trôï töø bò ñoäng.

2. Hoaøng Troïng Phieán (1980) quan nieäm “trong tieáng Vieät phöông thöùc ñoái laäp bò

ñoäng vaø chuû ñoäng khoâng phaûi baèng con ñöôøng ngöõ phaùp thuaàn tuyù maø baèng con ñöôøng töø

vöïng - ngöõ phaùp”. Theo taùc giaû, quan heä cuù phaùp trong caâu bò ñoäng tieáng Vieät ñöôïc bieåu

hieän nhö sau:

- Boå ngöõ ñoái töôïng trong caâu chuû ñoäng trôû thaønh chuû ngöõ trong caâu bò ñoäng töông

öùng.

- Vò ngöõ bao goàm caùc töø bò, ñöôïc, do keøm theo ñoäng töø ngoaïi ñoäng.

- Chuû theå ôû caâu chuû ñoäng khoâng baét buoäc phaûi xuaát hieän trong caâu bò ñoäng töông

öùng.

3. Coøn N.V. Stankevich (1982) khi ñoái chieáu tieáng Vieät vôùi ba loaïi hình tieáng Haùn,

taùc giaû ñaõ nhaän ñònh veà keát caáu bò ñoäng vaø yù nghóa bò ñoäng trong tieáng Vieät nhö sau:

ÔÛ tieáng Vieät hieän ñaïi coù 6 kieåu caâu bò ñoäng:

V1: Ñ + V: Thö vieát xong.

V2: Ñ + Tt + V: Chöõ Haùn khoù vieát.

V3: V + Ñ: (Treân töôøng) treo moät böùc tranh.

V4: Ñ + thuï ñoäng + C + V: Toâi bò thaày phaït.

V5: Ñ + laø do + C + V: Tranh naøy laø do An veõ.

V6: Ñ + V + C: AÙo thaém nöôùc.

Theo taùc giaû kieåu caâu bò ñoäng ñöôïc duøng roäng raõi nhaát trong tieáng Vieät laø V4 coù ñoäng töø

thuï ñoäng laøm vò ngöõ. Baø nhaän ñònh tieáng Vieät coù maáy ñaëc ñieåm nhö sau veà caùch dieãn ñaït

yù nghóa bò ñoäng:

- Kieåu caâu coù ñoäng töø thuï ñoäng laø kieåu phoå bieán khaù roäng;

- Trong khi trình baøy yù nghóa bò ñoäng, coù söï phaân bieät roõ giöõa tröôøng hôïp “may, toát”

vaø tröôøng hôïp “ruûi, xaáu”;

- Caùi maø ngöôøi ta goïi laø “caâu bò ñoäng” chæ laø moät tröôøng hôïp caù bieät trong nhöõng

bieán theå coù theå coù cuûa kieåu caâu coù ñoäng töø thuï ñoäng;

- Vai troø cuûa hö töø trong caâu bò ñoäng laø moät vai troø khoâng roõ neùt laém.[14, tr. 174-

185]

4. Leâ Xuaân Thaïi (1989) cuõng taùn ñoàng moät quan ñieåm töông töï, khi cho raèng tieáng

Vieät maëc duø khoâng coù caùc caâu bò ñoäng hoaøn toaøn gioáng nhö caâu bò ñoäng trong caùc ngoân

ngöõ Chaâu AÂu nhöng cuõng coù loaïi caâu coù theå goïi laø caâu bò ñoäng vôùi nhöõng ñaëc ñieåm sau:

- Chuû ngöõ cuûa caâu bieåu thò ñoái töôïng haønh ñoäng chöù khoâng phaûi laø chuû theå haønh

ñoäng.

- Vò ngöõ cuûa caâu bò ñoäng do taùc ñoäng caùc ñoäng töø bò, ñöôïc ñaûm nhieäm.

- Sau vò ngöõ laø moät cuïm chuû vò. Ví duï:

Em hoïc sinh naøy ñöôïc coâ giaùo khen.

Thaønh phoá Vinh bò maùy bay giaëc taøn phaù.

Ngoaøi ra, taùc giaû cuõng thöøa nhaän caùc caâu bò ñoäng coù nhöõng bieán theå vaéng bò, ñöôïc, kieåu:

Böõa côm ñaõ doïn ra.

Ngoâi nhaø naøy xaây baèng gaïch. [5, tr. 8-18]

5. Hai taùc giaû Dieäp Quang Ban vaø Nguyeãn Thò Thuaän (2000) cuõng beânh vöïc cho söï

toàn taïi cuûa caâu bò ñoäng trong tieáng Vieät. Theo hai taùc giaû, daïng (thaùi) bò ñoäng trong tieáng

Vieät khoâng phaûi laø daïng cuûa ñoäng töø maø laø daïng cuûa moät kieán truùc rieâng vôùi nhöõng ñaëc

tröng ngöõ phaùp vaø ngöõ nghóa xaùc ñònh. Caùc taùc giaû naøy laäp luaän raèng ñoäng töø trong tieáng

Vieät khoâng bieán hình töø, trong luùc ñoù phaïm truø daïng bò ñoäng, theo caùch hieåu cuûa caùc nhaø

nghieân cöùu ngoân ngöõ AÁn- AÂu, thì gaén lieàn vôùi daïng thöùc bieán hình cuûa ñoäng töø trong caùc

ngoân ngöõ coù bieán hình töø. Keát luaän hieån nhieân laø ñoäng töø tieáng Vieät, neáu theo caùch nhìn

hình thaùi hoïc ñoù, thì khoâng theå coù daïng bò ñoäng. Tuy nhieân, hai taùc giaû naøy löu yù raèng

vieäc xem xeùt daïng bò ñoäng nhö vaäy môùi chæ laø keát luaän veà hình thaùi cuûa ñoäng töø, chöù

khoâng phaûi noùi veà phaïm truø yù nghóa cuûa thaùi bò ñoäng vaø caùch bieåu hieän ngöõ phaùp tính cuûa

noù trong tieáng Vieät. Phaïm truø daïng bò ñoäng cuûa tieáng Vieät, theo hoï, vaãn coù ñuû tö caùch

moät phaïm truø ngöõ phaùp vôùi ñieàu kieän “baét buoäc” cuûa ngöõ phaùp laø söï coù maët cuûa yù nghóa

ngöõ phaùp phaûi ñöôïc theå hieän (ñaùnh daáu) baèng phöông tieän hình thöùc theo loái ngöõ phaùp

nghóa laø hoaëc baèng phuï toá, hoaëc baèng hö töø, traät töï töø hay caùc phöông thöùc ngöõ phaùp

khaùc, vaø nhöõng phöông thöùc ngöõ phaùp ñoù coù theå ñöôïc duøng taùch rieâng hoaëc duøng phoái

hôïp vôùi nhau. Theo ñoù, caùc taùc giaû ñaõ xaùc ñònh ñaëc ñieåm cuûa keát caáu bò ñoäng tieáng Vieät

nhö sau:

- Phöông thöùc ngöõ phaùp thích hôïp vôùi vieäc dieãn ñaït yù nghóa ngöõ phaùp bò ñoäng

trong tieáng Vieät laø hö töø vaø traät töï töø.

- Tính chaát cuûa ñoäng töø tham gia keát caáu bò ñoäng laø ñoäng töø ngoaïi ñoäng vaø coù

quan heä nghóa vôùi thöïc theå neâu ôû danh töø laøm chuû ngöõ cuûa toaøn caâu, ñöùng tröôùc

töø bò, ñöôïc.

- Caáu truùc nghóa cuûa caâu bò ñoäng:

 Caùc vai nghóa coù khaû naêng tham gia vaøo chöùc vuï ngöõ phaùp cuûa caâu bò ñoäng laø

theå ñoái töôïng, theå tieáp nhaän, theå ñích, theå ñöôïc lôïi, theå bò haïi, theå vò trí.

 Loaïi hình söï theå cuûa caâu bò ñoäng laø haønh ñoäng vôùi hai ñaëc tröng [+ñoäng] vaø

[+chuû yù].

- Xeùt veà maët cuù phaùp, caâu bò ñoäng laø caâu coù hai keát caáu chuû vò, kieåu: C – V [C-

V].

Noùi chung, theo hai taùc giaû naøy, daïng bò ñoäng trong tieáng Vieät khoâng phaûi laø daïng cuûa

ñoäng töø, maø laø daïng cuûa moät kieán truùc rieâng vôùi nhöõng ñaëc tröng ngöõ phaùp vaø ngöõ nghóa

xaùc ñònh.

Tröôùc ñaây, Dieäp Quang Ban [2, tr. 149-153], cho raèng yù nghóa bò ñoäng cuûa caâu

tieáng Vieät ñöôïc taïo ra bôûi hai ñieàu kieän sau:

- Söï coù maët cuûa moät trong hai töø bò, ñöôïc ñaõ hö hoùa;

Sau caùc töø bò, ñöôïc coù maët moät keát caáu chuû– vò, trong ñoù yeáu toá chính trong vò ngöõ

-

laø ñoäng töø ngoaïi ñoäng, chuû ngöõ cuûa ñoäng töø phaûi khaùc vôùi chuû ngöõ cuûa toaøn caâu

(töùc laø chuû ngöõ ñöùng tröôùc bò, ñöôïc), vaø chuû ngöõ cuûa ñoäng töø coù theå vaéng maët trong

ví duï sau ñaây.

Ví duï: (1) Giaùp ñöôïc (thaày) khen.

Vaät neâu ôû chuû ngöõ trong caâu bò ñoäng thöôøng giöõ vai ñoái töôïng tröïc tieáp cuûa haønh ñoäng

neâu ôû ñoäng töø ñöùng sau bò, ñöôïc, nhöng cuõng coù theå giöõ nhöõng vai khaùc. Duø laø vai ñoái

töôïng tröïc tieáp hay vai khaùc, nhöõng vaät neâu ôû chuû ngöõ bò ñoäng nhaát thieát phaûi coù maët

trong caâu khoâng bò ñoäng töông öùng. Chaúng haïn, caâu bò ñoäng (1) coù caâu khoâng bò ñoäng

töông öùng, trong ñoù Giaùp laø yeáu toá baét buoäc, nhö trong ví duï sau ñaây:

(2) Thaày khen Giaùp.

Theo caùch hieåu vöøa neâu, coù theå keát luaän raèng trong tieáng Vieät coù kieåu caâu bò ñoäng ñoái

laäp vôùi kieåu caâu khoâng bò ñoäng, maëc duø khoâng coù söï phaân bieät ñoäng töø ôû daïng bò ñoäng vaø

ñoäng töø ôû daïng chuû ñoäng.

6. Nguyeãn Thò Vieät Thanh (2002) cuõng ñoàng quan nieäm raèng tieáng Vieät coù toàn taïi

caâu bò ñoäng. Taùc giaû ñaõ neâu moät soá nhaän xeùt cuûa mình veà loaïi caâu bò ñoäng cuûa tieáng Nhaät

vaø tieáng Vieät [15, tr. 25-30]: “ …vaán ñeà caâu bò ñoäng cuûa tieáng Vieät cho ñeán nay vaãn chöa

daønh ñöôïc söï quan taâm thích ñaùng töø phía caùc nhaø ngoân ngöõ. Ngöôøi ta chæ môùi baøn ñeán

nhöõng caâu bò ñoäng “ñieån hình”, coøn raát nhieàu tröôøng hôïp khoâng ñieån hình thì chöa ñöôïc

baøn tôùi. Do vaäy, ngöôøi söû duïng môùi chæ bieát duøng caùc töø bò, ñöôïc… moät caùch töï nhieân chöù

chöa coù yù thöùc phaân bieät khi naøo thì caùc töø naøy bieåu thò nghóa bò ñoäng, khi naøo khoâng”.

7. Thoâng qua cuoán saùch giaùo khoa Ngöõ vaên 7 - taäp II (2003) ta thaáy caùc taùc giaû ñaõ

coâng nhaän trong tieáng Vieät coù caâu bò ñoäng neân töø ñaáy môùi daønh troïn hai tieát daïy cho noäi

dung Chuyeån ñoåi caâu chuû ñoäng thaønh caâu bò ñoäng. Noäi dung baøi giaûng ôû tieát thöù nhaát ñöôïc

trình baøy nhö sau:

- Caâu chuû ñoäng laø caâu coù chuû ngöõ chæ ngöôøi, vaät thöïc hieän moät hoaït ñoäng höôùng vaøo

ngöôøi, vaät khaùc (chæ chuû theå cuûa hoaït ñoäng).

- Caâu bò ñoäng laø caâu coù chuû ngöõ chæ ngöôøi, vaät ñöôïc hoaït ñoäng cuûa ngöôøi, vaät khaùc

höôùng vaøo (chæ ñoái töôïng cuûa hoaït ñoäng).

- Muïc ñích cuûa vieäc chuyeån ñoåi caâu chuû ñoäng thaønh caâu bò ñoäng: Vieäc chuyeån ñoåi

caâu chuû ñoäng thaønh caâu bò ñoäng (vaø ngöôïc laïi, chuyeån ñoåi caâu bò ñoäng thaønh caâu chuû

ñoäng) ôû moãi ñoaïn vaên ñeàu nhaèm lieân keát caùc caâu trong ñoaïn thaønh moät maïch vaên thoáng

nhaát [37, tr. 57-58; 64-65].

Tieåu keát: Nhìn chung, vaán ñeà phaân bieät giöõa ngöõ phaùp vaø töø vöïng laø chuyeän raát quan

troïng, baây giôø neáu phaân bieät caâu chuû ñoäng vôùi caâu bò ñoäng, nghóa chuû ñoäng vôùi nghóa bò

ñoäng thì thöû xem nhöõng söï phaân bieät aáy ñaõ ngöõ phaùp hoùa chöa? Ngöõ phaùp hoùa laø töø moät

thöïc töø bieán thaønh moät hö töø, moät töø coâng cuï.

Ví duï: töø “cho” laø vò töø (ñoäng töø) coù nghóa chæ hoaït ñoäng - chuyeån quyeàn sôû höõu

cuûa mình sang quyeàn sôû höõu cuûa ngöôøi khaùc. Nhöng maø “cho” coøn ñöôïc duøng nhö laø moät

giôùi töø.

Ví duï: Meï côûi aùo cho. thì “cho” khoâng coøn nghóa laø chuyeån quyeàn sôû höõu cuûa meï

sang con, maø söï xuaát hieän cuûa “cho” laøm vò ngöõ naøy coù nghóa “côûi aùo giuùp con”.

Coøn hai töø bò vaø ñöôïc khoâng phaûi laø moät coâng cuï ngöõ phaùp, ñoù laø nhöõng vò töø (laø

ñoäng töø) raát bình thöôøng coù theå xeáp vaøo vò töø tình thaùi (bò laø gaëp moät chuyeän khoâng may-

ñöôïc laø gaëp moät chuyeän may maén), khoâng coù tröôøng hôïp naøo chuùng maát nghóa töø vöïng.

3. ÑOÁI TÖÔÏNG VAØ PHAÏM VI NGHIEÂN CÖÙU

Ngöôøi vieát luaän vaên chæ taäp trung vaøo vieäc khaûo saùt nhöõng vaán ñeà coù lieân quan ñeán

“Caâu bò ñoäng” vaø “Nghóa bò ñoäng” trong tieáng Vieät. Vieäc khaûo saùt veà caùch duøng hai töø bò

vaø ñöôïc trong caâu tieáng Vieät nhaèm xaùc ñònh nhöõng “chæ toá” cuûa “caâu bò ñoäng“ vaø “nghóa

bò ñoäng” vaø nhöõng caùch khaùc ñeå dieãn ñaït yù nghóa bò ñoäng trong tieáng Vieät. Töø ñoù, xaùc ñònh

roõ laø trong tieáng Vieät coù toàn taïi hay khoâng toàn taïi “thaùi bò ñoäng” cuõng nhö “caâu bò ñoäng”.

Dó nhieân, trong khuoân khoå moät luaän vaên Cao hoïc, coøn nhieàu ñieàu chuùng toâi chöa laøm

ñöôïc, ví duï khoù coù theå thoáng keâ heát taát caû caùc maãu caâu coù söû duïng caùc töø bò vaø ñöôïc ôû

moät soá vaên baûn thuoäc nhöõng theå loaïi khaùc nhau vôùi caùc phong caùch khaùc nhau, ñoàng thôøi

khoâng theå trích daãn heát nhöõng quan ñieåm veà thaùi bò ñoäng trong tieáng Vieät cuûa nhöõng taùc

giaû trong vaø ngoaøi nöôùc; cuõng nhö khoù coù theå thoáng keâ troïn veïn caùc kieåu caâu theå hieän

“nghóa bò ñoäng” trong lôøi aên tieáng noùi haèng ngaøy cuûa ngöôøi Vieät... Chuùng toâi hi voïng

raèng ñaây cuõng laø vaán ñeà daønh ñöôïc söï quan taâm vaø chuù yù cuûa nhieàu ngöôøi. Trong töông

lai, neáu coù ñieàu kieän chuùng toâi seõ tieáp tuïc trieån khai vaø nghieân cöùu moät caùch ñaày ñuû hôn.

4. NGUOÀN TAØI LIEÄU THAM KHAÛO VAØ NGÖÕ LIEÄU

Ñeå hoaøn thaønh ñöôïc luaän vaên naøy, nhöõng taøi lieäu höõu quan ñaõ ñöôïc söû duïng. Nguoàn

taøi lieäu naøy ñöôïc chia thaønh hai loaïi: taøi lieäu tham khaûo vaø ngöõ lieäu.

Taøi lieäu tham khaûo chuû yeáu laø caùc coâng trình nghieân cöùu cuûa caùc nhaø ngoân ngöõ hoïc

trong nöôùc veà vaán ñeà ngöõ phaùp tieáng Vieät, trong ñoù coù baøn ñeán caâu chuû ñoäng vaø caâu bò

ñoäng trong tieáng Vieät, ñöôïc in trong saùch vaø taïp chí chuyeân ngaønh.

Nguoàn ngöõ lieäu bao goàm caùc trích daãn töø caùc tieåu thuyeát, truyeän ngaén, kyù vaên hoïc

cuûa caùc taùc giaû teân tuoåi nhö:

 Hoaøng Ngoïc Phaùch (Toá Taâm)

 Hoà Bieåu Chaùnh (Boùng ngöôøi qua; Ngoïn coû gioù ñuøa)

 Ngoâ Taát Toá (Taét ñeøn)

 Nam Cao (Chí Pheøo; Soáng moøn)

 Hoà Chí Minh (vaên Hoà Chuû Tòch)

 Thaïch Lam, Nguyeãn Coâng Hoan, Nguyeân Hoàng (Vaên chöông Töï löïc vaên ñoaøn)

 Nguyeãn Minh Chaâu (Daáu chaân ngöôøi lính)

 Ma Vaên Khaùng (Ñaùm cöôùi khoâng giaù thuù; Traêng non)

 Nguyeãn Khaéc Töôøng (Maûnh ñaát laém ngöôøi nhieàu ma)

Ñoàng thôøiø thoâng qua töï ñieån tieáng Vieät [43, tr. 7- 911], chuùng toâi taäp hôïp danh saùch taát caû

nhöõng töø laøm boå ngöõ cho ñöôïc vaø bò, ñaëc bieät laø nhöõng caâu thoaïi giao tieáp haøng ngaøy cuûa

ngöôøi Vieät. Chính nguoàn ngöõ lieäu naøy giuùp chuùng toâi coù caùi nhìn khaùch quan ñoái vôùi ñoái

töôïng caàn khaûo saùt.

Tuy nhieân do thôøi gian vaø ñieàu kieän coù haïn neân chuùng toâi khoâng theå tham khaûo ñöôïc

taát caû caùc coâng trình vieát veà vaán ñeà naøy. Hy voïng trong thôøi gian tôùi, chuùng toâi seõ tìm

theâm ñöôïc nhieàu coâng trình nghieân cöùu cuûa nhöõng ngöôøi ñi tröôùc ñeå môû roäng taàm nhìn

cuûa mình.

5. PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU

Theo phöông phaùp phaân loaïi cuûa hai nhaø ngöõ hoïc chöùc naêng Charles Li vaø Sandra

A. Thompson (1976) thì caùc ngoân ngöõ cuûa nhaân loaïi ra thaønh boán loaïi hình khaùc nhau:

- Ngoân ngöõ thieân chuû ngöõ;

- Ngoân ngöõ thieân chuû ñeà;

- Ngoân ngöõ thieân chuû ñeà vaø thieân chuû ngöõ;

- Ngoân ngöõ khoâng thieân chuû ñeà vaø cuõng khoâng thieân chuû ngöõ.

Trong ngoân ngöõ hoïc Vieät Nam döôøng nhö coù moät thoùi quen ñoàng nhaát tieáng Vieät,

moät ngoân ngöõ ñôn laäp tieâu bieåu vaø ñieån hình, vôùi tieáng Phaùp, moät ngoân ngöõ bieán hình ña

aâm tieát vaø ña hình vò ñieån hình. Chính vì vaäy caùc taùc giaû theo xu höôùng naøy thöôøng chia

tieáng Vieät ra laøm hai thaùi: thaùi chuû ñoäng vaø thaùi bò ñoäng. Trong khi ñoù taát caû caùc taùc giaû

ñi theo höôùng ngöõ phaùp chöùc naêng ñeàu tuyeân boá raèng nhöõng thöù tieáng “Thieân chuû ñeà”

(trong ñoù coù tieáng Vieät) khoâng coù söï phaân bieät aáy. Ñieàu naøy coù nghóa laø caùc taùc giaû ñi

theo höôùng ngöõ phaùp chöùc naêng chuû tröông tieáng Vieät thuoäc ngoân ngöõ thieân veà Ñeà -

Thuyeát chöù khoâng thieân veà Chuû ngöõ - Vò ngöõ.

Treân cô sôû ñoù, ta coù theå nhìn nhaän raèng ngoân ngöõ hoïc laø moät khoa hoïc thöïc

nghieäm, moät khoa hoïc kinh nghieäm, töùc laø noù caên cöù vaøo moät söï thaät khaùch quan, khoâng

aùp ñaët baát cöù moät tieàn ñeà gì khoâng coù baèng chöùng trong tieáng noùi haøng ngaøy cuûa ngöôøi

baûn ngöõ.

Trong quaù trình tieáp caän, khaûo saùt, phaân tích vaø lyù giaûi ñoái töôïng, chuùng toâi coá

gaéng tìm ñoïc caùc coâng trình coù lieân quan ñeán vaán ñeà caâu chuû ñoäng vaø caâu bò ñoäng trong

tieáng Vieät; quan saùt vaø söu taàm caùch söû duïng ngoân ngöõ trong giao tieáp haøng ngaøy cuûa

ngöôøi Vieät. Beân caïnh ñoù, chuùng toâi tìm hieåu caùch söû duïng caâu coù töø bò vaø ñöôïc trong caùc

tieåu thuyeát, truyeän ngaén, kyù vaên hoïc cuûa caùc taùc giaû tieâu bieåu qua töøng thôøi kyø. Ñoàng thôøi

thoâng qua töï ñieån tieáng Vieät, chuùng toâi taäp hôïp danh saùch taát caû nhöõng töø laøm boå ngöõ cho

ñöôïc vaø bò.

Treân cô sôû ñoù, chuùng toâi thoáng keâ, phaân tích, lyù giaûi vaø ruùt ra caùc ñaëc ñieåm phoå

quaùt veà caùch nhìn nhaän caâu chuû ñoäng vaø caâu bò ñoäng trong tieáng Vieät. Chuùng toâi hy voïng

raèng phöông phaùp thoáng keâ vaø caùch vaän duïng maùy vi tính seõ trôï löïc chuùng toâi ít nhieàu

trong vieäc tìm ra nhöõng caâu traû lôøi töông ñoái chính xaùc, giuùp ích cho ngöôøi hoïc vaø söû

duïng ngoân ngöõ. Ngoaøi ra, chuùng toâi kieåm tra tö lieäu ñaõ thoáng keâ ñöôïc baèng phöông phaùp

phoûng vaán tröïc tieáp ngöôøi baûn ngöõ. Bôûi vì vaên noùi thöôøng sinh ñoäng, phong phuù, ña daïng,

maøu saéc hôn vaên vieát.

6. CAÁÂU TRUÙC NOÄI DUNG CUÛA LUAÄN VAÊN

Ngoaøi “Môû ñaàu” vaø “Keát luaän”, luaän vaên ñöôïc trieån khai thaønh ba chöông:

CHÖÔNG 1: NHÖÕNG TIEÀN ÑEÀ LYÙ THUYEÁT

Goàm 33 trang, töø trang 21 ñeán trang 53

CHÖÔNG 2: NHÖÕNG “CHÆ TOÁ” CUÛA “CAÂU BÒ ÑOÄNG” VAØ “NGHÓA BÒ ÑOÄNG”

Goàm 33 trang, töø trang 54 ñeán trang 86

CHÖÔNG 3: NHÖÕNG CAÙCH KHAÙC ÑEÅ DIEÃN ÑAÏT “NGHÓA BÒ ÑOÄNG” TRONG

TIEÁNG VIEÄT

Goàm 14 trang, töø trang 87 ñeán trang 100

Cuoái cuøng laø taøi lieäu tham khaûo vaø ngöõ lieäu trích daãn vôùi 47 danh muïc vaø phuï luïc:

Phuï luïc I: Nhöõng nhaän xeùt veà noäi dung baøi giaûng Chuyeån ñoåi caâu chuû ñoäng thaønh caâu bò

ñoäng (Ngöõ vaên 7 taäp II)

Phuï luïc II: Thoáng keâ danh saùch caùc vò töø coù “nghóa chuû ñoäng”(NCÑ) vaø “nghóa bò ñoäng”

(NBÑ) khi ñaët sau bò vaø ñöôïc

-oOo-

Chöông 1

NHÖÕNG TIEÀN ÑEÀ LYÙ THUYEÁT

1.1 Chuû ñeà vaø Chuû ngöõ

Trong maáy naêm gaàn ñaây, “Chuû ñeà” (topic hay theme), “Chuû ngöõ”, “Tính thieân chuû

ñeà” vaø “Tính thieân chuû ngöõ” ñaõ trôû thaønh nhöõng khaùi nieäm trung taâm trong caùc cuoäc thaûo

luaän veà loaïi hình hoïc ngoân ngöõ. Coù hai vaán ñeà ñöôïc baøn baïc trong nhöõng cuoäc thaûo luaän

naøy. Vaán ñeà thöù nhaát coù tính chaát khaùi nieäm; vaán ñeà thöù hai coù tính chaát kinh nghieäm.

Tröôùc tieân, ta coù theå hoûi xem laøm theá naøo ñeå phaân bieät hai khaùi nieäm “Chuû ñeà” vaø “Chuû

ngöõ” ñeå coù theå cho ta moät caùch phaân loaïi höõu hieäu ñeán toái ña. Thöù ñeán, ta coù theå hoûi xem

hai phaïm truø naøy ñöôïc phaân boá nhö theá naøo trong caùc ngoân ngöõ cuûa nhaân loaïi, vaø nhöõng

thuoäc tính ngöõ phaùp naøo coù xu theá laøm cho beân naøy troäi hôn beân kia. Hai vaán ñeà naøy leä

thuoäc vaøo nhau, nhöng khu bieät vôùi nhau. Vaán ñeà thöù nhaát, lieân ñôùi tôùi vieäc hieån ngoân

hoaù moät caùch chuaån möïc caùc thuaät ngöõ phoå quaùt; vaán ñeà thöù hai, lieân ñôùi tôùi vieäc traéc

nghieäm nhöõng giaû thieát coù tính kinh nghieäm veà nhöõng xu theá phoå quaùt vaø nhöõng caùch caét

nghóa caùc giaû thieát aáy.

Charles N. Li vaø S.A. Thompson (1976) ñeà nghò moät caùch phaân loaïi hình ngoân ngöõ

môùi döïa treân söï phaân bieät giöõa tính chaát “Thieân chuû ngöõ” (“subject prominence”) vaø

“Thieân chuû ñeà” (“topic prominence”). Hai taùc giaû baét ñaàu baèng vieäc trình baøy moät danh

saùch nhöõng thuoäc tính cho pheùp “vaïch roõ söï khaùc nhau giöõa chuû ngöõ vaø chuû ñeà”

(1976:461ss.). Danh saùch aáy coù theå toùm löôïc nhö sau:

1) (a) Chuû ñeà phaûi coù tính xaùc ñònh (veà nghóa); Chuû ngöõ thì khoâng caàn coù tính naøy.

(b) Chuû ñeà khoâng caàn coù moät moái quan heä tuyeån löïa vôùi baát kyø vò töø naøo trong caâu;

Chuû ngöõ bao giôø cuõng coù moät quan heä tuyeån löïa heát söùc haïn cheá vôùi vò töø maø noù

laøm chuû ngöõ.

(c) Vò töø chính cuûa caâu quy ñònh chuû ngöõ cuûa noù: noù quyeát ñònh vieäc phaân cho chuû ngöõ

moät vai nghóa nhaát ñònh (vai “ngöôøi taùc ñoäng” chaúng haïn); Chuû ñeà khoâng bò quy

ñònh nhö vaäy (ñaây laø moät heä luaän cuûa (b)).

(d) Chuû ñeà coù moät vai chöùc naêng coá ñònh xuyeân qua caùc caâu, cuï theå laø chöùc naêng “giôùi

haïn khaû naêng öùng duïng cuûa keát caáu Chuû - Vò chính cuûa caâu trong moät phaïm vi nhaát

ñònh” (1976: 464; theo Chafe); vaø chöùc naêng naøy lieân quan ñeán caáu truùc cuûa dieãn

ngoân. Vai troø chöùc naêng cuûa chuû ngöõ, neáu coù, ñöôïc quy ñònh trong phaïm vi noäi boä

cuûa caâu.

(e) Vò töø raát ít khi cho thaáy coù söï phuø öùng vôùi chuû ñeà, trong khi ñoù thì trong nhieàu ngoân

ngöõ söï phuø öùng (hình thaùi hoïc) giöõa vò töø vaø chuû ngöõ cuûa noù laø baét buoäc.

(f) Chuû ñeà thöôøng xuaát hieän ôû ñaàu caâu; Chuû ngöõ khoâng bò goø eùp vaøo vò trí naøy.

(g) Chuû ngöõ ñoùng moät vai troø noåi baät trong caùc “quaù trình ngöõ phaùp” nhö phaûn hoài hoaù

(reflexivization), bò ñoäng hoaù (passivization), tænh löôïc danh ngöõ ñoàng sôû chæ (Equi-

NP deletion), keát chuoãi vò

töø (verb serialization) vaø meänh

leänh hoaù

(imperativization); Chuû ñeà khoâng ñoùng moät vai troø noåi baät nhö vaäy.

Keá theo, Li vaø Thompson ñöa ra danh saùch caùc ñaëc tröng sau ñaây, ñöôïc hoï coi laø tieâu

bieåu cho caùc ngoân ngöõ “Thieân chuû ñeà”:

2) (a) Trong caâu, chuû ñeà ñöôïc maõ hoaù baèng moät ngöõ ñoaïn xuaát hieän treân beà maët, nhöng

chuû ngöõ thì khoâng nhaát thieát.

(b) Keát caáu bò ñoäng khoâng thaáy coù, hoaëc chæ coù trong nhöõng tröôøng hôïp haõn höõu, coù

tính chaát ngoaïi bieân.

(c) Khoâng coù chuû ngöõ “buø nhìn” hay chuû ngöõ “zero” (There are no “dummy” or

“empty” subjects).

(d) Coù loaïi keát caáu “Chuû ngöõõ keùp” (“double subject”) (hay noùi theo moät caùch phaân

tích khaùc, loaïi keát caáu “Chuû ñeà+ Chuû ngöõ” hay “Chuû ñeà keùp hai baäc”) voán khoâng

thaáy coù trong caùc ngoân ngöõ “Thieân chuû ngöõ”.

(e) Chuû ñeà, chöù khoâng phaûi chuû ngöõ, giöõ quyeàn kieåm ñònh vieäc tænh löôïc caùc thaønh toá

ñoàng sôû chæ.

(f) Caùc ngoân ngöõ “Thieân chuû ñeà” coù xu höôùng ñaët thoâng tin môùi ôû cuoái caâu.

(g) Khoâng coù söï goø boù naøo gaây trôû ngaïi cho vieäc laáy thaønh toá naøy hay thaønh toá khaùc

cuûa caâu laøm chuû ñeà.

(h) Caùc caâu coù caáu truùc [Ñeà+ Thuyeát] laø kieåu caâu cô baûn, nghóa laø khoâng theå phaân tích

nhö ñöôïc phaùi sinh ra töø baát cöù kieåu caâu naøo khaùc.

Cuõng trong [25, tr. 305-333], Edward L.Keenan coá tìm ra moät caùch ñònh nghóa phoå

quaùt cho “Chuû ngöõ” caên cöù vaøo vieäc nghieân cöùu moät soá ngoân ngöõ ña daïng. Keát quaû cuûa

vieäc nghieân cöùu naøy laø moät danh saùch khaù daøi goàm nhöõng “thuoäc tính cuûa chuû ngöõ”. Caàn

neâu roõ raèng coù moät soá thuoäc tính trong danh saùch naøy truøng vôùi nhöõng thuoäc tính maø Li

vaø Thompson tìm thaáy trong chuû ñeà, vaø do ñoù khoâng theå duøng ñeå phaân bieät hai phaïm truø

ñöôïc. Danh saùch cuûa E. Keenan quaù daøi ñeå coù theå sao laïi ñaày ñuû; sau ñaây taùc giaû luaän

vaên chæ choïn neâu moät soá thuoäc tính caàn thieát. Theo Keenan xaùc ñònh, moät chuû ngöõ tieâu

bieåu (basic) coù nhöõng thuoäc tính sau:

3) (a) Chæ moät thöïc theå toàn taïi ñoäc laäp vôùi caùi quaù trình (söï tình, bieán coá v.v.) do vò ngöõ

bieåu thò;

(b) Thöôøng khoâng theå thieáu vaéng trong caáu truùc cuù phaùp;

(c) Bao giôø cuõng naèm trong soá nhöõng thaønh phaàn caâu coù quyeàn kieåm ñònh ñoàng sôû chæ,

chaúng haïn nhö vôùi nhöõng tröôøng hôïp phaøn chæ, hoài chæ zero, vaø ñaïi töø hoaù (so saùnh

vôùi (1g), nhöng xem theâm (2e));

(d) Naèm trong soá caùc danh ngöõ kieåm ñònh söï phuø öùng cuûa vò töø (neáu coù) (ss. (1e));

(e) Thöôøng coù “sôû chæ tuyeät ñoái” töùc thöôøng mang moät tieàn giaû ñònh laø coù toàn taïi

(existential presupposition);

(f) Thöôøng laø chuû ñeà cuûa caâu, vì vaät sôû chæ cuûa noù thöôøng laø “ñaõ bieát saün”, töùc laø naèm

trong soá nhöõng thoâng tin cuõ.

(g) Laøm thaønh caùi ñích (target – muïc tieâu) töï nhieân nhaát cuûa söï “ñeà baït” (nhö trong

tröôøng hôïp cuûa thaùi bò ñoäng);

(h) Coù taàm taùc duïng logic roäng hôn caùc thaønh toá khaùc cuûa caâu; thöôøng laø danh ngöõ ñaët

phía ngoaøi cuøng (leftmost) trong nhöõng caâu cô baûn; (ss. vôùi (1f ));

(i) Khoâng ñöôïc ñaùnh daáu “caùch” neáu trong caâu cuûa ngoân ngöõ ñang xeùt coù moät haïng

danh ngöõ khoâng ñöôïc ñaùnh daáu caùch.

(j) Coù moät vai nghóa coù theå bieát tröôùc nhôø hình thaùi cuûa vò töø chính (ss. vôùi (1c));

(k) Thöôøng chæ ngöôøi haønh ñoäng neâu vò töø chính laø vò töø haønh ñoäng;

(l) Laøm caáp döôùi tröïc tieáp cuûa maét goác (root node) cuûa caâu (nghóa laø laøm thaønh moät

trong caùc thaønh toá tröïc tieáp döôùi caâu).

Nhöõng coâng trình nghieân cöùu cuûa Li, Thompson vaø Keenan cung caáp cho chuùng ta

nhöõng taøi lieäu coù giaù trò, ñem laïi moät kích thích toá maïnh meõ coù söùc khích leä nhöõng cuoäc

tìm toøi tieáp theo, nhöng noù cuõng laøm naûy sinh moät soá vaán ñeà phöông phaùp luaän. Khi baøn

veà nhöõng chuaån taéc do mình ñöa ra, Li vaø Thompson cho raèng hoï “khoâng coù yù ñònh thieát

laäp moät caùch ñònh nghóa “Chuû ñeà” hay “Chuû ngöõ”, maø chæ muoán phaùc ra nhöõng tieâu chí

coù theå duøng ñeå höôùng daãn vieäc phaân bieät chuû ñeà vôùi chuû ngöõ” (1976;466). Nhöng neáu

caùc giaû thieát veà nhöõng thuoäc tính töông lieân vôùi tính thieân chuû ñeà hay thieân chuû ngöõ muoán

coù moät noäi dung kinh nghieäm phaûi chaêng vaø do ñoù maø coù theå traéc nghieäm ñöôïc, thì caùi

maø ta caàn chính laø nhöõng ñònh nghóa, nhöõng taäp hôïp thuoäc tính caàn vaø ñuû ñeå baûo ñaûm

raèng chuû ngöõ vaø chuû ñeà laø nhöõng khaùi nieäm coù theå nhaän dieän ñöôïc moät caùch khoâng mô

hoà (khoâng coù nhöõng ñieåm löôõng khaû) trong caùc ngoân ngöõ khaùc nhau, vaø hai thuaät ngöõ

“Chuû ñeà” vaø “Chuû ngöõ” seõ khoâng thay ñoåi nghóa khi ñöôïc ñem öùng duïng cho nhöõng ngoân

ngöõ khaùc nhau.

Trong caùc thuoäc tính cuûa chuû ñeà vaø chuû ngöõ ñöôïc Li, Thompson vaø Keenan keâ ra

trong danh saùch cuûa hoï, roõ raøng laø coù nhieàu thuoäc tính neân coi laø nhöõng giaû thieát coù tính

kinh nghieäm veà chuû ñeà vaø chuû ngöõ thì töï nhieân hôn laø coi ñoù nhö nhöõng tieâu chuaån ñeå

nhaän dieän hai thaønh phaàn naøy. Trong soá ñoù, ñaùng chuù yù ñaëc bieät laø nhöõng thuoäc tính maø

caùc taùc giaû naøy cho laø “thöôøng thöôøng” thaáy coù ôû chuû ñeà hay chuû ngöõ. Quaû tình hai chöõ

“thöôøng thöôøng” naøy khoâng nhaát thieát laø laøm giaûm giaù trò tieâu chuaån cuûa caùc thuoäc tính

höõu quan vì ôû ñaây coù bao haøm moät söï mô hoà tuøy theo caùi bình dieän maø caùc caùc taùc giaû aáy

coù yù ñònh noùi ñeán khi duøng caùc traïng ngöõ kia. Noùi raèng chuû ngöõ “thöôøng laø” caùi danh ngöõ

ñaët ngoaøi cuøng ôû beân traùi caâu chaúng haïn, coù theå coù nghóa laø “tình hình thöôøng thöôøng laø

nhö theá trong taát caû caùc thöù tieáng coù chuû ngöõ, maø cuõng coù theå coù nghóa laø ña soá caùc thöù

tieáng coù chuû ngöõ ñeàu coù thuoäc tính naøy”. Hieåu theo caùch thöù nhaát, thì ñaây coù theå laø moät

thuoäc tính ñònh nghóa, tuy chaúng phaûi laø moät thuoäc tính ñònh nghóa thoûa ñaùng laém, vì noù laø

moät thuoäc tính thuoäc veà caùch maõ hoaù, vaø vì vaäy phaûi linh ñoäng cho pheùp coù söï dò bieät ít

nhieàu giöõa caùc ngoân ngöõ – möùc ñoä linh ñoäng ñeán möùc naøo vaãn coøn laø moät vaán ñeà coù tính

kinh nghieäm. Nhìn chung, nhöõng thuoäc tính thuoäc veà phöông thöùc maõõ hoaù nhö vò trí, söï

phuø öùng, caùch ñaùnh daáu “caùch”, v.v., toát hôn caû laø neân gaït ra ngoaøi nhöõng ñònh nghóa

khaùi quaùt. Caùc ñònh nghóa coù theå töï giôùi haïn trong vieäc neâu leân moät caùch maõ hoaù (voõ

ñoaùn) treân beà maët naøo ñoù cuûa nhöõng thuoäc tính toaùt ra töø vieäc hieån ngoân hoaù caùi chöùc

naêng, hay caùi noäi dung, cuûa “Chuû ñeà” hay “Chuû ngöõ”.

Sau nhöõng ñieàu nhaän xeùt sô boä treân ñaây, ta ñaõ coù theå baét tay vaøo vieäc xaùc ñònh moät

taäp hôïp nhöõng thuoäc tính nhö vaäy.

1.1.1 Chuû ñeà

Ta thöôøng thaáy noùi raèng chuû ñeà laø thaønh phaàn neâu roõ caâu ñang xeùt “noùi veà caùi gì, veà

ñeà taøi naøo”. Moät caùch laäp thöùc höõu ích hôn laø caùch cuûa Chafe: “Nhieäm vuï cuûa chuû ñeà laø

giôùi haïn khaûø naêng öùng duïng cuûa keát caáu vò ngöõ chính (töùc phaàn Thuyeát) vaøo moät lónh vöïc

höõu haïn.” (Chafe 1976; 50). Chöùc naêng naøy bao haøm hai loaïi thuoäc tính: nhöõng thuoäc tính

coù lieân quan ñeán ngoân caûnh vaø nhöõng thuoäc tính coù lieân quan ñeán sôû chæ trong noäi boä cuûa

caâu.

Moät thuoäc tính coù lieân quan ñeán ngoân caûnh thöôøng ñöôïc gaùn cho chuû ñeà laø tính cho

saün (given). Li vaø Thompson laïi coøn ñoøi hoûi chuû ñeà phaûi xaùc ñònh veà ngöõ nghóa (xem(1a),

tr. 22). Coù tính xaùc ñònh coù nghóa laø coù moät sôû chæ duy nhaát, töùc laø tieàn giaû ñònh raèng

ngöôøi nghe coù theå xaùc ñònh ñöôïc caên cöôùc ñôn nhaát cuûa vaät sôû chæ. Li vaø Thompson ñöa

caû sôû chæ toång loaïi (generic reference – chaúng haïn nhö Hoå laø gioáng aên thòt ) vaøo phaïm truø

xaùc ñònh, nhöng duø coù nhö vaäy thì caùi yeâu caàu cuûa hoï hình nhö cuõng quaù “maïnh”. Ta thöû

xeùt caùc ngöõ ñoaïn gaïch döôùi (1)B vaø (2)B, laø nhöõng ngöõ ñoaïn mang nhöõng thuoäc tính

“Chuû ñeà” raát roõ:

(1) A: Do you sell spirits and tobacco here?

(ÔÛ ñaây coù baùn röôïu maïnh vôùi laïi thuoác laù khoâng?)

B: Spirits we are not allowed to sell here, unfortunately. As for tobacco, we only stock

cigar.

(Röôïu maïnh thì raát tieác laø ôû ñaây chuùng toâi khoâng ñöôc pheùp baùn; coøn thuoác laù thì

chuùng toâi chæ coù moãi xì-gaø thoâi.)

(2) A: How about a swim and a game of tennis?

(Ta bôi moät voøng roài laøm moät vaùn quaàn vôït nheù, anh thaáy theá naøo?)

B: A game of tennis I might consider; but as for a swim, I don’t feel quite up to it this

morning.

(Moät vaùn quaàn vôït thì may ra cuõng ñöôïc; chöù moät voøng bôi thì saùng nay toâi khoâng

caûm thaáy mình ñuû söùc laém.)

Caùc ngöõ ñoaïn gaïch döôùi chaéc chaén laø chöùa ñöïng thoâng tin cho saün, nhöng ñoù tuyeät

nhieân khoâng phaûi laø nhöõng ngöõ ñoaïn xaùc ñònh duø coù hieåu hai chöõ naøy theo caùch naøo trong

nhöõng caùch hieåu hieän coù. Ñieàu naøy cho thaáy raèng ta phaûi phaân bieät maáy loaïi tính cho saün

khaùc nhau. Moät loaïi thöù ba coù theå ñoàng nhaát hoùa vôùi caùi goïi laø “thoâng tin cuõ” hieåu theo

moät nghóa ñuû heïp cuûa thuaät ngöõ naøy. W.Chafe (1976;30) coù chæ roõ raèng tính xaùc ñònh coù

theå ñi ñoâi vôùi thoâng tin môùi trong moät ví duï nhö:

I saw your father yesterday (Hoâm qua toâi gaëp boá caäu)

trong ñoù khoù loøng coù theå cho raèng “ngöôøi noùi giaû ñònh laø ngöôøi nghe khoâng bieát gì veà cha

mình”, maëc daàu ngöõ ñoaïn ñang xeùt coù chöùa ñöïng moät thoâng tin môùi. Chafe gôïi yù raèng

vaán ñeà “thoâng tin môùi” hay “thoâng tin cuõ” laø ôû choã tri thöùc cuûa ngöôøi nghe coù ñöôïc

“ñaùnh thöùc trôû daäy” (hay “taùi huy ñoäng”) trong cuoäc giao tieáp hay khoâng (“môùi ñöôïc

ñaùnh thöùc trôû daäy” coù theå ñi ñoâi vôùi “bieát saün töø tröôùc”). Ñieàu naøy khoâng ñöôïc minh xaùc

cho laém, vì ôû ñaây ta khoâng roõ “môùi ñöôïc ñaùnh thöùc trôû daäy” caàn ñöôïc hieåu nhö theá naøo.

Noùi goïn laïi, khi noùi ñeán “thoâng tin ñaõ bieát saün”, ta caàn phaân bieät hai yù nghóa quen

thuoäc khaùc nhau cuûa “bieát”:

“bieát1”= tieáng Ñöùc wissen, tieáng Na-uy vite, (gaàn vôùi bieát cuûa tieáng Vieät) vaø

“bieát2”= tieáng Ñöùc kennen, tieáng Na-uy kjenne.(gaàn vôùi quen cuûa tieáng Vieät)

“Thoâng tin cuõ” lieân quan ñeán “tri thöùc meänh ñeà’, töùc laø “bieát1”. Chaúng haïn ngöôøi

hoûi caâu “Con choù laøm gì” bieát1 raèng con choù coù tham gia vaøo haønh ñoäng caàn ñöôïc noùi roõ

laø haønh ñoäng gì trong caâu traû lôøi, vaø do ñoù ñoái vôùi ngöôøi hoûi ñaây laø thoâng tin cuõ. Traùi laïi

trong caâu “Hoâm qua toâi gaëp boá caäu”, thì khoâng phaûi laø “caäu” bieát1 boá caäu , maø laø caäu

bieát2 boá caäu.

Ñeå sô keát laïi, coù theå noùi raèng ta ñaõ phaân bieät ñöôïc ba thöù “tính cho saün” khaùc nhau:

(a) “Tính cho saün sôû chæ”, trong ñoù coù tieàn giaû ñònh raèng vaät sôû chæ laø duy nhaát.

(b) “Tính cho saün veà noäi dung”, nhö trong hai tröôøng hôïp (1) vaø (2) khi noäi dung hay

nghóa cuûa caùc kyù hieäu ngoân ngöõ ñöôïc ngoân caûnh laøm roõ vaø nhôø ñoù maø trôû thaønh

“cho saün”, tuy khoâng heà coù sôû chæ ñöôïc tieàn giaû ñònh. Caàn löu yù raèng (a) khoâng

keùo theo (b) : – Have you seen John ? (Anh ñaõ gaëp John chöa?) – No, I haven’t

seen the bastard. (Chöa, toâi chöa gaëp caùi thaèng voâ laïi aáy).

(c) “Tính cho saün lieân quan” boå sung theâm cho (a) vaø/ hay (b), khi moät yeáu toá ñöôïc

cho saün nhôø moái quan heä vôùi moät tình huoáng (ñöôïc neâu roõ moät caùch chính xaùc ít

nhieàu ñöôïc bieåu thò baèng moät kyù hieäu cuøng xuaát hieän, thöôøng laø moät vò töø).

“Tính cho saün lieân quan” coù taàm quan troïng ñoái vôùi vieäc hieån ngoân hoùa khaùi nieäm

“tieâu ñieåm”: khaùi nieäm naøy loaïi tröø thöù “tính cho saün” ñoù. Maët khaùc, noù khoâng theå ñöôïc

ñöa vaøo laøm tieâu chuaån phaân ñònh chuû ñeà (nhöng ta seõ coù dòp trôû veà vôùi noù nhaân noùi veà

nhöõng chuyeän khaùc trong khi baøn veà tieáng Vieät). Nhö vaäy, thöù tính cho saün coù taàm quan

yeáu ñoái vôùi vieäc hieån ngoân hoùa “Chuû ñeà” khoâng ñöôïc phaân ñònh roõ giöõa hai loaïi hình (a)

vaø (b) (vaø rieâng ôû ñaây laø (c)).

Chöùc naêng “baøy bieän saân khaáu” cuûa chuû ñeà trong noäi boä cuûa caâu coù theå ñöôïc mieâu

taû nhö laø theá öu tieân veà sôû chæ so vôùi caùc thaønh phaàn khaùc cuûa caâu. (so saùnh caùc thuoäc

tính (3a, c, e, h) cuûa chuû ngöõ do Keenan ñeà ra). Nghóa laø neáu sôû chæ cuûa moät soá thaønh

phaàn leä thuoäc vaøo sôû chæ cuûa caùc thaønh phaàn khaùc, thì sôû chæ cuûa caùc thaønh phaàn khaùc seõ

leä thuoäc vaøo sôû chæ cuûa chuû ñeà, chöù khoâng bao giôø ngöôïc laïi. Neáu bieát chaéc raèng vò trí

ñaàu caâu laø moät caùch ñeà hoùa cuûa tieáng Anh, ta coù theå nhaän ra thuoäc tính naøy trong hai caâu

sau ñaây ôû ví duï(3):

(3) (a) Every day five thousand people pass through that door.

(Haøng ngaøy coù naêm ngaøn ngöôøi ñi qua cöûa aáy)

(b) Five thousand people pass through that door every day.

(Coù naêm ngaøn ngöôøi ngaøy naøo cuõng ñi qua cöûa aáøy.)

Caâu (3a) chæ cho bieát soá ngöôøi haøng ngaøy ñi qua cöûa aáy, maø khoâng nguï yù raèng ngaøy

naøo cuõng chính nhöõng ngöôøi aáy ñi qua cöûa, coøn caâu (3b) ít ra cuõng coù theå hieåu nhö vaäy.

Noùi moät caùch khaùc, trong (3a) sôû chæ cuûa naêm ngaøn ngöôøi bò boù heïp laïi do sôû chæ cuûa

thaønh phaàn caâu haøng ngaøy ñöôïc chuû ñeà hoaù. (Maët khaùc, xin löu yù raèng thaønh phaàn ñöôïc

“ñeà hoùa” naøy khoâng heà gôïi cho ta caùi caûm giaùc laø noù ñöôïc “cho saün” trong caâu (3a)).

Trong nhöõng caùch bieåu hieän tính toaùn vò ngöõ tieâu chuaån duøng cho caâu (3) (the

standard predicate calculus representations of (3)), söï khu bieät quan yeáu seõ laø moät söï

khaùc nhau veà taàm taùc ñoäng cuûa löôïng töø. Ta coù theå duøng khaùi nieäm “taàm taùc ñoäng” ñeå

khaùi quaùt hoùa thuoäc tính “theá öu tieân veà sôû chæ” ra ngoaøi sôû chæ hieåu theo nghóa heïp moät

chuùt. Khoâng phaûi chæ coù caùc löôïng töø, maø caû caùc taùc töû cuù phaùp cuõng coù theå coù nhöõng taàm

taùc ñoäng choàng cheùo leân nhau. Sôû chæ “thöùc” (mood) vaø “thì”(tense) cuûa caùc caâu coù theå

chuyeån moät caùch töï nhieân thaønh nhöõng taùc töû cuù phaùp cuûa caâu; nhöõng taùc töû naøy bieán ñoåi

caùc thuyeát minh caùc danh ngöõ. Vaäy coù theå khaùi quaùt hoùa ra thaønh: khi caùc chuû ñeà coù hình

thöùc caâu, thì taàm taùc ñoäng cuûa caùc taùc töû caâu cuûa noù roäng hôn taàm taùc ñoäng cuûa caùc taùc

töû caâu khaùc trong keát caáu.

Ñeå keát luaän, ta coù theå taäp hôïp caùc thuoäc tính cuûa chuû ñeà laïi thaønh moät ñònh nghóa

khaùi quaùt cuûa phaïm truø naøy:

Moät loaïi thaønh phaàn caâu laøm thaønh moät phaïm truø ngöõ phaùp coù theå phaân xuaát trong

ngoân ngöõ seõ ñöôïc goïi laø CHUÛ ÑEÀ neáu nhöõng tröôøng hôïp tieâu bieåu cho thaáy caû tính cho

saün laãn taàm taùc ñoäng roäng hieåu theo nhöõng yù nghóa ñaõ baøn treân, sao cho moãi tröôøng hôïp

tieâu bieåu ñeàu cho thaáy hoaëc tính cho saün, hoaëc taàm taùc ñoäng roäng, hoaëc caû hai, trong

chöøng möïc coù lieân quan ñeán caùc taàm taùc ñoäng choàng cheùo leân nhau.

Xin löu yù raèng tuy noùi “hoaëc…hoaëc…”, ñaây khoâng phaûi laø moät ñònh nghóa disjunctive

nhö kieåu cuûa Keenan, vì noù yeâu caàu cho thaáy caû hai thuoäc tính trong caùi phaïm truø ngöõ

phaùp vôùi tính caùch laø moät toaøn theå trong töøng ngoân ngöõ. Lyù do cho tính disjunctive ôû beân

trong moät ngoân ngöõ laø nhöõng tröôøng hôïp nhö (3a), trong ñoù tính cho saün khoâng ñöôïc bieåu

ñaït, vaø nhöõng ví duï töông töï trong caùc ngoân ngöõ khaùc, trong ñoù coù khaû naêng laø moät thaønh

phaàn caâu ñöôïc “ñeà hoùa” coù theå ñöôïc thuyeát minh hai caùch, hoaëc laø coù taàm taùc ñoäng roäng,

hoaëc laø coù tính cho saün ñöôïc quy naïp, trong ñoù coù moät thuoäc tính laø baét buoäc.

1.1.2 Chuû ngöõ

Hai khaùi nieäm “Chuû ngöõ” vaø “Chuû ñeà” voán coù lieân quan gaàn guõi vôùi nhau; hai thöïc

theå ñöôïc goïi teân baèng hai thuaät ngöõ naøy voán coù moät soá thuoäc tính chung. Noùi moät caùch

khaùi quaùt, ta coù theå mieâu taû söï khaùc nhau giöõa hai khaùi nieäm naøy baèng caùch noùi raèng chuû

ngöõ tham gia caáu truùc cuûa caâu moät caùch höõu cô hôn chuû ñeà. Chuû ngöõ cho thaáy moät söï ngöõ

phaùp hoaù ñaëc thuø ñoái vôùi moät soá thuoäc tính nhaát ñònh cuûa chuû ñeà. Ñieàu naøy coù theå hieån

ngoân hoaù moät caùch chính xaùc hôn nhö sau.

Nhöõng thuoäc tính cuûa chuû ñeà coù lieân quan ñeán ngoân caûnh khoâng laøm thaønh moät boä

phaän cuûa caùch ñònh nghóa khaùi quaùt cuûa chuû ngöõ; phaïm truø chuû ngöõ töï noù khoâng bao haøm

tính cho saün (xem (1a) tr. 22, nhöng caàn so vôùi (3f) tr. 24). So saùnh chuû ngöõ trong (4(a))

vôùi caùi ngöõ ñoaïn gioáng nhö chuû ñeà trong (4(b)):

(4) (a) An elephant is walking down the main street.

(Coù moät con voi ñang ñi doïc phoá chính)

(b) As for elephants, here is one walking down the main

street. (Coøn noùi veà voi thì coù moät con ñang ñi treân phoá chính.)

Khoâng coù gì cho pheùp ta nghó raèng trong caâu (4a) ta coù moät caùi gì coù tính cho saün

quy naïp, trong khi caâu (4b) tieàn giaû ñònh moät ngoân caûnh trong ñoù coù noùi ñeán voi. Dó nhieân

ñieàu naøy khoâng loaïi tröø caùi khaû naêng laø coù moät öu theá veà tyû leä thoáng keâ cuûa caùc danh ngöõ

xaùc ñònh, nghóa laø caùc danh ngöõ bao haøm tính cho saõn trong baûn thaân, ñöôïc duøng laøm chuû

ngöõ trong caùc thöù tieáng khaùc nhau; ñaây tröôùc sau cuõng vaãn laø moät vaán ñeà coù tính kinh

nghieäm.

Maët khaùc, caùi thuoäc tính “coù taàm taùc ñoäng roäng” (voán thuoäc caáu truùc noäi boä cuûa

caâu) coù maët trong chuû ngöõ cuõng nhö trong chuû ñeà, nhö ta coù theå thaáy roõ qua raát nhieàu ví

duï trong saùch vôû; chaúng haïn, so saùnh hai caâu khoâng ñoàng nghóa sau ñaây:

(5) (a) Every boy loves at least one girl.

(Moãi anh con trai ñeàu yeâu ít nhaát moät coâ con gaùi.)

(b) At least one girl is loved by every boy.

(Ít nhaát coù moät coâ con gaùi ñöôïc taát caû caùc caäu con trai yeâu.)

Khi moät ngoân ngöõ cho pheùp ñeà hoaù moät caùch tuyø yù (nhö trong (3a)), chuû ngöõ coù theå

“ñöôïc loùt theâm”moät phöông tieän bieåu thò “taàm taùc ñoäng roäng” baèng moät phöông tieän tröïc

tieáp hôn, vaø do ñoù caùi thuoäc tính chuû ngöõ naøy coù theå bò trieät tieâu trong nhöõng tröôøng hôïp

nhö theá. Söï ñeà hoaù trôû thaønh “tröïc tieáp hôn” hieåu theo nghóa laø noù coù tính tuøy yù vaø do ñoù

quyeàn löïa choïn cuûa ngöôøi noùi coù taùc duïng nhieàu hôn so vôùi chuû ngöõ, voán laø moät boä phaän

gaén boù saâu hôn vôùi caáu truùc cuù phaùp – thaäm chí laø moät thaønh phaàn baét buoäc cuûa caâu nhö

trong tieáng Anh.

Baây giôø , khi ta quay sang nhöõng thuoäc tính khu bieät “Chuû ngöõ” vôùi “Chuû ñeà”, ta coù

theå baét ñaàu baèng vieäc nhaän xeùt raèng moät Chuû ngöõ phaûi laø moät thaønh phaàn danh tính

(nominal). Moät thaønh phaàn danh tính laø moät thaønh phaàn maø töï noù khoâng bieåu hieän vai

nghóa beân ngoaøi (hình thöùc) cuûa noù (nhö vai “taùc theå”, “ngöôøi höôûng lôïi”, “nôi choán”,

v.v.); nghóa laø khoâng coù caùch gì dieãn dòch vai nghóa cuûa noù ra töø nhö thuoäc tính hình thöùc

cuûa noù. Caùc traïng töø, caùc giôùi ngöõ, caùc tieåu cuù chæ thôøi gian thì bình thöôøng khoâng phaûi laø

nhöõng thaønh phaàn coù danh tính, maø laø nhöõng phuï ngöõ, tuy coù theå coù danh tính trong moät

soá hoaøn caûnh cuù phaùp nhaát ñònh – khoâng bò ñònh nghóa loaïi tröø (chaúng haïn nhö tieåu cuù

trong caâu I remember when we were in Italy “Toâi nhôù laïi hoài chuùng ta ñang ôû YÙ”). Ñaëc

bieät laø chuû ngöõ coù saün moät vai nghóa rieâng, hay moät soá raát haïn cheá nhöng vai nghóa choïn

loïc do trung taâm vò ngöõ (thöôøng laø vò töø) phaân cho noù (ss. (1c), tr. 22, (3k), tr. 25). Ñeå

minh hoïa coù theå laáy tröôøng hôïp phaân vai trong (6b,c), trong ñoù trung taâm vò ngöõ bò ñoäng

chæ daønh cho chuû ngöõ hai vai “ñoái töôïng” vaø “ngöôøi nhaän” (trong khi trung taâm vò ngöõ

chuû ñoäng trong (6a) baét buoäc chuû ngöõ nhaän vai “ngöôøi taùc ñoäng”):

(6) (a) Eve gave Adam an apple. (Eva ñöa cho Adam moät quaû taùo)

(b) An apple was given Adam by Eve. (Moät quaû taùo ñöôïc Eva ñem cho Adam.)

(c) Adam was given an apple by Eve. (Adam ñöôïc Eva cho moät quaû taùo) hay (Adam

ñöôïc moät quaû taùo cuûa Eva cho - dòch saùt töøng chöõ: Adam ñöôïc cho moät quaû taùo

bôûi Eva)

Ta cuõng coù theå löu yù thaáy raèng quyeàn ñöôïc choïn vai nghóa maø chuû ngöõ ñöôïc höôûng

trong töøng tröôøng hôïp laø moät boä phaän thích hôïp laáy trong soá nhöõng vai nghóa maø vò töø vôùi

tö caùch moät yeáu toá töø vöïng coù khaû naêng phaân boá cho caùc thaønh phaàn danh tính khi vò töø laø

ngoaïi ñoäng. Chaúng haïn, vò töø give coù theå phaân ba vai: vai “ngöôøi taùc ñoäng”, vai “ngöôøi

nhaän”, vai “ñoái töôïng”; nhöng khoâng coù moät hình thaùi naøo cuûa vò töø coù theå phaân caû ba vai

naøy cho chuû ngöõ. Chuû ngöõ cuûa moät vò töø ngoaïi ñoäng chæ coù theå ñöôïc phaân ñuû caùc vai nhôø

vieäc thay ñoåi hình thaùi cuûa vò ngöõ, cuï theå laø chuyeån töø hình thaùi chuû ñoäng sang hình thaùi

bò ñoäng (trong chöøng möïc ngoân ngöõ ñang xeùt coù moät chuû ngöõ; ñieàu ñoù thì tieâu chuaån

khoâng yeâu caàu).

Caùi tieâu chuaån phaân vai nghóa naøy yeâu caàu caùi taäp hôïp vai nghóa aáy phaûi ñöôïc phaân

cho chuû ngöõ vôùi tính caùch laø moät phaïm truø, nghóa laø cho chuû ngöõ vôùi tö caùch laø chuû ngöõ.

Do ñoù tieâu chuaån khoâng loaïi tröø caùi khaû naêng laø caùc chuû ñeà trong moät soá tröôøng hôïp caù

bieät coù theå laø nhöõng thaønh phaàn danh tính ñöôïc trung taâm vò ngöõ phaân cho nhöõng vai

nghóa: chuû ñeà khoâng bò gaït ra ngoaøi khung vai cuûa vò töø; nhöng noù khoâng bao giôø ñöôïc

phaân vai vôùi tö caùch laø chuû ñeà. Chaúng haïn, moät ví duï nhö (7) khoâng caûn trôû vieäc xeáp caùc

thaønh phaàn ñaët ôû ñaàu caâu trong tieáng Anh vaøo loaïi chuû ñeà, ngay caû khi his partner ñöôïc

vò töø phaân vai “ngöôøi nhaän”, vì noù laø moät boå ngöõ giaùn tieáp ñöôïc ñöa ra phía tröôùc:

(7) His partner John had paid off years ago. (Ngöôøi baïn côø baïc thì John ñaõ traû heát nôï töø

maáy naêm tröôùc).

Ñeå toång keát, chuùng toâi ñònh nghóa “Chuû ngöõ” nhö sau:

Moät phaïm truø thaønh phaàn caâu coù theå phaân xuaát baèng nhöõng tieâu chuaån ngöõ phaùp trong

moät ngoân ngöõ ñöôïc goïi laø “Chuû ngöõ” neáu noù coù danh tính, ñöôïc moãi trung taâm vò ngöõ

phaân moät soá vai haïn cheá theo cung caùch ñaõ trình baøy, vaø coù ñöôïc moät taàm taùc ñoäng roäng

vôùi nhöõng khoaûn giôùi haïn ñaõ trình baøy.

1.1.3 Khaùi nieäm Chuû ngöõ Ngöõ phaùp

Yeâu caàu chæ duøng nhöõng thuoäc tính ngöõ phaùp ñeå ñònh nghóa chuû ngöõ laø moät yeâu caàu

raát khoù thöïc hieän treân quy moâ ngoân ngöõ hoïc ñaïi cöông, cho neân nhieàu nhaø ngöõ hoïc keát

hôïp nhöõng thuoäc tính ngöõ phaùp vôùi nhöõng thuoäc tính loâ-gích.

Trong ba boán thieân nieân kæ, tieáng AÁn - AÂu ñaõ daàn daàn chuyeån thaønh nhöõng ngoân ngöõ

Chuû – Vò nhö sau: daàn daàn, töø nhöõng yeáu toá chæ ngoâi cuûa ñoäng töø, xuaát hieän nhöõng chuû

ngöõ ngöõ phaùp, roài caùc chuû ngöõ naøy daàn daàn chieám öu theá, laøm cho yeáu toá chæ ngoâi maát

daàn taùc duïng vaø coù theå bieán ñi.

Theo caùch chia loaïi hình cuûa Li vaø Thompson (1976), trong thöù tieáng AÁn - AÂu, voán

thuoäc loaïi SOV (neáu xeùt nhöõng caâu ñieån hình trong ñoù chuû ngöõ ñoàng thôøi laø chuû ñeà), hình

nhö coù moät söï giaèng co giöõa hai caùch quy cheá hoùa laáy quan heä Ñeà- Thuyeát vaø quan heä

Chuû-Vò laøm ñoái töôïng. Danh ngöõ chieám öu theá laø danh ngöõ laøm chuû ñeà chæ ngöôøi haønh

ñoäng, chöù khoâng phaûi chuû ngöõ ngöõ phaùp, tuy moái quan heä chuû vò cuõng coù theå ñöôïc ñaùnh

daáu. Chaúng haïn, chuû ñeà chæ ngöôøi haønh ñoäng kieåm ñònh pheùp tænh löôïc, vaø keát caáu “phaûn

thaân”. Söï phuø öùng giöõa danh ngöõ vaø ñoäng töø raát khoù xaùc ñònh: khoâng roõ ñoäng töø phuø öùng

vôùi danh ngöõ chæ ñeà, chæ ngöôøi haønh ñoäng hay laø chuû ngöõ.

Daàn daàn, do xu höôùng chung cuûa ngoân ngöõ laø thöôøng laáy chuû theå cuûa haønh ñoäng, cuûa

quaù trình, cuûa traïng thaùi laøm chuû ñeà, cho neân nhöõng ñaëc tröng hình thaùi hoïc ñaùnh daáu chuû

ñeà daàn daàn gaén chaët vaøo danh ngöõ chæ nhöõng vai thöôøng ñöôïc choïn laøm chuû ñeà hôn caû,

vai chuû theå haønh ñoäng chaúng haïn, ñeán noãi caùc danh ngöõ naøy vaãn giöõ nhöõng ñaët tröng ñoù

ngay caû khi khoâng chæ chuû ñeà: ñeán moät luùc naøo ñoù nhöõng ñaëc tröng ngöõ phaùp cuûa chuû ñeà

trôû thaønh nhöõng ñaëc tröng ngöõ phaùp cuûa moät vai nghóa, thöôøng laø vai coù quan heä nghóa

tröïc tieáp nhaát vôùi ñoäng töø laøm trung taâm cuûa sôû thuyeát. Baây giôø trong caáu truùc cuù phaùp

cuûa caâu ñaõ xuaát hieän moät yeáu toá gaén chaët vôùi ñoäng töø veà ngöõ phaùp (baèng söï phuø öùng veà

ngoâi, soá chaúng haïn), thöôøng coù cöông vò chuû ñeà loâ-gích nhöng coù theå khoâng coù cöông vò

ñoù. Ñeán ñaây coù theå phaân bieät hai tröôøng hôïp.

1. Thöù nhaát laø tröôøng hôïp cuûa nhöõng ngoân ngöõ coù traät töï töø ngöõ töï do: trong caùc ngoân

ngöõ naøy, caáu truùc ñeà-thuyeát coù theå ñöôïc ñaùnh daáu baèng traät töï töø ngöõ, trong khi hình thaùi

“caùch” ñaùnh daáu caùc vai. Trong moät ngoân ngöõ nhö vaäy, ta seõ coù söï phaân bieät giöõa hai

caùch tuyeán hoaù Toâi xaây nhaø naøy vaø Nhaø naøy toâi xaây cho pheùp ñaët vai “ñoái töôïng” laøm chuû

ñeà. Ngoaøi ra, trong giao teá vaãn coù tình huoáng ñoøi hoûi dieãn ñaït yù Nhaø xaây treân bôø trong ñoù

khoâng caàn hoaëc khoâng theå nhaéc ñeán ngöôøi haønh ñoäng, vaø chuû ñeà ñöôïc coi nhö ôû vaøo moät

traïng thaùi naøo ñoù nhieàu hôn laø nhö ñoái töôïng cuûa moät haønh ñoäng: nhu caàu ñoù laøm phaùt

sinh moät hình thaùi môùi cuûa ñoäng töø – thaùi bò ñoäng.

2. Ñoái vôùi tröôøng hôïp thöù hai, tröôøng hôïp cuûa caùc ngoân ngöõ coù traät töï coá ñònh (hoaëc

ñaõ trôû thaønh coá ñònh trong khi maát daàn caùc hình thaùi caùch), nhu caàu veà thaùi bò ñoäng coøn

böùc thieát hôn nöõa, vì khoù coù caùch gì khaùc ñeå ñöa moät ñoái töôïng haønh ñoäng vaøo cöông vò

chuû ñeà.

Tuy nhieân, thaùi bò ñoäng cuûa ñoäng töø vaãn khoâng giaûi quyeát heát ñöôïc nhu caàu noùi treân.

Thöôøng thöôøng chæ coù boå ngöõ chæ ñoái töôïng tröïc tieáp môùi ñöôïc laøm chuû ngöõ cuûa ñoäng töø ôû

thaùi bò ñoäng (vaø do ñoù coù theå ñaët ôû vò trí chuû ñeà). Coøn nhöõng vai khaùc thì vaãn khoù coù ñöôïc

khaû naêng naøy, nhaát laø trong caùc ngoân ngöõ ñaõ quy cheá hoaù traät töï cuûa töø vaø maát ít nhieàu

hay maát haún hình thaùi caùch, nay noù ñaõ trôû neân thöøa. Vaû laïi keát caáu bò ñoäng khoâng phaûi

luùc naøo cuõng deã duøng.

Trong khi ñoù, nhu caàu phaûn aùnh caáu truùc cuûa meänh ñeà vaãn laø moät nhu caàu böùc thieát

ñoái vôùi vieäc giao teá: ngöôøi nghe chæ hieåu ñuùng yù ngöôøi noùi ñöôïc qua höôùng khai trieån cuûa

tö duy trong caâu.

Trong caùc ngoân ngöõ coù traät töï töø ngöõ töï do vaø vaãn giöõ nguyeân heä thoáng caùch, tình

hình coù khaùc. Caùc ngoân ngöõ naøy, sau khi ñaõ chuyeån caùc hình thaùi ñaùnh daáu chuû ñeà thaønh

nhöõng hình thaùi ñaùnh daáu chuû ngöõ, beøn söû duïng traät töï cuûa töø ngöõ vaøo vieäc phaûn aùnh caáu

truùc cuûa meänh ñeà. Chuû ñeà chieám moät vò trí nhaát ñònh trong caâu, thöôøng laø vò trí ñaàu caâu,

tröôùc phaàn thuyeát.

Ñaëc tröng naøy laøm cho caùc ngoân ngöõ bieán hình ñieån hình coù choã gioáng vôùi caùc ngoân

ngöõ ñôn laäp nhö tieáng Vieät vaø tieáng Haùn, voán laø nhöõng ngoân ngöõ khoâng coù caáu truùc chuû

vò. Vaø do ñoù, dó nhieân ñeà phaûi naèm beân trong caáu truùc cuù phaùp. Nhöõng thöù tieáng naøy coù

theå goïi laø nhöõng ngoân ngöõ duøng noäi ñeà.

Cho neâân beân caïnh loaïi hình hoïc do Li vaø Thompson ñeà nghò (1976) -trong ñoù caùc

ngoân ngöõ “thieân chuû ngöõ” (nhö tieáng AÂu chaâu) ñoái laäp vôùi caùc ngoân ngöõ “thieân chuû ñeà”

(tieáng Haùn, tieáng Lisu), coøn caùc ngoân ngöõ vöøa “thieân chuû ngöõ” vöøa “thieân chuû ñeà” (tieáng

Nhaät, tieáng Trieàu Tieân), vaø caùc ngoân ngöõ “chaúng thieân chuû ñeà, chaúng thieân chuû ngöõ”

(caùc thöù tieáng Philippines) laøm thaønh hai loaïi hình trung gian - coù theå ñeà nghò moät loaïi

hình hoïc khaùc maø tieâu chuaån phaân loaïi chuû yeáu laø söï toàn taïi hay khoâng toàn taïi cuûa chuû ñeà

vaø chuû ngöõ ôû beân trong caáu truùc cuù phaùp cô baûn cuûa caâu.

Coù cöông vò ngöõ phaùp trong caáu truùc cuù phaùp cô baûn

NGOÂN NGÖÕ

Tieáng Phaùp Tieáng Nga Tieáng Vieät

Chuû ngöõ + + –

Chuû ñeà – + +

Söï phaân bieät giöõa caùc loaïi hình naøy quan troïng hôn söï phaân bieät giöõa caùc loaïi hình

do Li vaø Thompson ñeà nghò raát nhieàu. Noù quyeát ñònh caùch mieâu taû ngöõ phaùp cuûa caùc

ngoân ngöõ thuoäc töøng loaïi hình.

Ta coù cô sôû ñeå nghó raèng chính vì chuû ñeà khoâng coù moät vò trí naøo trong caáu truùc cuù

phaùp cô baûn cuûa ña soá caùc phöông ngöõ AÁn - AÂu maø trong maáy möôi theá kæ ngöõ phaùp

truyeàn thoáng AÂu chaâu coù theå khoâng ñaû ñoäng gì ñeán khaùi nieäm chuû ñeà vaø do ñoù coù theå

duøng caùi danh töø coù nghóa laø chuû ñeà ñeå goïi chuû ngöõ, duøng caùi danh töø coù nghóa laø sôû

thuyeát ñeå goïi vò ngöõ.

Ta cuõng coù cô sôû ñeå nghó raèng chính vì söï coù maët cuûa chuû ñeà trong caáu truùc cuù phaùp

cô baûn cuûa caâu tieáng Tieäp maø tröôøng Praha laø tröôøng ngoân ngöõ hoïc ñaàu tieân thaáy caàn

phaûi noùi ñeán caáu truùc ñeà - thuyeát trong ngöõ phaùp moät caùch coù heä thoáng, laïi goïi noù laø “söï

phaân ñoaïn thöïc taïi cuûa caâu” (haøm yù söï phaân ñoaïn chuû - vò chæ laø giaû nguïy hay ít ra chæ coù

giaù trò hình thöùc).

1.1.2 Caáu truùc Ñeà – Thuyeát

Naêm 1965, Lawrence C. Thompson, moät taùc giaû thuoäc tröôøng phaùi mieâu taû, ñaõ

chöùng minh raèng tieáng Vieät khoâng coù chuû ngöõ (grammatical subject), maø chæ coù Chuû ñeà

Loâ-gích (logical subject). Ñaây laø moät ñieàu hieån nhieân, vì trong tieáng Vieät theo Cao Xuaân

Haïo chæ coù Chuû ñeà loâ-gích ñöôïc ngöõ phaùp hoùa – ñöôïc ñaùnh daáu baèng chöõ thì khi bieân giôùi

giöõa Ñeà vaø Thuyeát chöa ñöôïc phaân roõ.

Theo caùch phaân loaïi hình môùi ñoái vôùi caùc ngoân ngöõ cuûa theá giôùi (keå töø 1976, naêm

xuaát baûn cuoán Subject and Topic cuûa Ch. Li vaø S.A. Thompson), tieáng Vieät cuøng vôùi tieáng

Haùn, tieáng La Hu , v.v., phaûi ñöôïc xeáp vaøo loïai hình caùc ngoân ngöõ Ñeà-Thuyeát, trong ñoù

Ñeà khoâng ñöôïc ngöõ phaùp hoùa nhö chuû ngöõ cuûa caùc ngoân ngöõ AÁn - AÂu, nhöng laïi ñöôïc

ñaùnh daáu (khi caàn thieát) baèng moät chöõ nhö chöõ thì. Laøm Ñeà cho caâu tieáng Vieät coù theå laø

baát cöù vai nghóa naøo, keå caû vai ñoái töôïng cuûa haønh ñoäng (“boå ngöõ tröïc tieáp”) hay khung

caûnh cuûa söï tình (ví duï: Côm ñaõ doïn xong, Baøn lau roài ñaáy, Hoâm qua möa, Tham thì

thaâm).

Nhöõng ñaëc tröng loïai hình hoïc cuûa tieáng Vieät keùo theo nhöõng heä quaû quan troïng veà

ngöõ phaùp khieán cho noù khaùc haún caùc thöù tieáng phöông Taây -trong ñoù coù söï phaân bieät veà

thaùi (voice) töùc söï phaân bieät ngöõ phaùp giöõa “chuû ñoäng” vaø “bò ñoäng”- vì Ñeà coù theå ñaûm

ñöông baát cöù vai nghóa naøo trong caâu.

Theo PGS. Cao Xuaân Haïo: “Caáu truùc Ñeà - Thuyeát cuûa caâu laø moät hieän töôïng thuoäc

bình dieän logic ngoân töø (Logico-discursive), nghóa laø noù thuoäc lónh vöïc logic trong chöøng

möïc logic, ñöôïc tuyeán tính hoùa trong ngoân töø vaø thuoäc lónh vöïc ngoân töø, trong chöøng möïc

noù phaûn aùnh taùc ñoäng nhaän ñònh cuûa tö duy” [7,67].

Trong tieáng Vieät, caáu truùc cô baûn cuûa caâu chia laøm hai phaàn Ñeà -Thuyeát töông öùng

vôùi hai phaàn sôû ñeà (subjectum / Thema) vaø sôû thuyeát (praedicatum / Rhema) cuûa moät

meänh ñeà trong logic hoïc.

Söï caáu truùc hoùa caâu thaønh hai phaàn Ñeà vaø Thuyeát khoâng leä thuoäc vaøo tính chaát cuûa

söï tình ñöôïc traàn thuaät. Noäi dung nghóa hoïc cuûa noù naèm troïn trong caùch toå chöùc meänh ñeà

theo moät höôùng ñi nhaát ñònh cuûa tö duy: xuaát hieän laàn löôït caùi tröôùc vaø caùi sau (caùi xuaát

phaùt vaø caùi keát thuùc).

Chuû ngöõ trong caùc thöù tieáng Chaâu AÂu chæ coù maáy vai nhaát ñònh nhö:

- Ngöôøi haønh ñoäng

- Ngöôøi taùc ñoäng

- Ngöôøi mang tính chaát (thöôøng xuyeân thuoäc baûn chaát)

- Ngöôøi mang traïng thaùi (nhaát thôøi)

Cho neân noù caàn coù moät caùi vai khaùc nöõa, caáu taïo baèng caùch duøng thaùi bò ñoäng (thaùi

bò ñoäng khoâng phaûi laø moät caùi nghóa, noù chæ laø moät hình thöùc; noù laø moät phaïm truø ngöõ

phaùp chæ moät vai khaùc ñoù laø vai bò ñoäng (vai bò theå)).

Trong khi caâu tieáng Vieät khoâng coù chuû ngöõ, ví duï: Côm ñaõ doïn leân; Con gaø naøy thòt

roài; Saùch naøy ñoïc roài. (khoâng caàn theâm bò vaø ñöôïc), thì trong caùc thöù tieáng Chaâu AÂu laïi

seõ khoâng coù nhöõng caâu nhö vaäy.

Ta xeùt caâu: Côm ñaõ doïn leân. vì côm khoâng laøm ñöôïc gì heát, côm khoâng phaûi laø ngöôøi

haønh ñoäng maø cuõng khoâng phaûi laø ngöôøi taùc ñoäng (noù khoâng phaûi laø ngöôøi). Côm laø chuû

ñeà (phaàn Ñeà), doïn leân laø phaàn Thuyeát.

Caáu truùc Ñeà - Thuyeát khaùc vôùi caáu truùc Chuû - Vò ôû choã laø Ñeà khoâng quy ñònh cho noù

moät caùi vai gì heát. Söï khaùc nhau cô baûn laø veà ngöõ nghóa. Chuû ngöõ cuûa tieáng AÁn - AÂu chæ

ñaûm ñöông moät soá vai nghóa raát haïn cheá, thöôøng laø vai haønh theå, trong khi chuû ñeà cuûa

nhöõng ngoân ngöõ nhö tieáng Haùn hay tieáng Vieät coù theå ñaûm ñöông baát cöùù vai gì, thaâïm chí

khoâng caàn coù lieân quan gì ñeán vò töø trung taâm cuûa caâu laøm thaønh phaàn Thuyeát, nghóa laø

noù coù theå khoâng phaøi laø moät dieãn toá – moät chuû ngöõ hay moät boåû ngöõ baét buoäc cuûa vò töø.

1.2. Caùch boå cöùu nhaát thieát cuûa caùc ngoân ngöõ Chuû- vò

1.2.1. Theá naøo laø THAÙI (voice hay diathesis) trong caùc ngoân ngöõ AÁn - AÂu

Trong taát caû caùc töø ñieån Ngoân ngöõ hoïc cuûa theá giôùi chöa bao giôø coù hai khaùi nieäm

“caâu bò ñoäng” vaø “nghóa bò ñoäng”. Neáu coù töø muïc “bò ñoäng” hay “chuû ñoäng” (passive

hay active), thì theá naøo ngöôøi tra töø ñieån cuõng ñöôïc chæ daãn ñeå xem voice (thaùi) hay

diathesis (söï töông phaûn veà thaùi).

Sôû dó nhö theá laø vì thaùi laø moät khaùi nieäm thuaàn tuùy hình thaùi hoïc (nhö caùc töø ñieån

ñeàu noùi raát roõ) vì caâu coù ñöôïc yù nghóa chuû ñoäng hay bò ñoäng hoaøn toaøn laø do caùc phöông

tieän hình thaùi hoïc cuûa caâu aáy söû duïng thaùi naøo: thaùi chuû ñoäng hay thaùi bò ñoäng. Chaúng

haïn neáu dòch moät caâu nhö Noù bò moät quaû ñaám raát ñau ra tieáng Phaùp, ta coù theå coù:

1. Il est frappeù d’un coup de poing qui lui fait treøs mal.(caâu söû duïng thaùi bò ñoäng–

dòch saùt töøng chöõ: Noù bò ñaùnh bôûi moät quaû ñaám laøm cho noù raát ñau).

2. Il recoit un coup de poing qui lui a fait treøs mal (caâu söû duïng thaùi chuû ñoäng – dòch

saùt töøng chöõ: Noù nhaän ñöôïc moät quaû ñaám laøm cho noù raát ñau).

Trong moät thöù tieáng nhö tieáng Phaùp hay tieáng Chaâu AÂu noùi chung, baát cöù yù nghóa

naøo cuõng ñeàu coù theå dieãn ñaït baèng hai caùch (thaùi), chuû ñoäng hay bò ñoäng. Ñieàu kieän baét

buoäc duy nhaát laø caâu phaûi coù ñuû ba vai nghóa ñöôïc bieåu thò baèng moät danh töø chæ ngöôøi

haønh ñoäng, moät vò töø chæ haønh ñoäng, vaø moät danh ngöõ nöõa chæ ngöôøi hay vaät bò taùc ñoäng.

Nhöng ñieàu quan troïng nhaát laø caû ba vai nghóa aáy ñeàu phaûi ñöôïc ngöõ phaùp hoaù baèng hình

thaùi hoïc.

Trong tieáng Haùn hieän ñaïi hình nhö ñaõ baét ñaàu manh nha coù moät caùch duøng chöõ bei

(Haùn Vieät bò) nhö moät phuï toá (tieàn toá) beân caïnh moät soá khaù lôùn phuï toá khaùc. Theá maø

Trieäu Nguyeân Nhaäm (Chao Yuen Ren), moät ngoâi sao cöïc saùng cuûa neàn ngoân ngöõ hoïc

mieâu taû Myõ (descrpiptive linguistics) vaãn cheá nhaïo chöõ bò aáy nhö moät caùi loãi khoâng theå

dung tha, goïi noù laø moät töø moïi rôï laøm hoûng tieáng Trung Quoác, vì ñoù laø thöù vaên cuûa boïn

“thoâng ngoân” voâ vaên hoaù (“translatese”).

Vaäy thì theá naøo laø thaùi ? Theo lyù thuyeát “ngöõ phaùp caûi bieán” (Transforma-tional

Grammar) cuûa Noam Chomsky – maø ngaøy nay gaàn toaøn boä neàn ngoân ngöõ hoïc Myõ vaø moät

soá raát ñoâng ñaûo caùc nhaø ngöõ hoïc khaép theá giôùi (tröø caùc taùc giaû ñi theo khuynh höôùng ngöõ

phaùp chöùc naêng) ñeàu taùn thöôûng, noäi dung cuûa vieäcï caûi bieán töø “caâu loõi” (kernel

sentence) chuyeån noù thaønh caâu phaùi sinh (derived hay transform) laø nhö sau:

Xuaát phaùt töø caâu loõi, voán mang thaùi chuû ñoäng (active voice), goàm coù:

1. Moät Danh töø chuû ngöõ (subject Noun) mang hình thaùi danh caùch (nominative) chæ

ngöôøi taùc ñoäng hay nhaân toá taùc ñoäng (agentive).

2. Moät Vò töø (verb) mang hình thaùi traàn thuaät (indicative hay declarative) coù ngoâi

(person), soá (number) (vaø, trong moät soá ngoân ngöõ Chaâu AÂu, caû gioáng hay giôùi tính

(gender) nöõa) phuø hôïp veà hình thaùi hoïc vôùi Danh töø chuû ngöõ, ñoàng thôøi mang hình

thaùi cuûa thì (tense) quaù khöù / phi quaù khöù.

3. Moät Danh töø boå ngöõ chæ ñoái töôïng bò taùc ñoäng, mang hình thaùi toáá caùch (accusative)

– coù theå thay baèng ñaïi töø cuõng mang hình thaùi aáy, hoaëc thay baèng moät vò töø mang

hình thaùi voâ ñònh (infinitive).

– Xuaát phaùt töø caâu loõi aáy, ngöôøi noùi phaûi tieán haønh moät thao taùc caûi bieán hay chuyeån

hoaùn (transformation) thaønh moät caâu mang thaùi bò ñoäng (passive voice) goàm coù:

a. Danh töø chuû ngöõ (subject Noun) mang danh caùch (nominative) nhöng

laïi chæ ñoái töông chòu söï taùc ñoäng (Goal hay Patient) cuûa vò töø ngoaïi ñoäng (nay ñaõ

mang moät hình thaùi khaùc haún – xem b)

b. Moät ngöõ ñoaïn vò töø bieåu thò thaùi bò ñoäïng, goàm coù:

1. Moät heä töøø (copula) ñöôïc coi laø khoâng coù nghóa töø vöïng, goïi laø auxilliary (trôï ngöõ).

Caùi trôï ngöõ naøy ñöôïc xöû lyù nhö laø trung taâm (head) cuûa ngöõ ñoaïn vò töø, vì noù coù hình

thaùi phuø hôïp vôùi chuû ngöõ veà ngoâi,veà soá, trong khi phaàn thöù hai keá theo laïi khoâng

phaûi tuaân theo nhöõng yeâu caàu naøy.

2. Moät hình thaùi phaùi sinh cuûa vò töø duøng trong caâu loõi thöôøng bò goïi nhaàm laø “phaân

töø quaù khöù” (past participle) 2

c. Moät danh töø chæ ngöôøi taùc ñoäng (hay nhaân toá taùc ñoäng) goïi laø “boå ngöõ taùc caùch”.

Trong caùc ngoân ngöõ coøn giöõ heä thoáng bieán caùch (tieáng Latin, tieáng Nga) danh töø naøy

mang hình thaùi ly caùch (ablativus casus) hay taïo caùch (tvoritel’nyj padezh’). Coøn trong

nhöõng ngoân ngöõ ñaõ coù khuynh höôùng phaân tích tính, danh töø ñoù laïi phaùt trieån thaønh

moät ngöõ giôùi töø duøng moät trung taâm giôùi töø nhö by trong tieáng Anh (= bôûi) hay par

trong tieáng Phaùp (= bôûi) cho neân danh töø trong “caâu loõi” (chöa caûi bieán) trôû thaønh boå

ngöõ cuûa chính caùc giôùi töø ñoù vaø coù theå coù nhöõng hình thaùi boå ngöõ töông öùng.

Ñoù laø tình hình phoå bieán trong caùc ngoân ngöõ AÁn - AÂu. Ñaëc tröng chung cuûa caùc

ngoân ngöõ naøy laø heä thoáng ngöõ phaùp goàm coù hai phaàn song toàn laø cuù phaùp hoïc vaø hình thaùi

hoïc, trong ñoù hình thaùi hoïc laø phaàn chính trong quaù trình ngöõ phaùp hoaù. Ngoaøi caên toá ra,

caùc ngoân ngöõ AÁu AÂu coøn coù hai yeáu toá maø caùc ngoân ngöõ ñôn laäp khoâng coù: phuï toá

(affixes: prefixes – tieàn toá, suffixes – haäu toá, infixes – trung toá) vaø bieán vó (desinences

hay inflectional endings)3. Trong ñoù tieâu bieåu nhaát laø bieán vó, vì chính bieán vó, ñaëc bieät laø

2 Thaät ra ñoù laø moät hình thaùi vò tính töø coù theà goïi laø vò tính töø bò ñoäng 3 Phuï toá cuõng laø moät yeáu toá coù maët trong caùc ngoân ngöõ chaép dính nhö tieáng Thoå-nhó-kyø hay tieáng Nhaät Baûn, tieáng Haøn Quoác. Coøn tieáng Haùn coå ñieån (ñôøi Ñöôøng –Toáng vaø tieáng Vieät hieän ñaïi thì khoâng. Rieâng trong tieáng Trung quoác hieän ñaïi, thöôøng goïi laø Phoå thoâng thoaïi (Putonghwa, Mandarin Chinese (Quan thoaïi) hay Baïch thoaïi, thì hieän nay ñaõ baét ñaàu coù nhöõng phuï toá

bieán vó beân trong (naèm ngay trong caên toá cuûa töø (kieåu nhö man >men hay foot> feet vì ñoù

laø moät hình thaùi chæ rieâng ngoân ngöõ bieán hình môùi coù, coøn ngoân ngöõ chaép dính thì khoâng.

1.2.2 Taïi sao tieáng Vieät khoâng caàn THAÙI?

Nhö taát caû caùc taùc giaû theo höôùng ngöõ phaùp chöùc naêng ñeàu noùi raát roõ, Tieáng Vieät,

cuõng nhö caùc ngoân ngöõ Ñeà Thuyeát khaùc khoâng caàn ñeán thaùi, vaø hôn theá nöõa, khoâng theå

coù thaùi, laø vì :

1. Tröôùc tieân, noù khoâng coù hình thaùi hoïc nhö caùc ngoân ngöõ bieán hình hay chaép dính,

vaø cuõng khoâng coù töø ña tieát hay ña hình vò vôùi tö caùch moät ñôn vò ngöõ phaùp cô baûn

(Ñôn vò ngöõ phaùp cô baûn cuûa tieáng Vieät laø TIEÁNG, hay AÂM TIEÁT - HÌNH VÒ, nhö caùc

nhaø ñoâng phöông hoïc Nga, vaø sau hoï laø Nguyeãn Taøi Caån, ñaõ chöùng minh).

2. Ñaëc bieät, tieáng Vieät khoâng coù caâu Chuû - Vò. Maõi ñeán naêm 1976 cuûa theá kyû tröôùc,

giôùi ngöõ hoïc môùi vôõ leõ ra raèng khaùi nieäm chuû ngöõ (gramma-tical Subject) tuyeät nhieân

khoâng phaûi laø moät phoå nieäm ngoân ngöõ hoïc, nghóa laø moät khaùi nieäm phoå quaùt maø baát

kyø thöù tieáng naøo cuûa nhaân loaïi cuõng phaûi coù. Ngay caùc ngoân ngöõ Chaâu AÂu – coäi

nguoàn cuûa caùi ñònh kieán sai laàm naøy, cuõng chæ baét ñaàu coù chuû ngöõ töø thieân nieân kyû

thöù ba tröôùc Coâng nguyeân, suoát maáy traêm ngaøn naêm lòch söû veà tröôùc caùc thöù tieáng

naøy ñeàu laø nhöõng ngoân ngöõ Ñeà -Thuyeát, nhö caùc nhaø söû hoïc ngoân ngöõ coå ñaïi ñaõ

chöùng minh, döïa treân nhöõng baèng chöùng ruùt töø caùc vaên baûn Kinh Veä- ñaø (xem Li &

Thompson 1976).

Leõ ra ñieàu naøy phaûi ñöôïc bieát töø laâu, ít nhaát laø khi ngöôøi Hy Laïp coå ñaïi ñaõ bieát ñöôïc

nhöõng quy luaät cô baûn cuûa tö duy vaø ngoân ngöõ, nhaát laø bieát raèng ngoân ngöõ laø coâng cuï

bieåu ñaït tö duy, vaø caâu noùi cuûa con ngöôøi chaúng qua laø hình aûnh baèng aâm thanh cuûa moät

nhaän ñònh (moät “meänh ñeà”), maø moät meänh ñeà thì bao giôø cuõng coù moät phaàn Ñeà (Thema

hay Topic) vaø moät phaàn Thuyeát (Rhema hay Comment). Ñoù chính laø keát caáu töï nhieân –

cho neân taát yeáu vaø phoå quaùt – cuûa tö duy toaøn nhaân loaïi.

do nhöõng töø tröôùc kia voán laø caên toá thöïc töø trung taâm cuûa ngöõ ñoaïn (nhö tzö (töû), er (nhi, nhó) ñaõ daàn daàn hö hoaù maø trôû thaønh phuï toá vaø do ñoù coù phaàn nhích veà phía loaïi hình chaép dính. Caùc ngoân ngöõ chaép dính nhôø phuï toá maø coù moät caùi gì gioáng nhö hình thaùi hoïc. Duø sao, trong caùc ngoân ngöõ naøy cuõng khoâng theå naøo coù hieän töôïng bieán hình nhö caùc ngoân ngöõ AÁn - AÂu, maø hieän töôïng bieán hình tieâu bieåu nhaát laø bieán hình beân trong caên toá nhö trong tieáng Ñöùc coå, voán coøn ñeå laïi daáu veát trong caùch luaân phieân man / men hay foot / feet, goose / geese cuûa tieáng Anh

“Khi noùi, con ngöôøi ñöa ra moät caùi Ñeà, roài noùi leân moät ñieàu gì veà caùi Ñeà aáy” 4– ñoù

chính laø caùch ñònh nghóa ñuùng nhaát vaø roõ nhaát cuûa caâu noùi ñieån hình vaø cô baûn: caâu traàn

thuaät, coäi nguoàn cuûa moïi loaïi caâu maø con ngöôøi coù theå duøng sau khi theâm nhöõng tình thaùi

nhaát ñònh (nhaân ñònh, hoûi, than, ra leänh, v.v.).

Caùc nhaø ngöõ hoïc cuõng phaûi chôø raát laâu môùi nhaän ra raèng khaùi nieäm chuû ngöõ khoâng

theå ñònh nghóa baèng caùch naøo khaùc hôn laø baèng nhöõng thuoäc tính hìmh thaùi hoïc (bieán

caùch, hình thaùi ngoâi, soá, gioáng, moái quan heä hình thöùc vôùi vò töø, v. v.), maø moät sinh vieân

naêm thöù nhaát cuõng coù theå thaáy ngay laø khoâng theå naøo coù tính phoå quaùt ñöôïc.

Ngoaïn muïc nhaát laø nhöõng coá gaéng tuyeät voïng cuûa E. L. Keenan (1976) nhaèm tìm

ra moät caùch ñònh nghóa coù ít nhieàu tính phoå quaùt veà khaùi nieäm “Chuû ngöõ”. Sau khi so

saùnh maáy traêm ngoân ngöõ ñöôïc coi laø coù “Chuû ngöõ”, roát cuïc oâng chæ thaáy caùc thöù “Chuû

ngöõ” naøy phaûøi ñöôïc phaân chia ra thaønh daêm saùu chuïc “möùc ñoä” khaùc nhau so vôùi moät “lyù

töôûng” tröøu töôïng veà “Tính chuû ngöõ”. Caâu keát luaän duy nhaát maø caùc baïn ñoàng nghieäp

cuûa Keenan coù theå ruùt ra ñöôïc töø baøi nghieân cöùu coâng phu naøy cuûa oâng laø khoâng laøm gì

coù moät khaùi nieäm “Chuû ngöõ”õ coù theå ñònh nghóa moät caùch phoå quaùt, vaø chính vì theá maø

nhöõng thöù chuû ngöõ ñöôïc “tìm thaáy” trong khaép caùc thöù tieáng thuoäc nhöõng loaïi hình khaùc

nhau laø moät môù hoãn taïp bò taäp hôïp laïi moät caùch cöïc kyø khieân cöôõng vaø baát chaáp söï thaät.

Chæ vì caùi ñònh kieán hoaøn toaøn voâ caên cöù laø “ngoân ngöõ cuûa toaøn nhaân loaïi ñeàu phaûi coù

chuû ngöõ”.

Neáu ñöùng treân laäp tröôøng cuûa tö duy nhaân loaïi, thì leõõ ra phaûi noùi: neáu “ngoân ngöõ laø

caùch dieãn ñaït tö duy baèng tieáng noùi” (E. Sapir) thì ngoân ngöõ cuûa toaøn nhaân loaïi phaûi coù

Ñeà vaø Thuyeát.

Nhöng tieác thay, nhaän ñònh nhö vaäy cuõng khoâng ñuùng söï thaät, vì roõ raøng laø caâu cuûa

nhieàu thöù tieáng AÁn - AÂu khoâng heà thaáy ñaùnh daáu Ñeà vaø Thuyeát.

Tuy nhieân duø sao cuõng phaûi thaáy raèng caáu truùc Ñeà- Thuyeát cuûa caâu töï nhieân hôn

(vì coù caên cöù trong caùch tö duy cuûa toaøn nhaân loaïi) so vôùi caáu truùc chuû vò trong ñoù khaù

4 Ch. F. Hockett. An Introduction to Modern Linguistics. Washington 1958).

nhieàu ngoân ngöõ AÁu - AÂu cho thaáy chuû ngöõ chæ laø moät töø voâ nghóa (nhö trong nhöõng caâu coù

“Chuû ngöõ buø nhìn” (dummy sbject: it, il, es trong kieåu caâu voâ nhaân xöng (impersonal) cuûa

tieáng Anh tieáng Phaùp vaø tieáng Ñöùc, khi ñeà taøi (theme hay topic cuûa caâu) bò thay theá baèng

moät ñaïi töø khoâng thay maët cho ai, cho caùi gì heát, chöùng toû raèng “Chuû ngöõ” chæ laø moät töø

voâ nghóa nhöng laïi baét buoäc phaûi coù maët (neáu khoâng, caâu seõ sai ngöõ phaùp vaø khoâng theå

chaáp nhaän ñöôïc).

Maët khaùc, chuû ngöõ trong caâu tieáng AÁn - AÂu hoaøn toaøn leä thuoäc vaøo vò ngöõ: giöõa hai

beân bao giôø cuõng coù moät moái lieän heä chaët cheõ vaø nhaát thieát baét buoäc veà hình thaùi hoïc (chi

phoái ngoâi (person), soá (number), gioáng (gender) khieán cho hai yeáu toá laøm thaønh moät khoái

khoâng theå chia taùch, vaø söï cuøng coù maët cuûa hai yeáu toá naøy quan troïng ñeán möùc cöù heã coù

noù laø ngöôøi baûn ngöõ laäp töùc coù caûm giaùc ñoù laø moät caâu, ngay caû khi hai caùi khoâng theå naøo

ñöôïc hieåu nhö moät caâu.

Trong khi ñoù, giöõa Ñeà vaø Thuyeát cuûa caâu ñôn laäp tuyeät nhieân khoâng caàn coù moät

moái lieân heä gì heát, veà ngöõ phaùp cuõng nhö veà nghóa, maø ngöôøi baûn ngöõ vaãn hieåu moät caùch

hoaøn toaøn minh xaùc. Chaúng haïn ta thöôøng gaëp nhöõng caâu nhö:

hay

1. Vieäc naøy ít nhaát phaûi naêm möôi trieäu

2. OÂng Tö thì thaèng Thaùi noù ñi boä ñoäi roài

hay

3. Theo toâi thì luùc naøo cuõng ñöôïc

Trong caâu 1, vieäc naøy chaúng thaáy coù lieân heäï logic gì vôùi naêm möôi trieäu caû (thaâm

chí vieäc naøy cuõng khoâng phaûi laø dieãn toá hay chu toá cuûa 50.000.000). Trong caâu 2. dó nhieân

ngöôøi nghe phaûi bieát raèng oâng Tö laø boá cuûa thaèng Thaùi môùi hieåu ñöôïc yù nghóa cuûa phaùt

ngoân, nhöng ñieàu naøy tuyeät nhieân khoâng ñöôïc noùi ra moät caùch hieån ngoân (trong caùc thöù

tieáng AÁn - AÂu khoâng theå noùi nhö theá ñöôïc).

Do ñoù baát cöù moät phaàn Ñeà naøo cuõng coù theå keát hôïp vôùi baát cöù phaàn Thuyeát naøo.

Trong nhöõng caâu nhö:

Côm ñaõ böng leân.

Chuyeän ñaõ keå xong.

Baøi toaùn ñaõ giaûi ñöôïc roài.

Con gaø maùi tô mai môùi thòt.

Tuyeät nhieân khoâng caàn coù theâm moät töø naøo (ñaëc bieát laø bò hay ñöôïc) ngöôøi nghe

cuõng vaãn hieåu hoaøn toaøn minh xaùc.

Cho neân caùc taùc giaû vieát theo quan ñieåm chöùc naêng ñeàu neâu raát roõ raèng caùc ngoân

ngöõ Thieân chuû ñeà khoâng bao giôø caàn ñeán söï phaân bieät giöõa bò ñoäng vaø chuû ñoäng. Khoâng

nhöõng theá, maø moät bieân taäp vieân nhaø xuaát baûn Vaên hoïc coøn cho chuùng toâi bieát raèng

trong khi dòch caùc taùc phaåm vaên hoïc tieáng Chaâu AÂu, coù nhöõng dòch giaû noåi tieáng cuõng laãn

loän giöõa chuû ñoäng vaø bò ñoääng trong nhöõng hình thaùi goïi laø “phaân töø” (participles). Xeùt veà

thöïc chaát ngöõ phaùp cuõng nhö veà nghóa hoïc, ñaây laø nhöõng hình thaùi phaùi sinh cuûa vò töø

(deverbal) ñöôïc duøng nhö moät thöù tính töø (adjective). Trong tieáng Anh, tieáng Phaùp hay

tieáng Nga ñeàu do söï ñoái laäp giöõa hai thaùi chuû ñoäng vaø bò ñoäng. Chaúng haïn eùmouvant (chuû

ñoäng, nghóa: coù taùc duïng laøm cho ngöôøi ta xuùc ñoäng) ñoái laäp vôùi eùmu(e) (bò ñoäng, nghóa:

(baûn thaân) thaáy mình xuùc ñoäng)5. Theá nhöng coù nhieàu dòch giaû Vieät Nam khoâng maáy khi

dòch ñuùng nhöõng hình thaùi aáy, vaø ñeán khi bieân taäp vieân söûa laïi theo nghóa ñuùng, hoï

thöôøng nhaát ñònh khoâng chòu söûa, vì khoâng taøi naøo hieåu noåi hai beân khaùc nhau ôû choã naøo.

1.3. Nhöõng vai nghóa maø Ñeà (chuû ñeà vaø khung ñeà) thöôøng ñaûm ñöông

Trong coâng trình nghieân cöùu ngöõ phaùp chöùc naêng cuûa mình, taùc giaû Cao Xuaân Haïo coù

giôùi thieäu nhöõng vai nghóa maø Ñeà (chuû ñeà vaø khung ñeà) thöôøng ñaûm ñöông [7, tr. 84-86].

Ñeå thaáy roõ hôn caùc vai nghóa naøy trong tieáng Vieät, hai taùc giaû Hoaøng Duõng vaø Buøi Maïnh

Huøng ñaõ trình baøy chuùng trong baøi Nhöõng tri thöùc vaø kyõ naêng veà tieáng Vieät caàn ñöôïc daïy

vaø hoïc ôû nhaø tröôøng phoå thoâng6 goàm 22 vai nghóa sau:

5 So saùnh tieáng Nga trogatel’nyj vaø tronutyj 6 Xem chi tieát ôû [8, tr. 55-60]

12. Höôùng

1. Ngöôøi haønh ñoäng

13. Nguoàn

2. Ngöôøi taùc ñoäng

14. Loái ñi

3. Löïc taùc ñoäng

15. Phöông thöùc

4. Ngöôøi theå nghieäm

16. Coâng cuï

5. Ngöôøi/ vaät bò taùc ñoäng

17. Thôøi gian

6. Vaät taïo taùc

18. Khoaûng caùch khoâng gian

7. Ngöôøi/ vaät mang traïng thaùi

19. Nguyeân nhaân

8. Ngöôøi nhaän

20. Ñieàu kieän

9. Ngöôøi höôûng lôïi

21. Trôû ngaïi

10. Nôi choán

22. Ngöôøi/ vaät toàn taïi

11. Ñích

Treân ñaây laø nhöõng vai nghóa “phoå quaùt” nhaát, maø thöù tieáng naøo cuõng coù caùch dieãn

ñaït rieâng. Duy trong tieáng AÁn- AÂu thì haàu heát nhöõng vai nghóa aáy ñeàu ñöôïc dieãn ñaït

baèng nhöõng boå ngöõ hay traïng ngöõ chöù khoâng bao giôø baèng chuû ngöõ. Nhöng ñieàu ñaùng chuù

yù hôn nöõa laø coù nhöõng thöïc theå hoaøn toaøn khoâng coù lieân quan gì ñeán söï tình do trung taâm

vò ngöõ bieåu ñaït cuõng coù theå laøm chuû ñeà hay khung ñeà cuûa caâu. Taát caû nhöõng ñaëc tröng

noùi treân cuûa Ñeà trong caáu truùc Ñeà- Thuyeát khieán cho söï phaân bieät veà thaùi (chuû ñoäng / bò

ñoäng) trôû neân hoaøn toaøn voâ ích, trong khi ñoái vôùi tieáng AÁn-AÂu thì ñoù laø moät söï phaân bieät

baét buoäc vì ñaõ ngöõ phaùp hoaù vaø ñöôïc laäp thöùc baèng nhöõng quy taéc chính xaùc, nghieâm

ngaët.

-oOo-

Chöông 2

NHÖÕNG “CHÆ TOÁ” CUÛA “CAÂU BÒ ÑOÄNG”

VAØ “NGHÓA BÒ ÑOÄNG”

Trong khi coá gaéng mieâu taû tieáng Vieät theo khuoân maãu cuûa tieáng Phaùp vaø caùc thöù

tieáng Chaâu AÂu khaùc, moät soá taùc giaû coi söï phaân bieät giöõa “caâu bò ñoäng vaø “caâu chuû

ñoäng”, giöõa “nghóa bò ñoäng vaø nghóa chuû ñoäng” nhö laø nhöõng söï phaân bieät coù giaù trò vöøa

ngöõ phaùp vöøa ngöõ nghóa. Cho neân phaûi hoïc nhöõng quy taéc baét buoäc, vôùi nhöõng baøi taäp coù

maët trong saùch giaùo khoa Ngöõ vaên 7 (taäp II) ñang söû duïng ôû nhaø tröôøng phoå thoâng [37, tr.

57-58; 64-65], chaúng haïn nhö taäp chuyeån caâu (coù yù nghóa) chuû ñoäng thaønh caâu (coù yù

nghóa)bò ñoäng vaø ngöôïc laïi, y heät nhö trong moät cuoán saùch daïy tieáng Phaùp hay tieáng Anh.

Ñoàøng thôøi taïi ñaây coøn noùi roõ hai töø bò vaø ñöôïc laø hai coâng cuï chuû yeáu ñeå ñaùnh daáu caâu bò

ñoäng vaø phaân bieät noù vôùi caâu chuû ñoäng. Nhöõng vaán ñeà chuùng toâi thaáy caàn ñaët ra cho luaän

vaên naøy laø nhöõng vaán ñeà sau ñaây:

1. Bò vaø ñöôïc coù phaûi bao giôø cuõng ñaùnh daáu “caâu bò ñoäng” vaø “nghóa bò ñoäng”

khoâng?

2. Bò vaø ñöôïc coù bao giôø maát hoaøn toaøn nghóa töø vöïng cuûa noù khoâng?

3. “Chuû ñoäng” vaø “bò ñoäng” coù phaûi laø hai yù nghóa choaùn heát phaïm vi ngöõ nghóa hoïc

cuûa ngöõ ñoaïn vò töø vaø cuûa caâu khoâng?

Traû lôøi cho nhöõng caâu hoûi naøy laø giaûi quyeát ñöôïc, ít nhaát veà caên baûn, nhöõng vaán ñeà

coù lieân quan ñeán phaïm truø thaùi (voice hay diathesis), ñeán söï phaân chia caùc kieåu caâu ra

thaønh caâu chuû ñoäng vaø caâu bò ñoäng, hay phaân chia ngöõ nghóa hoïc ra thaønh hai maûng lôùn: yù

nghóa chuû ñoäng vaø yù nghóa bò ñoäng. Treân cô sôû aáy, chuùng ta cuõng giaûi quyeát theâm ñöôïc

nhöõng vaán ñeà naûy sinh cuøng vôùi nhöõng heä luaän cuûa noù.

Tröôùc khi laàn löôït traû lôøi töøng vaán ñeà, ta haõy xem hai ñoäng töø tình thaùi bò, ñöôïc xeùt

veà phöông dieän ngöõ phaùp ra sao? Dòch ñöôïc vaø bò ra ngoaïi ngöõ nhö theá naøo?

Trong töø ñieån cuûa taát caû caùc thöù tieáng nöôùc ngoaøi thoâng duïng ít nhieàu ôû nöôùc ta ñeàu

coù nhöõng töø coù theå ñöôïc coi nhö laø hoaøn toaøn töông öùng vôùi hai töø ñöôïc vaø bò cuûa tieáng

Vieät:

Ngoân ngöõ

Ñöôïc

Bò

tieáng Anh

to obtain, to receive, to enjoy

to undergo, to suffer

tieáng Phaùp

obtenir, recevoir, jouir

subir, recevoir, souffrir

tieáng Nga

priobretat’ poluchat’

stradat’, poluchat’

Trong nhöõng töø treân aáy, coù moät soá töø khoâng mang saéc thaùi “may” hay “ruûi”, nhö to

receive, recevoir, poluchat’ (coù nghóa ñen laø “nhaän”), cho neân coù theå duøng ñeå dòch caû

ñöôïc laãn bò.

Trong caùc thöù tieáng naøy, haàu heát caùc töø töông öùng vôùi ñöôïc vaø bò ñeàu coù boå ngöõ

tröïc tieáp (tuy caùi boå ngöõ naøy coù theå mang nhöõng caùch (cases) khaùc nhau, neáu thöù tieáng

höõu quan coù söï phaân bieät veà caùch, nhöng ñeàu laø “tröïc tieáp”, nghóa laø khoâng duøng ñeán moät

hö töø laøm trung gian nhö giôùi töø chaúng haïn. Chính caùi ñaëc ñieåm naøy laøm neân söï gaàn guõi

veà nghóa vaø nhaát laø veà ngöõ phaùp vôùi hai töø ñöôïc vaø bò cuûa tieáng Vieät (neáu khoâng keå saéc

thaùi may/ ruûi).

2.1. Bò vaø ñöôïc coù phaûi bao giôø cuõng ñaùnh daáu “caâu bò ñoäng” vaø “nghóa bò ñoäng”

khoâng?

Coù phaûi bao giôø moät caâu coù bò hay ñöôïc ñaët tröôùùc vò töø trung taâm cuûa caâu 7 cuõng

ñeàu trôû thaønh nhöõng caâu bò ñoâïng (hay coù yù nghóa bò ñoäng) khoâng? Chæ caàn nhôù laáy maáy

caâu heát söùc thoâng duïng maø ngöôøi Vieät noùi haøng ngaøy nhö:

- Toâi ñaõ ñöôïc ñi Sa-pa moät laàn, - Hoï ñöôïc aên, ñöôïc noùi, laïi ñöôïc goùi ñem veà, - Noù bò vaáp moät hoøn ñaù lôùn, neân bò ngaõ raát ñau, hay - Meï toâi bò soát reùt töø hoài choáng Phaùp v.v.

cuõng ñuû thaáy raèng caâu hoûi treân ñaây khoâng coù caùch gì traû lôøi khaúng ñònh ñöôïc8

7 (Sau chuû ngöõ hay chuû ñeà, sau nhöõng töø chæ theå nhö ñaõ, ñang, seõ, chöa, vaø sau nhöõng vò töø tình thaùi chæ söï khaúng ñònh hay phuû ñònh nhö coù, khoâng, vaø nhöõng vò töø tình thaùi khaùc nhö seõ, saép, muoán, mong, ñònh, tính, v.v.) 8 Xem danh saùch nhöõng vò töø ñi sau (laøm boå ngöõ cho) ñöôïc vaø bò trong danh saùch cuûa phaàn Phuï luïc II (tr.114).

Nhö ñaõ neâu ôû phaàn môû ñaàu, tröôùc khi tieán haønh khaûo saùt nhöõng ñieàu vöøa trình baøy

chuùng toâi tìm hieåu caùch söû duïng caâu coù töø bò vaø ñöôïc trong caùc tieåu thuyeát, truyeän ngaén,

kyù vaên hoïc cuûa caùc taùc giaû tieâu bieåu qua töøng thôøi kyø nhö:

 Hoaøng Ngoïc Phaùch (Toá Taâm)

 Hoà Bieåu Chaùnh (Boùng ngöôøi qua; Ngoïn coû gioù ñuøa)

 Ngoâ Taát Toá (Taét ñeøn)

 Nam Cao (Chí Pheøo; Soáng moøn)

 Hoà Chí Minh (vaên Hoà Chuû Tòch)

 Thaïch Lam, Nguyeãn Coâng Hoan, Nguyeân Hoàng (Vaên chöông Töï löïc vaên ñoaøn)

 Nguyeãn Minh Chaâu (Daáu chaân ngöôøi lính)

 Ma Vaên Khaùng (Ñaùm cöôùi khoâng giaù thuù; Traêng non)

 Nguyeãn Khaéc Töôøng (Maûnh ñaát laém ngöôøi nhieàu ma)

Ñoàng thôøiø thoâng qua caùc töï ñieån tieáng Vieät, chuùng toâi taäp hôïp danh saùch taát caû nhöõng töø

laøm boå ngöõ cho ñöôïc vaø bò. Treân cô sôû ñoù, chuùng toâi thoáng keâ soá löôïng vaø tæ leä nhöõng caâu

duøng ñöôïc vaø bò tröôùc vò töø trung taâm.

Ñeå tieän trong vieäc quan saùt, thoâng qua nhöõng soá lieäu thoáng keâ cuûa caùc baûng 2.1 vaø

2.2, chuùng toâi xin ñöôïc theå hieän baèng caùc ñoà thò cho moãi baûng (baûng 2.1 töông öùng laø ñoà

thò 2.1 vaø 2.2; baûng 2.2 töông öùng laø ñoà thò 2.3 vaø 2.4) nhö sau:

Baûng 2.1: Thoáng keâ soá löôïng, tæ leä cuûa caùc caâu duøng töø ñöôïc vaø bò dieãn ñaït “nghóa bò

ñoäng” vaø “nghóa chuû ñoäng” (Nguoàn: [30], [31], [32], [33], [34], [35], [41],[44],[45],[46],

[47])

Caâu duøng ñöôïc vaø bò tröôùc vò töø “trung taâm”

Soá löôïng Tæ leä

376

34.5%

Caâu coù töø bò dieãn ñaït “nghóa chuû ñoäng”

715

66.5%

Caâu coù töø bò dieãn ñaït “nghóa bò ñoäng”

962

85.4%

Caâu coù töø ñöôïc dieãn ñaït “nghóa chuû ñoäng”

165

14.6%

Caâu coù töø ñöôïc dieãn ñaït “nghóa bò ñoäng”

34.5%

34%

66%

66.5%

Caâu coù töø bò “nghóa chuû ñoäng”

Caâu coù töø bò ‘nghóa bòû ñoäng”

Ñoà thò 2.1: Caâu coù töø bò dieãn ñaït “nghóa chuû ñoäng” vaø “nghóa bò ñoäng”

14.6%

15%

85%

85.4%

Caâu coù töø ñöôïc “nghóa chuû ñoäng”

Caâu coù töø bò dieãn ñaït “nghóa chuû ñoäng” Caâu coù töø bò dieãn ñaït “nghóa bò ñoäng”

Caâu coù töø ñöôïc “nghóa bò ñoäng”

Ñoà thò 2.2: Caâu coù töø ñöôïc dieãn ñaït “nghóa chuû ñoäng” vaø “nghóa bò ñoäng”

Caâu coù töø ñöôïc dieãn ñaït “nghóa chuû ñoäng” Caâu coù töø ñöôïc dieãn ñaït “nghóa bò ñoäng”

Baûng 2.2: Thoáng keâ soá löôïng, tæ leä cuûa töø ñöôïc vaø bò tröôùc vò töø trung taâm dieãn ñaït “nghóa

bò ñoäng” vaø “nghóa chuû ñoäng” (Nguoàn: [43, tr. 17-991])

Töø ñöôïc vaø bò tröôùc vò töø “trung taâm”

Soá löôïng Tæ leä

312

37.5%

Töø bò tröôùc vò töø mang “nghóa chuû ñoäng”

521

62.5%

Töø bò tröôùc vò töø mang “nghóa bò ñoäng”

496

70.5%

Töø ñöôïc tröôùc vò töø mang “nghóa chuû ñoäng”

208

29.5%

Töø ñöôïc tröôùc vò töø mang “nghóa bò ñoäng”

37.5%

38%

62%

62.5%

Töø bò tröôùc vò töø trung taâm mang “nghóa chuû ñoäng”

Töø bò tröôùc vò töø mang “nghóa chuû ñoäng” Töø bò tröôùc vò töø mang “nghóa bò ñoäng”

Töø bò tröôùc vò töø trung taâm mang “nghóa bò ñoäng”

Ñoà thò 2.3: Töø bò tröôùc vò töø mang “nghóa chuû ñoäng” vaø “nghóa bò ñoäng”

29.5%

30%

70%

70.5%

Töø ñöôïc tröôùc vò töø trung taâm mang “nghóa chuû ñoäng”

Töø ñöôïc tröôùc vò töø trung taâm mang “nghóa bò ñoäng”

Töø ñöôïc tröôùc vò töø mang “nghóa chuû ñoäng” Töø ñöôïc tröôùc vò töø mang “nghóa bò ñoäng”

Ñoà thò 2.4: Töø ñöôïc tröôùc vò töø mang “nghóa chuû ñoäng” vaø “nghóa bò ñoäng”

Tieåu keát: Thoâng qua caùc ñoà thò treân, ta cuõng coù theå thaáy ngay hai ñieàu hoaøn toaøn

hieån nhieân sau ñaây: khoâng nhöõng khoâng phaûi laø “bao giôø bò vaø ñöôïc cuõng bieán caâu chuû

ñoäng thaønh caâu bò ñoäng” maø chính laø ngöôïc laïiø: phaàn lôùn nhöõng caâu duøng ñöôïc ñeàu laø

nhöõng caâu chuû ñoäng (nghóa laø chuû ngöõ hay chuû ñeà chính laø chuû theå cuûa haønh ñoäng), coøn

trong soá nhöõng caâu duøng bò thì soá caâu chuû ñoäng coù ít hôn nhöõng caâu bò ñoäng (trong ñoù chuû

ngöõ hay chuû ñeà chæ ñoái töôïng bò taùc ñoäng, nhöng söï cheânh leäch naøy tuyeät nhieân khoâng

cho pheùp ta coi chöõ bò nhö laø chæ toá baét buoäc cuûa “caâu bò ñoäng” hay “nghóa bò ñoäng”.

Nghóa laø khoâng tính ñeán maáy traêm tröôøng hôïp maø chöõ bò xuaát hieän trong nhöõng caâu voâ

taùc nhö Noù bò oám, Toâi bò ngaõ, hay Noù bò roài vaø nhöõng caâu chuû ñoäng nhö Noù bò aên phaûi baõ

chuoät, Noù bò rôi xuoáng hoá, Noù bò ngoä ñoäc, trong ñoù duø coù boû chöõ bò ñi ta cuõng coù nhöõng

caâu chuû ñoäng nhö cuõ (noù aên phaûi baõ chuoät, noù rôi xuoáng hoá, noù ngoä ñoäc) 9.

Ñöôïc vaø bò duøng trong nhöõng kieåu caâu thoâng duïng thöôøng coù boå ngöõ tröïc tieáp laø :

9 Noùi caùch khaùc, khoâng theå coi ñoù nhö nhöõng tröôøng hôïp leä ngoaïi hay “baát quy taéc”, ít nhaát laø vì soá löôïng noù quaù lôùn, vaø so vôùi soá löôïng nhöõng tröôøng hôïp “ñuùng quy taéc” (coù nghóa bò ñoäng) caùi soá löôïng naøy khoâng keùm bao nhieâu. Nhöõng taøi lieäu thoáng keâ cuûa chuùng toâi ai ai cuõng coù theå taäp hôïp ñöôïc. Theá nhöng caùc taùc giaû tin chaéc raèng tieáng Vieät laø ngoân ngöõ AÁn - AÂu nhaát ñònh khoâng thöøa nhaän raèng ngöôøi Vieät duøng nhöõng caùch noùi aáy moãi ngaøy haøng ngaøn laàn; Hoï cöông quyeát phuû nhaän söï toàn taïi cuûa nhöõng daãn chöùng aáy. Roài seõ ñeán luùc hoï coi nhöõng caùch noùi ñoù laø nhöõng loãi ngöõ phaùp caân phaûi tieâu dieät cho baèng heát trong baøi vôû cuûa hoïc sinh. Ñeán ngaøy aáy, tieáng Vieät seõ hoaøn toaøn dieät vong ñeå nhöôøng choã cho moät ngoân ngöõ AÁn AÁu môùi khai sinh nhôø yù chí kieân ñònh cuûa moät soá hoïc gia nhaát ñònh chuû tröông “toaøn caàu hoaù tieáng Vieät”, nghóa laø bieán tieáng Vieät thaønh moät thöù tieáng cuûa toaøn caàu baèng caùch dieät cho baèng heát nhöõng quy taéc ngöõ phaùp maø cha oâng hoï ñaõ ra coâng gìn giöõ töø maáy möôi, ngaøn naêm tröôùc.

1. Danh töø hay danh ngöõ (nhö ñöôïc tieàn, ñöôïc baïc, ñöôïc loøng; bò beänh, bò baùng, bò

naïn);

2. Vò töø hay ngöõ vò töø (nhö ñöôïc aên, ñöôïc giuùp, ñöôïc giuùp baïn, ñöôïc khen, bò ñaùnh,. bò

ngaõ, bò thua. bò ñau);

3. Keát caáu Chuû- Vò (hay Ñeà- Thuyeát) (nhö ñöôïc baïn giuùp, ñöôïc thaày khen, ñöôïc daân

baàu; bò noù ñaùnh, bò thaày phaït, bò chuùng baïn cheâ cöôøi.

2.2. Bò vaø ñöôïc coù bao giôø maát hoaøn toaøn nghóa töø vöïng cuûa noù khoâng?

Ñeå traû lôøi caâu hoûi naøy, ta thöû xeùt nghóa töø vöïng cuûa ñöôïc vaø bò trong caùch duøng

bình thöôøng, phoå thoâng cuûa hai töø naøy, ñeå thaáy ñöôïc chuùng hoaøn toaøn khoâng bò “hö hoaù”

nhö moät soá nhaø Vieät ngöõ thöøa nhaän.

Thoâng qua moät soá baøi vieát, hai taùc giaû Cao Xuaân Haïo [8, tr. 1-12] vaø Nguyeãn Thò

AÛnh [1, tr. 36-47] coù trình baøy: Theo caùch phaân loaïi hình cuûa mình, Ch. N. Li vaø S.A.

Thompson (1976) ñaõ vaïch roõ raèng trong khi tieáng Anh vaø caùc thöù tieáng Chaâu AÂu khaùc laø

nhöõng ngoân ngöõ ''Thieân chuû ngöõ'' (Subject-prominent Languages), thì tieáng Vieät coù ñuû

nhöõng thuoäc tính cuûa moät ngoân ngöõ ''Thieân chuû ñeà'' (Topic-prominent Languages). Cuõng

Li vaø Thompson (1976) ñaõ chæ roõ raèng keát caáu bò ñoäng laø moät trong nhöõng ñaëc tröng cuûa

caùc ngoân ngöõ ''Thieân chuû ngöõ'', coøn trong caùc ngoân ngöõ ''Thieân chuû ñeà'', Thaùi bò ñoäng

ñöôïc coi laø moät hieän töôïng ngoaïi bieân - haïn höõu, khoâng maáy khi thaáy coù.

Trong khi ñoù, phaàn ñoâng caùc nhaø Vieät ngöõ hoïc vaãn quan nieäm trong tieáng Vieät coù

Caâu bò ñoäng vaø coù Thaùi bò ñoäng. Theo hoï, chæ toá cuûa Thaùi bò ñoäng trong tieáng Vieät laø

ñöôïc vaø bò (coù moät vò theá vaø chöùc naêng gioáng nhö caùc trôï ñoäng töø (auxlllary verbs) nhö

eâtre, to be, byt’, sein trong caùc thöù tieáng Chaâu AÂu), vaø ''thao taùc'' caûi bieán töø Thaùi chuû

ñoäng sang Thaùi bò ñoäng nhö sau:

(1) Thaùi chuû ñoäng:

a. Meï ñaùnh Nam.

Thaùi bò ñoäng:

b. Nam bò meï ñaùnh.

c. Nam bò ñaùnh (bôûi meï).10

(2) Thaùi chuû ñoäng:

a. Höông giuùp Nam.

Thaùi bò ñoäng:

b. Nam ñöôïc Höông giuùp.

c. Nam ñöôïc giuùp (bôûi Höông).4

Thöïc ra, baát kyø ngoân ngöõ naøo cuõng coù khaû naêng dieãn taû yù nghóa bò ñoäng. Song, vôùi moät

ngoân ngöõ ''Thieân chuû ngöõ'', Thaùi bò ñoäng ñöôïc ngöõ phaùp hoùa thaønh moät phaïm truø ñöôïc

bieåu ñaït baèng moät hình thöùc rieâng coù tính baét buoäc tuyeät ñoái, trong khi tieáng Vieät, moät

ngoân ngöõ ''Thieân chuû ñeà'' thì yù nghóa bò ñoäng khoâng heà coù moät hình thöùc bieåu ñaït naøo nhö

theá. Nhöõng taùc giaû xem keát caáu ñöôïc, bò thöôøng duøng ñeå dòch caùc keát caáu bò ñoäng cuûa

tieáng Chaâu AÂu laø nhöõng keát caáu bò ñoäng, khoâng nhaän thaáy raèng hai vò töø naøy laø nhöõng vò

töø ngoaiï ñoäng chính danh maø ngoân ngöõ naøo cuõng coù, vaø ngoân ngöõ naøo cuõng duøng ôû hình

thaùi chuû ñoäng ñeå bieåu ñaït nhöõng yù nghóa maø caùc taùc giaû aáy goïi laø bò ñoäng.

Nhö nhieàu taùc giaû ñaõ neâu roõ (ví duï: Dyvik, 1984; Nguyeãn Minh Thuyeát, 1986), bò

vaø ñöôïc, trong kieåu caâu (1b, 1c, 2b, 2c), xeùt veà nghóa töø vöïng cuõng nhö veà thuoäc tính töø

loaïi vaø chöùc naêng cuù phaùp, tuyeät nhieân khoâng coù gì khaùc vôùi khi noù ñöôïc duøng trong

nhöõng caâu nhö:

(3)

a. Nam bò moät con hai.

b. Nam bò soát.

c. Nam bò thua Bình 2/0.

d. Nam ñöôïc giaûi nhì.

e. Nam ñöôïc ñi chôi.

f. Nam ñöôïc giuùp Bình.

Trong taát caû nhöõng caâu duøng bò vaø ñöôïc ôû (2) vaø (3), hai töø naøy ñeàu coù tö caùch cuûa

nhöõng vò töø (''ñoäng töø'') bình thöôøng. Nghóa laø noù coù ñuû nhöõng thuoäc tính ngöõ phaùp cuûa töø

10 Nhöõng kieåu caâu naøy chæ thaáy duøng trong nhöõng baûn dòch vuïng veà ñöôïc thöïc hieän theo phöông chaâm “dòch saùt töøng chöõ”, chöù chöa bao giôø coù theå nghe ngöôøi Vieät noùi hay coù theå ñoïc thaáy trong moät vaên baûn do moät ngöôøi Vieät bieát vieát vaên Vieät soaïn thaûo.

loaïi vò töø noùi chung, vaø cuûa tieåu loaïi vò töø ngoaïi ñoäng noùi rieâng. Neáu ñi tìm theâm moät ñaëc

tröng ngöõ phaùp cho pheùp phaân loaïi chi tieát hôn nöõa, thì ñaëc tröng ñoù laø khaû naêng coù

nhöõng vò töø, ngöõ vò töø hay tieåu cuù laøm boå ngöõ tröïc tieáp cho noù - moät ñaëc tröng cho pheùp

xeáp noù vaøo cuøng moät loaïi vôùi caùc vò töø ''nhaän thöùc - noùi naêng'' nhö: nghó, thaáy, bieát, noùi,..,

vaø nhöõng vò töø tình thaùi nhö phaûi, muoán, chòu, ñaønh, nôõ, môùi, v. v...

Hai vò töø bò, ñöôïc ñöôïc duøng nhö nhöõng vò töø tình thaùi khi ''boå ngöõ tröïc tieáp cuûa noù

laø moät vò töø hay ngöõ vò töø ñoàng chuû theå vôùi noù''11. Veà noäi dung, yù nghóa tình thaùi cuûa bò laø

bình luaän veà caùi söï tình do vò töø boå ngöõ bieåu thò nhö moät söï tình ''baát lôïi'' cho chuû theå hay

cho caùi ñoái töôïng ñöôïc choïn laøm chuû ñeà (nhö trong Nam bò vôõ maát caëp kính roài chaúng

haïn). Ngöôïc laïi, yù nghóa tình thaùi cuûa ñöôïc laø bình luaän veà söï tình aáy nhö moät söï tình ''coù

lôïi'' cho chuû theå hay cho sôû chæ cuûa chuû ñeà (nhö trong Toâi ñöôïc aên baùnh chaúng haïn).

Caàn noùi roõ laø khoâng coù moät söï ñoái xöùng hoaøn toaøn giöõa bò vaø ñöôïc, trong khi yù

nghóa bò ñoäng (bò ñaùnh, bi löøa, bò maát caáp) hay ''khoâng coù chuû yù, (bò nhaàm, bò laïc, bò giaãm

phaûi gai) chieám öu theá tuyeät ñoái trong bò, thì nhöõng tröôøng hôïp ñöôïc ñöôïc duøng vôùi

nhöõng vò töø haønh ñoäng ''coù chuû yù” (ñöôïc aên, ñöôïc ñi, ñöôïc laøm, ñöôïc vaøo) nhieàu khoâng

keùm gì caùc tröôøng hôïp khaùc. Vaø do ñoù nhöõng tröôøng hôïp löôõng khaû nhö ñöôïc giuùp, ñöôïc

moå, ñöôïc yeâu, ñöôïc hoân ñaõ noùi ôû treân chæ coù theå caên cöù vaøo nghóa töø vöïng cuûa ngöõ ñoaïn

laøm chuû ñeà hay nghóa cuûa ngoân caûnh maø giaûi quyeát. Moät soá ví duï so saùnh nhö :

a. Noù raát sung söôùng khi ñöôïc giuùp anh (chuû ñoäng)

b. Noù raát möøng khi ñöôïc anh giuùp (bò ñoäng)

ÔÛ ñaây, vò töø tình thaùi thöïc söï ñoái xöùng vôùi ñöôïc laø phaûi. Nghóa chính cuûa phaûi laø

nghóa tình thaùi cuûa ''tính taát yeáu do boån phaän'' (deontic necessity), nhöng caùi gì chæ vì taát

yeáu maø laøm thöôøng laø baát ñaéc dó, cho neân phaûi trôû thaønh ñoái xöùng vôùi ñöôïc. Ví duï:

phaûi nghe nhöõng lôøi nònh bôï

ñöôïc nghe nhöõng lôøi nònh bôï

phaûi laáy con gaùi oâng boä tröôûng

ñöôïc laáy con gaùi oâng boä tröôûng

11 Ñaây laø ñònh nghóa vò töø tình thaùi cuûa T. Givoùn, 1973, ñöôïc phaàn lôùn caùc taùc giaû khaùc taùn ñoàng.

phaûi haàu haï choàng con

ñöôïc haàu haï choàng con

Trong nhöõng tröôøng hôïp nhö treân ít khi coù theå duøng bò.

Vôùi tö caùch laø moät vò töø ngoaïi ñoäng thöïc thuï, ôû keát caáu (3) noùi treân, vôùi nhöõng ñieàu

kieän cuûa moät ngoân ngöõ SVO nhaát quaùn nhö tieáng Vieät, maø trong ñoù trung taâm cuûa ngöõ

ñoaïn coù xu theá raát maïnh ñöôïc ñaët tröôùc phuï ngöõ, ñöôïc vaø bò hoaøn toaøn coù theå döôïc coi laø

trung taâm cuûa ngöõ ñoaïn vò töø vaø sau noù laø baát kyø boå ngöõ naøo coù theå coù ñöôïc cuûa moät vò töø

ngoaïi ñoäng – ñoù coù theå laø moät ngöõ danh töø, moät ngöõ vò töø hay moät tieåu cuù (moät ''caâu boå

ngöõ'').

(4) a. Toâi ñöôïc moät böùc thö

b. Toâi ñöôïc giuùp anh.

c. Toâi ñöôïc anh giuùp.

Khoâng coù lyù do gì vaø khoâng coù daáu hieäu hình thöùc naøo deå coi caùc caâu treân thuoäc hai

loaïi keát caáu khaùc nhau. Neáu coi ñöôïc trong ñöôïc moät böùc thö (4a) laø vò töø trung taâm coù boå

ngöõ tröïc tieáp chæ doái töôïng laø moät böùc thö thì khoâng theå khoâng thöøa nhaän ñöôïc trong ñöôïc

giuùp anh vaø ñöôïc anh giuùp laø vò töø trung taâm coù boå ngöõ tröïc tieáp chæ ñoái töôïng laø giuùp anh

(4b) vaø anh giuùp (4c). Nhöõng ngöõ ñoaïn boå ngöõ naøy ñeàu traû lôøi moät caâu hoûi duy nhaát: ''Toâi

ñöôïc (caùi gì)?”

Caùch lyù giaûi naøy cuõng coù theå duøng cho:

(5)

a. Toâi bò beänh.

b. Toâi bò ngaõ.

c Toâi bò xoâ ngaõ.

d. Toâi bò noù xoâ ngaõ.

trong ñoù , bò laø vò töø trung taâm vaø theo sau noù laø boå ngöõ tröïc tieáp chæ ñoái töôïng (vai bò taùc

ñoäng) cuûa noù: moät danh töø/ ngöõ danh töø (beänh trong (5a)), moät vò töø/ ngöõ vò töø (ngaõ vaø xoâ

ngaõ trong (5b) vaø (5c)), moät tieåu cuù (noù xoâ ngaõ trong (5d)). Nhöõng caâu duøng bò ñeàu coù theå

duøng ñeå traû lôøi caâu hoûi: Bò (caùi gì)? hay Bò (laøm sao)?

So saùnh caùch haønh chöùc cuûa bò vaø ñöôïc vôùi caùc loaïi boå ngöõ cuûa noù vôùi caùch haønh

chöùc cuûa caùc vò töø thoâng duïng khaùc nhö chòu, phaûi, muoán, cuõng vôùi nhöõng boå ngöõ töông

töï:

Danh ngöõ Noù

Boå ngöõ tröïc tieáp aên (phaûi naám ñoäc) aên

Trung taâm bò chòu phaûi muoán ñöôïc

ta coù theå thaáy raèng hai vò töø bò vaø ñöôïc maø moät soá taùc giaû coá goø vaøo caùc khuoân AÂu Chaâu

cuûa phaïm truø thaùi, tuyeät nhieân khoâng coù gì khaùc vôùi caùc vò töø kia: ñoù chính laø caùch haønh

chöùc bình thöôøng cuûa taát caû caùc vò töø ngoaïi ñoäng coù theå coù boå ngöõ tröïc tieáp laø vò töø, ngöõ

vò töø hay tieåu cuù (töùc keát caáu Chuû - Vò hay Ñeà - Thuyeát). Maët khaùc, neáu so saùnh nhöõng

caâu bò ñoäng vôùi nhöõng caâu chuû ñoäng coù duøng bò vaø ñöôïc, ta cuõng khoâng thaáy coù caùch gì

phaân bieät hai loaïi caâu veà caáu truùc ngöõ phaùp cuõng nhö ngöõ nghóa.

Chaúng leõ trong caâu Toâi möøng vì ñöôïc giuùp anh thì giuùp anh laø boå ngöõ cuûa ñöôïc,

trung taâm cuûa vò ngöõ, coøn trong caâu Toâi möøng vì ñöôïc anh giuùp thì ñöôïc laïi chæ coøn laø moät

''trôï töø ñaùnh daáu thaùi bò ñoäng'' cuûa giuùp? Thaät ra caû hai caâu ñeàu traû lôøi caâu hoûi ''Anh ñöôïc

caùi gì maø möøng theá?”

Neáu bò vaø ñöôïc laø nhöõng hö töø vì chuùng coù theå vaéng maët ôû ñoù - chæ coù ñieàu neáu

chuùng vaéng maët - thì keát caáu voán chöùa chuùng khoâng coøn laø keát caáu bò ñoäng nöõa. Ví duï:

Giaùp ñöôïc thaày khen.

So saùnh vôùi : Giaùp thì thaày khen (coøn toâi thì khoâng)12

Tuy nhieân khoâng phaûi trong moïi tröôøng hôïp söï coù maët cuûa hai töø naøy cuõng deã daøng

chuyeån thaønh caùch duøng khoâng coù maët cuûa chuùng.

Ví duï:

Giaùp ñöôïc khen.

so saùnh vôùi Giaùp ñöôïc khen em noù13

12 Caâu naøy khoâng töï nhieân laém. Leõ ra phaûi söûa thaønh : Giaùp thì thaày khen, coøn toâi thì khoâng. Ta seõ boû qua nhöõng loãi töông töï.

Trong ñieàu kieän phoå bieán , caâu cuoái cuøng mang moät yù nghóa khaùc haún, trong ñoù Giaùp laø

ngöôøi [khen], chöù khoâng phaûi laø ngöôøi [ñöôïc khen]. Trong tieáng Vieät, coù nhöõng tröôøng

hôïp khi vaéng maët hai töø bò vaø ñöôïc thì ñieàu ñoù laøm cho nghóa cuûa caâu "khaùc haún" ñi – chuû

ñeà töø choã ñoùng vai bò taùc ñoäng chuyeån sang ñoùng vai taùc ñoäng. Ñeå thaáy roõ ñieàu naøy ta thöû

ñoái chieáu moät soá caâu trong baûng sau:

Baûng 2.3: So saùnh nhöõng caëp caâu coù söû duïng töø “bò” vaø “ñöôïc” vaø sau khi löôïc boû töø

“bò”, “ñöôïc” thì nghóa seõ khaùc ñi

Stt

Caâu coù söû duïng töø “bò”, “ñöôïc”

Caâu löôïc boû “bò”, “ñöôïc” vaø coù nghóa khaùc

1 Noù bò phaït.

Noù phaït caùc hoïc sinh.

2 Anh Ba ñöôïc thöôûng.

Anh Ba thöôûng cho caùc em moät moùn quaø.

3 Ba em ñöôïc bieáu quøa.

Ba em bieáu quaø cho thuû tröôûng

4 Boïn noù vöøa bò ñaùnh moät traän.

Boïn noù vöøa ñaùnh toâi.

5 Noù ñöôïc khen.

Noù khen chuùng toâi.

6 Boïn hoï laïi bò cheâ.

Boïn hoï laïi cheâ nhau.

7 Nhieàu ngöôøi bò traùch veà vieäc aáy.

Nhieàu ngöôøi traùch noù veà vieäc aáy.

8 Baø ta bò löøa.

Baø ta löøa chuùng toâi.

9 Boïn hoï ñöôïc aùi moä.

Boïn hoï aùi moä ñoäi boùng.

10 Chuù aáy luoân ñöôïc kính troïng.

Chuù aáy luoân kính troïng thaày.

11 Hoï luoân ñöôïc yeâu thöông.

Hoï luoân yeâu thöông nhau.

12 Haén ta laïi bò la maéng.

Haén ta laïi la maéng chuùng em.

13 Y laïi bò chöûi.

Y laïi chöûi toâi.

14 Baø ta ñöôïc trôï caáp nhieàu nhaát.

Baø ta trôï caáp cho daân ngheøo nhieàu nhaát.

15 Hoï ñöôïc öu ñaõi nhieàu.

Hoï öu ñaõi chuùng toâi nhieàu.

13 Trong caëp caâu naøy, cuõng nhö trong nhöõng caâu ñöôïc daãn treân baûng 2.3, caâu ôû coät beân traùi laø moät caâu troïn veïn vaø töï nhieân, vì caùc dieãn toá cuûa vò töø ñeàu coù maët ñaày ñuû. Trong khi ñoù, nhöõng caâu beân phaûi ñeàu thieáu töï nhieân neáu vò töø thieáu boå bgöõ chæ ñoái töôïng, vaø thöôøng gaây aán töôïng “chöa noùi heát”neáu khoâng theâm nhöõng dieãn toáâ bò boû soùt.

Stt

Caâu coù söû duïng töø “bò”, “ñöôïc”

Caâu löôïc boû “bò”, “ñöôïc” vaø coù nghóa khaùc

16 Chò ta ñöôïc chieàu chuoäng quaù möùc.

Chò ta chieàu chuoäng con quaù möùc.

17 Hoï bò caùm doã.

Hoï caùm doã treû em vò thaønh nieân.

18 OÂng ta ñöôïc caûnh baùo.

OÂng ta caûnh baùo daân buoân laäu.

19 Anh ta ñöôïc che chôû.

Anh ta che chôû cho boïn hoï.

20 Haén bò thanh toaùn luùc chieàu qua.

Haén thanh toaùn anh ta luùc chieàu qua.

21 OÂng ta bò kieän.

OÂng ta kieän haén.

22 Hoï bò toá caùo.

Hoï toá caùo giaùm ñoác.

23 OÂng ta bò khieån traùch.

OÂng ta khieån traùch coâng nhaân.

24 Noù bò traû thuø.

Noù traû thuø moïi ngöôøi.

25 Anh ta ñöôïc baùo ñaùp.

Anh ta baùo ñaùp ôn cöùu maïng.

26 Hoï bò cöôõng cheá.

Hoï cöôõng cheá oâng ta.

27 Boïn hoï bò khuûng boá.

Boïn hoï khuûng boá Ñaïi söù quaùn Myõ.

28 OÂng ta ñöôïc beà baït.

OÂng ta beà baït haén.

29 Teân giaëc bò gieát.

Teân giaëc gieát nhieàu ngöôøi voâ toäi.

30 OÂng ta luoân ñöôïc bao che.

OÂng ta luoân bao che haén.

31 Anh ta bò khôûi toá.

Anh ta khôûi toá Ban quaûn lyù.

32 Noù bò neùm ñaù.

Noù neùm ñaù nhaø toâi.

33 Chò ta ñöôïc khuyeân baûo.

Chò ta khuyeân baûo ñöùa chaùu.

34 OÂng ta bò aùm saùt.

OÂng ta aùm saùt thuû tröôûng.

35 Noù bò aên troäm.

Noù aên troäm nhaø toâi.

36 Hoï bò aùp ñaûo.

Hoï aùp ñaûo moïi vieäc.

37 OÂng ta luoân bò baøi baùc.

OÂng ta luoân baøi baùc moïi ngöôøi.

Stt

Caâu coù söû duïng töø “bò”, “ñöôïc”

Caâu löôïc boû “bò”, “ñöôïc” vaø coù nghóa khaùc

38 Coâ ta bò boøn ruùt ñeán ñoàng tieàn cuoái

Coâ ta boøn ruùt haén ñeán ñoàng tieàn cuoái

cuøng.

cuøng.

39 Hoï bò boùc loät ñeán taän xöông tuûy.

Hoï boùc loät ngöôøi laøm coâng ñeán taän xöông

tuûy.

40 Anh ta bò caám.

Anh ta caám treû con trong xoùm.

41 Boïn hoï bò cai quaûn.

Boïn hoï cai quaûn con nghieän.

42 OÂng ta bò caùch chöùc.

OÂng ta caùch chöùc anh aáy.

43 Boïn chuùng bò chaø ñaïp ñuû caùch.

Boïn chuùng chaø ñaïp hoï ñuû caùch.

44 Coâ ta bò chinh phuïc.

Coâ ta chinh phuïc traùi tim haén.

45 Baø ta bò choái töø.

Baø ta choái töø vieäc trôï giuùp.

46 Boïn hoï bò coâng kích.

Boïn hoï coâng kích oâng ta.

47 Haén laïi bò chôi khaêm.

Haén laïi chôi khaêm ñöùa beù.

48 OÂng ta bò cöôùp.

OÂng ta cöôùp tình.

49 Coâ ta bò loâi keùo.

Coâ ta loâi keùo anh aáy.

50 OÂng ta bò mua chuoäc.

OÂng ta mua chuoäc hoï.

Töø ñoù , nhöõng taùc giaû coi tieáng Vieät gioáng nhö ngoân ngöõ AÁu - AÂu thöøa nhaän raèng:

trong tieáng Vieät, "thaùi bò ñoäng" (hay "keát caáu bò ñoäng") laøm thaønh moät phaïm truø ngöõ phaùp

maø moãi khi xuaát hieän ñeàu ñöôïc ñaùnh daáu moät caùch nhaát quaùn, ñeàu ñaën vaø hieån ngoân

baèng bò vaø ñöôïc.

Moät soá taùc giaû chæ döïa vaøo moät lyù do duy nhaát ñeå khaúng ñònh ngay töø ñaàu raèng bò vaø

ñöôïc laø hö töø: "bò, ñöôïc laø nhöõng hö töø vì chuùng coù theå vaéng maët ôû ñoù" – töùc coù theå tænh

löôïc. Chæ coù ñieàu neáu chuùng vaéng maët thì keát caáu voán chöùa chuùng khoâng coøn laø keát caáu

bò ñoäng nöõa (xem baûng 2.3).

Nhö vaäy, khaû naêng tænh löôïc khoâng theå coi laø moät tieâu chí (moät ñaëc tröng quan yeáu)

cuûa hö töø. Treân thöïc teá, thöïc töø cuõng thöôøng "coù theå vaéng maët ôû ñoù" (nghóa laø bò tænh

löôïc) maø nghóa vaø ngöõ phaùp cuûa caâu vaãn khoâng suy suyeån (xem baûng 2.4). Coøn hö töø (töø

coâng cuï) thì ít hôn nhieàu, vì noù voán laø moät taùc töû quyeát ñònh thaùi ñoä ngöõ nghóa vaø ngöõ

phaùp cuûa toaøn ngöõ ñoaïn hay cuûa toaøn caâu, coù taùc duïng khu bieät vaø quyeát ñònh noäi dung

cuûa moät phaïm truø ngöõ phaùp (vaø do ñoù maø thöôøng coù tính chaát baét buoäc) nhö trôï töø cuûa keát

caáu [± bò ñoäng]. Ñeå chöùng minh raèng hai töø aáy laø thöïc töø, baèng caùch ñieåm qua moät soá

kieåu caâu coù duøng hai töø naøy, vaø so saùnh vôùi nhöõng kieåu caâu khoâng duøng noù.

Baûng 2.4: So saùnh nhöõng caëp caâu coù söû duïng töø “bò” vaø “ñöôïc” vaø sau khi löôïc boû töø

“bò”, “ñöôïc” thì vaãn coù yù nghóa töông öùng

Stt Caâu coù söû duïng töø “bò” vaø “ñöôïc”

Caâu löôïc boû töø “bò” vaø “ñöôïc” vaãn coù yù nghóa töông öùng14

1 Noù ñöôïc ñi hoïc.

Noù ñi hoïc.

2 Anh aáy ñöôïc thi ñaáu boùng roå.

Anh aáy thi ñaáu boùng roå.

3 Chuùng ta ñöôïc döï tieäc.

Chuùng ta döï tieäc.

4 Gia ñình chuù Nam ñöôïc nhaän quaø

Gia ñình chuù Nam nhaän quaø cuûa ngöôøi thaân

beân haûi ngoaïi.

cuûa ngöôøi thaân beân haûi ngoaïi.

5 Hoï ñöôïc laõnh löông.

Hoï laõnh löông.

6 Coâ aáy ñöôïc nghæ pheùp.

Coâ aáy nghæ pheùp.

7 Sau cuoäc tranh chaáp, haén ñöôïc

Sau cuoäc tranh chaáp, haén höôûng lôïi nhieàu.

höôûng lôïi nhieàu.

8 Em beù bò ngaõ.

Em beù ngaõ.

9 Nam ñöôïc aên gioã.

Nam aên gioã.

10 Lan ñöôïc döï tieäc.

Lan döï tieäc.

11 Taøu ñaõ ñöôïc haï thuûy an toaøn.

Taøu ñaõ haï thuûy an toaøn.

14 Neáu khoâng keå yù nghóa “May / Ruûi” hay “Ñaùng möøng / Ñaùng tieác” hay nhöõng yù nghóa phuï khaùc, chaúng haïn nhö “coù quyeàn” hay “ñöôïc pheùp” Trong khi ñoù, tình hình khoâng coù chuùt gì dính daùng ñeán yù nghóa chuû ñoäng hay bò ñoäng.

Stt Caâu coù söû duïng töø “bò” vaø “ñöôïc”

Caâu löôïc boû töø “bò” vaø “ñöôïc” vaãn coù yù nghóa töông öùng14

12 Cu Tí ñöôïc ñi laøm.

Cu Tí ñi laøm.

13 Moùn naøy ñöôïc aên vôùi buùn.

Moùn naøy aên vôùi buùn.

14 Vöôøn ñöôïc troàng toaøn mít.

Vöôøn troàng toaøn mít.

15 Noù bò gaõy chaân roài.

Noù gaõy chaân roài.

16 Toùc noù bò caét ngaén.

Toùc noù caét ngaén.

17 Gaø ñaõ ñöôïc moå xong.

Gaø ñaõ moå xong.

18 Beänh nhaân ñaõ ñöôïc gaây meâ.

Beänh nhaân ñaõ gaây meâ.

19 Thuyeàn ñaõ bò ñaém.

Thuyeàn ñaõ ñaém.

20 Noù ñöôïc chöõa khoûi beänh roài.

Noù chöõa khoûi beänh roài.

21 Nhaø ñöôïc xaây treân bôø soâng.

Nhaø xaây treân bôø soâng.

22 Em ñöôïc ñi bôi.

Em ñi bôi.

23 Chò ta bò soát .

Chò ta soát .

24 Anh aáy ñöôïc laõnh giaûi nhaát .

Anh aáy laõnh giaûi nhaát.

25 Noù bò rôùt.

Noù rôùt.

26 Caùnh quaït bò cong roài.

Caùnh quaït cong roài.

27 Cöûa soå bò vôõ kính.

Cöûa soå vôõ kính.

28 Traùi mít bò ruïng.

Traùi mít ruïng.

29 Em ñöôïc veà queâ thaêm ngoaïi.

Em veà queâ thaêm ngoaïi.

30 Baïn Nam ñöôïc nhaäp vieän.

Baïn Nam nhaäp vieän.

31 Em bò ho.

Em ho.

32 Coâ aáy ñöôïc aên côm.

Coâ aáy aên côm.

33 Em ñöôïc ñi xem ca nhaïc.

Em ñi xem ca nhaïc.

Stt Caâu coù söû duïng töø “bò” vaø “ñöôïc”

Caâu löôïc boû töø “bò” vaø “ñöôïc” vaãn coù yù nghóa töông öùng14

34 OÂng aáy ñöôïc truùng veù soá.

OÂng aáy truùng veù soá.

35 Anh aáy ñöôïc trôû thaønh caàu thuû

Anh aáy trôû thaønh caàu thuû hay nhaát ñoäi.

hay nhaát ñoäi.

36 Caû lôùp ñöôïc ñi tham quan.

Caû lôùp ñi tham quan.

37 Em bò naèm vieän.

Em naèm vieän.

38 Chò aáy bò teù xe.

Chò aáy teù xe.

39 Em ñöôïc ñi maùy bay.

Em ñi maùy bay.

40 Chieác maùy bay ñöôïc haï caùnh

Chieác maùy bay haï caùnh khaån caáp.

khaån caáp.

41 Ñöôøng ngaäp, xe bò cheát maùy

Ñöôøng ngaäp, xe cheát maùy nhieàu.

nhieàu.

42 Em ñöôïc leân lôùp.

Em leân lôùp.

43 Em bò ñau buïng.

Em ñau buïng.

44 Baø ta bò laõng tai.

Baø ta laõng tai.

45 Nam ñöôïc chôi ñaù banh.

Nam chôi ñaù banh.

46 Con choù bò coät phía sau nhaø.

Con choù coät phía sau nhaø.

47 Coâ aáy bò muø loaø.

Coâ aáy muø loaø.

48 Caùi cheùn bò vôõ.

Caùi cheùn vôõ.

49 Baïn aáy bò caän thò.

Baïn aáy caän thò.

50 Chuù em ñöôïc ñi coâng taùc ôû nöôùc

Chuù em ñi coâng taùc ôû nöôùc ngoaøi.

ngoaøi.

51 Ba ñöôïc thaêng chöùc.

Ba thaêng chöùc.

52 Meï bò oám.

Meï oám.

Stt Caâu coù söû duïng töø “bò” vaø “ñöôïc”

Caâu löôïc boû töø “bò” vaø “ñöôïc” vaãn coù yù nghóa töông öùng14

53 Em ñaõ bò thua cuoäc.

Em ñaõ thua cuoäc.

54 Em ñöôïc chôi thaû dieàu.

Em chôi thaû dieàu.

55 Em bò maát tieàn.

Em maát tieàn.

56 Moïi ngöôøi ñöôïc vui veû.

Moïi ngöôøi vui veû.

57 Hoï ñöôïc giao löu vôùi toång thoáng

Hoï giao löu vôùi toång thoáng Myõ.

Myõ.

58 Gia ñình em ñöôïc ñi chuøa Höông. Gia ñình em ñi chuøa Höông.

59 Con meøo bò ruïng loâng.

Con meøo ruïng loâng.

60 Caùnh cöûa bò hoûng.

Caùnh cöûa hoûng.

61 AÙo em bò baån.

AÙo em baån.

62 Em ñöôïc ñi taäp haùt.

Em ñi taäp haùt.

63 Noù ñöôïc hoïc tröôøng Quoác Teá.

Noù hoïc tröôøng Quoác Teá.

64 Töôøng bò troùc sôn.

Töôøng troùc sôn.

65 Em bò khoù thôû.

Em khoù thôû.

66 Toái qua, xoùm em bò maát ñieän.

Toái qua, xoùm em maát ñieän.

67 Coâ aáy ñöôïc giaûi nhaát hoäi thi.

Coâ aáy giaûi nhaát hoäi thi.

68 Nhaø bò saäp.

Nhaø saäp.

69 Moâi tröôøng ñang bò oâ nhieãm.

Moâi tröôøng ñang oâ nhieãm.

70 Em ñöôïc ñi coâng vieân nöôùc.

Em ñi coâng vieân nöôùc.

71 Em beù ñöôïc nguû ngon giaác.

Em beù nguû ngon giaác.

72 Em ñöôïc mua caép môùi.

Em mua caép môùi.

73 Noù bò maát xe ñaïp.

Noù maát xe ñaïp.

Stt Caâu coù söû duïng töø “bò” vaø “ñöôïc”

Caâu löôïc boû töø “bò” vaø “ñöôïc” vaãn coù yù nghóa töông öùng14

74 Xe bò beå baùnh.

Xe beå baùnh.

75 Hoa bò nhoå raêng.

Hoa nhoå raêng.

76 Em ñöôïc leo nuùi.

Em leo nuùi.

77 Nhaø bò chaùy.

Nhaø chaùy.

78 Em ñöôïc ñi Thaûo Caàm Vieân.

Em ñi Thaûo Caàm Vieân.

79 Em ñöôïc döï sinh nhaät baïn.

Em döï sinh nhaät baïn.

80 Anh aáy ñöôïc nhaän trôï giuùp.

Anh aáy nhaän trôï giuùp.

81 Hoï ñöôïc doïn veà ôû nhaø môùi.

Hoï doïn veà ôû nhaø môùi.

82 Anh aáy bò maát vieäc laøm.

Anh aáy maát vieäc laøm.

83 Haén ta bò ngoài tuø möôøi naêm.

Haén ta ngoài tuø möôøi naêm.

84 Toâi bò maát nguû.

Toâi maát nguû.

85 Cuoán saùch bò raùch maáy trang cuoái. Cuoán saùch raùch maáy trang cuoái.

86 Hoï ñöôïc höôûng quyeàn thöøa keá

Hoï höôûng quyeàn thöøa keá ngoâi nhaø.

ngoâi nhaø.

87 Noù bò thua baøi.

Noù thua baøi.

88 Caû khu phoá bò ngaäp luït.

Caû khu phoá ngaäp luït.

89 OÂng ta bò say röôïu.

OÂng ta say röôïu.

90 Em ñöôïc hoïc Tin hoïc.

Em hoïc Tin hoïc.

91 Anh em bò maát xe gaén maùy.

Anh em maát xe gaén maùy.

92 Buùt bò heát möïc.

Buùt heát möïc.

93 Em ñöôïc nghæ heø.

Em nghæ heø.

94 Chaân em bò chaûy maùu nhieàu quaù. Chaân em chaûy maùu nhieàu quaù.

Stt Caâu coù söû duïng töø “bò” vaø “ñöôïc”

Caâu löôïc boû töø “bò” vaø “ñöôïc” vaãn coù yù nghóa töông öùng14

95 Ñöùa beù bò beùo phì.

Ñöùa beù beùo phì.

96 Gia ñình coâ aáy bò tan vôõ.

Gia ñình coâ aáy tan vôõ.

97 Khu ñaát ñaõ ñöôïc qui hoaïch.

Khu ñaát ñaõ qui hoaïch.

98 Thöùc aên ñaõ ñöôïc doïn leân.

Thöùc aên ñaõ doïn leân.

99 Bôø soâng bò saït lôû nhieàu.

Bôø soâng saït lôû nhieàu.

100 Naïn nhaân vöøa ñöôïc ñöa vaøo beänh

Naïn nhaân vöøa ñöa vaøo beänh vieän.

vieän.

...

Nhöõng caëp caâu daãn ôû hai coät treân ñaây ñöôïc choïn trong maáy traêm kieåu caâu thoâng

duïng nhaát cuûa tieáng Vieät. Trong 100% caùc caâu treân, ñöôïc vaø bò ñeàu giöõ nguyeân nghóa töø

vöïng. Söï khaùc nhau giöõa nhöõng caâu cuûa hai coät khoâng phaûi laø ôû tính "bò ñoäng" hay "chuû

ñoäng" (duø coù theâm bò, ñöôïc hay khoâng, caâu vaãn giöõ nguyeân yù nghóa "chuû ñoäng" hay "bò

ñoäng". Taát caû söï khaùc nhau giöõa hai coät ñeàu laø ôû choã yù nghóa "coù lôïi, ñaùng möøng" (ñöôïc)

hay "baát lôïi, ñaùng buoàn" (bò) ñoái vôùi chuû theå hay xeùt theo quan ñieåm cuûa ngöôøi noùi yù

nghóa naøy.

Tieåu keát: Töø taát caû nhöõng ñieàu noùi treân, ta coù theå keát luaän moät caùch döùt khoaùt raèng

bò vaø ñöôïc laø nhöõng thöïc töø: ñoù laø nhöõng vò töø chính danh (trong moät soá tröôøng hôïp ñaùng

keå, ñoù laø nhöõng vò töø tình thaùi chính danh) coù chöùc naêng ñöa vaøo caâu moät bình luaän veà

tính chaát "ñaùng möøng" hay "ñaùng buoàn" cuûa söï vieäc do vò töø ñi sau bieåu thò, chöù khoâng heà

dính daùng gì ñeán yù nghóa "bò ñoäng" hay "chuû ñoäng".

2.3. Chuû ñoäng vaø bò ñoäng coù phaûi laø hai yù nghóa choaùn heát phaïm vi cuûa ngöõ nghóa

hoïc khoâng?

Veà noäi dung, yù nghóa tình thaùi cuûa bò laø bình luaän veà caùi söï tình do vò töø boå ngöõ bieåu

thò nhö moät söï tình ''baát lôïi'' cho chuû theå hay cho caùi ñoái töôïng ñöôïc choïn laøm chuû ñeà (nhö

trong Nam bò vôõ maát caëp tính roài chaúng haïn). Ngöôïc laïi, yù nghóa tình thaùi cuûa ñöôïc laø

bình luaän veà söï tình aáy nhö moät söï tình ''coù lôïi'' cho chuû theå hay cho sôû chæ cuûa chuû ñeà (nhö

trong Toâi ñöôïc aên baùnh chaúng haïn).

Theo Nguyeãn Thò AÛnh [1, tr. 36-47] tieáng Vieät khoâng coù moät vai nghóa naøo coù theå

do nghóa cuûa vò töø phaân cho caùc thaønh phaàn caâu nhö trong caùc thöù tieáng Chaâu AÂu. Vaäy chæ

coù thaùi ñoä muoán aùp ñaët caùc phaïm truø ngöõ phaùp cuûa caùc thöù tieáng Chaâu AÂu vaøo tieáng Vieät,

moät ngoân ngöõ khaùc haün loaïi hình, môùi coù theå noùi raèng tieáng Vieät coù Thaùi bò ñoäng.

Hôn nöõa, ñöôïc vaø bò trong tieáng Vieät chöa bao giôø maát chuùt yù nghóa töø vöïng naøo ñeå

ta coù theå noùi raèng noù daõ ''hö hoùa'' (töùc ngöõ phaùp hoùa) vaø bieán thaønh nhöõng ''trôï töø''. Duø khi

boå ngöõ cuûa noù laø ngöõ danh töø hay ngöõ vò töø, nghóa tình thaùi cuûa ñöôïc (''coù lôïi, ñaùng

möøng'') vaø cuûa bò (''baát lôïi, ñaùng tieác'') khoâng bao giôø suy suyeån. So saùnh:

(1) a. ñöôïc tieàn, ñöôïc loøng, ñöôïc muøa, ñöôïc giaûi, ñöôïc naéng..

bò baõo, bò kyû luaät, bò beänh, bò ñoøn...

b . ñöôïc aên, ñöôïc xem, ñöôïc ñi, ñöôïc nguû, ñöôïc hoïc...

bò maát, bò ngaõ, bò laïc, bò ñau..

c. ñöôïc laõi, ñöôïc khoûe, ñöôïc vui. . .

bò söng, bò cong bò thua...

Trong khi ñoù, yù nghóa chuû ñoäng hay bò ñoäng hoaøn toaøn leä thuoäc vaøo nghóa cuûa vò töø laøm

boå ngöõ cho ñöôïc hay bò trong vaên caûnh cuï theå.

(2) a. ñöôïc giuùp Nam, ñöôïc hoân coâ Ba, ñöôïc moå hai uûy vieân trung öông...

bò gaõy chaân, bò hoûng ba caùi maùy, bò cheát caû ñaøn gaø, bò maát heát tieàn...

b. ñöôïc Nam giuùp, ñöôïc coâ Ba hoân, ñöôïc moät baùc só gioûi moå cho...

bò baïn phaûn, bò thaày cheâ, bò meï maéng.. .

Trong caùc ngöõ ñoaïn treân, nghóa tình thaùi cuûa bò vaø ñöôïc quan troïng ñeán noãi trong

nhöõng vaên caûnh bình thöôøng khoâng theå thay bò baèng ñöôïc vaø ngöôïc laïi, neáu khoâng muoán

rôi vaøo tình traïng phi lyù, moät tình hình khaùc haún ôû caùc thöù tieáng coù chuû ngöõ ngöõ phaùp,

trong ñoù trôï ñoäng töø cuûa thaùi bò ñoäng khoâng heà coù nghóa tình thaùi trong nhöõng caâu nhö:

(3) a. Toâi ñöôïc giuùp Nam

b. Toâi ñöôïc Nam giuùp

(4) a. Toâi bò vaáp ngaõ

b. Toâi bò meï maéng

ta thaáy (3a, 4a) dieãn taû yù nghóa chuû ñoäng, (3b, 4b) dieãn taû yù nghóa bò ñoäng. Theá nhöng

chaúng nhöõng veà caáu truùc chuùng chæ laø moät maø veà maët nghóa, söï hieän dieän cuûa ñöôïc, bò

nhaát loaït cho pheùp ngöôøi nghe hieåu raèng giuùp Nam hay Nam giuùp ñeàu bieåu thò caùi ''coù lôïi''

cho “toâi”, vaø gaõy chaân hay meï maéng ñeàu laø caùc ''baát lôïi'' cho “toâi”

Cuoái cuøng, trong nhieàu ngoân caûnh coù yù nghóa bò ñoäng (chaúng haïn khi nghóa töø vöïng

cuûa chuû ñeà cho pheùp hieåu caâu theo nghóa bò ñoäng ñaëc bieät laø khi chuû ñeà laø danh ngöõ chæ

baát ñoäng vaät) bò vaø ñöôïc hoaøn toaøn coù theå löôïc boû. Ví duï:

 Maét keû ñaäm quaù.

(5)

a. Maét bò keû ñaäm quaù.

b. Côm ñöôïc doïn töø sôùm  Côm doïn töø sôùm.

c. AÙo ñaõ ñöôïc may xong.  Aùo ñaõ may xong.

d. Thö ñöôïc göûi roài.

 Thö göûi roài.

e. Caùi tuû naøy bò ñoùng leäch.  Caùi tuû naøy ñoùng leäch.

f. Môù caù aáy bò mua ñaét ñaáy.  Môù caù aáy mua ñaét ñaáy.

Vaø söï khaùc nhau giöõa caâu nguyeân vôùi caâu ñaõ löôïc boû ñöôïc, bò laø ôû choã coù saéc thaùi nghóa

''coù lôïi'' hay ''baát lôïi'' vôùi söï coù maët cuûa ñöôïc vaø bò (coät beân traùi) vaø khoâng coùù saéc thaùi yù

nghóa aáy (coät beân phaûi) chöù tuyeät nhieân khoâng phaûi ôû choã bò ñoäng/ chuû ñoäng.

Xeùt tieáp caùc ví duï sau:

 Toâi môùi söûa xe.

(6) a. Toâi môùi ñöôïc söûa xe

b. Chò aáy môùi ñöôïc uoán toùc.

 Chò aáy môùi uoán toùc.

c Thaèng Huøng ñaàu ñaõ bò caïo troïc. Thaèng Huøng ñaàu caïo troïc.

ñ Beänh nhaân Nam ñaõ ñöôïc moå xong  Beänh nhaân Nam ñaõ moå xong

Neáu nhö ôû coät beân phaûi cuûa ví duï (5), caùc vò töø haønh ñoäng keû, doïn, may, göûi, ñoùng, mua roõ

raøng khoâng theå dieãn taû yù nghóa ''taùc ñoäng'' hay ''haønh ñoäng'' cuûa caùc chuû ñeà maét, côm, aùo,

thö, tuû, môù caù ñöôïc, do ñoù vieäc thöøa nhaän chuùng khoâng phaûi laø nhöõng Caâu chuû ñoäng ñeå

ñoái laäp vôùi caùc Caâu bò ñoäng ôû coät beân traùi laø khaù deã daøng, thì ôû (6), caùc vò töø haønh ñoäng

söûa, uoán, caïo, moå hoaøn toaøn coù theå chæ nhöõng haønh ñoäng cuûa caùc chuû theå toâi, chò aáy,

thaèng Huøng, beänh nhaân Nam. Theá nhöng, veà maët duïng hoïc, ngöõ caûnh khoâng cho pheùp

hieåu caùc ''chuû theå'' aáy ôû vai ''taùc theå''. Beänh nhaân Nam ñaõ moå thì ngöôøi Vieät baûn ngöõ bao

giôø cuõng nghó raèng ''Beänh nhaân Nam ñöôïc baùc só naøo ñoù moå''. Cuõng vôùi caùch hieåu nhö

theá, Chò aáy môùi uoán toùc cuõng theå hieän yù nghóa bò ñoäng: ''Chò aáy ñöôïc coâ thôï X uoán toùc

cho''. Nhö vaäy, veà caáu truùc, ôû (6) caùc caâu coät beân traùi vaø caùc caâu coät beân phaûi laø ñoàng

nhaát. Söï khaùc bieät thuoäc veà yù nghóa tình thaùi cuûa ñöôïc,bò. Söï coù maët cuûa ñöôïc, bò khieán

cho caùc söï tình söûa xe, uoán toùc, moå mang saéc thaùi yù nghóa ''coù lôïi''; caïo troïc mang yù nghóa

''baát lôïi'' cho chuû theà. Coøn khi ñöôïc, bò löôïc boû (coät beân phaûi) saéc thaùi yù nghóa aáy khoâng

coøn nöõa maø thoâi.

Chính söï löôïc boû ñöôïc, bò khoâng aûnh höôùng gì ñeán vieäc dieãn taû yù nghóa bò ñoäng

trong caâu cho neân trong tieáng Vieät coù nhöõng kieåu caâu maø chuû ñeà laø [baát ñoäng vaät] hoaëc

[ñoäng vaät] nhöng khoâng phaûi laø [ngöôøi] maø theo sau noù vaãn coù theå laø moät vò töø ''nhaän

thöùc - noùi naêng'' voán chi chaáp nhaän chuû theå cuûa noù laø [ngöôøi]:

(7)

a. Con meøo naøy töôûøng ngoan hoùa ra hay aên vuïng.

b. Tieáng saùo cuûa ai nghe tha thieát quaù.

c. Söï ñôøi ngaãm keå cuõng laï.

d. Vieäc aáy öôùc chöøng ba traêm laïng môùi xong.

Ñeå roõ hôn, ta thöû xeùt tieáp caùc ví duï sau:

(8).1 a. Toâi ñöôïc sinh ôû Haø Noäi.

b. Baùc só Bình ñaõ ñöôïc moå.

c Thaày An ñöôïc daïy hai baøi haùt.

d. Toâi ñöôïc chuïp ba taám hình

Caùc caâu (8. 1) neâu treân cho thaáy roõ söï löôõng khaû giöõa yù nghóa chuû ñoäng vaø bò ñoäng maø

muoán hình dung vaø xaùc ñònh ñöôïc, buoäc phaûi ñaët chuùng trong ngöõ caûnh nhö sau:

(8.2) a. Toâi ñöôïc sinh ôû vaø Noäi chöù khoâng phaûi veà traïm hoä sinh huyeän.

b. Baùc só Bình ñöôïc moå hai uûy vieân trung öông.

c Thaày An ñöôïc daïy hai haøi haùt vì gioïng thaày khoûe vaø aám laém.

d. Toâi ñöôïc chuïp ba taám hình buoàng giam aáy ñeå laøm tö lieäu.

(8.3) a. Toâi ñöôïc sinh ra vaø lôùn leân ôû Haø Noäi.

b. Baùc só Bình ñaõ ñöôïc moå kòp thôøi. Baùc só Haø ñaõ töï tay moå cho baïn.

c Thaày An ñöôïc daïy hai baøi haùt môùi ñeå ñem daïy laïi cho hoïc sinh.

d. Toâi ñöôïc chuïp ba taám hình ngoài ôû ngai cuûa Töï Ñöùc.

Tieåu keát: Nhöõng dieàu trình baøy treân cho thaáy bò, ñöôïc trong tieáng Vieät hoaøn toaøn

xa laï vôùi ñoäng töø to be trong caâu bò ñoäng cuûa tieáng Anh, voán laø yeáu toá mang tính cöôõng

böùc thuaàn tuùy hình thöùc. Bò, ñöôïc trong tieáng Vieät khoâng heà mang tính baét buoäc nhö theá

ñeå theå hieän yù nghóa bò ñoäng. Caùc ví duï (5), (6) cho thaáy raèng bò, ñöôïc coù theå coù maët, coù

theå vaéng maët nhöng yù nghóa bò ñoäng khoâng heà thay ñoåi. Traùi laïi, caùc ví duï (8.2), (8.3) laïi

chöùng toû raèng söï coù maët cuûa bò, ñöôïc khi thì bieåu thò yù nghóa bò ñoäng, khi thì bieåu thò yù

nghóa chuû ñoäng, tuøy ngöõ caûnh maø noù tham gia.

Ñieàu naøy caøng cho thaáy bò, ñöôïc khoâng theå ñöôïc coi laø moät tieâu chí ngöõ phaùp ñeå

nhaän dieän Caâu bò ñoäng, vaø söï phaân bieät yù nghóa bò ñoäng /chuû ñoäng trong tieáng Vieät laø vaán

ñeà ngoân caûnh (duïng phaùp), khoâng phaûi laø vaán ñeà ngöõ phaùp. Do ñoù coù theå khaúng ñònh

tieáng Vieät khoâng coù Thaùi bò ñoäng nhö laø moät phaïm truø ngöõ phaùp.

Cuõng nhö N.V. Stankevich [14,174-185], chuùng toâi cho raèng ñoäng töø thuï ñoäng bò,

ñöôïc laø nhöõng thöïc töø, chuùng coù khaû naêng keát hôïp keát hôïp vôùi hö töø phuû ñònh, hö töø chæ

thôøi gian…, chuùng cuõng coù theå coù nhieàu loaïi boå ngöõ. Caùch duøng ñoäng töø thuï ñoäng ôû tieáng

Vieät hieän ñaïi cuõng chia thaønh tröôøng hôïp “may,toát” vaø tröôøng hôïp “ruûi, xaáu” nhö ôû tieáng

Haùn trung ñaïi. Khi “may, toát” thì duøng ñöôïc, khi “ruûi, xaáu” thì duøng bò; haønh ñoäng naøo

ñaùng cho laø “ruûi, xaáu”, ñoù thöôøng laø moät ñieàu ñaõ quy ñònh bôûi thoùi quen. Nhöng cuõng coù

khi ñoù laø moät ñieàu tuøy thuoäc vaøo söï caân nhaéc chuû quan cuûa ngöôøi noùi.

Vaø theo caùch ñònh nghóa cuûa Nguyeãn Kim Thaûn, ñöôïc laø “gaëp ñieàu may maén”, coøn

bò laø “gaëp ñieàu ruûi ro”. Hai caùi nghóa naøy xuaát hieän thöôøng xuyeân vaø laøm thaønh moät caëp

traùi nghóa coù tính heä thoáng ñeán noãi taùc giaû coi ñoù laø moät “phaïm truø” vaø ñaët teân cho noù laø

“phaïm truø may-ruûi”15

Sô keát: Cuoái cuøng, coù theå noùi raèng vieäc caùc taùc giaû, maø ñaõ chuû tröông “tieáng Vieät

khoâng coù daïng bò ñoäng vôùi tö caùch laø moät phaïm truø ngöõ phaùp cuûa ñoäng töø, nhöng vaãn coù

theå noùi ñeán keát caáu caâu bò ñoäng trong tieáng Vieät”, khoâng ñeå yù ñeán nhöõng söï kieän ñöôïc

thoáng keâ treân kia khoâng phaûi laø moät “sô xuaát” hay laø haäu quaû cuûa söï caåu thaû. Ñoù laø keát

quaû cuûa moät söï ngoä nhaän daãn ñeán thaùi ñoä cöông quyeát phuû nhaän nhöõng söï kieän hoaøn toaøn

hieån nhieân trong tieáng Vieät nhö chuùng toâi ñaõ trình baøy ôû treân. Theo thieån yù cuûa chuùng toâi,

ñaõ laø khoa hoïc thì lyù töôûng cao nhaát bao giôø cuõng laø ñi tìm söï thaät. Nhöng ôû ñaây, laïi coù

nhöõng hoïc giaû tìm caùch phuû nhaän söï thaät baèng baát cöù giaù naøo!

Neáu ñaët vaán ñeà ñang xeùt treân moät quy moâ lôùn hôn, quy moâ cuûa vaán ñeà toaøn caàu

hoaù (töùc thaùi bò ñoäng coù tính phoå quaùt) thì theo choã chuùng toâi ñöôïc bieát, khaùi nieäm toaøn

caàu hoaù khoâng bao giôø ñöôïc hieåu laø moät quaù trình xoùa boû moïi tính ña daïng giöõa caùc neàn

vaên hoaù, caùc ngoân ngöõ khaùc nhau. Hoaøn toaøn ngöôïc laïi: toaøn caàu hoaù trong quan nieäm

cuûa moïi ngöôøi bao giôø cuõng ñi ñoâi vôùi thaùi ñoä toân troïng nhöõng ñaëc tröng, nhöõng söï dò bieät

laøm neân tính ña daïng voâ cuøng taän cuûa nhaân loaïi.

15 Taùc giaû khoâng cho bieát ñaây coù phaûi laø moät phaïm truø ngöõ phaùp (nhö thuaät ngöõ chuyeân moân thöôøng goïi khi duøng phaïm truø) hay chæ laø moät caëp ñôn vò töø vöïng taùi nghóa. Nhöng neáu vaäy thì khoù hieåu ñöôïc taïi sao nhöõng caëp töø traùi nghóa nhö thieän-aùc, lôùn- nhoû, toát-xaáu, saùng-toái, coù-khoâng, v.v. laïi khoâng laøm thaønh nhöõng phaïm truø. Duø sao, caùch ñaët teân cuûa taùc giaû cuõng hoaøn toaøn aên khôùp vôùi nghóa töø vöïng coù thaät cuûa bò vaø ñöôïc, trong khi caùch hieåu hai töø naøy nhö nhöõng chæ toá cuûa “caâu bò ñoäng” vaø “caâu chuû ñoäng“ hoaøn toaøn sai söï thaät.

Xem laïi nhöõng con soá treân baûng thoáng keâ ôû baûng 2.1:

Caâu duøng ñöôïc vaø bò tröôùc vò töø “trung taâm”

Soá löôïng Tæ leä

Caâu coù töø bò dieãn ñaït “nghóa chuû ñoäng”

376

34%

Caâu coù töø bò dieãn ñaït “nghóa bò ñoäng”

715

66%

Caâu coù töø ñöôïc dieãn ñaït “nghóa chuû ñoäng”

962

85%

Caâu coù töø ñöôïc dieãn ñaït “nghóa bò ñoäng”

165

15%

vaø baûng 2.2:

Töø ñöôïc vaø bò tröôùc vò töø “trung taâm”

Soá löôïng Tæ leä

Töø bò tröôùc vò töø mang “nghóa chuû ñoäng”

313

37%

Töø bò tröôùc vò töø mang “nghóa bò ñoäng”

512

63%

Töø ñöôïc tröôùc vò töø mang “nghóa chuû ñoäng”

492

70%

Töø ñöôïc tröôùc vò töø mang “nghóa bò ñoäng”

208

30%

baát cöù ai cuõng ñeàu khoâng theå khoâng kinh ngaïc tröôùc nhöõng nhaän ñònh döùt khoaùt cuûa caùc

taùc giaû chuû tröông thuyeát “tieáng Vieät coù caâu bò ñoäng” vaø laø “moät ngoân ngöõ duøng hai töø bò

vaø ñöôïc laøm phöông tieän hinh thöùc taát yeáu (baét buoäc) ñeå dieãn ñaït yù nghóa bò ñoäng”– nhö

ta coù theå thaáy qua nhöõng baøi vôû cuûa hoï.

Vaäy ra caùc taùc giaû aáy chöa bao giôø daønh laáy ñöôïc moät ít thôøi gian ñeå ñeám thöû xem

coù bao nhieâu “caâu bò ñoäng” duøng ñöôïc vaø bò, vaø coù bao nhieâu caâu khoâng phaûi nhö vaäy

hay sao?

-oOo-

Chöông 3

NHÖÕNG CAÙCH KHAÙC ÑEÅ DIEÃN ÑAÏT

“NGHÓA BÒ ÑOÄNG” TRONG TIEÁNG VIEÄT

3.1. Ngoaøi bò vaø ñöôïc ra, coøn coù nhöõng töø naøo laøm cho nhöõng töø ngöõ theo sau

chuyeån sang nghóa bò ñoäng khoâng?

Nghóa töø vöïng cuûa bò vaø ñöôïc quaû coù bao haøm tính [–Chuû yù] (khoâng coù söï ñieàu

khieån cuûa chuû theå): veà phöông dieän naøy bò vaø ñöôïc coù phaàn töông ñoàng vôùi nhöõng vò töø

vaø nhöõng ngöõ vò töø coù yù nghóa töông töï nhö nhaän, thaáy, coù (coù beänh, coù taät), meâ, sôï,

choaùng, ngôïp, hoaûng, xuùc ñoäng, vaáp, vöôùng, maéc (maéc löøa, maéc beänh, maéc möu, maéc baãy,

maéc baän), keït (keït xe, keït tieàn), baän, gaëp (gaëp naïn, gaëp baõo), nhôø, aên (aên ñaïn, aên ñoøn),

chòu (chòu ñaám, chòu khoå, chòu ñöïng), laâm (laâm beänh, laâm naïn), höôûng (höôûng thuï, höôûng

lôïi, höôûng gia taøi), say (say naéng, say röôu, say thuoác), truùng (truùng ñaïn, truùng ñoäc, truùng

gioù), thu (thu lôøi), thuï (thuï thai, haáp thuï), phaûi (phaûi gioù, phaûi baõ, phaûi buøa, phaûi loøng),

thöôûng (thöôûng thöùc, thöôûng ngoaïn), caûm (caûm thaáy, caûm ôn, caûm ñoäng, caûm thuï) v.v.

Chaúng haïn:

Baûng 3.1: So saùnh nhöõng caâu coù bò vaø ñöôïc vôùi nhöõng caâu coù nhöõng vò töø vaø nhöõng ngöõ vò

töø coù yù nghóa töông töï

Stt

Caâu coù bò vaø ñöôïc Caâu coù nhöõng vò töø vaø nhöõng ngöõ vò töø coù

yù nghóa töông töï

1 Noù bò gioù ñoäc.

Noù truùng gioù ñoäc.

2 Noù bò ñaïn.

Noù truùng ñaïn.

3 Noù bò ñoøn.

Noù aên ñoøn.

4 Noù bò ñau.

Noù chòu ñau.

5 Noù bò toäi.

Noù phaûi toäi.

6 Noù bò beänh.

Noù laâm/ maéc beänh.

7 Noù bò naïn.

Noù laâm/ maéc naïn.

Stt

Caâu coù bò vaø ñöôïc Caâu coù nhöõng vò töø vaø nhöõng ngöõ vò töø coù

yù nghóa töông töï

8 Noù bò gheû.

Noù coù gheû.

Noù maéc baãy.

9 Noù bò baãy.

Noù nhaän thö.

10 Noù ñöôïc thö.

11 Noù ñöôïc ôn anh.

Noù chòu ôn anh.

12 Noù ñöôïc lôïi.

Noù höôûng lôïi.

13 Noù ñöôïc vaän may. Noù gaëp vaän may.

14 Noù ñöôïc baïn giuùp. Noù coù baïn giuùp.

15 Noù ñöôïc thöôûng.

Noù truùng thöôûng.

Noù truùng tuyeån.

16 Noù ñöôïc tuyeån.

Neáu nhöõng caâu coù bò vaø ñöôïc ñöôïc coi nhö laøm thaønh moät phaïm truø rieâng goïi laø "caâu

bò ñoäng", thì taát caû nhöõng caâu coù vò töø tình thaùi ñaët tröôùc vò töø "trung taâm" (thaät ra nhöõng

vò töø naøy ñeàu laø boå ngöõ tröïc tieáp cuûa nhöõng vò töø tình thaùi töông ñöông vôùi bò vaø ñöôïc)

cuõng caàn ñöôïc xöû lyù nhö theá. Xeùt nhöõng caâu sau ñaây (so vôùi Noù ñöôïc khen vaø Noù bò cheâ –

"keát caáu bò ñoäng").

Noù phaûi cheâ Noù hay cheâ Noù ít cheâ Noù toan cheâ Noù ñang cheâ Noù troùt cheâ

Noù caàn cheâ Noù daùm cheâ Noù ñònh cheâ Noù suyùt cheâ Noù ñaõ cheâ Noù lôõ cheâ

Noù muoán cheâ Noù saép cheâ Noù nôõ cheâ Noù beøn cheâ Noù seõ cheâ Noù hay cheâ

vaø haøng traêm ngöõ ñoaïn vò töø töông töï ñeàu ñaùng ñöôïc coi laø nhöõng phaïm truø rieâng caàn coù

teân rieâng nhö "keát caáu yù chí", "keát caáu nguyeän voïng","keát caáu khaû naêng", "keát caáu quaû

caûm", "keát caáu döï ñònh", "keát caáu tieáp caän", "keát caáu taàn suaát", "keát caáu hoaøn thaønh",

"keát caáu chuaån bò", "keát caáu taát yeáu" v.v., v.v. laø nhöõng yù nghóa ñaõ coù thuaät ngöõ chuyeân

bieät töø laâu trong ngöõ nghóa hoïc. So vôùi caùi "keát caáu bò ñoäng", nhöõng keát caáu naøy seõ coù

moät öu theá tuyeät ñoái veà soá löôïng daãn chöùng, veà tính nhaát quaùn trong caùch bieåu ñaït: nhöõng

keát caáu aáy ñeàu coù nhöõng quan heä taát yeáu vaø thöôøng xuyeân hôn nhieàu giöõa phöông tieän

bieåu ñaït vaø noäi dung ñöôïc bieåu ñaït, vaø nhaát laø khoâng ñoøi hoûi nhaø ngöõ hoïc loaïi tröø nhöõng

yù nghóa khoâng vöøa yù mình nhö caùc "keát caáu bò ñoäng" noùi treân.

Vaø dó nhieân nhöõng keát caáu chuû ñoäng coù bò vaø ñöôïc nhö Noù bò ngaõ vaø Noù ñöôïc aên

(voán coù soá löôïng vaø coâng duïng nhieàu gaáp hôn 20 laàn so vôùi caùc "keát caáu bò ñoäng" duøng bò

vaø ñöôïc laøm "trôï töø") cuõng phaûi coi nhö moät phaïm truø rieâng cuûa nhöõng "keát caáu chuû

ñoäng" (coù coá yù hay khoâng coá yù, coù tình thaùi "ñaùng möøng" hay "ñaùng buoàn").

Cho neân khoâng nhaát thieát phaûi vieän ñeán moät "phaïm truø", moät "thaùi" hay moät "keát

caáu bò ñoäng" chæ vì coù vaøi ba tröôøng hôïp caù bieät trong ñoù bò vaø ñöôïc tình côø coù phaàn gioáng

vôùi trôï töø chæ thaùi bò ñoäng cuûa tieáng AÂu chaâu veà phöông dieän nghóa bieåu hieän (neáu khoâng

keå caùi nghóa "ñaùng möøng" vaø "ñaùng buoàn") 16, nhöng laïi khaùc haún veà caáu truùc phaùp.

3.2. Thoáng keâ caùc caùch dieãn ñaït “nghóa bò ñoäng” trong tieáng Vieät

Caâu bò ñoäng laø loaïi caâu trong ñoù chuû ngöõ khoâng ñaûm ñöông vai ngöôøi haønh ñoäng,

ngöôøi mang tính chaát hay ngöôøi coù caûm xuùc, maø laø moät vai nghóa khaùc, thöôøng laø vai ñoái

töôïng cuûa haønh ñoäng, cuûa tình caûm, hay laø vai ngöôøi nhaän, trong khi caùc vai thöôøng do

chuû ngöõ ñaûm ñöông coù theå ñöôïc chæ roõ ra moät caùch hieån ngoân hay khoâng. Nghóa bò ñoäng

chính laø nghóa cuûa loaïi caâu vöøa noùi treân.

Sau ñaây chuùng toâi xin lieät keâ nhöõng kieåu caâu thoaû maõn ñöôïc ñònh nghóa noùi treân.

Nhöõng vò töø laøm trung taâm cho töøng kieåu caâu seõ ñöôïc xeáp theo thöù töï ABC.

Caâu Ñeà-Thuyeát khoâng coù chuû ngöõ chæ ngöôøi haønh ñoäng, trong ñoù phaàn Ñeà chæ ñoái

töôïng hay khung caûnh cuûa haønh ñoäng, coøn vò töø haønh ñoäng thì khoâng coù töø phuï naøo keøm

theo ñeå cho bieát noù caàn ñöôïc hieåu laø bò ñoäng hay chuû ñoäng: Cuoán aáy (toâi) xem roài; Chöõ

naøy chöa hoïc; Côm ñaõ doïn xong; Moùn naøy aên ñöôïc.

16 Tröôùc ñaây, Nguyeãn Kim Thaûn quan nieäm nhöõng keát caáu môû ñaàu baèng ñöôïc vaø baèng bò laøm thaønh moät “phaïm truø” goïi laø “phaïm truø may ruûi”. Nhieàu nhaø ngoân ngöõ hoïc khaùc ñaõ pheâ phaùn oâng, neâu roõ raèng ñaây tuyeät nhieân khoâng phaûi laø moät phaïm truø ngöõ phaùp nhö phaïm truø [± ñeám ñöôïc] chaúng haïn, vì noù laø moät caùch dieãn ñaït khoâng baét buoäc (nhö caùc phaïm truø ngöõ phaùp). Nhöng so vôùi lyù thuyeát veà “keát caáu bò ñoäng” thì ít ra noù cuõng khoâng sai laïc moät caùch thoâ thieãn nhö lyù tuyeát naøy.

Baûng 3.2: Thoáng keâ nhöõng caùch khaùc ñeå dieãn ñaït “nghóa bò ñoäng” trong tieáng Vieät

STT Phöông tieän

Ghi chuù

Ñeà

boå ngöõ

dieãn ñaït

Caâu dieãn ñaït “nghóa bò ñoäng” Vò töø laøm trung taâm

Noù

aên

ñaïn.

1

AÊn

ñoøn.

hoái loä.

(*)17

Noù

cheát

cheùm.

2

Cheát

ñaâm.

raáp.

Noù

chòu

traän.

3

Chòu

khoå.

phieàn.

Noù

coù

anh giuùp.

4

Coù

anh cöùu.

anh beânh.

anh ñôõ.

anh baûo veä.

anh che

chôû.

anh chæ

baûo.

anh daïy

doã.

anh höôùng

daãn.

anh dìu

17 Daáu (*) duøng cho nhöõng tröôøng hôïp maø caâu coøn coù theå coù nghóa “chuû ñoäng” trong moät soá vaên caûnh khaùc.

STT Phöông tieän

Ghi chuù

Ñeà

boå ngöõ

dieãn ñaït

Caâu dieãn ñaït “nghóa bò ñoäng” Vò töø laøm trung taâm

daét.

anh cöu

mang.

anh moå xeû.

anh naâng

ñôõ.

thöông.

Noù

deã

5

Deã

gheùt.

sôï.

meán.

chòu.

laøm.

Vieäc

hieåu.

nghe.

thöïc hieän.

ñeå veõ

Caùi naøy

duøng

6

Duøng18

vieát.

lau.

laøm.

Noù

ñaùng

thöông.

7

Ñaùng

gheùt.

yeâu.

khen.

kính.

OÂng ta

18 Chöõ duøng ñöôïc hieåu theo nghóa bò ñoäng trong taát caû nhöõng caâu coù chuû ngöõ laø ñoà/vaät.(Maùy naøy duøng ñeå… ) Coù theå keå hôn 200 kieåu caâu nhö vaäy.

STT Phöông tieän

Ghi chuù

Ñeà

boå ngöõ

dieãn ñaït

Caâu dieãn ñaït “nghóa bò ñoäng” Vò töø laøm trung taâm

phuïc.

sôï.

Haén ta

khinh.

gôùm.

tôûm.

loaïi.

cheùm.

khöû.

tröø.

gieát.

dieät.

phaït.

boû tuø.

ñuoåi.

khai tröø.

ñaïn.

Noù

ñôõ

8

Ñôõ

ñoøn.

(*)

naïn

Noù

gaëp

9

Gaëp

ma.

phaûi luùc.

xui.

khoâng may.

maït vaän.

(*)

ñoøn.

Noù

höùng

10

Höùng

ñaïn.

(*)

STT Phöông tieän

Ghi chuù

Ñeà

boå ngöõ

dieãn ñaït

Caâu dieãn ñaït “nghóa bò ñoäng” Vò töø laøm trung taâm

Noù

höôûng

lôïi.

11

Höôûng

gia taøi.

coâng keû

khaùc.

löông.

hoa hoàng.

laõi.

Noù

khaû

oá.

12

Khaû

thöù.

mieãn.

OÂng ta

kính.

Noù

khoù

baûo.

13

Khoù

chòu.

ngöûi

tha.

Anh ta

lónh

löông.

14

Lónh

tieàn.

phuï caáp.

thöôûng.

giaùo.

Noù

nghe

nhaïc.

15

Nghe

lôøi.

ñaøi.

giaûng.

ñaøn.

STT Phöông tieän

Ghi chuù

Ñeà

boå ngöõ

dieãn ñaït

Caâu dieãn ñaït “nghóa bò ñoäng” Vò töø laøm trung taâm

thô.

veø.

chöôûi.

Noù

nhaän

tieàn.

16

Nhaän

quaø.

löông.

thöôûng.

hoái loä.

loãi.

Noù

nhôø

anh.

17

Nhôø

nònh.

uy tín gia

ñình.

tieàn.

Noù

no

ñoøn.

18

No

baïc.

Noù

oám

ñoøn.

19

OÁm

ngheùn.

Noù

phaûi

phaït.

20

Phaûi

toäi.

vaï.

ñoøn.

Noù

say

röôïu.

21

Say

moài.

thuoác.

STT Phöông tieän

Ghi chuù

Ñeà

boå ngöõ

dieãn ñaït

Caâu dieãn ñaït “nghóa bò ñoäng” Vò töø laøm trung taâm

ma tuyù.

Noù

thaáy

ñau.

22

Thaáy

nhuïc.

khoå taâm.

Noù

thuï

giaùo.

23

Thuï

giaûng.

thai.

tinh.

phaán.

Noù (ñang)

thöôûng thöùc

nhaïc.

24

Thöôûng

tieáng ñaøn.

thöùc/

thô.

thöôûng

gioïng

ngoaïn

ngaâm.

thöôûng ngoaïn caûnh ñeïp.

traûi qua

nhieàu thöû

25 Traûi qua Noù

thaùch.

traän ñoøn.

cuoäc tra

taán.

hoûi cung.

Noù

truùng

ñaïn.

26

Truùng

gioù.

soá.

tuyeån.

STT Phöông tieän

Ghi chuù

Ñeà

boå ngöõ

dieãn ñaït

Caâu dieãn ñaït “nghóa bò ñoäng” Vò töø laøm trung taâm

thöôûng.

Noù

tuaân

leänh.

27

Tuaân

Noù

vaâng

lôøi.

28

Vaâng

meänh.

Nhöõng taùc giaû chuû tröông tieáng Vieät coù “caâu bò ñoäng” vaø “nghóa bò ñoäng” trong khi

thöøa nhaän laø khoâng coù “thaùi bò ñoäng” (vôùi tính caùch laø moät caùch dieãn ñaït ngöõ phaùp hoaù

hay hình thaùi hoaù) ñaõ toû ra khoâng ñöôïc nhaát quaùn khi hoï khoâng quan taâm chuùt naøo ñeán

maáy traêm phöông tieän dieãn ñaït caùi “nghóa bò ñoäng” naøy trong tieáng Vieät beân caïnh hai chöõ

bò vaø ñöôïc, chaúng haïn nhö vò töø coù trong nhöõng caâu kieåu nhö “Toâi ñaõ coù caùc anh giuùp

ñôõ”, hay hai vò töø ñaùng, deã vaø khoù. ñöôïc duøng keøm theo boå ngöõ tröïc tieáp cuûa noù (cuõng laø

nhöõng vò töø, thöôøng bieåu thò tình caûm), nhö ñaùng kính, ñaùng thöông, deã sôï, deã gheùt. khoù

chòu, khoù laøm, laøm thaønh nhöõng toå hôïp bao giôø cuõng coù yù nghóa bò ñoäng thöôøng xuyeân,

chöù khoâng phaûi nhö hai chöõ bò vaø ñöôïc, voán coù yù nghóa chuû ñoäng nhieàu hôn yù nghóa bò

ñoäng vôùi tyû leä gaáp ba laàn.

Nhö vaäy coù ít nhaát 28 kieåu caâu duøng ñeán 28 töø: aên, cheát, chòu, coù, deã, duøng, ñaùng,

ñôõ, gaëp, höùng, höôûng, khaû, khoù, lónh, nghe, nhaän, nhôø, no, oám, phaûi, say, thaáy, thuï, thöôûng

thöùc/ thöôûng ngoaïn, traûi qua, truùng, tuaân, vaâng. Trong ñoù coù nhöõng kieåu caâu raát thoâng

duïng goàm haøng ngaøn tröôøng hôïp khaùc nhau, coù yù nghóa bò ñoäng raát roõ raøng. Nhöng caùc

taùc giaû nghó ñeán nghóa bò ñoäng chæ keå ñeán hai chöõ bò vaø ñöôïc maø thoâi, vaø hoaøn toaøn khoâng

noùi gì ñeán moät söï thaät maø raát nhieàu taùc giaû ñi tröôùc hoï ñaõ neâu leân töø laâu, cho thaáy raèng

vôùi hai töø bò vaø ñöôïc soá tröôøng hôïp caâu coù nghóa chuû ñoäng nhieàu gaáp maáy laàn nhöõng caâu

coù nghóa bò ñoäng (nhaát laø khi tính ñeán nhöõng ñieàu kieän raát ngaët ngheøo maø nghóa “bò

ñoäng” ñoøi hoûi ñoái vôùi caùc tham toá cuûa vò töø, khieán cho nhieàu taùc giaû, nhöõng ngöôøi chuû

tröông raèng bò vaø ñöôïc ñaõ “hö hoaù” thaønh chæ toá ngöõ phaùp, cuõng phaûi coâng nhaän raèng

trong raát nhieàu tröôøng hôïp hai töø naøy coù theå löôïc boû ñi maø nghóa cuûa caâu khoâng heà thay

ñoåi), chaúng haïn nhö Toâi bò vaáp = Toâi vaáp; Noù bò ñau = Noù ñau.

Sô keát: ÔÛ Chöông 2, chuùng toâi ñaõ chöùng minh raèng bò vaø ñöôïc khoâng phaûi laø nhöõng

hö töø vì ñaõ maát nghóa töø vöïng ñeå trôû thaønh nhöõng coâng cuï ngöõ phaùp.

Trong chöông 3 naøy, chuùng toâi ñaõ coá gaéng neâu roõ raèng neáu chieàu theo yù caùc taùc

giaû theo quan ñieåm thöù hai ñeå ñi tìm “caâu bò ñoäng” vaø “nghóa bò ñoäng”, thì cuõng phaûi neâu

roõ raèng caùc taùc giaû aáy tuyeät nhieân chöa tìm hieåu gì veà vaán ñeà nhöõng “caâu bò ñoäng” vaø

nhöõng “nghóa bò ñoäng” coù coøn ñöôïc dieãn ñaït baèng nhöõng phöông tieän naøo ngoaøi hai töø bò

vaø ñöôïc hay khoâng. Ñoái vôùi nhöõng ngöôøi ñaõ hieåu theá naøo laø thaùi, dó nhieân vaán ñeà naøy

khoâng ñaët ra, vì noù ñaõ ñöôïc giaûi quyeát ngay töø khi ñònh nghóa thaùi roài. Coøn ñoái vôùi nhöõng

taùc giaû chöa töøng bieát theá naøo laø thaùi, vaø yeân trí raèng trong tieáng Vieät coù moät thöù yù nghóa

goïi laø “nghóa bò ñoäïng”, thì vieäc hoï khoâng chuù yù ñeán nhöõng phöông tieän dieãn ñaït caùi

“nghóa bò ñoäng” aáy ngoaøi bò vaø ñöôïc, thì ñoù laø moät söï caåu thaû khoâng theå tha thöù, cho duø

taùc giaû môùi chæ laø moät sinh vieân naêm thöù nhaát môùi baét ñaàu hoïc nhöõng giôø ñaàu cuûa moân

ngoân ngöõ hoïc.

-oOo-

KEÁT LUAÄN

Nhö ñaõ neâu ôû phaàn lyù do choïn ñeà taøi vaø muïc ñích nghieân cöùu, luaän vaên cuûa chuùng

toâi xoay quanh vaán ñeà maø giôùi Vieät ngöõ hoïc raát quan taâm, ñoù laø thaùi bò ñoäng (passive

voice) vaø cuøng vôùi noù laø khaùi nieäm caâu bò ñoäng (passive sentence) hay “nghóa bò ñoäng”

(“passive meaning”) coù toàn taïi trong tieáng Vieät hay khoâng. Thoâng qua caùc coâng trình

nghieân cöùu cuûa mình, taùc giaû Cao Xuaân Haïo vaø hoïc troø oâng laø Nguyeãn Thò AÛnh ñaõ chöùng

minh moät caùch töôøng minh laø tieáng Vieät khoâng coù thaùi bò ñoäng. ÔÛ luaän vaên naøy, thoâng

qua noäi dung chöông 2 vaø chöông 3, chuùng toâi theo höôùng ngöõ phaùp chöùc naêng, cuõng ñaõ

coá gaéng giaûi quyeát thaät trieät ñeå, mong roïi moät aùnh saùng coù söùc thuyeát minh vaøo moät vaán

ñeà “caâu bò ñoäng” vaø “nghóa bò ñoäng” trong tieáng Vieät. Ñoàng thôøi treân cô sôû ñoù, chuùng toâi

muoán chöùng minh raèng noäi dung baøi giaûng Chuyeån ñoåi caâu chuû ñoäng thaønh caâu bò ñoäng

(Ngöõ vaên 7 taäp II) laø moät vaán ñeà caàn phaûi ñöôïc xem xeùt laïi [ xem Phuï luïc 1, tr. 111]. Caàn

noùi theâm raèng: maëc duø taùc giaû Dieäp Quang Ban ñaõ ñoàng yù vôùi caùc taùc giaû theo xu höôùng

Ngöõ phaùp chöùc naêng laø tieáng Vieät khoâng coù thaùi chuû ñoäng vaø thaùi bò ñoäng, nhöng laïi chuû

tröông raèng tieáng Vieät coù caâu chuû ñoäng vaø caâu bò ñoäng, do ñoù cuõng coù phaân bieät nghóa

chuû ñoäng vaø nghóa bò ñoäng. Nghóa bò ñoäng ñöôïc ñaùnh daáu baèng töø ñöôïc hay töø bò. (Nhö

vaäy taùc giaû Dieäp Quang Ban chæ phuû nhaän söï coù maët cuûa phaïm truø thaùi, nhöng laïi khaúng

ñònh söï coù maët cuûa phaïm truø ngöõ phaùp phaân bieät moät caùch baét buoäc hai loaïi caâu vaø hai

loaïi yù nghóa chuû ñoäng/ bò ñoäng ñoái laäp vôùi nhau). Sau khi ñaõ khaûo saùt vaø chöùng minh vaán

ñeà thuoäc ñeà taøi luaän vaên, chuùng toâi xin ñöa ra nhöõng keát luaän sau ñaây:

1. Bò vaø ñöôïc khoâng phaûi bao giôø cuõng ñaùnh daáu “caâu bò ñoäng” vaø “nghóa bò ñoäng”.

Noùi caùch khaùc laø khoâng phaûi “bao giôø bò vaø ñöôïc cuõng bieán caâu chuû ñoäng thaønh caâu bò

ñoäng” maø chính laø ngöôïc laïiø: phaàn lôùn nhöõng caâu duøng ñöôïc ñeàu laø nhöõng caâu chuû ñoäng

(nghóa laø chuû ngöõ hay chuû ñeà chính laø chuû theå cuûa haønh ñoäng), coøn trong soá nhöõng caâu

duøng bò thì soá caâu chuû ñoäng coù ít hôn nhöõng caâu bò ñoäng (trong ñoù chuû ngöõ hay chuû ñeà chæ

ñoái töôïng bò taùc ñoäng, nhöng söï cheânh leäch naøy tuyeät nhieân khoâng cho pheùp ta coi töø bò

nhö laø chæ toá baét buoäc cuûa “caâu bò ñoäng” hay “nghóa bò ñoäng”). Hai töø naøy khoâng coù lieân

quan gì ñeán thaùi bò ñoäng, caâu bò ñoäng hay nghóa bò ñoäng trong tieáng Vieät.

Chuùng ta cuõng töøng bieát, caùch ñaây hôn nöûa theá kyû - naêm 1940, Traàn Troïng Kim,

Buøi Kyû vaø Phaïm Duy Khieâm ñaõ hieåu hoaøn toaøn ñuùng yù nghóa töø vöïng vaø ngöõ phaùp cuûa

hai töø bò vaø ñöôïc, chính vì hoï xeùt hai töø naøy trong toaøn boä maáy nghìn caùch söû duïng: vôùi

haàu heát caùc vò töø , ta ñeàu thaáy noù coù nghóa chuû ñoäng (bò ngaõ, bò ñau, ñöôïc aên, ñöôïc hoïc,

v.v.). Ñoàng thôøi hoï cuõng bieát ñuû roõ caùc thöù tieáng AÂu Chaâu ñeå thaáy raèng yù nghóa cuûa bò vaø

ñöôïc tuyeät nhieân khoâng coù chuùt gì dính daùng ñeán “thaùi bò ñoäng” hay “nghóa bò ñoäng”.

2. Bò vaø ñöôïc chöa bao giôø maát nghóa töø vöïng vaø ñaõ ngöõ phaùp hoaù ñeå bieán thaønh hö

töø. Bò vaø ñöôïc laø nhöõng thöïc töø: ñoù laø nhöõng vò töø chính danh (trong moät soá tröôøng hôïp

ñaùng keå, ñoù laø nhöõng vò töø tình thaùi chính danh) coù chöùc naêng ñöa vaøo caâu moät bình luaän

veà tính chaát "ñaùng möøng" hay "ñaùng buoàn" cuûa söï vieäc do vò töø ñi sau bieåu thò, chöù khoâng

heà dính daùng gì ñeán yù nghóa "bò ñoäng" hay "chuû ñoäng”. Caû hai töø naøy ñeàu laø nhöõng vò töø

ngoaïi ñoäng bình thöôøng, coù boå ngöõ tröïc tieáp roõ raøng.

Boå ngöõ aáy coù theå laø:

a. Moät danh ngöõ (ñöôïc tieàn, bò beänh, bò baõo)

b. Moät ngöõ vò töø (ñöôc khen, ñöôïc giuùp baïn, bò cheâ)

c. Moät tieåu cuù (ñöôïc giuùp baïn, ñöôïc thaày khen, bò baïn cheâ)

Trong taát caû caùc tröôøng hôp treân, bò vaø ñöôïc duøng ñeå traû lôøi cho moät trong hai caâu hoûi:

a. ñöôïc caùi gì, ñöôïc laøm gì ? (hay ñöôïc ai laøm gì?)

(hay bò ai laøm gì?).

b. bò caùi gì, bò laøm sao ?

chöù khoâng heà dính daùng chuùt gì vôùi yù nghóa chuû ñoäng hay bò ñoäng. Vì yù nghóa naøy hoaøn

toaøn leä thuoäc vaøo vieäc danh ngöõ hay vò ngöõ coù phuï ngöõ (ñònh ngöõ hay boå ngöõ) chöùa ñöïng

moät yeáu toá chæ vai ñoái töôïng (vai bò taùc ñoäng) hay khoâng. So saùnh:

Toâi ñöôïc anh gíuùp.

Toâi ñöôïc giuùp anh.

vaø

Toâi ñöôïc caét boû ung thö daï daøy.

Toâi bò ngöôøi ta caét löông. vaø

Toâi bò naám ñoäc laøm cho ñau buïng.

Toâi bò aên phaûi naám ñoäc. vaø

Toâi bò baét.

vaø Toâi bò (ngöôøi ta) baét maát hai con gaø.

Toâi bò loã.

vaø Toâi bò loã maát ba ngaøn.

3. “Chuû ñoäng” vaø “bò ñoäng” hoaøn toaøn khoâng phaûi laø hai yù nghóa choaùn heát phaïm

vi cuûa ngöõ nghóa hoïc cuûa ngöõ ñoaïn vò töø vaø cuûa caâu. Qua chöùng minh, ta thaáy nghóa tình

thaùi cuûa ñöôïc (''coù lôïi, ñaùng möøng'') vaø cuûa bò (''baát lôïi, ñaùng tieác'') khoâng bao giôø suy

suyeån, chöù tuyeät nhieân khoâng phaûi ôû choã bò ñoäng/ chuû ñoäng. Bò, ñöôïc trong tieáng Vieät

khoâng heà mang tính baét buoäc nhö theá ñeå theå hieän “nghóa bò ñoäng"- Bò, ñöôïc khi thì bieåu

thò yù nghóa bò ñoäng, khi thì bieåu thò yù nghóa chuû ñoäng, tuøy ngöõ caûnh maø noù tham gia [ xem

Phuï luïc II, tr. 114]. Cuõng coù theå nhaéc laïi ñònh nghóa cuûa Nguyeãn Kim Thaûn, ñöôïc laø “gaëp

ñieàu may maén”, coøn bò laø “gaëp ñieàu ruûi ro”.

4. ÔÛ chöông 3 chuùng toâi cuõng ñaõ ñôn cöû ra 28 phöông tieän dieãn ñaït “nghóa bò ñoäng”

chöù khoâng nhaát thieát chæ coù bò vaø ñöôïc laø “chæ toá” cuûa “caâu bò ñoäng” maø nhöõng taùc giaû

chuû tröông tieáng Vieät coù “caâu bò ñoäng” vaø “nghóa bò ñoäng” trong khi thöøa nhaän laø khoâng

coù “thaùi bò ñoäng” ñaõ coâng nhaän.

Nhöõng ñieàu treân caøng cho thaáy bò, ñöôïc khoâng theå ñöôïc coi laø moät tieâu chí ngöõ

phaùp ñeå nhaän dieän Caâu bò ñoäng; söï phaân bieät yù nghóa bò ñoäng /chuû ñoäng trong tieáng Vieät

laø vaán ñeà ngoân caûnh (duïng phaùp), khoâng phaûi laø vaán ñeà ngöõ phaùp. Do ñoù coù theå khaúng

ñònh tieáng Vieät khoâng coù Thaùi bò ñoäng nhö laø moät phaïm truø ngöõ phaùp, vaø cuõng khoâng

coù “caâu bò ñoäng”, töùc caáu truùc bò ñoäng.

Nhìn chung, trong phaïm vi cuûa moät luaän vaên cao hoïc, theo höôùng Ngöõ phaùp chöùc

naêng, chuùng toâi ñaõ coá gaéng chöùng minh vaø giaûi quyeát thaät trieät ñeå nhöõng vaán ñeà ñaõ ñaët ra

veà thaùi bò ñoäng, caâu bò ñoäng, nghóa bò ñoäng trong tieáng Vieät, mong roïi moät aùnh saùng coù

söùc thuyeát minh vaøo moät vaán ñeà chöa hoaøn toaøn nhaát trí, coù lieân quan ñeán caùch hieåu ngöõ

phaùp tieáng Vieät cuõng nhö ñeán vò trí cuûa tieáng Vieät trong caùc loaïi hình ngoân ngöõ cuûa nhaân

loaïi, cuûa chaâu AÙ vaø cuûa vuøng Ñoâng Döông. Ñoàng thôøi chuùng toâi cuõng mong muoán noäi

dung cuûa luaän vaên naøy nhö moät thoâng ñieäp, moät laàn nöõa gôûi ñeán nhöõng nhaø Vieät ngöõ hoïc

coù quan ñieåm cho raèng: tieáng Vieät khoâng coù daïng bò ñoäng vôùi tö caùch laø moät phaïm truø ngöõ

phaùp cuûa ñoäng töø, nhöng vaãn coù theå noùi ñeán keát caáu caâu bò ñoäng trong tieáng Vieät moät söï

thaät hieån nhieân trong tieáng Vieät.

Neáu nhöõng vaán ñeà ñöôïc ñaët ra trong luaän vaên vaø sau khi ñaõ chöùng minh maø vaãn

chöa ñöôïc nhìn nhaän moät caùch thoûa ñaùng thì trong töông lai, chuùng toâi seõ coá gaéng tieáp tuïc

trieån khai saâu hôn. Cuoái cuøng chuùng toâi möôïn lôøi cuûa PGS. Cao Xuaân Haïo thay lôøi keát:

“Moãi ngöôøi nghieân cöùu ngöõ phaùp tieáng Vieät voán ñeàu bieát caûnh giaùc vôùi “thoùi sao phoûng

ngöõ phaùp AÂu Chaâu”. Tuy nhieân cuõng coù nhöõng ngöôøi luoân ca ngôïi tieáng Vieät ta giaøu vaø

ñeïp nhöng laïi khoâng maûy may quan taâm ñeán caùch aên noùi haøng ngaøy cuûa ñoàng baøo mình,

maø chæ lo sao cheùp saùch ngöõ phaùp cuûa caùc thöù tieáng Chaâu AÂu, nhaát laø nhöõng caùch noùi vaø

vieát khoâng heà coù trong tieáng Vieät.

-oOo-

TAØI LIEÄU THAM KHAÛO

Tieáng Vieät

1. Nguyeãn Thò AÛnh (2000), Tieáng Vieät coù “thaùi bò ñoäng” khoâng?, TCNN soá 5, tr.36-47.

2. Dieäp Quang Ban (1996), Ngöõ phaùp tieáng Vieät (taäp I, II), NXB Giaùo duïc.

3. Dieäp Quang Ban – Nguyeãn Thò Thuaän (2000), Laïi baøn veà vaán ñeà caâu bò ñoäng tieáng

Vieät, TCNN soá 7, tr. 14- 21.

4. Dieäp Quang Ban (2001), Coù phaûi trong ngoân ngöõ hoïc chæ coù coäng vaø tröø? Vaø baøn

theâm veà caâu bò ñoäng tieáng Vieät, TCNN soá 13, tr. 1-11.

5. Nguyeãn Hoàng Coån – Buøi Thò Dieân (2004), Daïng bò ñoäng vaø vaán ñeà caâu bò ñoäng trong

tieáng Vieät, TCNN soá 7, tr. 1-13 vaø TCNN soá 8, tr.8-18.

6. Ñinh Vaên Ñöùc (2001), Ngöõ phaùp tieáng Vieät - töø loaïi, NXB ÑH QG Haø Noäi, tr. 139-

141.

7. Cao Xuaân Haïo (1991), Tieáng Vieät sô khaûo ngöõ phaùp chöùc naêng (quyeån 1), NXB

KHXH ; taùi baûn (2004) NXB Giaùo duïc.

8. Cao Xuaân Haïo (2001), Tieáng Vieät vaên Vieät ngöôøi Vieät, NXB Treû, tr. 37-79.

9. Cao Xuaân Haïo (2001), Hai pheùp tính coäng vaø tröø trong ngoân ngöõ hoïc, TCNN soá 10,

tr.1-12.

10. Traàn Troïng Kim – Buøi Kyû – Phaïm Duy Khieâm (1940), Vieät Nam vaên phaïm, (c.p Saøi

Goøn: Taân Vieät 1960).

11. Vuõ Ñöùc Nghieäu (2002), So saùnh ngöõ nghóa, ngöõ phaùp cuûa ñöôïc, bò, phaûi trong tieáng

Vieät vôùi ban, t raâw trong tieáng Khôme, TCNN soá

3, tr. 13-24.

12. Hoaøng Troïng Phieán (1980), Ngöõ phaùp tieáng Vieät: Caâu, NXB ÑH &THCN, Haø Noäi.

13. Sapir Edward (2000), Ngoân ngöõ – daãn luaän vaøo vieäc noùi, Tröôøng Ñaïi hoïc KH XHNV

TP. Hoà Chí Minh (Taøi lieäu löu haønh noäi boä, baûn dòch cuûa Vöông Höõu Leã, do Phoøng

Tö lieäu-Thoâng Tin Vieän Ngoân ngöõ hoïc thöïc hieän, dòch töø “Language An introduction

to study of Speech” New York Harcourt, Brace World, 1949).

14. Stankevich N.V. (1982), Loaïi hình caùc ngoân ngöõ, NXB ÑH &THCN, Haø Noäi, tr. 174-

185.

15. Nguyeãn Thò Vieät Thanh (2002), Moät soá nhaän xeùt loaïi caâu bò ñoäng cuûa tieáng Nhaät vaø

tieáng Vieät, TCNN soá 3, tr. 25-30.

16. Nguyeãn Kim Thaûn (1997), Nghieân cöùu ngöõ phaùp tieáng Vieät, NXB Giaùo duïc.

17. Nguyeãn Thò Thuaän (1999), Caùc ñoäng töø tình thaùi “phaûi, bò, ñöôïc” xeùt töø phöông dieän

duïng hoïc (haønh ñoäng ngoân ngöõ), TCNN soá 9, tr.30-42.

18. Nguyeãn Thò Thuaän (2001), Thöû giaûi thuyeát tính chaát “chuyeån tieáp” cuûa ñoäng töø tình

thaùi phaûi trong moái quan heä vôùi caùc ñoäng töø tình thaùi neân , caàn vaø bò, ñöôïc, TCNN soá

7, tr.30-36.

19. Nguyeãn Thò Thuaän (2002), Tình thaùi cuûa nhöõng caâu chöùa 5 ñoäng töø tình thaùi neân,

phaûi, bò, ñöôïc, TCNN soá 10, tr.51-58.

20. Nguyeãn Thò Thuaän (2005), Baøn theâm veà tính chaát trung gian cuûa ñoäng töø tính thaùi

phaûi trong moái quan heä vôùi caùc ñoäng töø tình thaùi neân, caàn vaø bò, ñöôïc, TCNN soá4,

tr.47-55.

21. Nguyeãn Minh Thuyeát (1986), Vai troø cuûa “ñöôïc”, “bò” trong caâu bò ñoäng tieáng Vieät,

trong: “Nhöõng vaán ñeà caùc ngoân ngöõ phöông Ñoâng”, Vieän ngoân ngöõ hoïc.

22. Nguyeãn Minh Thuyeát, Nguyeãn Vaên Hieäp (1998), Lyù thuyeát thaønh phaàn caâu tieáng

Vieät, NXB ÑHQG Haø Noäi.

Tieáng Anh

23. Chafe Wallace L. (1976), Givenness, Contrastiveness, Definiteness, Topics, and Point

of View, in: Ch.Li (ed) “Subject and Topic”, NewYork: Academic Press, pp. 27-55.

24. Dyvik Helge J. J. (1984), Subject or topic in Vietnamese? University of Bergen,

Norway. (Chuû ngöõ hay chuû ñeà trong tieáng Vieät? – taøi lieäu dòch cuûa PGS. Cao Xuaân

Haïo chöa xuaát baûn)

25. Keenan Edward L. (1976), Towards a Universal Definition of “Subject”, in: Ch.Li

(ed) “Subject and Topic”, NewYork: Academic Press, pp. 305-333.

26. Li Charles N. and Thompson Sandra A. (1976), Subject or Topic: A new Typology of

Language, in: Ch.Li (ed) “Subject and Topic”, NewYork: Academic Press, pp. 457-

489.

NGÖÕ LIEÄU

27. Boä Giaùo duïc vaø Ñaøo taïo (2002), Quyeát ñònh cuûa Boä Tröôûng Boä Giaùo duïc vaø Ñaøo taïo

soá 03/2002/QÑ- Boä GD & ÑT, V/v ban haønh chöông trình THCS, Haø Noäi.

28. Boä Giaùo duïc vaø Ñaøo taïo(2002), Trieån khai thöïc hieän chöông trình, saùch giaùo khoa

môùi THCS, Haø Noäi.

29. Boä Giaùo duïc vaø Ñaøo taïo (2003), Phaân phoái chöông trình lôùp 7, Haø Noäi.

30. Nam Cao (1982), Chí Pheøo – truyeän ngaén choïn loïc, NXB Vaên hoïc.

31. Nam Cao (2003), Soáng moøn, NXB Vaên hoïc.

32. Hoà Bieåu Chaùnh (1988), Ngoïn coû gioù ñuøa, NXB toång hôïp Tieàn Giang.

33. Nguyeãn Minh Chaâu (2004), Daáu chaân ngöôøi lính, NXB Vaên hoïc.

34. Nguyeãn Coâng Hoan (1988), Boùng ngöôøi qua, NXB Vaên ngheä TP. Hoà Chí Minh.

35. Ma Vaên Khaùng(2003), Ñaùm cöôùi khoâng giaù thuù, NXB Coâng an nhaân daân.

36. Ngöõ vaên 7 (2003), Saùch giaùo khoa (taäp I), NXB Giaùo duïc.

37. Ngöõ vaên 7 (2003), Saùch giaùo khoa (taäp II), NXB Giaùo duïc.

38. Ngöõ vaên 7 (2003), Saùch giaùo vieân (taäp II), NXB Giaùo duïc.

39. Ngöõ vaên 7 (2003), Saùch baøi taäp (taäp II), NXB Giaùo duïc.

40. Ngöõ vaên 7 (2003), Saùch thöïc haønh (taäp II), NXB Giaùo duïc.

41. Hoaøng Ngoïc Phaùch (1989), Toá Taâm, tuyeån taäp Hoaøng Ngoïc Phaùch, NXB Vaên hoïc.

42. Sôû Giaùo duïc vaø Ñaøo taïo (2003), Taäp huaán chöông trình thay saùch giaùo khoa lôùp 7,

TP. Hoà Chí Minh.

43. Vaên Taân (1994), Töø ñieån Tieáng Vieät, NXB Khoa hoïc xaõ hoäi.

44. Ngoâ Taát Toá (1989), Taét ñeøn, tuû saùch daïy vaø hoïc, Tröôøng Cao ñaúng Sö phaïm TP. Hoà

Chí Minh.

45. Nguyeãn Khaéc Tröôøng (2003), Maûnh ñaát laém ngöôøi nhieàu ma, NXB Hoäi nhaø Vaên.

46. Vaên chöông Töï löïc vaên ñoaøn (2001), NXB Giaùo duïc.

47. Vaên Hoà Chuû tòch (1973), Taùc phaåm choïn loïc (duøng trong nhaø tröôøng), NXB Giaùo duïc

giaûi phoùng.

-oOo-

PHUÏ LUÏC I

NHÖÕNG NHAÄN XEÙT VEÀ NOÄI DUNG BAØI GIAÛNG CHUYEÅN ÑOÅI CAÂU CHUÛ ÑOÄNG

THAØNH CAÂU BÒ ÑOÄNG (Ngöõ vaên 7 taäp II)

Moät soá taùc giaû vaø cuõng nhö baûn thaân chuùng toâi ñaõ chöùng minh tieáng Vieät khoâng coù

Thaùi bò ñoäng cuõng nhö khoâng toàn taïi caâu bò ñoäng thì thieát nghó saùch giaùo khoa Ngöõ vaên

7 taäp II ñaõ daønh troïn hai tieát daïy cho noäi dung Chuyeån ñoåi caâu chuû ñoäng thaønh caâu bò

ñoäng laø moät vieäc caàn xem xeùt laïi. Ñaây laø nhöõng noäi dung baøi hoïc caàn ñöa vaøo danh muïc

giaûm taûi. ÔÛ saùch giaùo khoa Ngöõ vaên 7 phaàn II - MUÏC ÑÍCH CUÛA VIEÄC CHUYEÅN ÑOÅI

CAÂU CHUÛ ÑOÄNG THAØNH CAÂU BÒ ÑOÄNG [37, tr. 57-58; 64-65] coù neâu trong ghi nhôù

nhö sau:

Vieäc chuyeån ñoåi caâu chuû ñoäng thaønh caâu bò ñoäng (vaø ngöôïc laïi, chuyeån ñoåi caâu bò

ñoäng thaønh caâu chuû ñoäng) ôû moãi ñoaïn vaên ñeàu nhaèm lieân keát caùc caâu trong ñoaïn thaønh

moät maïch vaên thoáng nhaát.

Vaø neâu ra hai tröôøng hôïp ñeå minh hoaï cho phaàn noäi dung treân buoäc hoïc sinh löïa choïn.

Vaäy ta thöû xem trong hai caùch choïn löïa aáy thì caùch naøo ñaùp öùng ñöôïc Muïc ñích cuûa vieäc

chuyeån ñoåi caâu chuû ñoäng thaønh caâu bò ñoäng.

Caùch choïn löïa (1)

- Thuûy phaûi xa lôùp ta, theo meï veà queâ ngoaïi.

Moät tieáng “oà” noåi leân kinh ngaïc. Caû lôùp söõng sôø. Em toâi laø chi ñoäi tröôûng, laø “vua

toaùn” cuûa lôùp töø maáy naêm nay. Moïi ngöôøi yeâu meán em. Tin naøy chaéc laøm cho baïn beø

xao xuyeán.

Caùch choïn löïa (2)

- Thuûy phaûi xa lôùp ta, theo meï veà queâ ngoaïi.

Moät tieáng “oà” noåi leân kinh ngaïc. Caû lôùp söõng sôø. Em toâi laø chi ñoäi tröôûng, laø “vua

toaùn” cuûa lôùp töø maáy naêm nay. Em ñöôïc moïi ngöôøi yeâu meán. Tin naøy chaéc laøm cho baïn

beø xao xuyeán.

Keát quaû laø hoïc sinh löïa choïn caùch (2). Vaäy ta thöû xem ñoaïn vaên thuoäc caùch löïa choïn (1)

coù lieân keát caùc caâu trong ñoaïn thaønh moät maïch vaên thoáng nhaát khoâng?

Theo troïng taâm cuûa baøi hoïc, thì coù tôùi 99.9% giaùo vieân baäc Trung hoïc cô sôû ñeàu höôùng

hoïc sinh ñeán caùch löïa choïn (2) (vì sau ñoù môùi coù theå quy naïp theo phaàn noäi dung ghi nhôù

neâu treân). Ñoàng thôøi cho raèng neáu löïa choïn (1) laø khoâng ñuùng, khoâng neân söû duïng. Coù

nhieàu tröôøng hôïp giaùo vieân coøn huøng hoàn tuyeân boá raèng vì caùch löïa choïn naøy khoâng lieân

keát caùc caâu trong ñoaïn thaønh moät maïch vaên thoáng nhaát neân caùc em khoâng ñöôïc haønh vaên

nhö theá trong phaàn taäp laøm vaên, nhö theá laø sai ngöõ phaùp. Nhö vaäy, keå töø sau khi lónh hoäi

kieán thöùc treân caùc em seõ vaän duïng kyõ naêng vieát cuûa mình trong vieäc giao tieáp (caû noùi vaø

vieát) seõ ra sao? Neáu theo nhö theá thì heã khi thaáy moät caâu chuû ñoäng naèm trong moät vaên

caûnh phuø hôïp thì caùc em seõ chuyeån ngay thaønh moät caâu bò ñoäng vì vieäc chuyeån naøy seõ

mang laïi söï lieân keát caùc caâu trong ñoaïn thaønh moät maïch vaên thoáng nhaát, caâu vaên cuûa em

seõ ñuùng ngöõ phaùp, ñoaïn vaên maïch laïc vaø hay hôn chaêng?

Ví duï:

(1) - Trong buoåi lao ñoäng hoâm ñoù, caùc baïn toå ba ñaõ hoaøn thaønh xuaát saéc coâng vieäc ñöôïc

phaân coâng. Coâ chuû nhieäm ñaõ tuyeân döông caùc baïn aáy.

Thì caùc em seõ söûa laïi laø:

(1’) - Trong buoåi lao ñoäng hoâm ñoù, caùc baïn toå ba ñaõ hoaøn thaønh xuaát saéc coâng vieäc

ñöôïc phaân coâng. Caùc baïn aáy ñaõ ñöôïc coâ chuû nhieäm tuyeân döông.

Hoaëc:

(2) - Qua nhieàu naêm thaùng daønh duïm, chaét chiu, cha meï chuùng toâi ñaõ mua caên nhaø

naøy. Tuy noù nhoû, ñôn sô nhöng chöùa bieát bao aân tình.

Thì caùc em seõ söûa laïi laø:

(2’) - Qua nhieàu naêm thaùng daønh duïm, chaét chiu, caên nhaø naøy ñaõ ñöôïc cha meï

chuùng toâi mua. Tuy noù nhoû, ñôn sô nhöng chöùa bieát bao aân tình.

Chuùng toâi ñôn cöû nhöõng ví duï treân nhaèm muoán neâu leân moät ñieàu raèng: ngaøy nay,

hoïc sinh cuûa chuùng ta khi noùi cuõng nhö khi vieát seõ hoaøn toaøn khoâng töï nhieân maø chaéc

chaén seõ thaáy göôïng eùp. Söï göôïng eùp naøy chaéc raèng seõ maát ñi nhieàu “giaù trò tinh thaàn” maø

caâu vaên muoán chuyeån taûi. Theo chuùng toâi, caû hai caùch löïa choïn neâu treân ñeàu cuøng coù khaû

naêng lieân keát caùc caâu trong ñoaïn thaønh moät maïch vaên thoáng nhaát nhö nhau. Cuõng caàn

nhaán maïnh theâm raèng vaên noùi coù phaàn quan troïng hôn vaên vieát. Hoïc sinh ngay töø nhoû ñaõ

coù thoùi quen söû duïng ñuùng hai töø bò vaø ñöôïc. Ñieàu ñoù ñaõ trôû thaønh kyõ naêng ôû caùc em. Neáu

nhaø tröôøng cung caáp kieán thöùc ñuùng ñaén, phuø hôïp vôùi thöïc teá chuaån möïc thì seõ giuùp

nhöõng kyõ naêng aáy trôû neân höõu ích, ñöôïc trau chuoát hôn. Nhôø ñoù, caùc em seõ vieát ñöôïc

nhöõng caâu vaên hay, ñuùng ngöõ phaùp; beân caïnh nhöõng lôøi noùi sinh ñoäng ñaày tính khaåu ngöõ

nhö “Coâ aáy hôi bò ñeïp”, “Quaùn naøy hôi bò ñöôïc”, “Ñieän thoaïi cuûa noù hôi bò xòn”… seõ laø

nhöõng lôøi noùi coù caùnh.

PHUÏ LUÏC II

THOÁNG KEÂ DANH SAÙCH CAÙC VÒ TÖØ COÙ “NGHÓA CHUÛ ÑOÄNG” (NCÑ) VAØ

“NGHÓA BÒ ÑOÄNG” (NBÑ) KHI ÑAËT SAU BÒ VAØ ÑÖÔÏC

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

aám ñaàu aåm öôùt aên moøn aên quòt aên troäm aên vaï aù khaåu aùc moäng aùch aùm aùm aûnh aùm saùt aùn ngöõ aûnh höôûng aûo giaùc aùp böùc aùp cheá aùp giaûi aùp löïc aùp ñaûo

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x

BÑ CÑ x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x

Töø bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

ñöôïc aám aùp ñöôïc aân aùi ñöôïc aån naùu ñöôïc aáp uû ñöôïc aên ñöôïc an taâm ñöôïc an taùng ñöôïc an toaøn ñöôïc an uûi ñöôïc aùi moä ñöôïc aùp ñöôïc baàu19 ñöôïc baén ñöôïc baét ñaàu ñöôïc ban boá ñöôïc ban haønh ñöôïc ban ôn ñöôïc ban phaùt ñöôïc ban taëng ñöôïc ban thöôûng

19 Caàn löu yù, trong nhöõng tröôøng hôïp: ñöôïc + baàu/ giuùp/khen/thöôûng/… thì ñöôïc theå hieän nghóa bò ñoäng. Nhöng khi: ñöôïc + baàu/ giuùp/khen/thöôûng/… + X (ñoái töôïng bò taùc ñoäng) thì ñöôïc theå hieän nghóa chuû ñoäng (töông öùng vôùi yù “coù queàn” + baàu/ giuùp/khen/thöôûng/… + X).

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

baät ngöûa baêm vaèm baén baét baét beû baét bí baét buoäc baét gaëp baét loãi baét naït baïc ñaõi baïi lieät baïi loä baïi vong baïo beänh bao boïc bao vaây baøi baùc baøi tröø baùn baùo öùng baùo thuø beá beå beá taéc beänh beû beùo bieán chaát bieán hoùa bieán ñoåi bieán saéc bieán thaùi bieáng aên bieät laäp bieät phaùi bô vô bòa ñaët

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

Töø bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

ñöôïc bao boïc ñöôïc bao che ñöôïc baõi boû ñöôïc baõi naïi ñöôïc baøi tieát ñöôïc baøi trí ñöôïc baøn baïc ñöôïc baøn caõi ñöôïc baøn giao ñöôïc baøn luaän ñöôïc baøn taùn ñöôïc baønh tröôùng ñöôïc baøy ñöôïc baøy toû ñöôïc baùn ñöôïc baùo ñöôïc baùo caùo ñöôïc baûo chöùng ñöôïc baûo haønh ñöôïc baûo hieåm ñöôïc baùo hieäu ñöôïc baûo laõnh ñöôïc baûo maät ñöôïc baûo ñaûm ñöôïc baùo ñaùp ñöôïc baùo thuø ñöôïc baûo toàn ñöôïc baûo trôï ñöôïc baûo veä ñöôïc beá ñöôïc beá maïc ñöôïc beàn ñöôïc beânh vöïc ñöôïc beùp xeùp ñöôïc bieân dòch ñöôïc bieän hoä ñöôïc bieán hoùa ñöôïc bieát

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

boå sung boác hoûa boäc loä boâi baån boái roái boäi thöïc boàng boïc böng bít bong da bôõ ngôõ bôõn boøn ruùt böôùu boû boù boät boû maïng boû ngoû boû queân boû rôi boû thaây boû tuø boùc boùc loät boûng böùng boùp bôùt böùt bu buïm mieäng bung buoäc buoâng xuoâi buoát buûa vaây buûng caám

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

Töø bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

ñöôïc bieät phaùi ñöôïc bieáu ñöôïc bieåu loä ñöôïc bình baàu ñöôïc bình phaåm ñöôïc bình taâm ñöôïc bình thaûn ñöôïc bình tónh ñöôïc bình yeân ñöôïc boå ñöôïc boå beùo ñöôïc boá caùo ñöôïc boå duïng ñöôïc boå khuyeát ñöôïc bòa ñaët ñöôïc boå nhaøo ñöôïc boå nhieäm ñöôïc boå sung ñöôïc boäc baïch ñöôïc boäc loä ñöôïc boài ñöôïc boài ñöôïc boài döôõng ñöôïc boài döôõng ñöôïc boài ñaép ñöôïc boài thöôøng ñöôïc boàng ñöôïc bôm ñöôïc boû vaøo ñöôïc boùc ra ñöôïc böùng ñöôïc buø ñaép ñöôïc buoäc ñöôïc buoâng tha ñöôïc buù môùm ñöôïc caàm ñöôïc caáp ñöôïc caáp baùo

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

caâm caàm coá caám cung caám khaåu caám ñoaùn caàm tuø caám vaän caän thò caén caét caét coå cai quaûn cai trò caïm baãy caïo caïy can ngaên can thieäp caø caøn queùt caøo caùch chöùc caùch ly caùch trôû caûi taïo caûm caùm doã caûm haøn caûm maïo caûm phong caùn caûn caûn trôû caûnh caùo caùu cay maét chaän chaán ñoäng

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

Töø bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

ñöôïc caäp beán ñöôïc caáp döôõng ñöôïc caäp nhaät ñöôïc caát leân ñöôïc caét ñöôïc cai ñöôïc cai quaûn ñöôïc cam keát ñöôïc can giaùn ñöôïc can ngaên ñöôïc can thieäp ñöôïc canh phoøng ñöôïc canh taùc ñöôïc caø ñöôïc caõi ñöôïc caùch ly ñöôïc caùch ñieän ñöôïc caùch taân ñöôïc caûi caùch ñöôïc caûi taïo ñöôïc caûi thieän ñöôïc caûi tieán ñöôïc caûi toå ñöôïc caûi trang ñöôïc caûm hoùa ñöôïc caûm meán ñöôïc caûm thoâng ñöôïc caûm tình ñöôïc caûnh caùo ñöôïc caûnh giaùc ñöôïc caûnh giôùi ñöôïc chaáp thuaän ñöôïc chaát ñöôïc chæ huy ñöôïc chæ baûo ñöôïc chæ daãn ñöôïc chæ ñònh ñöôïc chaêm lo

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

chaán thöông chaät chaät ních chæ ñieåm chæ ñònh chæ trích chænh chaïm chaïm noïc chaø ñaïp chaø xaùt chaùn naûn chaùy che giaáu che maét cheâ cheá bieán cheâ cöôøi cheá gieãu cheá ngöï cheá nhaïo cheânh cheânh leäch cheânh veânh cheát cheïn chen chuùc chen laán cheøm beïp cheøn cheøn eùp cheøo keùo cheùm cheùo keùo cheùp chi chì chieát chi phoái

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

BÑ CÑ x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

Töø bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

ñöôïc chaêm soùc ñöôïc chænh ñoán ñöôïc chaïy ñöôïc chaùy ñöôïc che chôû ñöôïc che giaáu ñöôïc che ñaäy ñöôïc cheá bieán ñöôïc cheá taïo ñöôïc cheùp tay ñöôïc chi phoái ñöôïc chi vieän ñöôïc chia ñöôïc chieáu coá ñöôïc chieâu moä ñöôïc chieâu naïp ñöôïc chieâu ñaõi ñöôïc cho ñöôïc cho möôïn ñöôïc choân caát ñöôïc choáng ñoái ñöôïc chôi ñöôïc choïc thuûng ñöôïc choïn ñöôïc choïn loïc ñöôïc chöng baøy ñöôïc chöng khoâ ñöôïc chöùa ñöôïc chöùng kieán ñöôïc chöùng minh ñöôïc chöùng nhaän ñöôïc chuaån bò ñöôïc chuïp ñöôïc chuoäc toäi ñöôïc chuù yù ñöôïc chuùc möøng ñöôïc chuùc tuïng ñöôïc chuyeån

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

chia caét chia lìa chia ly chia reõ chia tay chieám chìm chìm ñaém chín chinh phuïc cho choái töø choân vuøi choáng choaùng choaùng vaùng chôi aùc chôi khaêm choïc choïi chöng khoâ choùi chöûi chöûi choùi maét chôùi vôùi chua chuïp muõ chuoät ruùt chuù yù chuyeån dòch chuyeån hoùa co co gaân cöa coâ laäp coâ ñôn coâ theá

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

Töø bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

ñöôïc chuyeån dòch ñöôïc chuyeån dôøi ñöôïc chuyeån giao ñöôïc chuyeån höôùng ñöôïc chuyeån ngaønh ñöôïc coâ ñuùc ñöôïc coá vaán ñöôïc coâng boá ñöôïc coáng hieán ñöôïc coâng khai ñöôïc coâng kích ñöôïc coi ñöôïc coi soùc ñöôïc coi troïng ñöôïc coï xaùt ñöôïc coõng ñöôïc cöôøi ñöôïc cöû ñöôïc cöu mang ñöôïc cöùu ñöôïc cuoän ñöôïc daãn ñöôïc daét ñöôïc daïy ñöôïc danh döï ñöôïc daøn caûnh ñöôïc daùn ñöôïc deät ñöôïc deïp ñöôïc di chuyeån ñöôïc dieãn ñöôïc dìu daét ñöôïc doã daønh ñöôïc doài daøo ñöôïc döï ñöôïc döï thi ñöôïc ñaäu ñöôïc döïa

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

coâng kích coáng naïp coi cöï coi khinh cöï tuyeät coï xaùt cong löng coøm coøng cöôøi cheâ cöôõng böùc cöôõng hieáp cöôùp cöôùp boùc cöùa cöùng cuït cuø cuoác boä cuoán cuoän cuøm cuù da moài daãn daán thaân daäp daèn daën doø daên duùm daét daïi dan díu dao ñoäng daøi doøng daøn caûnh daøy

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

Töø bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

ñöôïc ñaáu thaàu ñöôïc doïn ñöôïc ñaáu tranh ñöôïc döïng ñöôïc ñaäy ñöôïc döïng leân ñöôïc ñaêng kyù ñöôïc dôøi ñöôïc ñaët ñöôïc doøm ñöôïc ñaïp ñöôïc döøng ñöôïc ñaïp ñöôïc du haønh ñöôïc ñam meâ ñöôïc duøng ñöôïc ñaøm phaùn ñöôïc duùng ñöôïc ñaøn ñöôïc duyeät ñöôïc ñaøo ñöôïc ñaøo luyeän ñöôïc ñaøo nguõ ñöôïc ñaûm baûo ñöôïc ñaùnh ñöôïc ñaùp leã ñöôïc ñeà baït ñöôïc ñeå daønh ñöôïc ñeå loä ñöôïc ñeà nghò ñöôïc ñeà phoøng ñöôïc ñeä trình ñöôïc ñeàn ñöôïc ñeàn buø ñöôïc ñeán nôi ñöôïc ñeïp loøng ñöôïc ñem chieáu ñöôïc ñeõo goït

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

daùn day döùt deø bæu di caên di chuyeån dieät chuûng dính díp dô dö dò daïng do döï doác doaï doäi doãi doàn doàn doät dòch doïa döïa doïn döïng dôõ ñi doø xeùt doøm döøng dôû e theïn eá eâ aåm eám eùm eùp eùp buoäc gaày gaây chieán

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

BÑ CÑ x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

Töø bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

ñöôïc ñi ñöôïc ñieåm trang ñöôïc ñieàu ñöôïc ñieàu ñi ñöôïc ñieàu ñoäng ñöôïc ñình chæ ñöôïc ñính chính ñöôïc ñính hoân ñöôïc ño ñaïc ñöôïc ñoã ñöôïc ñöa ñöôïc ñöa ñi ñöôïc ñòa vò ñöôïc ñoäc laäp ñöôïc ñoäi ñöôïc ñoái aåm ñöôïc ñoäng ñöôïc ñoaøn keát ñöôïc ñoaùi hoaøi ñöôïc ñoïc ñöôïc ñôm ñöôïc ñôõ ñöôïc ñöùc haïnh ñöôïc ñoùn ñöôïc ñoùn tieáp ñöôïc ñöùng ñöôïc ñoùng goùp ñöôïc ñuïng ñöôïc ñuoåi ñöôïc ñuøm boïc ñöôïc ñuùc ñöôïc ñuùng ñöôïc ñuùt tuùi ñöôïc e aáp ñöôïc eâm aùi ñöôïc gaàn ñöôïc gaàn guõi ñöôïc gaáp ruùt

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

gaêm gaén gaén gaëng hoûi gaï gai maét gaïn gaït gaõi gaøi gaøn gaøu gaõy gaû ghen gheû gheùp gheùt ghi aâm gia giaûm giaãm giaän giaäp giaät giaät mình giaèm giaït giam giaø coãi giaønh giaät giaøy voø giaû giaûi giaûi taùn giaûm giaùng giaùp maët gieát

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

Töø bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

ñöôïc gaây söï ñöôïc gaép ñöôïc gaëp ñöôïc gaét ñöôïc gaët ñöôïc gaøi ñöôïc gaû ñöôïc gaùn ñöôïc gaùnh ñöôïc ghen ñöôïc ghi ñöôïc ghim ñöôïc gia giaûm ñöôïc gia haïn ñöôïc giaáu ñöôïc giaët ñöôïc giao ñöôïc giaøu ñöôïc giaûi ñöôïc giaûi phaåu ñöôïc giaûi phoùng ñöôïc giaûi thoaùt ñöôïc giaûng daïy ñöôïc giaùo huaán ñöôïc gieát ñöôïc gieo ñöôïc gìn giöõ ñöôïc giöõ ñöôïc giôùi haïn ñöôïc giôùi thieäu ñöôïc giuùp ñöôïc giuùp ñôõ ñöôïc goïi ñöôïc goïn gaøng ñöôïc goït ñöôïc gom ñöôïc gôõ ñöôïc göûi

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

gieát gieøm pha giöõ gioù baõo giôû troø giôùi haïn giuïc giuõ goâng gôïi goïi gôïn goït goõ göôøm haàm haäm höïc haän haãng haáp daãn haát haét huûi haï haïch saùch haïi haïn haïn cheá hao haø hieáp haõm haïi haõm hieáp haøm oan haøng haønh haønh haï haønh hình heïp heùo

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

BÑ CÑ x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

Töø bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

ñöôïc goùi ñöôïc gôûi ñöôïc göûi gaém ñöôïc goùp ñöôïc haâm ñöôïc haân haïnh ñöôïc haáp ñöôïc haï ñöôïc haïch saùch ñöôïc haïnh phuùc ñöôïc haø hôi ñöôïc haøi loøng ñöôïc haøn ñöôïc haøn gaén ñöôïc haønh haï ñöôïc haû daï ñöôïc haùt ñöôïc heå haû ñöôïc heïn ñöôïc heùt ñöôïc hi sinh ñöôïc hieän dieän ñöôïc hít ñöôïc hô ñöôïc hoâ haáp ñöôïc hoài aâm ñöôïc hoân ñöôïc hoan ngheânh ñöôïc hoaõn ñöôïc hoïa aâm ñöôïc hoïc ñöôïc hoïc haønh ñöôïc hoïp ñöôïc hoøa ñöôïc höôûng ñöôïc höôùng daãn ñöôïc hôû ñöôïc höùa

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

heùt hi sinh hích hieáp hieáp ñaùp hít hiu quaïnh ho hö hoái hoâi hoân hoaõn hoát hoaûng hoen hoïa hôù hôû hoùc hoûi hoûng hôùt hun khoùi huù vía huùt huûy huyeãn hoaëc hy sinh ích kyû in keát keát aùn keâu keïp keøm keùm keùo

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

Töø bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

ñöôïc hoûi ñöôïc huaán luyeän ñöôïc huøa ñöôïc huøn ñöôïc huùt ñöôïc huûy ñöôïc huy ñoäng ñöôïc ích lôïi ñöôïc in ñöôïc keâ ñöôïc keå ñöôïc keâ cao ñöôïc keát ñöôïc keát hoân ñöôïc keát naïp ñöôïc keâu ñöôïc keâu ngaïo ñöôïc keïp ñöôïc keøm ñöôïc keùo ñöôïc khaâu ñöôïc khaéc ñöôïc khai ñöôïc khao ñöôïc khaù giaû ñöôïc khaùm ñöôïc khaûm ñöôïc khaúng ñònh ñöôïc khieâu ñöôïc khen ñöôïc khen thöôûng ñöôïc khích leä ñöôïc khoân ñöôïc khoan ñöôïc khoan nhöôïng ñöôïc khoaùn ñöôïc khoaûn ñaõi ñöôïc khoaùt

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x

BÑ CÑ x x x x x x

x x x x x x x x

Töø bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

ñöôïc khoe ñöôïc khôi ñöôïc khôi gôïi ñöôïc khôi laïi ñöôïc khôi saâu ñöôïc khoùa ñöôïc khoùc ñöôïc khoûi ñöôïc khôûi ñoäng ñöôïc khöûû truøng ñöôïc khuaân ñöôïc khueách ñaïi ñöôïc khuyeân ñöôïc khuyeán khích

ñöôïc kích thích

khaâu khaéc khai khai tröø khao khaøn khaû nghi khaùm khaùng cöï khaûo khaùt kheâu kheáu naïi kheùt khieám khuyeát khinh khoâ khoå khoán khoan khoáng khoeùt khom khôø khöû khoùa khoùc khua khuaát khuaát phuïc khuaáy khuaáy ñoäng khueách taùn khuïyu khum khuøng khuûng boá

x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x

x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x

bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

ñöôïc kieåm ñöôïc kieåm nghieäm ñöôïc kieân ñöôïc kieän ñöôïc kieán thieát ñöôïc kieäu ñöôïc kính ñöôïc kyø coï ñöôïc kyø ngoä ñöôïc kyø voïng ñöôïc kyù nhaän ñöôïc kyù thaùc ñöôïc laãn loän ñöôïc laäp ñöôïc laên ñöôïc laën ñöôïc laéng ñöôïc laéng nghe ñöôïc laép ñöôïc laïng ñöôïc laø ñöôïc laõi

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

khuûng hoaûng khuûng khænh khuy daäy khuyøng kî kích kích baùc kích thích kieám kieäm kieàm cheá kieåm keâ kieåm ñieåm kieåm soaùt kieän kieàng kieâng kieång kieáu kìm haõm kìm keïp kinh phong kính troïng kyø kyø keøo kyø thò kyù la la loái laàm laâm laåm laàn laân laän laãn laån laät

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

laøm laøm chöùng laøm chuû laõnh laõnh ñaïo laùch laùi xe laùng laùnh laùt le leã leã teát leân leân daây leân gioïng leân khuoân leân tieáng leänh len leo leø leøn lieác lieám lieäm lieân heä lieân hieäp lieân keát lieät loäi loâi leân loät loaùn loeø löïa loïc lôïi

BÑ CÑ x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

Töø bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

lôïp lónh lôø löøa lôõi lôøi löôïn löôïng löôøng löôùt loù löu tröõ löu haønh löu thoâng loûn lui luøa luøi luùi huùi luûm luyeän lyù giaûi

laáy laây laåy laêng maï laët lai laïc laïc ñeà laïi lam nham lan laøm nhuïc laõng phí laõng queân lau laùi laûng laùt laùy lay leà leân aùn leân lôùp leát leïm leït ñeït leûn leùo leùt lia lieân ñôùi lieäng lieät lieäu lo loâi loâi cuoán loâi keùo

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

BÑ CÑ x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

Töø bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc maàn ñöôïc maëc ñöôïc maèn ñöôïc maï ñöôïc maïc ñöôïc maïng ñöôïc maïnh khoûe ñöôïc mang ñöôïc maøng ñöôïc maùch ñöôïc maûng ñöôïc maùy ñöôïc may maén ñöôïc meán ñöôïc mem ñöôïc mieãn

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

loâi thoâi loaïi loaïi tröø loan loän loang loàng loät loay hoay lôïi duïng lôn löø loø moø löøa löøa doái loøi löôïm löu yù luït luït loäi luïy luøa luoäc luoàn luoàn cuùi luoáng luøng luûi luùng tuùng luyeán ly hoân ly khai

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

Töø bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò maân bò maát bò mæa bò maéc keït bò maém bò maéng

ñöôïc mieâu taû ñöôïc mô ñöôïc moä ñöôïc moå xeû ñöôïc moïc ñöôïc môn ñöôïc mon men ñöôïc mong ñöôïc moø ñöôïc môøi ñöôïc möôïn ñöôïc môøm ñöôïc moøng ñöôïc möôùn ñöôïc moù ñöôïc môû ñöôïc môû mang ñöôïc möu söï ñöôïc moùt ñöôïc mua ñöôïc mum ñöôïc muoán ñöôïc muùa ñöôïc muùm ñöôïc naâng ñöôïc naâng cao ñöôïc naâng niu ñöôïc naâng ñôõ ñöôïc naáp ñöôïc naåy ñöôïc naém ñöôïc naèm ñöôïc naén ñöôïc naën ñöôïc naïm ñöôïc naïp ñöôïc naøi ñöôïc naùn

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

na ña caûm naác ñaám ñaâm ñaàn naãng ñaäp naáu ñaàu ñoäc ñaåy ñaày buïng ñaém ñaéng naëng lôøi ñaët ñieàu nai

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

BÑ CÑ x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

Töø bò bò maïo bò mang tieáng bò maø bò meâ bò meáu bò meïp bò meø nheo bò meù bò moå bò moi bò moi moùc bò môø bò môø aùm bò môù bò möûa bò moùc bò moùc maùy bò moûi lieät bò mua chuoäc bò muø bò muùc bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

ñöôïc naûy ñöôïc neà ñöôïc neå ñöôïc neå troïng ñöôïc neám ñöôïc neâu ñöôïc neo ñöôïc neù ñöôïc neùm ñöôïc neùp ñöôïc ngaém ñöôïc ngaém nghía ñöôïc nghæ ñöôïc nghe ñöôïc nghieàn ngaãm ñöôïc nghó ñöôïc ngoài ñöôïc nguû ñöôïc nhaám nhaùp ñöôïc nhaän ñöôïc nhai ñöôïc nhaû ñöôïc nhen daäy ñöôïc nhìn ñöôïc nhìn ngaém ñöôïc nhòn ñöôïc nhôø ñöôïc nhôù ñöôïc no ñöôïc noái ñöôïc noùi ñöôïc nuoâi ñöôïc oâm ñöôïc ôû ñöôïc phaân coâng ñöôïc phaân phaùt ñöôïc phaù bónh ñöôïc phaù tung

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

BÑ CÑ

naïn naïng naïnh naïo veùt ñaïp naït naïy naõ ñaøn aùp ñaõng tính ñaøy ñau ñaù ñau khoå ñaû kích ñau ñôùn ñaün ñaün naùnh ñaùnh ñaùnh boùng ñaùnh chöôûi ñaûo ñaûo loän naùt ne ñe neä ñeàn toäi neït ñeït ñen ñeø ñeo ñuoåi neøo neùm neùn ngaát

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

ra raøng buoäc reøn luyeän roãi saéc saûo saên soùc saïch san phaúng san seû soáng söôùng söûa sum hoïp sung söôùng taåm taâng boác taém taëng taét löûa thaáy thaéng thaønh laäp thaû thaû loûng thaùo

x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

Töø bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

ñöôïc phaùt ñöôïc phaùi ñöôïc phoå bieán ñöôïc phong caáp ñöôïc phong chöùc ñöôïc phoøng ngöøa ñöôïc phoùng thích ñöôïc phuïc vuï ñöôïc phun thuoác ñöôïc quay ñöôïc quy ñònh ñöôïc quyù ñöôïc quyù meán ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

ngaên ngaïi ngaït ngaõ ngaû ngheõn ngoài nguyeàn ruûa nhaát boång nhaøu nheùt gieû nhoát nhòn thôû nhuïc nhuoäm ñi boä ñieác ñieåm chæ nieâm phong ñieân ñieàu ñieäu ñieâu taøn ñình baûn ñình chæ ñình treä ñô ñoã ñoå ñöa ñeán ñoác ñoäc chieám ñoåi ñoái chaát ñoái xöû ñoaït ñoán ñoän

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

thay ñoåi theâm theo thieát laäp thoån thöùc thoaû thoaû maõn thoaû thuaän thoaùt thöïc hieän thöôûng thöû thaùch thoûa thöùc tieáp tieáp nhaän tieâu tin tín nhieäm toå chöùc toaï höôûng toân troïng toaû töï do töôi tænh töôùc toû traû treo trieån khai trieäu troâi noåi troâng troâng thaáy trôû veà troùi truùng thöôûng truyeàn baù

BÑ CÑ x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

Töø bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc ñöôïc

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

ñöôïc tung ñöôïc tuyeån ñöôïc uoáng ñöôïc öôùc ñöôïc öu tieân ñöôïc vaét ñöôïc vaøo ñöôïc veà ñöôïc veânh veânh ñöôïc veùn leân ñöôïc vieát ñöôïc vôõ ñöôïc vöõng beàn ñöôïc vöùt ñöôïc vui ñöôïc xa laùnh ñöôïc xaây döïng ñöôïc xaû ñöôïc xaùc nhaän ñöôïc xeáp ñöôïc xeáp haïng ñöôïc xem ñöôïc xí xoaù ñöôïc xoâng khoùi ñöôïc xoaù ñöôïc xôi ñöôïc xöû ñöôïc xuaát baûn ñöôïc xuoáng ñöôïc xuùc xieåm ñöôïc yeân ñöôïc yeân oån ñöôïc yeân taâm ñöôïc yeân tónh ñöôïc yeâu ñöôïc yeâu meán

ñoàn thoåi ñoäng ñoäng chaïm ñoäng vieân ñoát ñoïa ñaøy ñoøi ñoøn ñöông ñaàu nöôùng ñoû böøng ñoùi ñoùng ñöùng ñöùt ñu ñöa ñuïc ñuïng nung ñuøa ñuoåi nuoát oám oan oan öùc oanh taïc öùc hieáp phaân bieät phaït phaù phaù hoaïi phaù saûn phaûn boäi phaûn khaùng phaûn ñoái phaùt giaùc phaùt quang pheâ bình

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

Töø bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

BÑ CÑ

Heát danh saùch caùc töø ñöôïc, tieáp noái danh saùch caùc töø bò

BÑ CÑ x x x x x x

pheâ phaùn phôi phuï phuû quaät ngaõ quaáy raày

Töø bò bò bò bò bò bò bò

Nghóa

Vò töø

Töø bò

quaáy roái quaêng quaúng queân queø queùt quy quy keát quyeát quyù troïng quyùet raày raø rang raùch reùt rôi rôøi raïc ruïng rung ruùt sa thaûi sa xaûy saäp saäp sæ nhuïc sæ vaû saëc saên ñuoåi sai khieán san saùt nhaäp

x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

tieâu dieät toá caùo toân toån thöông toáng toäp ngöïc tòch thu töø choái töôïng tröng töôùc ñoaït töû traän toùm traán tranh traùch treâu trieät trieäu troâng thaáy tröng taäp tröøng phaït troùi troùi buoäc truy truy naõ truy xeùt tung tuûi tuùm

BÑ CÑ x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

Nghóa

Nghóa

Vò töø

Vò töø

Töø ñöôïc

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

uy hieáp vaây vaây buûa vaèm vaét kieät vaïch vôõ voø naùt vöùt vu vaï vuoát vuøi xaâm chieám xaâu xeù xaây xaùt xaùo ñoäng xeù xeû xeù naùt xeùn xích xieâu loøng xoâ ñaåy xoaù boû xöû töû xôùi xoùi moøn xua

BÑ CÑ x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x

Töø bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò bò

soác soát soát reùt söûng soát taán coâng taéc tai naïn taøn phaù taøn saùt teâ lieät teù thaát baïi theâu thieät thieâu thieáu huït thoâi mieân thoáng trò thoi thöû thöû taøi thu thu huùt thua thua thieät thui thuõng thuûng thuyeân chuyeån tieâu

x

x

xui xuùc ñoäng

x

x

bò bò

bò bò

Soá lieäu thoáng keâ veà soá löôïng vaø tæ leä caùc vò töø coù “nghóa chuû ñoäng”(CÑ) vaø “nghóa bò ñoäng” (BÑ) khi ñaët sau ñöôïc vaø bò nhö sau:

Nghóa

Töø bò

Soá löôïng Tæ leä

“bò ñoäng” 521 62.5%

“chuû ñoäng” 312 37.5%

Toång coäng 833 100%

Nghóa

Töø ñöôïc

Soá löôïng Tæ leä

“bò ñoäng” 208 29.5%

“chuû ñoäng” 49620 70.5%

Toång coäng 704 100%

-oOo-

20 Soá löôïng vaø tæ leä seõ nhieàu hôn khi ta xeùt theâm caùc tröôøng hôïp ñöôïc + baàu/ giuùp/khen/thöôûng/… + X (ñoái töôïng bò taùc ñoäng) – xem ghi chuù 19 tr.114.

PHUÏ LUÏC DANH SAÙCH CAÙC CAÂU COÙ TÖØ BÒ, ÑÖÔÏC TRONG MOÄT SOÁ TIEÅU THUYEÁT TIEÂU BIEÅU

Chuù thích: (1) Soá thöù töï tieåu thuyeát:

SOÁ

TEÂN TIEÅU THUYEÁT

Toá Taâm, Hoaøng Ngoïc Phaùch (1989) Tuyeån taäp Hoaøng Ngoïc Phaùch, NXB Vaên hoïc.

1

Boùng ngöôøi qua, Nguyeãn Coâng Hoan (1988) NXB Vaên ngheä Thaønh phoá Hoà Chí Minh.

2

Ngoïn coû gioù ñuøa, Hoà Bieåu Chaùnh (1988) NXB Toång hôïp Tieàn Giang.

3

Taét ñeøn, Ngoâ Taát Toá (1989) Tuû saùch daïy vaø hoïc, Tröôøng Cao ñaúng Sö phaïm Thaønh phoá Hoà Chí Minh.

4

Chí Pheøo – truyeän ngaén choïn loïc, Nam Cao (1982) NXB Vaên hoïc.

5

Soáng moøn, Nam Cao (2003) NXB Vaên hoïc.

6

7 Vaên chöông Töï Löïc Vaên Ñoaøn (2001), NXB Giaùo duïc.

Vaên Hoà Chuû tòch, Hoà Chí Minh (1973), NXB Giaùo duïc giaûi phoùng.

8

Ñaùm cöôùi khoâng giaù thuù, Ma Vaên Khaùng(2003) NXB Coâng an nhaân daân.

9

Daáu chaân ngöôøi lính, Nguyeãn Minh Chaâu (2004) NXB Vaên hoïc.

10

Maûnh ñaát laém ngöôøi nhieàu ma, Nguyeãn Khaéc Tröôøng (2003) NXB Hoäi nhaø Vaên.

11

(2) Soá thöù töï caâu trích daãn (3) Noäi dung caâu trích daãn coù töø bò, ñöôïc (4) Caâu trích daãn thuoäc trang (5) Nghóa “chuû ñoäng” (6) Nghóa “bò ñoäng”

A. DANH SAÙCH CAÙC CAÂU COÙ TÖØ BÒ

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

1

1

56

x

1

2

68

x

Theo yù toâi thì toâi chæ noùi raèng: taïi Hoùa coâng naën loøng ngöôøi ra nhö vaäy, chaéc ai ñaõ bieát yeâu qua, ñaõ bò quaû tim moät vaøi laàn laøm thoån thöùc thì cuõng nhö toâi, coøn yù nhöõng ngöôøi chöa ñöôïc yeâu ai maø cuõng chöa ai yeâu thì nghó theá naøo toâi khoâng hieåu. Nhöõng ngöôøi non nôùt chöa bieát chuyeän ñôøi laø gì, loøng chöa bò moät chuùt ñam meâ naøo caû, toâi khoâng daùm chaéc suoát ñôøi giöõ ñöôïc nguyeân tính maõi. Toâi nghe naøng noùi maáy caâu aáy maø öùa nöôùc maét ra, toâi khoâng hieåu sao maø khoùc ñöôïc, khoâng bieát laø gioït leä cuûa ngöôøi thieáu nieân bò chaïm vaøo ñoaïn loøng khaúng khaùi, yeâu nöôùc yeâu nhaø hay gioït leä thöông baïn hoàng nhan ñaõ quaù yeâu mình maø chòu thieät?

77

x

1

3

1

4

89

x

Naøng chaïnh loøng thöông caûnh ñoù maø thöôøng keå chuyeän cho toâi nghe nhöõng chieác thuyeán ñaõ bò chìm ñaém trong beå naøy chæ coøn nhoâ leân moät ngoïn buoàm con, khieán cho khaùch qua ñöôøng troâng thaáy phaûi than thaàmcho caùi moái vôï choàng ñaõ sung söôùng thì thaät laø sung söôùng, maø ñaõ ñaéng cay thì quaù noãi ñaéng cay! Trong giaác moäng möôøi maáy naêm nay, nhieàu phen thöùc daäy, maø ngaém chò em ngaùi nguû noùi mô vôùi quan vieân bò thuoác phieän meâ chöa tænh.

1

5

134

x

1

6

135

x

1

7

x

141

1

8

158

x

Anh khoâng gaëp caûnh aáy thì laïi bò noãi dôû dang, chaêm chaêm yeâu meán chieàu chuoäng caùc oâng, roài ñeán khi nhaït phaán phai son khi quaù yeâu ñeán noãi nhôõ nhaøng thì caùc oâng boû. Ít laâu sau, oâng bò ñoåi ñi Sôn La vaø hình nhö maát taïi ñoù, vì bò ngaõ nöôùc. Moùn chính taû laïi laø moùn "thi loaïi" nghóa laø bò naêm loãi laø phaûi loaïi ngay. Luùc toâi ñeán thì Tröông Vieân bò quan Thöøa töôùng ra caâu ñoái thöû taøi.

1

9

161

x

1

164

x

10 Veà sau, anh bò chuùng laøm cho ñieâu ñöùng.

1

11

166

x

Nhöng vôùi caùi xaõ hoäi coøn laïc haäu luùc baáy giôø, aûnh höôûng cuûa cuoäc baõi khoùa naøy cuõng bò haïn cheá hieàu. Caùc "oâng An Nam" ngoài ñoù coù veû raát caûm ñoäng vaø thaùn phuïc loøng quaûng ñaïi cuûa "quan Toaøn quyeàn", cho neân ít laâu sau, hoâm Xa-roâ bò thaèng La-vích (Lavique) moät teân thöïc daân ngang ngaïnh baén bò thöông ôû Hoäi chôï Haø Noäi, maáy tôø baùo An Nam ñaêng leân trang ñaàu moät caùi "tít" to, töø beân noï sang beân kia: "Ngoâi phuùc tinh cuûa Vieät Nam bò môø aùm" yù noùi Xa-roâ bò aùm saùt huït.

1

12

176

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Thöïc ra thì trong hoài Ñaïi chieán laàn thöù nhaát (1914-1918) luùc Phaùp bò thua to, thöïc daân Phaùp duøng chính saùch mua chuoäc bòp bôïm.

13

1

181

x

1

182

x

14 Neáu ban quaûn trò khoâng tinh thì bò löøa luoân.

Moät giaùo sö hoûi: "Taïi sao caùc anh nom nhö bò oám caû? - "Thöa baø, chuùng toâi ñoùi" - "Caùc anh khoâng aên côm aø?" - "Khoâng, côm khoâng aên ñöôïc. Ngöôøi thaàu thöïc phaåm ñöôïc ban giaùm thò dung tuùng ñaõ aên bôùt nhieàu quaù".

15

1

185

x

16 Moät thí sinh khoâng vieát ñuùng bò ñaùnh hoûng ngay.

1

191

x

x

1

17

203

Bò baét quaû tang, Tö Hoàng caõi raèng: mình chôû gaïo vaøo phaùt chaån cho daân bò luït, khoâng phaûi buoân baùn, roài muï ta nhôø caùc quan ñem taát caû maáy thuyeàn gaïo phaùt chaån cho daân. Ngaãm nhö luùc naøng ñi qua mieáu Saàm Nghi Ñoáng laø Thaùi thuù Taàu sang ñaùnh nhau vôùi oâng Nguyeãn Hueä bò töû traän ôû Ñoáng Ña, coù tieáng thieâng lieâng, hay chaáp nhaát nhöõng ngöôøi ñi leã baùi.

225

x

1

18

19

1

225

x

20

2

59

x

Söï anh huøng aáy chæ la moät tay tuøy töôùng ñi chieám ñaát bò thua, chaïy maø töû traän, löu daáu tích laïi moät caùi mieáu con, boán muøa möa giaù, hoáng haùch vôùi ngöôøi ñeán leã, vôùi keû chaên traâu. Toâi bò ngoài eùp giöõa hai nöõ só (tieáng cöôøi), aên chaû ñöôïc ngon (laïi tieáng cöôøi). Vaäy ñaõ khoâng aên thì noùi laøm sao ñöôïc. Nhöng nay, heã ñaët buùt, maø coù khi ñang caàm buùt, chaøng ñaõ bò aùi tình aùm aûnh roài.

21

2

128

x

22 Hay laø naøng bò ngaên trôû.

2

165

x

23 Chaøng im laëng, Minh Chaâu bò ñau ñôùn eâ cheà baèng möôøi.

2

171

x

24

2

172

x

25

2

x

176

26

2

176

x

27

2

180

x

28

2

x

Song, duø bò thieät haïi, chaøng cuõng traû Minh Chaâu moùn naêm traêm baïc. Khi hai beân cuøng vöøa loøng, thì chính mình neân phaûn boäi tröôùc, ñeå traùnh söï bò phaûn boäi, vöøa daïi phaûi vöøa ñeå taâm. Caùc anh chæ neân buoàn cho nhöõng ngöôøi môùi böôùc chaân vaøo tröôøng ñôøi, bò moät baøi hoïc khaù ñaét. Boãng chaøng oaùn Minh Chaâu vaø möøng raèng neáu vieát cuoán "Quaû quyeát" cuõng ôû gaàn Minh Chaâu thì tieáng taêm bò tieâu. Thaø baûo anh ñaõ laøm cho ngöôøi ta thöông haïi, nghóa laø khi bò phaûn boäi, anh keâu gaøo, khoùc loùc, anh töï töû cho ñeán tai ngöôøi ta, ñaèng naøy anh im laëng, im laëng cao thöôïng ñeû mæa mai maø traû lôøi söï haønh ñoäng khoán naïn cuûa hoï.

186

2

186

x

29 Thaønh thöû chuùng mình bò caùi vaï laø ñöïôc hoï thích laây.

2

30

x

Neáu cuoán "Töông Lai" bò eá, chaøng seõ vieát cuoán "Quaû Quyeát" baèng söï chaùn naûn, do ñoù, bieát ñaâu cuoán naøy laïi khoâng keùm hay, vaø chaøng bò maát tieáng vôùi ñoäc giaû.

193

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

2

31

193

x

32

193

2

x

33

200

2

x

Bò Minh Chaâu phaûn boäi, keå cuõng laø moät ñieàu ñaùng buoàn, nhöng noù coù ích. Song, chaøng khieâm toán, khoâng cho aûnh ai bao giôø, noùi thöïc raèng khoâng coù aûnh cuõ, vaø noùi doái raèng hieän bò ñau raêng, caû haøm döôùi bò söng, neân khoâng theå chuïp ñöôïc. Nhöng moät laàn trôøi saép möa daàm, chaøng moûi beân vai aáy, nhö bò teâ lieät haún.

206

2

x

34 Noù oaèn oaûi theá naøy, laø bò ñau baõo roài.

35

207

2

x

Laâu ngaøy, toâi ñaõ khoâng nghó gì ñeán chuyeän cuõ, vaäy maø gaëp noù, toâi laïi nhö bò gôïi noãi ñau loøng xöa. Hình nhö tö töôûng chaøng bò rôøi raïc, vaø caâu vaên khoâng troâi chaûy.

36

208

2

x

218

2

x

37 Moät ngöôøi bò oám, bò caûm xuùc ñoät ngoät quaù coù khi nguy haïi.

38

229

2

x

229

2

x

Moät buoåi toái, vì Sôn thöùc khuya, ngoài ngoaøi hieân noùi chuyeän vôùi vôï choàng Haäu, neân chaøng bò caûm. 39 Nhöng toâi hoâm aáy chaøng soát, vai bò moûi lieät.

Vaû vì toâi bò ñau ñôùn neân toâi vieát ñöïôc hay hôn; sôû dó toâi ñöôïc noåi tieáng laø do toâi ñaõ bò ñau ñôùn bì Minh Chaâu.

40

121

2

x

41 OÂng bò caûm thoâi.

235

2

x

235

2

x

246

2

x

42 Toâi vaãn tin raèng toâi bò caûm xoaøng. 43 Vaø quanh naêm hoï bò buø ñaàu vaøo coâng vieäc. 44 Suyùt baùc chaùn naûn ngheø vieát vaên, neáu cuoán aáy bò eá.

265

2

x

45

22

3

x

46

24

3

x

Tuø vôùi lính ñi moät ghe ñeàu bò cheát troâi heát thaûy, duy coù moät mình Leâ Vaên Ñoù, laën loäi voâ tôùi meù ñöôïc. Toâi sôï toâi chaïy, oång cöù röôït theo, bò bôø trôn oång trôït chôn teù ruûi nhaèm goác caây caán hoâng oång neân oång cheát. Toâi bò oan öùc neân toâi giaän thì phaûi chôù maáy ngöôøi coù oan öùc chi ñaâu maø maáy ngöôøi giaän?

47

28

3

x

28

3

x

33

3

x

48 Sao chaùu bieát anh em chuùng ta ñaây khoâng bò oan öùc? 49 Toäi gì maø bò ñaøy!

50

35

3

x

51

36

3

x

52

36

3

x

53

37

3

x

54

40

3

x

Vì oan öùc chòu khoâng ñöôïc neân môùi troán maø ñi, laïi coøn phaûi bò ñaøy theâm naêm naêm nöõa! Anh ta bò choàng aùn thì daï caøng theâm öùc uaát, loøng caøng theâm phieàn haø. Ñeán naêm Maäu Tí (1828), nhaèm Minh Maïnh cöûu nieân, Leâ Vaên Ñoù bò ñaøy ñaõ ñuû hai chuïc naêm, quan môùi keâu maø thaû. Tuy vaäy maø nhôø bò ñaøy neân trí anh ta môû saùng theâm chuùt ñænh. Thöa caäu laøm phöôùc cho toâi ba hoät côm dö aên ñôõ daï, vaø cho toâi nguû ñaäu tröôùc hieân naày cho khoûi bò möa laïnh leõo roài khuya

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

toâi ñi.

45

x

3

55

54

x

3

56

58

x

3

57

Tao laø Leâ Vaên Ñoù, goác ôû Gioàng Tre, bò ñaøy hai chuïc naêm nay ña maõn roài, neân hoï thaû tao veà. Lyù tröôûng Thaân khoâng tin, neân daïy daân troùi keù Leâ Vaên Ñoù roài daét ñem qua chuøa Chaùnh Taâm cho oâng Hoøa thöôïng nhìn roõ coi ñoà aáy coù phaûi laø ñoà ngaøi bò aên troäm hay khoâng. Chuù em baáy laâu nay bò hoaïn naïn roài traùch trôøi oaùn ngöôøi, aáy laø taïi chuù em coøn bò "tam chöôùng" laø "Tham, Saân, Si. Töø nhoû chí lôùn chuù em bò hoaïn naïn luoân, bò ngheøo naøn, bò hieáp ñaùp, bò saàu naõo, bò oan öùc, chuù em cuõng chaúng neân phieàn, khoâng bieát chöøng taïi caùi nhôn quaû cuûa chuù em nhö vaäy, chôù khoâng phaûi taïi ai ñaâu.

59

x

3

58

Anh ta laïi nhôù nhöõng lôøi Hoøa thöôïng Chaùnh Taâm giaûng duï, bieåu ñöøng coù traùch trôøi, ñöùng coù oaùn ngöôøi, töø nhoû chí lôùn mình bò hoaïn naïn aáy laø taïi phaàn soá cuûa mình phaûi nhö vaäy, chôù khoâng phaûi taïi thieân haï hoï rieâng gheùt mình.

65

x

59

3

80

x

3

60 Vôï choàng qua coù voán lieáng chuùt ñænh bò oång laøm tieâu heát.

136

x

3

61

Ñeâm nay laø ñeâm raèm, maø traêng bò maây aùn neân mòt muø caûnh vaät, muøa naày laø muøa caây coû töôi toát, maø bò gioâng möa neân laù ñoå nhaùnh oaèn Ñeán chöøng gieát lôõ quan Toång ñoác roài bieát mình gieát laàm, beà naøo cuõng chaúng khoûi bò toäi phaûn neân phaûi laøm luoân, truyeàn cho ngöôøi trong ñaûng tìm maø baét cho ñöôïc Baïch Xuaân Nguyeân, ñöøng ñeå cho noù thoaùt veà kinh.

158

x

3

62

x

3

63

178

x

3

64

178

x

3

65

180

x

3

66

x

3

67

Naøng than trôøi traùch ñaát, töôûng chuùt thaân boà lieãu ñaõ phaûi gaõy nhaùnh lìa hoa, may ñaâu coù moät vi traùng só cuõng ñoàng moät tuoåi vôùi naøng, teân Vöông Theå Huøng ngöôøi voõ ngheä cao cöôøng, taùnh tình khang khaùi, gaëp naøng bò naïn, beøn ñaùnh aên cöôùp chaïy heát maø cöùu naøng, roài hoûi naøng ôû ñaâu môùi ñöa naøng veà tôùi nhaø. 162 Bôûi nhôø thaønh chaéc chaén, quaân taän taâm, neân binh trieàu vaây gaàn hai naêm, bò cheát khoâng bieát bao nhieâu maø haï thaønh khoâng noåi, cöù ñi caùc tænh vaän löông ñem veà aên maø vaây thaønh hoaøi. Löông thöïc trong thaønh laàn laàn tieâu heát, quaân lính ôû trong thaønh bò ñoùi, neân ban ñeâm leùn ñi ra ngoaøi ñaëng kieám aên. Vöông Theå Huøng laáy laøm boái roái, vöøa muoán boû baéc moân maø chaïy quan beân kia lieàu cheát maø ñaùnh vôùi töôùng trieàu, thì cöûa baéc moân bò phaù, binh ôû ngoaøi traøn vaøo nöõa. Meï con toâi bô vô ngheøo khoå heát söùc, roài laïi bò giaëc giaõ xieâu laïc, nay ôû choã naøy, mai ôû choã kia, khi caáy möôùn, khi may vaù kieám côm maø aên; troâi noåi maáy naêm nay baây giôø môùi tôùi ñaây, 187

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

chôù coù nhaø cöûa chi ñaâu.

Toâi muoán ñi tìm nhaø chuù thím ñaëng keå chuyeän baïc beõo cuûa Haûi Yeán cho chuù thím nghe, ngaët vì khi tröôùc toâi bò mang meãn trong loøng, luùc sau toâi bò con nhoû loøng thoøng, neân phaûi naán naù ôû Gia Ñònh maø nuoâi con.

3

68

187

x

69 Coøn ñaâu maø hoûi ! Bò ngheøo ñoùi quaù neân cheát laàn heát…

3

198

x

3

70

213

x

3

71

221

x

3

72

231

x

3

73

232

x

3

74

234

x

3

75

237

x

3

76

239

x

3

77

x

240

3

78

Coù leõ noù bò cheát cheùm ñaõ laâu roài, chôù coøn ñaâu maø giaøu va laøm Thieân Hoä. Lính daét toäi nhôn xuoáng Caàn Giôø ñoán cuûi, bò chìm ghe toäi nhôn vôùi lính ñeàu cheát heát, duy coù moät mình Leâ Vaên Ñoù loäi voâ ñöôïc meù maø trôû veà. Trinh Töôøng bò nhuïc tröôùc maët chuùng baïn thì chaøng noåi giaän, neân vuøng ñöùng daäp ñaïp AÙnh Nguyeät hai ñaïp roài xoâ tuoát naøng xuoáng soâng. AÙnh Nguyeät bò öôùt quaàn, roài laïi bò gioù thoåi, neân naøng laïnh run laäp caäp. Conra khoûi roài ôû ñaäu trong nhaø ngöôøi quen, con bò ñau hôn moät naêm trôøi, khoâng laøm aên chi ñöôïc heát. Naøng nghe noùi ñoùng goâng thì sôï, laïi bò quaàn aùo öôùt neân leânh, bôûi vaäy naøng ngoài ñoù maø mieäng ñaùnh boø caïp, coøn tay chaân run nhö thaèn laèn ñöùt ñuoâi. Neáu thieät taïi oâng ñuoåi naøng, neân naøng phaûi bò khoán khoå, ñeán noãi phaûi ñem thaân boà lieãu maø laøm ñoà chôi cho thieân haï, thì caùi khoå cuûa naøng ñaây quaû taïi oâng maø ra, toäi aáy oâng khoâng theå naøo choái ñöôïc. Hoâm nay naøng teù xuoáng soâng bò nöôùc, roài laïi bò gioù nöõa, bôûi vaäy bònh trôû laïi naëng baèng hai hoài tröôùc, cho theá khoù cöùu ñöôïc. Trinh Töôøng xoâ noù xuoáng soâng noù bò nöôùc neân truùn laïi ñaïu naëng laém.

246

x

3

79

249

x

3

80

x

249

Ñeâm aáy, oâng chong ñeøn ngoài maø lo tính, luùc thì muoán chòu toäi ñaëng cöùu moät ngöôøi bò aùn oan, luùc thì oâng tính laøm lô nín luoân ñaëng giuùp caû ngaøn ngöôøi ngheøo khoå. Oâi! Tính ñi tính laïi, oâng lo tôùi roài lo luïi, oâng tính cho tôùi gaàn saùng roài môùi nhöùt ñònh, thaø oâng haïi moät ngöôøi bò aùn oan, chôù khoâng ñaønh boû caû ngaøn ngöôøi nhôø oâng maø khoûi ngheøo khoå. Beân traùi thì coù ba toäi nhôn, oâng bieát maët bieát teân heát thaûy, vì ba ngöôøi aáy bò aùn ñaøy chung thaân, ngaøy tröôùc ôû chung moät khaùm vôùi oâng, moät ngöôøi teân Taùnh, moät ngöôøi teân Laõnh, coøn moät ngöôøi taân Thaønh.

3

81

254

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

82

OÂng Thieân Hoä ngoài trong xuoàng cho saùu Taâm bôi veà, trong trí oâng maéc lo tính neân queân che duø, bôûi vaäy ñaàu coå aùo quaàn bò möa öôùt loi ngoi loùt ngoùt.

260

3

x

83 Quan laøng ôû Haø Tieân ñeàu töôûng toâi bò chìm ghe cheát roài.

281

3

x

84

3

x

85

306

3

x

3

86

x

310

87

324

3

x

88

338

3

x

89

378

3

x

90

395

3

x

Tuy teù ñau, song noù möøng khoûi maát con heo neân noù loàm coàm ñöùng daäy phuûi sô buïi dính buïng, vaø maët roài phaêng phaêng ñi laïi con heo, buïng bò ñaát khoâ quaøn röôùm maùu maø noù khoâng keå. 293 Ngoïn ñeøn bò gioù taït neân ngaû laïi nghieâng qua, laøm cho boùng gioïi trong vaùch khi môø khi toû. Vöông Theå Huøng ngoâi döïa cöûa ngoù ra saân thaáy con gaø ñöùng böôi giöõa ñoáng traáu, ñuoâi giuõ phaât phô, roài laïi nghe sau vöôøn, haøng tra bò gioù oaët, neân tieâng keâu treøo treïo. Cha maày laø quaân khoán kieáp, noù theo coân ñoà cöôùp ñaûng, noù baùo haïi meï maøy cheát, maø tao vôùi maøy hôn chuùt nöõa cuõng bò cheát cheùm, thöù ñoà vaäy maø coøn nhìn noù laøm gì. Treân trôøi maõnh traêng khuyeát bò maây aùn lu lu, döôùi ñaát taøu döøa che neân choã môø choã toû. Ruûi oâng bò ôû tuø, noù baét giao cho Ñoä Caåm thì khoå thaân noù bieát bao. ghe ñi ngang qua chôï Beán Thaønh nhaèm luùc ban ñeâm trôøi coù traêng maø bò maây aùn neân töù phía coi lôø môø.

91 Chaùu cuûa ta bò bònh naëng neân ta phaûi ñöa noù veà nhaø.

406

3

x

92

OÂng Töï Chaán theo hoûi taïi duyeân côù laøm sao maø chaøng bò thöông tích.

412

3

x

16

4

x

93 Roài thaùng taùm naêm ngoaùi, meï anh bò beänh qua ñôøi.

94

18

4

x

95

4

Anh Daäu löûng thöûng töø coång tieán vaøo vôùi caû veû maët xanh ngaét vaø buoàn röùt nhö keû saép bò tuø toäi. Hoûi vaäy, nhö oâng cai leä khoâng ñeå cho keû bò hoûi ñöôïc thôøi gian phaân traàn.

21

x

96 Nhôù laáy caái gì ñaäy con choù con, keûo noù bò naéng.

35

4

x

36

4

x

97 Caùi noùn u laøm sao bò raùch tan taønh theá naøy!

98

38

4

x

99

4

Tröø ra khi gaëp cuû naøo haø nhaäy ñaéng quaù khoâng theå nuoát ñöôïc, chuùng noù môùi chòu nhoå ñi, vaø khi bò cuû naøo nhieàu xô, dai quaù khoâng theå nhai ñöôïc, chuùng noù môùi chòu nhaû baû. Ñaõ baûo laáy caùi gì ñaäy cho maáy con choù con, keûo noù bò naéng, sao laïi chæ uùp cho noù moät caùi meït ranh theá kia?

45

x

49

4

x

101

4

100 Döôøng nhö thöông meï bò quôû, caùi Ty voäi vaøng ñoùn laáy raù côm. Thaèng Daàn ngoài caïnh em, hai maét söng huùp, maët muõi xaùm meùt nhö ñöùa vöøa bò ngaõ ao, haõy coøn kinh khieáp chöa hoaøn hoàn.

55

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

4

102

64

x

Caùi xaùc aáy ruõ röôïi guïc ôû sau lung moät ngöôøi nhaø lyù tröôûng, hai tay buoâng thoõng ra ñaèng tröôùc luûng laúng nhö hai quaû baàu daøi, hai beân coù hai anh nöõa, cuõng ngöôøi nhaø lyù tröôûng ñôû ôû hai vai, giöõ cho noù khoûi bò ngaõ sang beân caïnh. Khi bò lyù tröôûng giaûi leân phuû haàu quan, ruoät chò nhö bò ñöùt ra töøng ñoaïn.

4

103

90

x

5

104

5

x

5

105

14

x

5

106

17

x

5

107

19

x

5

108

26

x

5

109

46

x

5

110

53

x

Nhöng noù khoâng nhuùc nhích, maø noù coøn nhuùc nhích laøm sao ñöôïc: moät naêm côm nhoû aên töø saùng ñaõ bò caùi daï daøy chaêm chæ cuûa con nhaø ngheøo tieâu heát ñeán pheøo moät caùi roài, coøn chi. Cuï daét Chí Pheøo ñöùng daäy, giuïc theâm vaøi tieáng nöõa, vaø Chí Pheøo chòu ñi, haén chæ coá khaäp khieãng caùi chaân nhö bò queø. Khoâng böïc coøn ñöôïc vôï, tuy raèng thænh thoaûng coù bò saây sôùt ra ngoaøi, nhöng vaãn laø vôï mình. Than thôû chaúng ích gì cho ai, caùi boïn daân ñinh suoát ñôøi bò ñeø neùn kia sôû dò bò ñeø neùn suoát ñôøi chæ vì khi bò ñeø neùn chuùng chæ bieát than thôû chöù khoâng bieát laøm gì khaùc. Vaø nhöõng taøu laù chuoái naèm ngöûa, öôõn cong leân höùng laáy traêng xanh rôøi rôïi nhö laø öôùt nöôùc, thænh thoaûng bò gioù lay laïi giaáy leân ñaønh ñaïch nhö laø höùng tình. Hoài bò oám naëng oû Saøi Goøn toâi baùn gaàn heát caû aùo quaàn, nhöng vaãn khoâng chòu baùn cho ai moät quyeån. Caùi baûn tính toát cuûa ngöôøi ta bò nhöõng noãi lo laéng, buoàn ñau, ích kyû che laáp maát. Laõo tru treùo, boït meùp suûi ra, khaép ngöôøi choác choác laïi bò giaät maïnh moät caùi, naåy leân.

111

5

54

x

5

72

x

112 Noù bò thu goïn trong caùi thuùng, khoâng coøn choã maø giaãy giuïa.

5

113

84

x

5

114

113

x

5

115

127

x

5

116

131

x

Baø laõo, bò nhöõng lôøi taøn nhaãn aáy haét vaøo maët quaû nhieân khoâng coøn noùi sao ñöôïc nöõa. Cuõng coù khi thì tröôùc khi aên, ñöùa naøy nhaän ra phaàn cuûa ñöùa kia to hôn phaàn cuûa noù nhieàu, chuùng tò nhau, roài ñöùa bò phaàn keùm doãi, vaát phaàn cuûa mình ñi, nheø moàm ra khoùc. Hôi thôû bò ngheõn laïi moät luùc roài laïi baät ñöôïc ra, roác leân hôn tröôùc. AÁy laø moät ñieàu maø Ñieàn chaúng muoán, bôûi oâng vôùi Ñieàn laø choã baïn ngheøo vôùi nhau. Hoï bò tuûi vì ngöôøi ngoaøi ñaõ laém. Troâng vaøo maáy saøo mía ñeå baùn ñi trang traûi thì muùa ñaõ bò baõo laøm tong caû.

117

5

142

x

118 Nhöõng caây soan bò gaãy caønh, naùt laù.

5

175

x

5

198

x

119 Nhöng vieân y só khoâng ñeå cho mình bò caùm doã. 120 Haøi coù veû bò queân.

5

204

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

5

219

x

121 Vieäc in, vieäc xuaát baûn bò haïn cheá raát gaét gao.

6

Noù thöøa bieát raèng: ôû vôùi Oanh, noù bò thieät nhieàu söùc noù laøm ñaâu cuõng kieám noåi coâng moãi thaùng hai hay ba ñoàng baïc.

122

31

x

6

36

x

123 Thöù ñaõ saép nguû, laïi bò hôi laïnh laøm tænh daäy.

6

124

Nhöng caùi aáy bò chìm, bò laán vaøo moät caùi khaùc lôùn lao roãng raõi hôn.

51

x

6

125

52

x

Tröôùc maét y, chæ coøn laïi moät caùi nhaân loaïi meânh moâng, raát bao la, roäng raõi, caùi nhaân loaïi hoãn ñoän ñang bò khoå cöïc, ñau ñôùn, ñieân cuoàng vì nhöõng loãi laàm cuûa moïi ngöôøi. Vaø Thöù chôït nhaän ra raèng San coù veû bò noãi ñau ñôùn ngaám ngaàm nung naáu ñaõ nhieàu: ñoâi maét thaâm quaàng, da xaùm nhö gio, caùi nhìn meät moûi vaø ñôø ñaãn… Chuyeän gì maø San ñeán noãi phaûi oám ngöôøi ñi nhö vaäy…

94

x

6

126

6

Saøn gaùc bò rung. Caùi tuû bò rung theo vaø nhöõng caùi coác, cheùn ñeå treân maët tuû, chaïm vaøo nhau, keâu laùch caùch.

127

95

x

6

128 Do theá maø söùc khoûe bò baïi ñi.

146

x

6

129 Thaät ra thì taâm hoàn y cuõng bò xaùo ñoäng khoâng phaûi ít.

171

x

6

130 Y nhö bò moät luoàng ñieän giaät.

176

x

6

Nhöng lieàn ngay ñoù, y bò moät yù nghó phuõ phaøng boùp chaët traùi tim: neáu vôï San coù theå coù ngoaïi tình thì vôï y cuõng coù theå coù ngoaïi tình laém chöù!

131

176

x

6

132 Cuøng moät tuoåi, cuøng moät hoaøn caûnh, cuøng bò choàng ñi vaéng…

176

x

7

133

11

x

7

134

14

x

7

135

15

x

7

136

18

x

137

7

Anh töï hoûi: Neáu trong hai chuùng ta maø moät keû töø traàn tröôùc hay bò moät ñôøi taøn taät thì keû kia ra sao? Nghe caâu noùi coû veû thaønh thöïc cuûa baïn, Minh vöøa buoàn cöôøi vöøa thöông haïi. Vaên thì nhö bò xuùc ñoäng bôûi caûnh vaät tröôùc maét, noùi luoân. Khoán naïn ! ÔÛ caùi laøng ñeïp toùt ñaày nhöõng maàu hoa röïc rôõ nhö theá kia maø chaúng may bò muø, thì ñaùng giaän bieát bao, thì khoå sôû bieát bao. Taâm trí luoân luoân bò nhöõng söï ngôø vöïc khoâng ñaâu ñeán laøm vaån ñuïc, vaø bieát bao laàn, naøng töï nhaéc thaàm caâu gheâ gôùm: "Bieát ñaâu?" Chaøng seõ cuøng ngöôøi vôï yeâu soáng moät ñôøi dòu daøng eâm aû,, khoâng ham muoán, nhöng khoâng bò loay hoay chaät vaät veà caùch sinh nhai.

30

x

138 Chaøng sôï haõi, nhö ngöôøi bò ma aùm.

7

33

x

7

139

Ngaøy xöa, khi em coøn beù, moät laàn em bò ñau maét maát hai thaùng.

34

x

(3)

(4)

(5)

(6)

(1)

(2)

7

140

36

x

7

141

38

x

7

142

41

x

7

143

53

x

7

144

54

x

7

145

54

x

7

146

64

x

7

147

67

x

148

Moãi khi nghe choàng goïi ñeán teân tuïc mình nhö hteá laø Lieân hieåu raèng taâm hoàn chaøng bò xuùc ñoäng. Nhaát laø chaøng laïi ñöông oaùn traùch ngaàm maáy thaày lang maø Lieân vöøa voâ yù nhaéc tôùi, maáy thaày lang maø chaøng ñoå cho caùi toäi laøm chaøng bò muø tòt. Anh coù baûo vì em laø daân maø em hôn quan aùn Chu Maïnh Trinh ñaâu? Ngaøy xöa, cuï tam nguyeân Yeân Ñoå ngöôøi Haø Nam cuõng bò muø. Ngoaøi vöôøn, pheân giaäu ñoå naùt, maùi nhaø lôïp baèng laù goài bò gioù toác, troâng raát tieàu tuïy. Phaûi chi khi coøn beù thì con ngöôøi tính tình coøn hoàn nhieân, chöa bò nhöõng söï ham muoán, mô öôùc caùm doã. Maáy laïi roài mình khoûi chöù sao mình cöù yeân trí raèng mình bò taøn taät nhö theá. Naøng vaãn bieát Minh coù tính hay ghen vaø naøng nhaän ra raèng töø khi choàng bò beänh, caùi tính aáy laïi caøng quaù quaét laém. Nhöng daãu cho anh coù bò muø thaät ñi nöõa, anh cuõng khoâng neân troán nôï ñôøi moät caùch ích kyû nhö theá kia maø. Ñoä môùi bò muø, chaøng buoàn böïc roài trong oùc naåy ra caùi tö töôûng hy sinh, hy sinh tính meänh ñeå vôï chaøng ñöôïc thoaùt caùi khoå laøm vôï ngöôøi taøn taät.

7

77

x

7

149 Nhöng Minh nhö bò nhöõng tö töôûng trieát lyù keùo böøa ñi.

78

x

7

89

x

7

151

93

x

7

152

93

x

7

150 Caùi giaác moäng buoåi chaøng môùi bò muø vuït trôû laïi trong taâm trí… Nhöng thieát töôûng ñieàu ñoù coù xaõy ra cuõng khoâng ñaùng lo. Vì toâi cho raèng nhöõng ngöôøi muø baét ñaàu gaïp aùnh saùng maët trôøi, bao giôø cuõng bò khuûng hoaûng tinh thaàn ít laâu. Song chaøng vaãn tin ôû caùi thuyeát cuûa chaøng, laø Minh bò aùnh saùng choùi loïi huyeãn hoaëc, vaø coâ gaùi giang hoà kia chaúng qua trong moät luùc quaù laõng maïn thì voà vaäp nhö theá, roài chaúng bao laâu seõ tö yù ruoàng raày Minh ra, nhö coâ ta ñaõ ruoàng raãy laàn löôït heát ngöôøi naøy ñeán ngöôøi kia: Coøn ai tin ñöôïc caùi tình chuyeân nhaát cuûa haøng gaùi giang hoà? Maø ñöôïc theá khoâng gì baèng coù moät ngöôøi baïn traêm naêm vaø nhöõng ngöôøi baïn trung thaønh luoân luoân ôû beân mình maø khuyeán khích ta, maø an uûi ta khi ta bò thaát voïng.

153

124

x

7

154 Aáy tuøy chò ñaáy. Sau naøy bò löông taâm caén röùt cuõng maëc chò.

125

x

7

155

x

Bao söû xaûy ra trong moät naêm vöøa qua vuït hieän ra trong taâm trí nghó, roõ raøng vaø mau choùng: Chaøng thi ñaäu thaønh chung, chaøng bò beänh muø, chaøng vieát baøi ñaêng baùo, chaøng ñieàu trò ôû beänh vieän.

132

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

7

156

286

x

157

Toâi khoâng bieát roõ maët muõi coâ ta nöõa, vì moãi laàn nhìn thì laïi bò ñoâi maét ñen huyeàn aûo cuûa coâ ta laøm choaùng vaùng. Toâi choaùng vaùng khoâng nghe thaáy gì nöõa, troáng ngöïc ñoå doàn nhö ngöôøi bò caûm.

7

287

x

7

289

x

158 Toäi nghieäp, chaéc ôû ngoaøi aáy noù bò reùt laém.

159

7

290

x

Ñeán khi thaáy hai chuù thöông haïi con chim, ñònh mang noù vaøo söôûi, toâi buoàn cöôøi suyùt nöõa bò saëc.

160 Nhöng anh Minh hình nhö bò caùi khoâng may coù aùm aûnh.

7

292

x

161 Nhöõng coâng vieäc anh haêng haùi laøm ñeàu bò thaát baïi caû.

7

292

x

7

162

292

x

7

163

294

x

7

164

307

x

Anh khe kheõ cöû ñoäng chaân tay, thì thaáy chaân beân phaûi nhö bò teâ lieät. Coø leõ anh Minh khoâng tha thöù cho soá meänh ñaõ oaùi oaêm vôùi anh nhö theá, chæ cho anh coù tieàn sau khi anh ñaõ bò cuït moät chaân. Nhöng hai thaày tính sao ñuû: toâi laïi bò beänh ho ra maùu vaø loùa maét nöõa, bao nhieâu tieàn thuoác men heát caû. Ngay ñeán dung nhan coâ cuõng khaùc xöa, ñoâi maét tinh nhanh buoåi tröôùc baây giôø lôø ñôø nhö bò aùm sau caùi maøn lo nghó: ñoâi goø maù haây nay khoâng bieát vì tuoåi hay vì phieàn naõo ôû ñôøi, ñoâi maù kia ñaõ thaønh ra hoùp laïi, hai goø maù noåi cao, phaûi chaêng nhö ñeå tieâu bieåu cho keû soá phaän vaät vaû long ñong.

7

165

310

x

7

166

311

x

7

167

334

x

7

168

x

405

7

169

453

x

7

170

457

x

Gioïng Khanh taám töùc nhö bò ñieàu gì khoå sôû laém, roài naøng cuùi maët tæ teâ khoùc. Nghó ñeán nhöõng lôøi ñay nghieán, nhöõng noãi haønh haï naøng seõ phaûi chòu, Dung thaáy laïnh ngöôøi nhö bò soát. Vì nhö moät baø tieân nhaân töø trong caùc truyeän coå tích maø hai anh em ñöôïc ngöôøi u giaø keå cho nghe, baø Nhì cöù laïi thaêm meï Tröôøng vaøo giöõa luùc Lan vaø anh ñang bò meï ñaùnh maéng vì ñaõ phaïm loãi. Naøng ñaõ bò ñau khoå nhieàu laàn roài, neân baây giôø töï kieâu trong caùi laõnh ñam cuûa mình. Baây giôø chaøng bieát raèng ñaõ bò raøng buoäc bôûi Trinh, ñaõ yeâu vaø quùy naøng. Tröôøng chaéc khi oâng giaùo ñi roài, baø meï Quang taát bò con raày raø.

171

7

468

x

172 Con sôï vì theá maø chaùu noù bò oám laâu.

7

471

x

8

173

46

x

Keát quaû laø cuoái naêm ngoaùi sang ñaàu naêm nay, töø Quaûng Trò ñeán Baéc boä, hôn hai trieäu ñoâng baøo ta bò cheát ñoùi. Noùi cho roõ hôn, chuùng toâi ñaõ bò ñaàu ñoäc baèng thuoác phieän, baèng röôïu v.v…

8

174

49

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

8

175

Naêm ngoaùi, maëc duø ñaát nöôùc bò naïn luït taøn phaù, theá maø thueá ruoäng ñaát vaãn taêng ngay moät luùc leân 30%.

67

x

8

176

67

x

8

177

75

x

8

178

76

x

8

179

79

x

8

180

90

x

92

x

8

181

92

x

182

8

Ngoaøi nhöõng thöù thueá baát coâng laøm cho noâng daân bò phaù saûn, noâng daân coøn phaûi ñi phu, ñoùng thueá thaân, thueá muoái, ñoùng coâng traùi cöôõng böùc, laïc quyeân v.v… Ñaùm ñoâng aáy ñang bò loâi cuoáng vì caùi thuù say meâ ñöôïc tha hoà nhuùng tay vaøo toâi aùc. Töøng môù toùc loaên xoaên bò ñöùt khoûi ñaàu, loät theo töøng maûng da, ñeå loä ra chieác soï ngöôøi ñaãm maùu. Moät chieác taøu Anh cöùu ñöôïc moät chieác taøu buoân ngöôøi da ñen bò ñaém. Thoaït ñaàu, hoï toùm nhöõng ngöôøi khoûe maïnh, ngheøo khoâ, nhöõng ngöôøi naøy bò hy sinh ñöùt, khoâng coøn keâu cöùu vaøo ñaâu ñöôïc, sau ñoù, hoï môùi ñoøi ñeán con caùi nhaø giaøu. Trong khi chaïy, hai cuï giaõ ngaõ xuoáng ngaát ñi vì laû ñoùi; nhieâuø em gaùi vì bò khuûng boá baèng nhöõng haønh vi taøn aùc ñoù, neân ñaõ baät haønh kinh tuy chöa ñeán tuoåi; moät ngöôøi ñaøn baø coù mang bò truïy thai, con cheát ngay khi ñeû; moät ngöôøi ñaøn baø khaùc thì sinh ñöùa beù muø maét. Theá laø taát caû nhöõng ngöôøi da ñen ôû vaøo khoaûng giöõa hai sôïi daây ñoù ñeàu bò coi laø chính thöùc phaûi toøng quaân.

8

183 Ngöôøi ta ñang bò oám, khoâng chòu ñi.

94

x

8

184

97

x

8

185

99

x

99

x

8

186

8

187

106

x

8

188

106

x

Toâi troâng thaáy oâng giaø giaãy giuïa trong thuyeàn, da bò roùc ñi troâi thòt ñoû roùi, mieäng gaøo roáng leân nhö moät con vaät. Trong thôøi kyø toâi ôû ñaáy, khoâng coù tuaàn naøo laø toâi khoâng thaáy vaøi caùi ñaàu bò ruïng. Cuoái naêm 18…, neáu ngöôøi ta toå chöùc töø Ñaø Naüng trôû ñi, moät daây chuyeàn chuyeån vaän ñeå tieáp teá cho caùc ñòa phöông bò ñoùi thì ñaïi ña soá nhöõng ngöôøi ñoùi ôû mieàn Trung ñaõ khoâng ñeán noãi cheát oan. Trong moät baûn baùo caùo, chuùng toâi ñoïc thaáy lôøi buoäc toäi ñích ñaùng naøy: "Vieäc cöôùp boùc taäp theå do ñöùc Cha Pha-vi-eâ chæ huy ñaõ laø moät caùi göông xaáu laøm cho kyû luaät ngaám ngaàm bò ñoå vôõ". Daân laøng ngöôøi bò naïn thaáy vaäy raát caêm phaãn, trong khi ñôïi chôø coâng lyù cuûa Chuùa, hoï ñaõ laøm ñôn kieän teân baïo ngöôïc - xin loãi, toâi muoán noùi ñöùc cha toân kính - thì coâng lyù theá tuïc ñaõ ñe nhöõng ngöôøi ñi kieän ngaây thô aáy nhö sau: "Coi chöøng caùc con aù! Ñöøng coù kieám chuyeän, neáu khoâng thì...". Phaûi chaêng ñoù laø pheùp lòch söï cuûa ngöôøi Phaùp ñaõ bò "thöïc daân hoùa" ñi ?

8

189

110

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

8

190

127

x

Sau cuoäc chieán tranh aáy, caùc daân toäc ñaõ bò thieät haïi khoâng bieát bao nhieâu laø tieàn cuûa vaø tính maïng. Ñeá quoác Phaùp laïi laø keû bò thieät haïi nhieàu nhaát. Coøn boïn Nhaät, thì moät maët bò sa laày ôû Trung Quoác, moät maët bò caùc theá löïc Anh, Myõ kieàm cheá, taát khoâng theå ñem toaøn löïc ra tranh ñaáu vôùi ta.

191

8

129

x

192 Keá ñoù laïi bò luït, bò haïn.

8

131

x

193 Phuï nöõ laïi caøng caàn phaûi hoïc, ñaõ laâu chò em bò kìm haõm.

8

132

x

8

194

140

x

Töø xöa ñeán nay, moãi khi Toå quoác ta bò xaâm laêng, thì tinh thaàn aáy laïi soâi noåi, noù keát thaønh moät laøn soùng voâ cuøng maïnh meõ, to lôùn, noù löôùt qua moïi söï nguy hieåm, khoù khaên, noù nhaán chìm taát caû luõ baùn nöôùc vaø luõ cöôùp nöôùc. Coøn nhöõng nôi Trung öông chöa ñònh phaùt ñoäng, maø ñòa phöông noùng naûy, haáp taáp töï phaùt, ñeàu bò thaát baïi.

195

8

145

x

8

159

x

196 Cheá ñoä ngöôøi boùc loät ngöôøi caên baûn bò xoùa boû.

8

197

166

x

8

198

190

x

9

199

42

x

9

200

42

x

9

201

58

x

Chuû nghóa ñeá quoác bò thaát baïi lieân tieáp naëng neà, caøng ñi vaøo con ñöôøng suy vong thì caøng hung aùc, lieàu lónh. Neáu khoâng thoûa maõn yeâu caàu cuûa hoï thì hoï oaùn traùch Ñaûng, cho raèng hoï "khoâng coù tieàn ñoà", hoï "bò hy sinh". Tôø nieâm yeát danh saùch thí sinh thieáu hoà sô bò raùch moät mieáng töôùng ôû chính giöõa. Söõng laïi nhö trong moät cô cheá töï ñoäng, vöõa luùc Töï nhìn thaáy caùi muõ coï treân ñaàu ngöôøi ñaøn oâng bò haáât tung leân cao vaø rôi uïp xuoáng ñaát. OÂng Thoáng bò ma xui quyû khieán ñang thoäc tay vaøo mieäng ñeám raêng, keâu to moät tieáng thích thuù, roài chæ tay vaøo maët Thuaät, cöôøi khaëc khaëc. Boá! Con nghe gioïng noùi cuûa boá yeáu yeáu nhö hoâm boá bò soát reùt aáy.

202

9

85

x

203 Chuù ñaõ bò laïc trong röøng Taây Baéc vaø bò thuù döõ aên thòt !

9

94

x

204

9

101

x

Cuoái cuøng, döøng laïi tröùôc moâ hình moät caùi hang nhoû, nôi Ñöùc Chuùa ra ñôøi vaø ôû ñaây taâm trí anh nhö bò thoâi mieân.

205 Gaõ coâng an ñoû maët vì bieát bò lôõm.

9

115

x

206 Döông bò chöùc traùch cuûa mình löøa mình.

9

164

x

9

165

x

207 Thaûnh bò caâu chuyeän ñaøm tieáu loâi cuoán, nhaáp nhoåm.

208

9

166

x

Giôø hoùa tuaàn tröôùc, toâi hoûi: neáu ta boû moät ñoàng tieàn vaøo dung dòch axit suynphuyarích thì noù coù bò aên moøn khoâng ?

9

167

x

209 Töø laâu noù ñaõ bò haï giaù roài, caùc vò aï.

9

210

x

ÖØ, ngöôøi coù taøi coù ñöùc ñang khoán khoå vì bò xuùc phaïm, bò cöôùp giaät, bò töôùc ñoaït.

186

(3)

(4)

(5)

(6)

(1)

(2)

9

211

201

x

9

212

205

x

9

213

208

x

9

214

213

x

9

215

218

x

9

216

219

x

9

217

219

x

218

9

224

x

Sinh ra ôû caùc nöôùc AÙ chaâu, mang danh trí thöùc coøm, muoán laäp thaân maø khoâng bò tuûi theïn laø khoù laém, thaày Töï ôi ! Moät ñôøi ngöôøi ngaén nguûi thöôøng chæ coù moät hai cô hoäi thaêng tieán, bò maát laø maát maõi. Hoùa ra mình cöù bò phôi maët ra tröôùc thieân haï raèng ta ñaây laø noøi ñòa chuû, quan laïi. Hy voïng seõ coù moät ñieàu may maén naøo ñoù ñoät ngoät xuaát hieän ôû maáy neùt buùt vaø lôøi khaán thì thaàm aáy cuûa maáy phaùp sö hay sao maø moïi ngöôøi ñeàu im baët vaø ngoù nhìn nhö bò thoâi mieân ? hay laø Kha coù yù ñeàn buø cuoán Töø ñieån bò maát cho Töï, maø khoâng muoán Töï aùy naùy khi nhaän neân bòa ra chuyeän ñoû ñen. Nhöng laàn naøy thì khoâng phaûi caùi linh giaùc bò maát caép laøm ñöùt ñoaïn trí nhôù nhö hoâm naøo ôû quaùn traø vôùi Kha. Vaø sau ñoù coøn phaùt hieän theâm maáy taäp ñaùp aùn y sì, chöùng toû ñeà thi ñaõ bò loä vaø coù söï toå chöùc mua baùn ñeà thi, ñaùp aùn. Chuùng em bò huùt hoàn ngay töø khi thaày caát tieáng ñoïc baøi thô Ngöôøi Ñaûng vieân döï bò.

9

233

x

9

219 Toâi ñaõ voâ tình phaûn boäi anh aáy. Toâi ñaõ bò löøa. 220 Töï aï, phaûi noùi raèng chuùng ta ñaõ bò löøa.

280

x

9

221 Khoâng ai bò gaây söùc eùp, keå caû söùc eùp veà taâm lyù ?

282

x

9

222

283

x

9

223

x

288

Bò chi phoái baèng ñònh meänh hay sao maø boãng döng, ñang ñöùng, Thuaät boãng giaät maåu thuoác laù khoûi moâi, trong moät cöû chæ buoàn naûn toät cuøng, vöùt noù qua vai mình ra phía sau. Coù leï thaáy Töï ngöôùc hai con maét ngôø ngheäch nhìn caùi cöûa soå nôi ñaàu hoài ñaõ bò thu heïp nhö moät loã thoâng hôi, caùi Hoaït phaûi leân cao gioïng, aùt möa, ñeå anh phaûi chuù yù. Trong thi ca, aùi tình bò töôùc ñi taát caû nhöõng phieàn toaùi haøng ngaøy.

224

9

308

x

9

323

x

225 Boä naõo bò daïy daøy vaø chaân tay coi laø quaân aên baùm.

9

226

332

x

9

227

338

x

9

228

342

x

229

9

Nhöõng con ngöôøi chæ coù theå laø löïc löôïng saùng taïo trong khung caûnh khoâng bò coâ ñôn. Xaáp baøi thi bò ñieåm keùm cuûa moân toaùn, moân hoùa ñöïôc ñaùnh daáu, coá yù ñeå rieâng, ñaõ tìm thaáy ngay khi môû cöûa tuû. Anh ñaõ roái trí, ñaõ bò ma aùm, neân ñaõ chaø ñaïp leân caû taám tình trong traéng cuûa Phöôïng. Chaúng bao giôø oâng Thoáng noùi ñöôïc nöõa ! OÂng Thoáng bò caám khaåu.

356

x

9

230 Vì cheát vôùi caûm giaùc bò thua cuoäc laø cheát nhuïc.

367

x

9

231

Moät laàn bò trôû thaønh caùi bung sung chòu söï sai khieán, ñoïa ñaøy cuûa thoùi traû thuø tieàn söû.

374

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

9

381

x

9

412

x

232 Baùc só baûo, chò bò caûm roài soát reùt taùi phaùt. 233 Theo mình ñoaùn, moät oâng Thoáng bò soác maïnh.

9

234

434

x

9

235

Laàn thöù ba, mình ñi saên, bò laïc, ñaønh moø xuoáng khe suoái ñeå theo nöôùc maø ñi. Ngöôøi hoûi caâu aáy laø cuï Vaøng A Chaêng gaày saét ñen nheûm, con maét phaûi bò leùp, maët daøi choaên choaét.

436

x

9

236 Daø daø… con chaùu beù noù bò oám.

476

x

9

Laõo cöôøi vaø thôø, khieâu haõnh, khoaùi traù vaø tham lam nhö bò nhòn thôû, nhòn cöôøi coù ñeán haøng naêm roài.

237

505

x

9

522

x

9

523

x

9

238 Thaáy ba ngöôøi noï hôi bò baát ngôø anh lieàn haï gioïng. 239 Chính oâng cuï Chinh cuõng bò baát ngôø. 240 Nhöng Chaêng thì hình nhö khoâng bò baát ngôø.

523

x

9

"Caùi thaèng caét coå gaø taøi quaù" Kyù nghó khi con gaø bò gaäp coå vaøo caùnh, neùm vaøo goùc nhaø, cheát khoâng keâu noåi moät tieáng.

241

525

x

9

242 Chò Xeo Di bò ñoäng thai.

533

x

9

Coøn ngöôøi ñaøn baø bò ñoäng thai naèm co quaép döôùi ñaát, tay oâm buïng, maët nhö tôø giaáy baûn, mieäng reân khe kheõ: "Caùc cuï ôi, caùc cuï goïi Chaûo veà cho toâi! Giöõ ñöùa con cho toâi!"

243

537

x

9

575

x

9

244 Ñöôøng bò boù, laïi doác, neân raõnh thoaùt phaûi toát. 245 Con, ít moàm ít mieäng, löôõi cöù nhö bò cuït.

581

x

9

246

x

Vaø caùi vieäc baét noù moät khi trôû thaønh moät haønh ñoäng boäc loä tình yeâu cuûa anh ta, moät gaõ trai laâu nay soáng aâm thaàm, bò ñeø neùn, thì yù chí cuûa anh ta seõ taêng leân gaáp möôøi laàn.

592

9

247 Khoâng khí trong hang ñaëc seät, maùu noù bò eùp laïi doàn leân maët.

593

x

9

248

597

x

9

249

x

Coù ngöôøi noùi: "Laïi bò löøa nhö vieäc ñaøo reã caây pô-mu cho thaèng Vaøng Læ thoâi". Maø con ngöôøi thì ñoùi khoå coøn coù theå chòu ñöôïc - nhö baây giôø oâng ñang ñoùi, boïn treû ô treân naøy cuõng ñang ñoùi, ñang nguû leàu - chöù soáng ñôøi con saâu caùi kieán, bò nhuïc nhaõ maát heát nhaân caùch, thì khoâng chòu ñöôïc.

598

9

250 Kyù ngaéc ngöù, löôõi nhö bò buoäc.

600

x

9

251

601

x

9

252

606

x

9

253

x

Baø noùi, vaøo hôïp taùc xaõ khoâng coù traâu laøm ma boá meï, khoâng coù giôø theâu thuøa, kheùo laïi khoâng bò löøa nhö vuï reã caây pô-mu, chim hoïa mi cuûa thaèng Vaøng Læ ! Maët trôøi bò ñaåy tít leân cao, nhoû xíu, loa loùa saùng vaø hôi huyeàn hoaëc. Noù ñöùng neùp vaøo goác caây, nghe tieáng con khæ meï than thôû môùi bieát con khæ con bò oám.

611

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

9

OÂng Kyù baûo toâi… coøn ôû röøng thì Xaû Hoå, doøng hoï Vaøng coøn khoâng bò chuû nghóa xaõ hoäi… laøm haïi.

254

627

x

9

632

x

255 Caûm thaáy bò boû rôi, laõo Kyù ñeán caùi loø reøn.

9

256

x

Ñau ñieáng vaø thanh danh bò xuùc phaïm, uaát öùc vì coâng vieäc voán ñaõ chaãm treã laïi bò ngaùng trôû, moät ngöôøi khaùc trong hoaøn caûnh aáy, coù theå vöùt boû ngay coâng vieäc mình ñang ñeo ñuoåi, sau moät hoài noåi côn thònh noä.

640

9

643

x

257 Muoán cöôøi maø cöù bò meáu kia chöù.

9

258

651

x

9

259

Nhöng phaàn vì anh bò nieàm vui khoaû laáp, phaàn vì nghó: laõo Saêng laø caùi ñeâm toái, cho laõo ñi ñaâu thì ñi caàn quaùi gì! Chò thoaûng nghó tôùi, roài laõi bò chìm vaøo caùc vieäc heä troïng khaùc.

663

x

9

665

x

260 Luùc laù raûi quaû baøng, deã bò söông muoái ñoát chaùy heát laém.

10 261

Chæ coù trong voøng nöûa thaùng, töø khi tieáng suùng ñaàu tieân cuûa ta noå vaøo giöõa thò traán, caùc caùnh röøng chung quanh ñaõ quang ñi töøng vaït, töøng vaït coû tranh bò thieâu chaùy, ôû caùc chaân leøn ñaù vaø doïc khe suoái ñaõ bò phaùt quang, maùy bay trinh saùt caùc loaïi löôïn ñi löôïn laïi thaêm doø suoát ngaøy ñeâm.

8

x

10 262 Kinh ñaõ bò choaùng nhöng vaãn coøn khoûe laém.

21

x

10 263

Chính Khueâ cuõng bò kích thích bôûi nhöõng lôõi raát thaúng thaén, cuõng nhö caùch xöng hoâ aáy.

38

x

10 264 Nhöõng buïi döùa non bò ñoå ngaõ raïp. Nhöõng phieán ñaù bò giaãm lyø.

51

x

Löõ ñaõ maát heát veû ñónh ñaïc thöôøng coù, khuoân maët ñoû gay, thaùi ñoä luùng tuùng heát söùc, anh töï caûm thaáy loøng töï aùi bò toån thöông vì boá ñang naém laáy beân caùnh tay aùo cuûa mình.

10 265

62

x

65

x

10 266 Luùc baáy giôø khuoân maët Löõ nhö bò môø ñi.

10 267

86

x

10 268

90

x

10 269

x

Giöõa luùc gaàn nhö trí oùc Kinh ñaõ bò huùt veà phía ñòch thì thaät kyø laï, laøm sao giöõa traùi tim oâng laïi chôït naûy nôû moät tình yeâu thöông im lìm vaø saâu xa cuûa ngöôøi cha bao truøm leân heát taát caû. Naêm saùu coâ con gaùi, coù coâ to lôùn vaø beùo troøn, coù coâ soát reùt coå cöù ngaúng ra nhö coå coø höông ñang ngoài vaét côm vaø khoâng ngôùt xuyùt xoa nhìn hai baøn tay ñoû nhö vöøa bò boûng. Gaàn ba chuïc ngöôøi trong ñoaøn trung ñoaøn 5 chæ coù moät mình Löôïng laø vaãn coøn khoûe nhö cuõ, khoâng heà bò gaày suùt ñi chuùt naøo.

105

10 270

144

x

10 271

146

x

Luùc naøy, chính uûy Kinh töï caûm thaáy con ñöôøng mình ñang bò chi phoái bôûi hai luoàng tö töôûng. Qua vuøng khoùi saëc suïa ñeán ngheït thôû, Khueâ möøng rôõ troâng thaáy Kinh khoâng heà bò xaây xaùt, ñaõ ñöùng daäy töø luùc naøo.

(3)

(4)

(5)

(6)

(1)

(2)

10 272

147

x

10 273

Kinh tuùm laáy aùo tieåu ñoaøn tröôûng, sôï Xöôùng bò ñieác neân Kinh phaûi theùt vaøo taøi. Tuy ñang bò luùng tuùng tröôùc nhöõng cuoäc taán coâng cuûa quaân ta ôû khaép caùc thaønh phoá vaø thò traán.

153

x

160

x

10 274 Hai teân Myõ naøy ñònh tìm caùch trôû veà ñoàn nhöng bò laïc.

Moãi laàn troâng thaáy moät caùi xaùc Myõ bò chaùy naèm co quaép, teân tuø binh laïi keâu leân moät tieáng, laøm daáu chöõ thaäp vaø quay maët ñi.

10 275

164

x

10 276 Neáu toâi khoâng ñeán nhanh thì khoâng kheùo noù ñaõ bò cheát ngaït!

164

x

10 277 Ñöùa con sinh ra nhö moät quaùi thai, lieàn bò cheát.

183

x

10 278

187

x

10 279

187

x

10 280

Moät hoâm, haàm cuûa Löôïng bò truùng moät quaû bom saùt thöông, haàm vaãn coøn nguyeân veïn nhöng anh bò choaùng vì söùc eùp. Anh veà ñeán moät ñoaïn treân con ñöôøng moøn xuaát kích ngaøy xöa thì hoaøn toaøn bò loâi cuoán bôûi khung caûnh phía sau quaù thay ñoåi. Löõ cuøng maáy caäu ngoài nghe cöù ngaây ra, taát caû ñeàu bò haáp daãn bôûi caâu chuyeän cuûa Ñaøm.

210

x

10 281

213

x

10 282

217

x

10 283

224

x

Tôù ñaõ töøng xem nhieàu cuoán phim tình yeâu va ngoán haøng chuïc cuoán saùch truyeän, trong ñoù khoâng ít ñoaøn ngöôøi ta ñaõ baøy cho thaèng con trai chuùng mình xöû lyù caùi tình huoáng aáy, vaäy maø moàm meùp tôù cöù nhö moät caùi huõ maém vöøa bò gaén xi laïi! Ngaøy môùi leân ñaây, Ñaøm beùo ñoû nhö moät anh daân chaøi thöïc thuï; vaäy maø chæ sau maáy côn soát, da thòt nhö bò boùc ñi maát, caùi yeáu haàu nhoâ ra. Ñaïi boä phaän boïn chuùng, moät nöûa naüm daùn xuoáng ngay taïi choã, moät nöûa ñaâm ñaàu chaïy thuïc maïng lao qua khuùc suoái coù caùi haàm naáu aên, ñoäi hình ñòch lieàn bò vôõ ra töøng maûng, Trí, ngöôøi anh ruoät cuûa anh ñang ngoài hoïc thì moät doøng nöôùc soâi gioäi vaøo giöõa ñaàu goái bò boûng phaûi nghæ hoïc maát maáy ngaøy, coøn meï anh thì laïi baûo anh: "Con aï, bao giôø maøy môùi boû ñöôïc caùi neát nguû nhö thaèng giaëc aáy!"

10 284

229

x

10 285

233

x

10 286

234

x

10 287

x

Khaåu suùng baèng caùc toâng ñaõ bò chaùy nhöng coøn nguyeân hình daïng caùi boä phaän coø baèng ñieän. Nhöõng con ñöôøng moøn, nhöõng khe suoái bò phôi mình ra trô treõn, laùc ñaùc vaøi choã môùi troâng thaáy vaøi chieác laù soùt laïi, treân caùc ngoïn caây to ñaõ cheát khoâ, nhöõng chieác laù vaøng aáy qua maáy muøa ñoâng khoâng chòu ruïng. Môùi ba boán giôø chieàu, trung taâm Taø Côn, thò traán, traän ñòa bao vaây saùt haøng raøo, ñöôøng 9, caùc choûm röøng chung quanh, taát caû bò phuû kín trong moät taám chaên boâng raát xoáp chöùa suõng hôi nöôùc.

239

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

x

243

10 288 Tieáng noùi cuûa Löôïng bò laãn trong nhieàu tieáng noå loäp ñoäp.

x

258

10 289

x

277

10 290

Vöôïng coù caùi ñaàu raát to vaø ñoâi mi maét cum cuùp nhö ngöôøi bò thuõng. Nhöõng yù nghó ñöùt noái, ngoån ngang trong oùc Kinh nhö nhöõng vieân ñaïn bò xôùi tung trong caùi hoäp ñaïn nhöng ñeàu ñeå baén vaøo moät caùi ñích.

x

293

10 291 Löõ nhö bò tieáng haùt laáy heát hoàn vía.

294

x

10 292

x

310

10 293

x

311

10 294

312

x

10 295

x

312

10 296

x

318

10 297

Suoát böõa côm ñaàu tieân vaø nhöõng ngaøy veà sau, anh hoaøn toaøn bò chi phoái bôûi moät thöù tính töï aùi quaùi gôû: Luùc môùi gaëp nhau ñaõ khoâng chaøo hoûi thì coi nhö khoâng quen bieát gì nhau laø ñuùng hôn caû. Chieàu nay, khi chieác "Con ma" töø höôùng ñoâng boå nhaøo xuoáng y nhö moät chieác dieàu bò voõng daây, caû naêm khaåu 12 ly 7 cuøng choàm daäy noå moät luùc. Sau nhieàu ngaøy ñeâm nhö theá, maët ñaát 475 bò nhaøo loän nhö soùng bieån. Hai vieân ñaïn phaùo noå gaàn cuøng moät luùc, moät quaû treân noùc haàm, moät quaû tröôùc cöûa, caùch nhau vaøi meùt, maùy moùc vaø ngöôøi coù bò chaán ñoäng nhöng khoâng vieäc gì. Söùc eùp khieán Löõ bò ñieác maát maáy hoâm, maáy hoâm sau laïi bò maáy traän B.52 tieáp nöõa, moät beân tai ræ ra nhöõng gioït nöôùc vaøng saùnh nhö maät ong, tai cöù ngheãnh ngaõng daàn. Caùi phuùt ñaàu tieân chieác thuyeàn lao xuoáng bieån, soùng baïc ñaàu bò xeû ra tung toeù, nhö moät caùi gì linh thieâng.

x

320

10 298 Haàu heát boïn hoï ñeàu bò ñieác.

x

322

10 299

x

328

10 300

10 301

x

341

Giöõa laøn soùng khoâng khí vaãn coøn bò chaán ñoäng, tieáng noùi trong treûo vaø hôi uoán eùo cuûa ngöôøi con gaùi vaên coâng töø trong khoâng trung vang leân. Ñôøi soáng trong gia ñình luùc naøo cuõng nhö ñang bò thieáu ñi moät nöûa. Ñaàu vaø caùnh tay ñeàu quaán baêng, da maët ñoû nhö ngöôøi bò beänh aáp huyeát cao, anh ta ngoài xeáp baèng treân ñoáng daây ñieän thoaïi tröôùc haàm tham möu, thaän troïng cong möôøi ngoùn tay vaán moät ñieáu thuoác laù saâu keøn. Hoài ôû nhaø, chuùng mình thöôøng caém nhöïa treân caùc boâng lau, hai thanh nhöõa buoäc cheùo nhau, con chim xeøo caùnh bay tôùi ñaäu lieàn bò dính nhöïa, con chim naøo cuõng dính hai thanh nhöïa hai beân caùnh.

10 302

357

x

376

x

10 303 Thöa oâng, toâi bò kieát lî, toâi ñang ñau buïng ñònh ñi æa.

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Xaùc teân ñaïi ñoäi tröôûng giaät leân maáy caùi nhö bò chuoät ruùt, taám löng oaèn oaïi vaät vaõ trong loøng chieán haøo moät hoài, troâng veû haén cheát gioáng heät caùi cheát cuûa Toång thoáng Ngoâ Ñình Dieäm maø haén hay keå.

10 304

378

x

379

x

10 305 Hình nhö taát caû gaân coát trong ngöôøi haén ñaõ bò ruùt ñi heát.

10 306

393

x

10 307

397

x

10 308

398

x

10 309

398

x

10 310

401

x

10 311

403

x

10 312

418

x

10 313

438

x

10 314

444

x

10 315

x

447

10 316

x

Anh bò chaán thöông ôû vuøng ngöïc, thuûng ruoät giaø, vôõ oå khôùp khuyûu tay, hai chi döôùi ñeàu bò nhieàu veát thöông cuûa maûnh löïu ñaïn. Suoát ngaøy thöù tö, Löôïng luoân luoân laïi bò nhöõng côn meâ cuûa nhöõng traän soát lieân tieáp haønh haï khoâng döùt. Neát voäi vaøng xoõa toùc quaït khoùi treân maët Löôïng cho anh khoûi bò ngaït. Löôïng bò saëc khoùi giaõy giuïa maïnh, laøm tuït kim chuyeàn tónh maïch. Vaøi hoâm sau, choã moå caùc veát thöông ñaõ tieán trieån toát nhöng vuøng ngöïc cuûa Löôïng bò chaán ñoäng vaãn coøn bò aûnh höôûng. Nhöõng caâu hoûi cuûa Xieâm nhö thoát ra töø traùi tim chò ñang bò ngoïn löûa tình yeâu ñoát chaùy vaø trong giaây phuùt aáy. Anh ñöøng huùt thuoác laù "ñoàng baøo" nöõa. Vuøng ngöïc beân traùi anh bò chaán ñoäng, phoåi coù bò aûnh höôûng. Khu vöïc beáp cuûa ñaïi ñoäi bò oanh taïc, baùc Ñaûo khoaùc chieác noài quaân duïng vaø chieác xaéc coát tìm choã ñaët Moät teân, khoâng bieát laø Myõ hay nguïy, ngoài im nhö khuùc goã treân caùi thaùp khum khum hình baàu duïc, caùi caúng chaân cuûa haén nhö bò queø boû thoõng thöôït chaïm laù côø sôn treân thaønh xe. Döôùi buïng chieác taêng coù teân lính nguïy ngoài gaùc, moät khoái löûa vaøng choùi bung ra, teân lính bò haát ra xa, moät luoàng khoùi raát ñaëc cuoàn cuoän boác leân. Khueâ chôï thaáy noùng hai beân tai: "Chieác taêng khoâng bò dieät ngay thì loái ra seõ bò ngheõn, vaø boïn chuùng noù coøn döïa vaøo ñoù ñeå phaûn kích laïi".

447

10 317

Treân ñöôøng quay trôû ra, Khueâ troâng thaáy moät caùi leàu bò ñoå nhöng vaãn coøn nghe tieáng ñoäng luïc suïc beân trong, anh lieàn döøng laïi boài theâm moät quaû löïc ñaïn vaøo giöõa.

448

x

10 318 Moät trong ba ñöùa bò dính ñaïn.

448

x

10 319 Khoâng khí ñang bò rang khoâ.

458

x

10 320

Giöõa ñaùm khoùi, troâng roõ xaùc nhöõng teân lính Myõ maëc aùo traéng bò tung leân cao roài rôi xuoáng.

459

x

466

x

10 321 Löï bò ngaát ñi.

10 322

Haén lang thang giöõa nhöõng caùnh röøng cuûa thôøi thô aáu ñang bò thuoác ñoäc vaø bom ñaïn Myõ taøn phaù, vaø caû baøn tay haén taøn phaù. 477

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

10 323

482

x

10 324

485

x

10 325

x

Anh chaøng thanh nieân naøy thuoäc loaïi ngöôøi khoâng toát, ngaøy xöa ñaõ coù thôøi gian hay ñi laïi trong caùc aáp vaø hieän nay ñang bò caùc caùn boä treân xaõ chuù yù. Xieâm chaïy moät maïch khoâng kòp thôû, cöù töôûng ngöôøi ñaøn baø haøng xoùm bò tai naïn gì. Bao nhieâu maùy bay B.52 vaø caùc loaïi bom ñaïn, bao nhieâu löïc löôïng öùng chieán cô ñoäng tinh nhueä ñang bò thu huùt vaø giam chaân treân maûnh ñaát röøng nuùi naøy?

494

10 326

Kinh ñang hoûi thaêm moät ñoàng chí bò soát reùt chôït nghe thaáy tieáng reo lanh laûnh.

500

x

11 327

14

x

11 328

28

x

11 329

31

x

38

x

11 330

11 331

50

x

11 332

62

x

11 333

73

x

11 334

94

x

11 335

100

x

11 336

105

x

Cuõng nhö ôû soâng nöôùc, coù nhöõng con caù saáu bò leû ñoâi, noù ñaõ tìm nôi coù caønh caây moïc laø ra maët nöôùc, roài nhaûy ngöôïc töø döôùi nöôùc leân, taùp ñuoâi ngoaéc cöùng vaøo caønh caây. Ngheøo khoå maø yeân taám thaân coøn baèng vaïn coù tieàn coù cuûa maø bò nhuïc ! Duø theá naøo cuõng khoâng theå ñeå hoï Vuõ naøy bò nhuïc tröôùc daân laøng ! Moät ñeâm caàu hoàn coù ñoäi keøn ñaõ vôù haøng bò tieàn, töôm taát baèng maáy cha con oâng laùi ñoø cheøo thuyeàn thaät ôû ngoaøi beán soângkia ! Bò laïc moài, laïi bò chaén, meøo ta "ngaøo" leân caùu söôøn, nhaûy choàm qua maët choõng quay laïi loái cuõ, phoùng ra ngoaøi. Y traïm tröôøng hoûi nguyeân do, roài keát luaän raât quaû quyeát: Queành bò vôõ daï daøy vì aên quaù no roài laøm vieäc naëng ngay. Vì moät chaân cuûa oâng bò co gaân töø beù, neân daân laøng cuõng goïi ngay töø nhoû laø Haøm thoït, Haøm chaám phaåy. Theá roài moät ñeâm möa gioù, saám chôùp aàm aàm, oâng sôï bò ñoù troâi, lieàn ñoäi noùn, khoac aùo tôi ra ñi. Nhung Haøm thaáy mình bò khinh khi, bò thua thieät, bò laø ngöôøi ñi sau ñoå voû cho keû aên oác ! Nghe tieáng chaân, Tuøng quay ra kheõ gaät ñaàu, vaø roõ raøng anh chaøng ñaõ bò söûng soát veà veû ñeïp khoûe maïnh, môùi meû cuûa coâ gaùi, nhöng Tuøng voäi quay laïi phía Thuû, noùi raønh roït. Baø Sang tænh nguû haún, buûn ruûn caû ngöôøi, giuïi maét nhìn Tuøng nhö ngöôøi bò ma aùm ñoàng nhaäp

11 337

114

x

120

x

11 338 Chuù Thoø toâi bieát chuù bò mua chuoäc, bò eùp buoäc.

11 339

x

Roài lieàn ñoù coù cuoäc kieåm tra Ñaûng, ñoàng chí bí thö cuõ ñaõ bò moät phen cuoáng caø keâ leân khi boãng coù dö luaän laø chuyeän vaøo Ñaûng cuaû anh khoâng roõ raøng !

122

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

11 340

123

x

11 341

126

x

Vaø ñeå khoâng bò mang tieáng laø heïp hoøi beø phaùi, chính Thuû ñaï ñeà xuaát yù kieán khi hoïp vôùi chi boä Gieáng Chuøa neân ñeà cöû Tuøng vaøo danh saùch baàu Ñaûng uûy môùi, bôûi Thuû thaáy Tuøng daùm pheâ bình caû oâng Phuùc trong cuoäc hoïp. Coù caùi maùi nhaø bò thuûng, ñaõ keâu ñeán tyû laàn maø xaõ vaãn khoâng doïi cho. Bieát laø chöa dính da neân moät boùng ngöôøi ôû phía sau keùo giaät ngang chaân Ngaïc, khieân caû khoái thòt bò haãng, ngaõ ñaùnh "höï".

11 342

132

x

135

x

11 343 Baø Loäc thaáy nhö noäi toäc nhaø mình ñang bò vaët loâng vaët caùnh. 11 344 Moät laàn nöõa oâng aáy bò thua roài.

146

x

11 345 Thöïc ra Thuû bò oan chæ vì maáy caâu vaën veïo aáy.

156

x

11 346

156

x

11 347

Thaùi ñoä, caùi ñieàu töôûng ñôn giaûn vaø nhoû nhaët, nhöng nhieàu anh ñaõ bò môø chæ vì thaùi ñoä. Bôûi noù thaáy moïi chuyeän trong gia ñình bò ñaûo loän leân taát caû roài.

161

x

11 348 Theá maø tyù nöõa bò tuø ba naêm.

165

x

11 349

x

167

11 350

Coù röôïu, coù cheø thì Thuû cuõng uoáng chôi chôi cho vui, coøn neáu caû tuaàn khoâng coù, anh cung khoâng thaáy bò thieáu huït. Nhöng hoâm nay caùi ñieàu anh caàn nhaát, caùi ñaõ laøm neân baáu khoâng khí ñeå anh hít thôø, ñeå töï vuoát ve ñaõ baét ñaàu bò khieám khuyeát, thieáu huït roài.

167

x

170

x

196

x

11 351 Coù khi caû ñoàng chí Thuû cuõng bò lieân ñôùi ! 11 352 Chuû nhieäm cöûa haøng bò kieåm ñieåm. 11 353 Ta bò maát chuû ñoäng ngay töø ñaàu.

200

x

11 354 Sang ngaøy thöù ba, ñang ñaùnh nhau thì moät khaåu suùng bò taéc.

208

x

11 355

212

x

Aáy laø Thuû ñaõ lôø môø nghó ra caùch xoay chuyeån tình theá, giaønh chieán thaèng ôû ngay thôøi ñieåm töôûng ñaõ bò doàn vaøo böôùc ñöôøng cuøng. Neáu khoâng seõ laø chuyeän giaäu ñoå bìm leo, khoâng chæ uy tính cuûa doøng hoï Trònh Baù bò chìm, maø caùi gheá hieän nay cuûa nhöõng ngöôøi coù lieân quan ñeán doøng hoï naøy cuõng seõ bò chaët chaân, ruùt vaùn !

11 356

225

x

249

x

11 357 OÂng Phuùc noùi vôùi gioïng cuûa ngöôøi ñaõ bò maéc caâu. 11 358 Môùi theá maø xem chöøng Söûa ñaõ bò 1-0!

256

x

11 359

x

258

Caû Söûu vaø Bí cöù troá maét ra, heát nhìn Thuû laïi nhìn oâng Phuùc, cöù nhö mình ñang bò caëp ñoái thuû naøy cuoán vaøo moät troø chôi uù tim. Cho ñeán chieàu toái nay ngöôøi ta baøn aàm leân laø oâng Phuùc bò hôù roài! Bò maéc quaû löøa roài !

11 360

267

x

(3)

(4)

(5)

(6)

(1)

(2)

11 361

267

x

11 362

278

x

11 363

315

x

11 364

Maáy hoâm nay caùi maùy xaùt nhaø oâng Quaûn Ngö bò hoûng, neân caû laøng laïi phaûi xay tay, giaõ chaân nhö thôøi xa xöa. Muoán an uûi con ngöôøi maø duyeân phaän ñaõ buoäc chaët vaøo ñôøi mình, bò ñau khoå maø daèn haét maáy hoâm nay ? Luùc naøy baø Daàn cöù thöøa keá phaùt huy baøi daân gian ñaõ bò laõng queân vôùi taát caû söï chaát chöùa vaø soâi suïc cuûa mình. Moät caùi gì aâm thaàm xaâu xa bò ñoäng chaïm. Coù phaûi ñaáy chính laø tieáng keâu cuûa coâ Son raèng mình bò eùp buoäc, bò laáy anh Haøm thôï moäc ñaáy khoâng?

321

x

11 365 Ba oâng boãng nhö bò haãng moät caùi.

331

x

333

x

11 366 U bò gì roài! Giôøi ôi ñuùng u bò laøm sao roài !

11 367

340

x

11 368

377

x

11 369

387

x

11 370

421

x

11 371

423

x

11 372

x

Caû ñoâi beân ra veà nhö bò nöôùc huït, vì ñang ngöùa gan ngöùa mieáng! Thuû boái roái nhìn oâng tröôûng hoï xöa nay voán cöùng raén nhö theùp, chöa bao giôø chòu than thaân traùch phaän, chöa bao giôø chòu nhaän mình sai? Vaäy maø baây giôø oâng ñang bò soác! Baø Son nhö bieát yù, cuùi thaáp ngöôøi xuoáng ñoùn lôøi oâng, thì moät luoàng hôi laïnh toaùt doäi xuoáng, laïnh tôùi möùc nhö caû khoái thaïch aùp vaøo, khieán oâng Haøm giaät naûy mình, mieäng uù ôù heùt leân nhö bò saëc nöôùc. Ba vò "thöôøng vuï" cuûa chi hoï Vuõ Ñình thì nghó raèng thaèng chaùu ngoaïi naøy coøn deã bò xieâu loøng laém. Vaø coù leõ caùch giaûi quyeát nheï nhaøng nhaát ñeå giöõ uy tín cho Ñaûng, ñeå loøng tin giöõa daân vôùi Ñaûng khoâng bò xoùi moøn laø moãi chuùng ta haõy thaät thaønh khaån vaø töï nguyeän. AØ thì ra baø ta noùi khaùy thaéng Öôûng nhaø baø ñi boä ñoäi chöa ñöôïc moät naêm thì bò loaïi nguõ ñaây.

430

11 373 Nhöng ñeán luùc hoïp laïi bò mang tieáng laø bao saân.

441

x

446

x

11 374 Chính Ñaøo cuõng bò Minh "ñieäu" ñeán ñaây ñeå hoûi toäi!

11 375

448

x

11 376

477

x

70

x

1

377

1

378

Rieâng anh laïi nghó khaùc, muoán goùp phaàn thay ñoåi khoâng khí ôû laøng xaõ nhöng laïi bò hieåu laàm, bò beû cong ñi. Tao leân kia tao chôø, roài tao veà nguû vôùi maøy chöù khoâng ñeâm nay maøy seõ bò loâi thoâi. Luùc ñoù thuûy trieàu leân maïnh, chuùng toâi boû chaân xuoáng nöôùc cho soùng voã vaøo, thænh thoaûng bò côn soùng to ñaäp vaøo ñaù, nöôùc toùe baén leân taän maët. Toá Taâm maáy hoâm aáy thaät laø khoå, phaàn thì bò maéng, phaàn thì bò muï moái quaáy raày, thoâi thì noùi gaàn noùi xa, vuoát ve nònh hoùt maø chaû leõ naøng laø con ngöôøi lòch söï, neàn neáp, laïi duøng lôøi chua chaùt maø ñoái ñaõi vôùi muï hay sao, thaønh ra heã muï ñeán laø naøng phaûi laån.

79

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

1

379

98

x

1

380

113

x

1

381

134

x

1

382

139

x

383

1

Luùc ñoù khoâng coøn ngaïi gì ñeán chuyeän tröôùc, chæ nghó thöông tieác Toá Taâm maø coi nhö moät vieäc boån phaän phaûi ñeán thaêm meï thaêm em naøng, duø coù bò baïc ñaõi cuõng cam taâm. Anh toâi cuõng thöông cho ñoâi löùa thieáu nieân bò haïi vì tình, nhöng anh toâi baûo toâi laïm duïng vaên chöông tö töôûng, bôûi mô maøng moät cuoäc aùi tình ñaèm thaém quaù maø ñem heát taøi lieäu cuûa mình ra maø taùch baïch töøng maûnh loøng ngöôøi yeâu ñeå bieát heát nhöõng ñoaïn eùo le cuûa aùi tình môûi thoûa. Em tuy nöông naùu bình khang maø coù moät caûnh ngoä rieâng laø caùi caûnh gaït thaàm nöôùc maét trong tieäc röôïu, caûnh cheát trong ruoät maø phaûi cöôøi, bò ngöôøi laøm khoå maø phaûi chieàu chuoäng. Veà sau, phaàn bò hoïc sinh phaûn khaùng, phaàn thò bò boïn Taây traéng boû rôi neân oâng ta tu tænh laïi thaønh moät ngöôøi giaùo sö khaù, oâng laïi ñöôïc soá lôùn hoïc sinh kính meán. Hoï bò hoïc troø choáng laïi vaø ñaët nhöõng bieät hieäu, nhöõng "teân cuùng côm" baát huû.

143

x

1

384 Caùc oâng bò hoïc troø cheá gieãu caû ngaøy vaø caû ñeâm.

143

x

1

385

x

143

1

386

145

x

387

Moât hoâm anh bò phaït boán "coâng-xinh toâ-tan" (consignes totales) nghóa laø phaûi ñi phaït boán ngaøy chuû nhaät suoát caû hai buoåi. Thaäm chí coù caû nhöõng "troø gian" nghóa laø nhöõng troø laøm maät thaùm, giaùn ñieäp nhö trong taát caû caùc xaõ hoäi bò thoáng trò, maát töï do. Nhöng ôû ñaây, boïn troø gian khoâng taùc haïi gì ñöôïc maáy, vì trong caùi xaõ hoäi "nhaát quyû nhì ma" naøy boïn chuùng deã bò vaïch maët ngay.

1

x

1

145

x

388 Vieät vaên bò coi nhö moät ngoaïi ngöõ.

Cuoái cuøng haén keát toäi laø phieán loaïn, seõ bò tröøng phaït thích ñaùng.

389

1

164

x

390 Thöa oâng, vieäc naøy khoâng phaûi maáy anh bò ñuoåi ñoù caàm ñaàu.

1

165

x

391 Caùc anh bò giöõ laïi.

1

166

x

1

166

x

393

1

166

x

394

1

168

x

392 Traùi yù kieán aáy, thanh nieân ñaõ bò ñöa ñeán caûnh nhuïc nhaõ bi ai. Hoï cho ñoù laø moät haønh ñoäng can ñaûm, vì coù moät soá hoïc sinh baõi khoùa veà nhaø bò boá meï sæ vaû, khoâng cho aên, ñaõ khoâng daùm töï töû vaø cuõng khoâng coù gan chòu gian khoå, phaûi trôû laïi nhaø tröôøng ñeå coù "choã nöông thaân". Moät anh hoïc sinh chuyeån töø xe noï sang xe kia bò Hai Nhôõ toäp ngöïc hoûi: Coù caùc khoâng? Taát caû anh em döï traän keùo nhau ñi theo ñeàu ñöùng ñaày tröôùc sôû Caåm vaø vöôøn hoa Haøng Ñaäu ñoøi tha cho nhöõng anh bò baét.

395

1

175

x

396 Sau traän ñaùnh nhau ít laâu, thì Hoäi bò giaûi taùn.

1

177

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Truï sôû cuûa Hoäi bò nieâm laïi, soá saùch giaáy tôø bò tòch thu, Quyõ Hoäi bò sung coâng.

397

1

177

x

1

177

x

398 Tuû saùch bò saùt nhaäp vaøo nhaø tröôøng.

1

399

x

Cho neân maáy naêmsau chieán thaéng cuûa Phaùp, phong traøo yeâu nöôùc vaø caùch maïng bò khuûng boá daõ man, coù phaàn suùt keùm ñi ôû trong tröôøng cuõng nhö ôû ngoaøi phoá.

177

1

400

x

Phaûi chôø ñeán naêm 1925, cuï Phan Boäi Chaâu bò baét veà nöôùc; naêm 1926, cuï Phan Chu Trinh dieãn thuyeát vaø maát ôû Saøi Goøn, phong traøo ñaáu tranh môùi laïi ñöôïc khua daäy.

177

1

401

178

x

1

402

197

x

1

403

199

x

1

404

202

x

1

405

202

x

1

406

205

x

1

407

216

x

1

408

216

x

1

409

243

x

410

1

Maáy cuoäc baõi khoùa naêm 1926 bò ñaøn aùp ña gaây neân moät phong traøo ñaáu tranh saâu roäng töø trong tröôøng ra ngoaøi phoá vaø coù aûnh höôûng lôùn trong maáy naêm sau… Nhöng nhöõng nhaø thô saàu bò leân aùn trong baøi baùo cuûa toâi laïi hoïp laïi, baøn luaän vieäc traû lôøi. Trong thôøi kyø khaùng chieán choáng Phaùp ôû Vieät Baéc, moät laàn nhieàu anh chò em chuùng toâi, nhöõng caùn boä phuï traùch caùc ngaønh chuyeân moân lieân khu ñöông hoïp vôùi UÛy ban khaùng chieán, thì coù tin baùo laø coù moät soá tuø binh AÂu Phi bò giaûi qua ñaáy. Coù ngöôøi tröôùc laø gaùi ñieám, coù ngöôøi laø gaùi queâ bò ñem baùn hoaëc bò baét coùc. Coù ngöôøi laø con gaùi thaønh phoá bò eùp duyeân vì boá meï tham tieàn hay tham theá löïc. Hoäi Khai trí tieán Ñöùc trong moät cuoäc ñaáu xaûo ñaõ möôïn con "ngöôøi röøng" aáy ñem baày, bò moät soá nhaø vaên, nhaø baùo "chöûi" cho moät traän neân thaân. Nhaø xuaát baûn naøo daùm in nhöõng saùch caám aáy thì saùch bò tòch thu vaø chuû nhaân bò phaït naëng, coù khi bò keát aùn. Nhöng taäp kyû yeáu naøy bò ñình baûn moät lyù do chính vì chuùng cho laø Toá Taâm coù "tính chaát caùch maïng". Coâ Kieàu bò ñaët vaøo moät caùi ñòa vò raát khoù khaên: coâ caøng meâ meät chaøng Kim bao nhieâu, theà thoát caøng naëng lôøi bao nhieâu, caùi ñöùc tính nghò löïc ñaøn aùp ñeå döùt tình laïi caøng maïnh baáy nhieâu. Hoäi Trí tri thöôøng toå chöùc nhöõng buoåi dieãn kòch ñeå laáy tieàn cuùng teá ñoàng baøo bò baõo luït.

250

x

2

109

x

411 Neáu em khoâng ñi vaéng, naøo anh ñeán noãi bò em traùch maéng.

2

Ñeán taän hoâm qua, em coøn bò caäu em maéng, vì coäng tieàn nong laãm laãn.

412

109

x

2

413 Neáu anh traùi lôøi seõ bò phaït.

109

x

(3)

(4)

(5)

(6)

(1)

(2)

2

414

116

x

415

2

Nhöng töø sau moãi laàn anh phaïm loãi thì anh bò phaït, em seõ khoâng ñeán ñaây moät buoåi. Naøng saép bò eùp laáy moät ngöôøi ñoã Tri huyeän, neân nhaát ñònh baûo tao thu xeáp cuøng troán ñi.

142

x

2

149

x

416 Neáu khoâng, khoái anh bò phaït löông.

2

417

149

x

2

418

150

x

419

2

159

x

Cho neân toâi xem chöøng heã ôû ñaây khoâng vöõng chaõi, nay bò maéng, mai bò tröø coâng, toâi lieäu kieám vieäc khaùc tröôùc, keûo bò ñuoåi thì khoán. Coù hoïa ngheà con giaùi bao giôø cuõng vaäy, hoï kín ñaùo, nhaát laø vieäc laáy choàng thích laøm nhö bò eùp, ñeå traùnh tieáng mæa mai. Hieän nay em nhö moät ngöôøi lính, taøi trí coù, can ñaûm coù, toan xoâng pha ra traän, maø cöù bò boán beân loâi keùo laïi.

2

420 Nhöng neáu bò cha meï giöõ, naøng seõ khoâng ñöïôc traû lôøi chaøng,

168

x

2

421 Neáu vaäy, hay laø naøng bò baét buoäc xa caùch chaøng.

170

x

2

Ñau ñôùn laø bò ngöôøi yeâu phuï, ñau ñôùn vì bò ngöôøi yeâu löøa, ñaïu ñôùn vì bò ngöôøi yeâu haïi, ñau ñôùn vì bò ngöôøi yeâu gieo cho tai tieáng laø ñeâ heøn.

422

171

x

2

193

x

423 Vaø laøm trai bò tình phuï laø thöôøng.

2

424

196

x

2

425

203

x

2

426

208

x

2

427

x

218

3

428

13

x

3

429

18

x

3

430

19

x

22

x

3

431

3

432

Chaøng cho laø may, ôû Vónh Yeân xa xoâi, neân ít bò khaùch laï ñeán aùm. Buoåi saùng gioù taây thoåi maïnh, neân buoåi chieàu im laëng, ngöôøi ta nhö bò nung trong loø. Neáu khoâng nguû cho ñeán boán naêm giôø chieàu ñeå keùo laïi giaác ñeâm qua, thì chaøng cuõng bò cheøo keùo, hoaëc baïn höõu ñeán aùm, noùi chuyeän phieám. Nhöng neáu Minh Chaâu chöa bieát raèng phaûi ôû vôùi chaøng hoaëc bò choàng eùp ra ñaây? Luùa sôùm gaàn troã, maø bò ruoäng khoâ, neân khoâng troå doøng doøng, luùa muøa vöøa môùi caáy, maø bò ñaát neû, neân coäng teo laù uùa. Coù moät con choù döõ nhaûy xoác voâ caén chôn teân Ñoù, bò teân Ñoù ñaù cho moät ñaù teù cuø. Nhôø boùng traêng gioïi saùng, neân ngoù thaáy maùu chaûy roøng roøng, môùi hay mình bò choù caén. Leâ Vaên Ñoù ôû tuø taïi Gia Ñònh, ban ngaøy ñi laøm vieäc naëng neà cöïc khoå, laïi coøn bò lính ñaùnh xoái treân ñaàu, ban ñeâm nguû thaát thöôøng, maø söùc löïc cuõng coøn maïnh meõ nhö xöa, chaúng heà giaûm suùt chuùt naøo heát. Leâ Vaên Ñoù ôû trong nhaø thaáy caûnh ngheøo naøn, theâ thaûm, böôùc chaân ra ñi kieám aên bò chuùng haøn huûi hieáp ñaùp, bôûi vaäy vaøo choán lao tuø noù khoâng vui ñöôïc nghó chaúng laï gì.

23

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

3

433

x

24

x

27

3

434

3

435

x

30

3

436

x

31

3

437

x

31

x

42

3

438

3

439

x

42

3

440

x

58

OÂng laøm ruoäng lôùn maø coù moät mình toâi ôû, neân laøm toái ngaøy khoâng hôû tay, maø laïi coøn bò vôï choàng oång ñaùnh chöôûi nöõa. Teân Ñoù tuy meâ meät, song bò trì keùo neân phaûi raùn söùc ngoài daäy. Naêm noï trôøi haïn luùa cuûa toâi caáy bò naéng khoâ heát neân tôùi muøa khoâng gaët maø ñong luùa ruoäng cho ñuû ñöôïc. Song con gaùi toâi chaéc daï, noù khoâng thuaän tuøng maø toâi cuõng bò chuû ñieàn noù haïi ñöôïc, nghó môùi thieät laø töùc chôù. Toâi ñi möôùn ruoäng khaùc maø laøm, teù ra ñi ñeán ñaâu cuõng bò caäu ta chaän ñaàu neân khoâng möôùn ñöôïc ruoäng ai heát. Anh ta ñi moät hoài, nhôù tôùi vieäc oan öùc cuûa mình, troùt hai chuïc naêm nay, nhôø tôùi nhöõng vieäc bò hung hieáp cuûa maáy hoàn ma thuaät vôùi mình trong khaùm hoài tröôùc, nghó loaøi ngöôøi ngoaøi mieäng thì hoï noùi nghóa nhôn nhôn nghóa, maø kyø trung thì laø maïnh hieáp yeáu, giaøu hieáp ngheøo, sang hieáp heøn, khoân hieáp daïi chôù chaúng coù chi khaùc. Vì mình ngheøo, vì mình heøn, vì mình daïi, neán baáy laâu nay mình môùi bò ngöôøi ta ñaøy ñoïa taám thaân. Bôûi chuù em coøn giaän thoùi ñôøi, neân bò ngöôøi ta khinh khi huùng hieáp, chuù em môùi oaùn. Chuù em haõy nhôù, Phaät Thích Ca thuôû tröôùc coøn phaûi chòu khoán khoå, nhôø bò khinh bæ ñoù, Phaät Thích Ca môùi thaønh Phaät ñöôïc.

59

x

3

441

3

442

x

61

3

443

Anh ta vöøa muoán gheù laïi ñoù xin côm aên, xin nöôùc uoáng, roài anh ta nhôù chuyeän mình bò ngöôøi ta haét huûi, huûy hoaïi taïi Tröôøng Bình hoâm qua, thì trong loøng ngaàn ngaïi, neân ñöùng duï döï moät hoài roài boû maø ñi, khoâng theøm gheù. Phaät thuôû xöa coøn phaûi chòu khoán khoå, coøn phaûi bò khinh bæ thay.

x

65

3

444

68

x

3

445

75

x

3

446

Con gaùi cuûa caäu gôûi nhaø cho toâi maø ñi röôùc caäu, teù ra leân ñoù roài noù laøm sao khoâng bieát maø bò quan hoï baét noù, ghe trôû veà khoâng, coøn noù khoâng coù veà. Aùnh Nguyeät voâ toäi maø bò maéng nhieác thình lình, naøng chöa kòp traû lôøi, keá nghe noùi cha cheát roài, thì naøng söûng soát, maët maøy taùi xanh, nöôùc maét chaûy röng röng, song naøng göôïng maø noùi raèng: "Teù ra cha toâi cheát roài hay sao thím? Trôøi oâi ! AÙc nghieät chi laém vaäy! Cha toâi cheát hoâm naøo? Ñaâu sao maø cheát ñoù? Xin thím laøm phöôùc noùi giuøm cho toâi bieát moät chuït, thím". Chöøng oâng nghe noùi Lyù Kyø Nguyeân cheát ñaõ laâu, coøn Aùnh Nguyeät thì bò quan Huyeän giam vaøo khaùm, oâng khoâng roõ duyeân côù neân oâng ñau loøng tha thieát, chaét löôõi laéc ñaàu roài trôû xuoáng ghe nhoå saøo gay cheøo maø veø.

84

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

88

x

3

447

102

x

3

448

115

x

3

449

116

x

3

450

124

x

3

451

125

x

3

452

125

x

3

453

Bôûi naøng nghó nhö vaäy neân chòu cöïc naøng khoâng buoàn, bò ñaùnh naøng cuõng khoâng giaän, cöù giöõ moät möïc trung tính cung kính vôï choàng Ñoã Caåm luoân luoân. Chaøng bò vôï choàng Ñoã Caåm ngaên trôû laøm cho chaøng khoâng trao lôøi öôùc heïn vôùi AÙnh Nguyeät ñöôïc thì chaøng buoàn raàu aên nguû khoâng ngon. Naøng bò níu thình lình thì theïn thuøa maø laïi giaän quaù, neân maët maøy ñoû töôi, caû mình run baây baåy, daïy laïi ngoù ngay chaøng maø noùi raèng: "Caäu laø con nhaø hoïc troø, chôù khoâng phaûi laø ñoà thaát phu hay sao maø caäu voâ leã nhö vaày. Caäu phaûi buoâng toâi ra, Buoâng ñi; neáu caäu khoâng buoâng thì toâi laøm caäu mang nhuïc cho caäu coi. Caäu buoâng hoân?" Tuy vaäy maø thaø laø toâi bò haïi, chôù toâi khoâng chòu ñeå oâ danh xuû tieát. Bôù ai ñoù, laøm phöôùc cöùu giuøm toâi; toâi bò boïn aên cöôùp noù baét toâi ñaây neø. Chaøng laät ñaät môû troùi cho naøng roài hoûi naøng ñi ñaâu maø bò aên cöôùp baét. May böõa nay toâi laïi ñi chôi leân phía treân naøy, chôù neáu toâi ñi chôi choã khaùc thì chaéc laø coâ phaûi bò baét ñi maát roài bieát ñaâu maø kieám. AÙnh Nguyeät lum khum haùi rau, bò raùng gioïi leân da maët traéng maù ñoû öûng hoàng hoàng.

149

x

3

454

x

3

455 Bôûi taïi mình voäi tin ngöôøi, neân mình môùi bò ngöôøi gaït gaãm.

150

157

x

3

456

x

3

457

157

158

x

3

458

Vì ngaøy tröôùc anh ta daáy binh laøm loaïn, bò quan quaân ñaùnh ñuoåi, anh ta yeáu theá cöï khoâng laïi, môùi chaïy vaøo Thanh Hoùa, may gaëp quan Taû quaân Leâ Vaên Duyeät, anh ta ra xin ñaàu. Leâ Vaên Khoâi bò Baïch Xuaân Nguyeân baét giam trong nguïc, chaúng phaûi laø sôï toäi neân kieám theá thoaùt thaân, aáy laø vì giaän trieàu ñình voäi queân coâng lao cuûa ñaáng khai quoác ñaïi thaàn, ñaõ khoâng kính troïng böïc tieàn hieàn, laïi coøn kieám chuyeän laøm nhuïc. Ngöôøi ôû trong thaønh thaûy ñeàu kinh haõi; böïc quan laïi sôï Khoâi khoâng dung, neân chaïy troâng chaúng noùi laøm chi, thaäm chí böïc bình daân chaúng heà daùm binh ai boû ai, maø thaáy quan Toång ñoác bò gieát cuõng sôï lieân luïy, neân daét vôï coõng con keùo nhau maø chaïy. Bôûi taùnh neát Kim Dieäp nhö vaäy neân ngaøy tröôùc naøng ñi cuùng chuøa veà doïc ñöôøng bò aên cöôùp chaän ghe maø baét.

162

x

3

459

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

178

x

3

460

181

x

3

461

183

x

3

462

Ñoã Caåm sôï cheát neân laïy luïc khoùc loùc xin tha, noùi raèng anh ta bò Leâ Vaên Khoâi baét eùp ñem voâ thaønh, chôù khoâng a yù vôùi Leâ Vaên Khoâi maø laøm phaûn, neáu khoâng laøm toäi anh ta, thì anh ta seõ chæ caùch cho maø haõm thaønh. Theå Huøng bò moät löôõi maùc, nhôø treøo leï neân khoûi ñöùt ñaàu, song cuõng coøn bò saû moät ñöôøng ñöùt tuoát caùi tai beân maët, laïi caùi vai cuõng bò vít luoân nöõa. Baåm cuï lôùn , con bò thaèng Khoâi noù baét con, chôù con ñaâu coù laøm phaûn. Ñoã Caåm tuy bò ñaùnh nöùt da loøi thòt, ngaøy nhö ñeâm cöù naèm saáp treân giöôøng maø la khoùc, khoâng böôùc ra khoûi nhaø ñöôïc, song luùc naøo bôùt ñau bôùt nhöùc thì anh ta thaàm tính heã laønh bònh roài seõ ñi kieám baø con Vöông Theå Huøng maø haâm doaï, hoaëc may hoï sôï toäi laây, hoï lo loùt chuùt ñænh tieàn mình aên.

184

x

463

3

184

x

3

464 Nhöõng ngöôøi theo Leâ Vaên Khoâi ñeàu bò cheùm heát thaûy,

194

x

3

465

219

x

3

466

Trong ñoaïn thöù nhaát, chuùng toâi coù thuaät truyeän moät ngöôøi cuøng khoå, teân laø Leâ Vaên Ñoù, vì leùn böng moät traû chaùo heo ñem veà cho meï vaø saép chaùu aên ñôõ ñoùi, maø phaûi bò quan baét ñaøy 20 naêm tuø. Oâng Saùu Thôùi cheøo ghe ñi xuoáng phía döôùi röøng saùt ñoán cuûi chôû veà ñoài gaïo maø aên: khi ñi ngang qua vaøm Raïch Maùt oâng bò soùng nhaän chìm ghe. Ngöôøi ta bò soùng nhö vaäy, baây giôø xuùm nhau ñöùng ñaây maø coi ngöôøi ta cheát chìm hay sao?

219

x

467

3

468 Heã ghe ra ñaáy aét bò soùng nhaän nöõa.

219

x

3

469 Vaø Leâ Vaên Ñoù bò quan taäp naõ veà toäi aên caép vaø giöït ñoà.

221

x

3

Lyù AÙnh Nguyeät töø ngaøy bò Hoàng Thò vu oan, laøm cho Baïch Thò ñuoåi ra khoûi nhaø nuoâi moà coâi cuûa oâng Thieân Hoä thì naøng hoå theïn maø laïi töùc tuûi voâ cuøng.

222

x

3

470

OÂâng saùu Thôùi môùi ngoài maø thuaät vieäc oâng bò gioâng chìm ghe, oâng Thieân Hoä vôùt leân, cho aên côm aên chaùo vaø oâng cho nguû ñaäu moät ñeâm, saùng ra môùi gaëp daân ñi choân oâng Ñinh Hoøa.

226

x

3

471

231

x

3

472

232

x

3

473

x

3

474

AÙnh Nguyeät ñaõ bò ñaùnh, roài baây giôø naøng laïi coøn bò baét vaø bò maéng nhieác nöõa, naøng nghó thaân naøng thieät laø töùc tuûi, bôûi vaäy naøng than khoùc nghe raát thaûm thieát. OÂng Thieân Hoä muoán cöùu AÙnh Nguyeät maø laïi bò naøng maéng, bôûi vaäy oâng chöng höûng, khoâng hieåu taïi sao maø naøng nhieác mình. Maø daàu noù khoâng aên troäm nöõa, noäi vuï noù troäm ñoà tong chuøa vaø giöït côm cuûa aên maøy ñoù, thì cuõng ñuû cho noù bò xöû töû giam haäu roài.

245

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

247

x

3

475

247

x

3

476

247

x

3

477

250

x

3

478

x

3

479

262

271

x

3

480

275

x

3

481

279

x

3

482

Neáu ngöôøi ta nhaän ngöôøi naøy laø mình thì ngöôøi ta bò xöû töû giam haäu, vì mình ña coù aùn hai chuïc naêm tuø, roài baây giôø taùi phaïm neân hình phaït naëng neà. Chôù chi mình khoâng hay bieát, thì ai xöû theá naøo maëc ai, ai bò ñaøy bao laâu chaúng can gì, ngaët baây giôø mình ñaõ hay quan ngöôøi ta nhaän laàm, mình ñaõ bieát ngöôøi bò baét ñoù oan öùc, coù lyù naøo mình ñaønh laøm lô. Maáy naêm nay mình tu nhôn tích ñöùc, mình töï nguyeän cöùu khoå phoø nguy, neáu mình ñeå cho ngöôøi bò aùn, thì mình laøm moät ñieàu ñaïi baát nhôn, daãu mình tu maõn ñôøi cuõng khoâng theå chuoäc caùi toäi aùc ñoù ñöôïc. OÂng Thieân Hoä toû vieäc AÙnh Nguyeät bò Trinh Töôøng hieáp ñaùp laïi cho oång nghe. Saép taù ñieàn thieät thaø ñaâu coøn ôû ñaây ñöôïc nöõa maø caøy caáy nuoâi cha meï vôï con, hay laø bò ñuoåi ñi töù taùn roài chòu ngheøo naøn ñoùi raùch? Phaïm Kyø bò oâng Thieân Hoä gaït truùng caùnh tay ñau quaù, neân noåi giaän, nhaûy xoác tôùi muoán baét nöõa. Ngöôøi naøy chaúng phaûi ai xa laï, aáy laø Leâ Vaên Ñoù, luùc thanh nieân vì leân böng traû chaùo heùo tính ñem veà cho meõ vaø chaùu aên ñôõ ñoùi, maø phaûi bò ñaøy hai chuïc naêm. Maáy oâng baø giaø vaø saép nhoû con nít moà coâi ñeàu bò ñuoåi ra heát thaûy. Con AÙnh Nguyeät laø ñöùa hieáu nghóa, vì nhaø ngheøo neân phaûi chòu lao khoå, roài laïi bò keû baát löông gaït gaãm neân xuû tieát oâ danh, noù xieâu laïc khaép xöù, maø cuõng giöõ chaët moät loøng trinh baïch.

281

x

3

483

x

Chi baèng veà nhaø oâng chôø maø khoûi bò ñoøn bò chöûi; chöøng chaùu khoân lôùn roài, oâng seõ daét chaùu ñi tìm cha meï chaùu, chaùu nghó thöû coi coù phaûi ñi vôùi oâng toát hôn laø ôû ñaây hay khoâng?

484

291

3

x

292

3

x

485 Maát con heo ñaây toâi bò ñoøn cheát. 486 Em baùo haïi qua bò ñoøn quaù!

293

3

321

x

3

487

x

3

488

OÂng nhieâu Khoa beøn toû lôøi thieät ñaàu ñuoâi caùc vieäc cho theå Phuïng nghe, nhôn dòp aáy oâng laïi khen ngôïi taøi chính trò cuûa quan Taû quaân, khen trí doõng cuûa Leâ Vaên Khoâi vaø khen söï can ñaûm cuûa töôùng só bò vaây trong thaønh Gia Ñònh Theå Phuïng chaïy voâ buoàng, ngoù thaáy baøn thôø cha ngaõ ngang, hai baøi vò bò xeù maát, maø böùc thö di ngoân cuûa cha cuõngkhoâng coøn, chaøng môùi hieåu maáy tôø giaáy oâng xeù chaø döôùi ñaát hoài naõy laø giaáy aáy, bôûi vaäy chaøng caøng ñau ñôùn maø laïi caøng töùc töûi trong loøng.

331

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Neáu laøm lô boû ñi veà, thì chaúng nhöõng laø mình giuùp keû baát löông laøm vieäc quaáy maø coù leõ mình coøn mang caùi toäi thaáy ngöôøi ngay bò haïi maø mình khoâng cöùu, nhaát laø ngöôøi ngay aáy laø ngöôøi trong thaân cuûa naøng myõ nöõ mình ñöông troäm nhôù thaàm yeâu.

489

3

344

x

490 Ñoã Caåm bò boùp hoïng thôû eø eø, song raùn keâu: "Haïnh tieáp tao".

3

347

x

3

491

348

x

3

492

352

x

3

493

356

x

3

494

367

x

3

495

367

x

Ñoã Caåm lieäu theá khoâng xong, neân bò xoâ teù roài thì loàm coàm boø daäy vaø boø ra saân maø chaïy. Noù noùi noù thaân vôùi quan Boá laém, ñeå noù laøm cho toâi bò ñoùng goâng. Theå Phuïng noùi roài, quaøy quaû xuoáng xuoàng bôi ma ñi, nghó thaàm raèng mình laøm nhö vaäy thì hieáu tình veïn toaøn caû hai, bôûi vì mình caûn khoâng ñeå cho aân nhaân cuûa cha mình laøm vieäc quaáy, maø bò quan Boá haïi, maø laïi mình coøn baûo boïc oâng chaùu Thu Vaân, khoûi ai haõm haïi nöõa. Ñoã Caåm toan gieát Leâ Vaên Ñoù maø baét Thu Vaân laïi, chaúng deø laïi bò Theå Phuïng ngaên trôû thình lình. Anh ta voï trong dinh quan Boá maáy laàn, coù gaëp maët Theå Phuïng, bôûi vaäy anh ta vöøa thaáy Theå Phuïng thì kinh taâm, maø laïi coøn bò ñaùnh moät caây gaàn gaõy caùnh tay nöõa, neân phaûi ruùt maø chaïy cho khoûi naïn. Thò Phi nguùt moät caùi roài ñi nguû, khoâng theøm coi choàng bò ñaùnh naëng nheï theá naøo.

496

3

368

x

3

369

x

497 Thi Phi bò naït thì sôï, neân laät ñaät lui ra ngoaøi. 498 Hai oâng chaùu bò nhoát trong khaùm troïn moät ngaøy hoâm ñoù.

3

378

x

3

499

387

x

3

500

389

x

Mình ñaõ laøm ôn cöùu hoï khoûi bò gieát, roài mình con lo laéng cho hoï aên ôû yeân thaân, ví nhö hoï khoâng bieát ôn thì thoâi hoï laïi coøn baùo haïi mình, chaùu thì treâu gheïo laøm cho mình ngaån ngô, coøn oâng thì gaït gaãm laøm mình ñau ñôùn. Theå Phuïng bò baét thình lình trôû ñöông khoâng kòp, maø vuõng vaãy cuõng khoâng noåi. Khi ñi gaàn tôùi cöûa traïi cuûa Ñoaøn Huøng, Leâ Vaên Ñoù doøm thaáy coù hôn moät traêm binh bò troùi ñeå ngoài saép haøng taïi ñoù maø chôø lònh.

3

501

398

x

3

502

399

x

3

503

x

Nhöõng quaân lính bò baét keå soá hôn moät traêm, vöøa nghe lònh thì ñöùng leân xin haøng heát thaûy, duy coù Leâ Vaên Ñoù vôùi moät ngöôøi nöõa, ngoài trô trô khoâng chòu qui haøng. Trôû veà chuøa Bình An Töï, Thu Vaân thöông nhôù chaøng, neân gaày moøn khoâ heùo, tuùng theá oâng phaûi daét qua Vuõng Guõ maø tìm chaøng, chaúng deø ñi ñeán Beán Thaønh bò Lyù tröôûng baét oâng maø ñieàu lính…

400

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

3

400

x

3

400

x

3

504 Ngöôøi nhö vaäy heøn chi bò gieát ñaùng laém. 505 Caàm binh ñaùnh giaëc, neân bò giaëc gieát chôù ai? 506 Coøn ngöôøi naøo bò baét vôùi oâng maø khoâng chòu ñaàu ñoù?

401

x

3

507

404

x

3

508

406

x

3

509

411

x

3

510

415

x

3

511

418

x

4

512

8

x

4

513

8

x

4

514

22

x

4

515

24

x

Hai ngöôøi nghe noùi ñai traïi bò cöôùp, lieàn daét binh ñeán tieáp cöùu. Trôøi khieán hoâm tröùôc ta thöông mi, ta khoâng nôõ gieát mi, neân ngaøy nay ta bò mi haïi laïi, thì ta cam chòu, ta khoâng caõi choái gì. Hoâm tröôùc toâi khoâng bieát oâng vôùi con chaùu kia, neân thaèng chaùu toâi noù noùi, toâi töôûng noù khôø daïi bò ngöôøi ta duï doã, bôûi vaäy toâi coù noùi moät hai tieáng khoâng phaûi. Baây giôø chaùu xin thöa vôùi oâng raèng ngaøy tröôùc chaùu xin cöôùi Thu Vaân thì oâng raày laø, noùi chaùu ngu daïi bò ngöôøi ta duï doã. Haûi Yeán bò binh cuûa Ñoaøn Huøng gieát roài caét ñaàu beâu tröôùc traïi. Caûnh töôïng ñieám tuaàn thình lình hieän ra trong aùnh löûa laäp loøe cuûa chieác moài rôm bò thoåi. Caùi ñieáu caøy vaø caùi ñoù löûa bò naêm saùu ngöôøi chuyeàn tay, chieáu ñi, chieáu laïi ñoä vaøi ba voøng, aùnh löûa laïi taét, trong ñieåm chæ coøn tieáng noùi chuyeän raàm raàm. Ngaûnh laïi thaáy choàng bò troùi chaët quaù, maët muõi nhaên nhö chuoät keïp, chò Daäu laïi deõ daøng keâu van oâng cai. Döông cô oâng ôû cuõng nhö ruoäng nöông oâng caáy, hoäc ñoàng, loï söù oâng thôø, phaàn nhieàu laø cuûa ngöôøi vay nôï heát haïn khoâng traû bò oâng chieám laáy vaø baét laáy. Veà thì ñaâm ñaàu vaøo ñaâu? Ñeå choàng bò troùi ñeán bao giôø nöõa?… Thoâi, trôøi ñaõ baét toäi, cuõng ñaønh nhaém maét laøm lieàu…"

516

4

33

x

517 Böôùc ra theàm, chò nhaët laáy caùi meâ noùn bò choù caén raùch.

4

35

x

4

518

Baåm cuï, nhaø con bò troùi ôû ñình, con phaûi noùi maõi caùc oâng aáy môùi côûi ra cho ñeâ kyù vaên töï…

44

x

4

519

46

x

4

520

53

x

4

521

53

x

Boán con choù laàn löôït bò tuùm coå xaùch leân, xem tai, xem maét, xem löôõi, xem chaân, xem buïng, xem ñuoâi, xem ngöïc, coù coùn bò haén tæ mæ bôùi vaïch töøng caùi loâng tô. Hoâm nay chaùu haõy ñoùng tröôùc moät suaát caùc oâng tha cho nhaø chaùu veà, keûo ngöôøi yeáu ñau bò troùi caû ngaøy, khoâng kheùo cheát maát. Maëc toâi ôû ñaây, bò troùi theâm moät ñeâm nöõa cuõng chaúng cheát naøo! Nhöng moùn löông thöïc aáy ñaõ bò chuoät tha gaàn heát, chæ coøn ba boán maåu con.

522

4

57

x

523 Choàng vaãn bò ñaùnh troùi suoát ñeâm.

4

60

x

(3)

(4)

(5)

(6)

(1)

(2)

4

524

60

x

4

525

66

x

4

526

68

x

73

x

4

527

Khoâng bieát luùc ñau oám, laïi bò haønh haï nhö theá, anh aáy coù theå soáng ñöïôc ñeán mai hay khoâng. Thì ra khoâng phaûi anh phaûi gioù, vì bò troùi chaët quaù, maïch maùu ngheõn laïi, maùu xoâng leân oùc khieán anh ta ngaát ñi. Caùi Tyù tuy bò ñem baùn, nhöng noù sang ôû beân aáy chaéc cuõng ñöôïc côm aùo laønh. Keát cuïc, anh chaøng "haàu caän oâng lyù" yeáu hôn chò chaøng con moïn, haén bò chò naøy tuùm toùc laúng cho moät caùi, ngaõ nhaøo ra theàm.

4

Thì ra trong luùc chuùng noù bò oâng lyù tröûong ñieäu xuoáng boû ñoû, moät ngöôøi ñaøn baø trong laøng ñi qua troâng thaáy thöông haïi, ñaõ beá caùi Tæu cho buù vaø daét thaèng Daàn ñöa ñeán taän nhaø chò roài.

528

79

x

4

80

x

4

529 Baùc khoâng bò baét leân phuû laïi ñöôïc the veà ñaáy ö? 530 Baùc trai ñi ñaâu chöa veà? Hay laïi bò giaûi leân phuû roài chaêng?

81

x

4

531 Sau khi bò choù caén, chò Daäu ruït reø leân baäc theàm, muï nghò quaùt.

86

x

4

532

91

x

5

533

Toâi baùn caû con laãn choù cho vaø hai gaùnh khoai môùi ñöôïc hai ñoàng baûy baïc. Töôûng raèng ñuû tieàn noäp söu cho choàng, thì choàng toâi khoûi bò haønh haï ñeâm nay? Caùi boä xöông boïc trong da giaõy giuïa nhö moät con gaø bò baãy, sau cuøng, noù chæ coøn giaät töøng caùi chaäm döôùi sôïi thöøng luûng laúng.

10

x

5

13

x

5

534 Haén vöøa chöûi vöøa keâu laøng nhö bò ngöôøi ta caét hoïng. 535 Ñöôïc ít laâu, haén can döï vaøo moät vuï cöôùp bò baét giam.

16

x

5

536 Vaø laïi, bò moät con ñaøn baø goïi ñeán maø boùp chaân !

32

x

5

537

41

x

Coù laàn ngöôøi ñong ñöôïc moät haøo gaïo duùm vaøo vaït aùo vaø mua cho meï toâi - hoài aáy môùi leân ba, moät naém xoâi, ñaõ coá laån luùt, maø theá naøo cuõng bò moät chuû nôï tinh maét troâng thaáy, con meï aáy coù tieáng laø khe khaét. Baø cuùi ñaàu, nhö moät con meï aên caép luùa, bò tuaàn söông toùm ñöôïc.

84

x

5

538

5

109

x

5

539 Nhöõng ngöôøi chaúng may bò toùm boû tieàn ra ñuùt loùt. 540 Maõ khoâng troán chaéc la bò baét, laïi vaøi chuïc baïc chuoäc.

109

x

5

541

117

x

5

542

142

x

Caû Nhöôïng nöõa, Nhöôïng thaáy mình bò haõm haïi moät caùch voâ lyù laém. Toâi thöông tieác caùi nhaø cuûa toâi nhö ngöôøi ta thöông tieác moät ngöôøi vôï bò laâu ngaøy haét huûi.

5

543 Moãi laàn theá haén khoå hôn bò ngöôøi ta chaët coå.

190

x

5

544 Bò quaáy roái, haén hôi cau maët.

191

x

5

545

x

Nhöõng nhaùt choåi, tay meï ñöa roäng quaù, tay con bò giaät theo, caû ngöôøi ñi.

222

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

6

14

x

6

17

x

546 Y taéc coå, nhö troâng thaáy boá mình bò ñaùnh. 547 Ñaøn em vaãn bò boùc loät ñeán khoâng coøn caùi khoá. 548 Vaû laïi cuõng coù theå bò baét, bò loâi thoâi…

6

22

x

549 Vaø ñeán khi San bò baøo beùo trôû maët, thöù ngaàm ngaàm haû daï.

6

26

x

6

550

38

x

147

x

6

551

Roài caùi caùnh cöûa bò keùo vaøo, saùt xuoáng theàm gaïch keâu laïch xaïch. Ngöôøi nhaø queâ laøm quaàn quaät suoát ñôøi nhö moät keû chung thaân bò khoå sai maø chaúng coù quyeàn nghó ñeán gì hôn, ngoaøi moãi ngaøy maáy böõa côm gaïo ñoû nhö naâu, ñoän ngoâ khoai, maø hoï aên chaúng ñuû no, aên maûi nuoát voäi vaøng, nhö chæ coát ngoán thaät nhieàu, cho ñaày buïng thì thoâi, chaúng kòp bieát ngon. Bò ngöôøi ta cöôõi leân ñaàu, leân coå hay cöôõi leân ñaàu, leân coå ngöôøi ta, thì chaúng qua cuõng chæ laø nhöõng keû doát naùt ngu muoäi, bò giam haõm laâu ñôøi trong caùi khoå, trong söï tuø tuùng vaø thoái naùt.

552

6

149

x

6

163

x

553 Baø keâu leân the theù nhö keû bò caép giaät ñoà.

6

554

164

x

6

555

165

x

6

556

167

x

6

557

177

x

6

558

195

x

6

559

197

x

6

560

234

x

7

561

Toâi caùu söôøn, beïp boá ñoâi thuøng cuûa noù ra, hoø anh em chaån cho moät meû neân thaân, roài coøn bò toùm leân ñoàn, naèm moät ñeâm cho reäp ñoát. Vöøa noùi döùt, thì vôï anh xe laïi cöôøi ruù leân, nhö bò ngöôøi cuø naùch. Vaø chæ vôï, chò vôï buïng mang daï chöûa, bò boû bô vô vaøo giöõa luùc caàn coù ngöôøi ñôõ ñaàn, saên soùc nhaát… OÂng Baù Kieán ñaõ bao nhieâu laàn bò ngöôøi ta baét quaû tang nguû vôùi vôï ngöôøi ta, phaûi boû tieàn ra ñeå ñieàu ñình. Vaø laïi noù maø cöù bò oâng cheïn hoïng hay baøn taùn loâi thoâi thì coøn noùi naëng gì ! Tay oâng nhö chöïc cheùm vaøo maët anh kia, oâng laøm nhö bò anh kia sæ nhuïc ñeán oâng baø, toå tieân. Theâm vaøo ñaáy coøn moät leõ naøy maø y ngaïi thuù vôùi y: neáu Ñích veà, Ñích raát coù theålaïi giöõ chaân hieäu tröôûng nhaø tröôøng, vaø Thuù seõ chaúng coøn laø moät ngöôøi caàn; y raát coù theå seõ bò Ñích vaø Oanh coi reû. Nhöng cuõng vì theá maø bao phen Minh bò boïn kia tuùm laïi ñaùnh cho tuùi buïi.

8

x

7

562

Song daãu sao, naøng cuõng khoâng cho raèng nhö theá laø bò choàng haét huûi, vì naøng vaãn tin ôû taám loøng yeâu meán cuûa Minh.

18

x

7

563

31

x

7

564

32

x

Minh coù caùi caûm giaùc nhö bò nhöõng ngoïn thöông, nhöõng muõi teân saét xieân vaøo maét suoát sang taän phía sau gaùy. Nhìn qua ñoâi maët kính maøu tro, caùc vaät nhö nhuoäm moät saéc xaùm, nhö bò bao boïc trong laøn söông muø aûm ñaïm.

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

7

47

x

565 Vaên bò baïn haét huûi, laáy laøm khoù chòu, thì thaàm hoûi Lieân:

7

566

61

x

7

567

79

x

Em coù toäi tình gì maø bò chung thaân raøng buoäc vôùi moät ngöôøi taøn taät muø loøa, nhö bò ñaåy vaøo trong moät nhaø nguïc toái taêm. Naøng töôûng töôïng Minh ñoã traïng nguyeân bò nhaø vua eùp gaû coâng chuùa cho, hay trong moät böõa daï yeán taïi nhaø quan teå töôùng, moät coâ gaùi xinh ñeïp, con quan ñaïi thaàn neùm truùng caàu phaûi chaøng. Minh muoán ra ngay, nhöng laïi sôï bò caûn nhö hoâm tröôùc, chaøng oân toàn, leã pheùp noùi kheùo vôùi ngöôøi khaùn hoä "nhôø baåm giuøm quan ñoác" cho.

7

568

83

x

7

569

88

x

7

570

89

x

7

571

90

x

7

572

96

x

573

7

99

x

Chaøng ñöông ñaêm ñaêm nghó tìm lôøi giaûi ñaùp laïi ngöôøi khaùch nöûa ra chieàu khueâ caùc, nöûa ra chieàu giang hoà, ñeå khoûi bò lieät vaøo haïng queâ muøa cuïc kòch nhö Lieân, thì ngöôøi aáy ñaõ tieán laïi beân chaøng ngoài xuoáng roài keùo chaøng cuøng ngoài. Vöøa ra khoûi voøng toái taêm, chaøng nhö thoát nhieân bò quaêng vaøo giöõa nôi röïc rôõ. Nhö ngöôøi bò thu maát linh hoàn, Minh theo Nhung tieán veà phía vöôøn baùch thaûo. Moät ngöôøi coù buïng toát nhö chò, khoâng khi naøo bò choàng ñoái ñaõi laïi moät caùch baïc beõo nhö theá ñöôïc. Traùnh ñöôïc, qua ñöôïc caùi phuùt khuûng hoaûng ñoù laø trôû neân baäc nghóa hieäp. Neáu khoâng ta seõ bò lieät vaøo haøng voâ laïi ngay.

574 Taâm trí Minh cuïng ñang bò bao boïc trong ñaùm söông daøy.

7

117

x

575 Ñoù laø tieáng caây tre ôû ñaàu nhaø bò gioù lay ñaáy.

7

290

x

7

576

292

x

7

577

x

Cuõng vì caùi ngheøo aáy, maø töø thuôû nhoû anh Minh ñaõ phaûi chòu bao nhieâu noãi khoå sôû, thieáu thoán khoâng keå nhöõng noãi bò öùc hieáp maø nhöõng ngöôøi ngheøo ôû thôøi naøo cuõng phaûi chòu. Hoâm aáy anh ta ñöông ñi trong phoá, thì bò moät caùi oâ toâ töï nhieân boû ñöôøng nhaûy leân heø caùn phaûi.

292

578 Nhöng maø laïi bò ñaùnh thuoác meâ ngay.

7

293

x

7

579

302

x

7

580

316

x

7

581

x

Ñi laøm quaàn quaät suoát caû ngaøy ñeå nuoâi caû nhaø choàng, veà nhaø laïi bò choàng noù haønh haï. Thaèng Leâ hieåu ngay meï noù bò choù oâng Baù caén. Baùc Ñoái ñaët ngöôøi bò thöông xuoáng chieáu roài ra ñi. Chaøng laïi nhôù caùi ngaøy bò sa thaûi ôû sôû chaøng laøm, caùi gioïng noùi caû quyeát vaø laïnh luøng cuûa oâng chuû, caùi neùt maët chaùn naûn thaát voïng cuûa maáy ngöôøi anh em cuøng moät caûnh ngoä vôùi chaøng…

318

7

327

x

582 Maõy cheát nheù ! Maøy seõ bò phaït ! 583 Toâi bieát lôøi noùi cuûa toâi laøm anh bò baét hay khoâng.

7

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Ñeán phoá haøng Boät hoûi doø nhöõng ngöôøi chung quanh xöôûng xe, toâi bieát ñöôïc anh xe bò phaït ñeâm aáy laø Dö, vaø ôû trong moät daõy nhaø quaù ngaõ tö Khaâm Thieân.

584

327

7

x

585 Theá thaày ñaõ bieát vieäc chuù noù bò baét xe hoâm noï ?

328

7

x

Thaät cuõng laø caùi vaõ: nghe ñaâu chuù noù noùi hoâm aáy taïi ngöôøi khaùch ñi xe khoâng bieát noùi vôùi ngöôøi ñoäi xeáp theá naøo môùi bò baét, chöù khoâng cuõng chaúng vieäc gì.

586

328

7

x

336

7

x

587 Toâi bò ñuoåi roài anh aï.

588

336

7

x

Toâi veà nhaø khoâng chòu ñöôïc. Thaày toâi cöù uoáng röôïu say, roài chöûi maéng toâi laø ñöùa con baát hieáu phuï coâng cha meï, khoâng nghó gì ñeán nhaø cöûa, chæ ñua ñoøi anh em ñeán noãi bò ñuoåi.

337

7

x

589 Anh bò muoãi ñoát daøy ñaëc caû maët kia kìa.

590

7

x

Coøn hai em choàng naøng thì gheâ gôùm laém, thi nhau laøm cho naøng bò maéng theâm.

343

591 Xuaân bò loâi keùo vaøo trong voøng truïy laïc aáy.

401

7

x

7

592

403

x

8

593

18

x

8

594

26

x

8

595

29

x

8

596

49

x

8

597

50

x

8

598

50

x

8

599

50

x

8

600

50

x

Cha maát sôùm, maø nhaø thì ngheøo, thöôøng bò caùc baïn hoïc khaùc cheá gieãu hay khinh bæ, neân Xuaân vaø Tröôøng caøng neùp vaøo nhau ñeå töï veä vaø an uûi. "Chæ coù chuû nghóa xaõ hoäi, chuû nghóa coäng saûn môùi giaûi phoùng ñöôïc caùc daân toäc bò aùp böùc vaø nhöõng ngöôøi lao ñoäng treân theá giôùi khoûi aùch noâ leä” Rieâng ñoái vôùi thuoäc ñòa Phaùp, Baùc vaïch hai ñaëc ñieåm chung cuûa noù laø kinh teá noâng nghieäp thoâ sô laø chính vaø nhaân daân "bò tö baûn ñeá quoác chuû nghóa boùc loät khoâng ngöøng". Haø Noäi, Haûi Phoøng vaø moät soá thaønh phoá, xí nghieäp coù theå bò taøn phaù, song nhaân daân Vieät Nam quyeát khoâng sôï! Töø ñoù, chuùng toâi khoâng nhöõng bò aùp böùc vaø boùc loät moät caùch nhuïc nhaõ, maø coøn bò haønh haï, ñaâu ñoäc moät caùch theâ thaûm. Baát kyø ngöôøi baûn xöù naøo coù tö töôûng xaõ hoäi chuû nghóa cuõng ñeàu bò baét vaø coù khi bò gieát maø khoâng caàn xeùt xöû. ÔÛ xöù ñoù, ngöôøi Vieät Nam bò phaân bieät ñoái xöû, hoï khoâng nhöïng coù quyeàn töï do baùo chí vaø töï do ngoân luaän, ngay caû quyeàn töï do hoäi hoïp vaø laäp hoäi cuõng khoâng coù. Thöa caùc ñoøng chí, hôn hai möôi trieäu daân Vieät Nam, baèng hôn nöûa soá daân nöôùc Phaùp, ñaõ bò ñoái xöû nhö vaäy. Ñaûng xaõ hoäi caàn phaûi hoaït ñoäng moät caùch thieát thöïc ñeû uûng hoä nhöõng ngöôøi baûn xöù bò aùp böùc. Ngöôøi ta coù theå noùi hoï bò daùn vaøo goùt giaøy cuûa toâi, gaén chaët vôùi toâi nhö hình vôùi boùng.

601

8

54

x

8

602 Anh bò keát aùn 30 naêm khoå sai.

59

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

61

x

8

603

8

604

61

x

8

605

62

x

8

606

63

x

8

607

65

x

8

608

66

x

Theo Leâ-nin, caùch maïng ôû phöông Taây muoán thaéng lôïi thì noù phaûi lieân heä chaët cheõ vôùi phong traøo giaûi phoùng choáng chuû nghóa ñeá quoác ôû caùc nöôùc thuoäc ñòa vaø caùc nöôùc bò noâ dòch, vaø vaán ñeà daân toäc, nhö Leâ-nin ñaõ daïy chuùng ta, chæ laø moät boä phaän cuûa vaán ñeà chung veà caùch maïng voâ saûn vaø chuyeân chính voâ saûn. Giai caáp tö saûn caùc nöôùc thöïc daân ñaõ laøm gì ñeå kìm giöõ trong voøng aùp böùc bieát bao quaàn chuùng cuûa caùc daân toäc bò chuùng noâ dòch? Boä Thuoäc ñòa ñaõ ñaët ra keá hoaïch bieán nhieàu vuøng ôû chaâu Phi thaønh nhöõng vuøng ñoàn ñieàn roäng lôùn cuûa tö nhaân, vaø bieán daân baûn xöù ôû nhöõng nöôùc naøy thaønh nhöõng daân noâ leä thaät söï, bò troùi buoäc vaøo ruoäng ñaát cuûa nhöõng oâng chuû môùi, theá maø baùo chí cuûa chuùng ta vaãn im tieáng hoaøn toaøn veà ñieàu naøy. Baùo Nhaân ñaïo ñaõ ñaêng nhieàu baøi veà thaêng lôïi cuûa voõ só Xi-ki xöù Xe-neâ-gan, nhöng khoâng heà leân tieáng khi caùc coâng nhaân beán taøu Ña-ca, nhöõng ngöôøi ñoàng nghieäp cuûa Xi-ki bò bao vaây trong khi ñang laøm vieäc, bò baét vaø bò vöùt leân xe oâtoâ chôû veà nhaø giam vaø sau ñoù bò ñöa sang traïi lính ñeå roài trôû thaønh nhöõng ngöôøi baûo veä vaên minh, nghóa laø trôû thaønh lính. Sau ñoù, khi hoï trôû veà thì ñaõ thaáy ruoäng ñaát cuûa hoï bò boïn chuû ñoàn ñieàn, theo sau quaân ñoäi chieán thaéng, chieám maát. Môùi ñaây, sau khi chieám haøng nghìn heùc-ta cuûa ngöôøi Vieät nam ôû mieàn ngöôïc ñeå giao cho boïn ñaàu cô, caùc nhaø caàm quyeàn ñaõ phaùi maùy bay ñeán ñeå nhöõng naïn nhaân bò cöôùp boùc ôû ñaáy khoâng daùm nghó ñeán noåi loaïn. Nhöõng ngöôøi noâng daân bò cöôùp boùc, phaù saûn vaø bò ñuoåi ñi nôi khaùc laïi tìm caùch khai khaån ñaát ñeå laøm ruoäng.

8

609

66

x

8

610 Ai khoâng ñuû söùc mua thì bò ñuoåi ñi moät caùch taøn nhaãn.

66

x

8

611

67

x

8

612

67

x

8

613

Taát caû nhöõng ruoäng ñaát toát vaø ñöôïc töôùi nöôùc thì phaûi ñeå cho boïn thöïc daân di cö tôùi chieám. Daân baûn xöù bò ñuoåi ñi, hoï phaûi tìm nôi nöông töïa ôû nhöõng vuøng ven nuùi hay nhöõng nôi ruoäng ñaát khoù laøm aên. Trong 15 naêm, noâng daân ôû Ca-bi-li bò cöôùp maát 192090 heùc-ta ruoäng ñaát caøy caáy. Taát ca ruoäng ñaát ñeàu bò tòch thu heát. Chæ coù ngöôøi naøo chòu laøm coâng vieäc do caùc coâng ty aáy ñoøi hoûi thì môùio ñöôïc moät phaàn ruoäng nhoû.

68

x

8

614

ÔÛ moät vaøi ñòa phöông, soá ngöôøi bò baét laøm con tin thöôøng xuyeân laïi nhieàu baèng soá ngöôøi laøm vieäc deå ñeà phoøng moïi möu toan cuûa nhöõng ngöôøi laøm vieäc tìm caùch chaïy troán.

68

x

(3)

(4)

(5)

(6)

(1)

(2)

8

615

68

x

8

616

68

x

8

617

69

x

8

618

69

x

8

619

69

x

Haønh trình caøn queùt daân Phan ôû Cu-noâ, laøng vaø vöôøn traïi bò taøn phaù. Haønh binh caøn queùt laøng Beâ-ca-nít, laøng bò ñoát truïi, 3000 caây chuoái bò chaët. Haønh binh caøn queùt laøng Ca-a, laøng bò phaùt, vöôøn traïi hoaøn toaøn bò phaù truïi. Haønh binh caøn queùt laøng A-bi-ma-phan, taát caû nhaø cöûa ñeàu bò ñoát, vöôøn traïi bò phaù. Haønh binh caøn queùt laøng A-xam-pha-mi, laøng bò phaù; caùc laøng ven soâng Boâm ñeâuø bò ñoát.

8

620

69

x

8

621

69

x

8

622

69

x

623

8

ÔÛ Coâng-goâ thuoäc Bæ, naêm 1891 daân soá laø 25 trieäu, theá maø ñeán naêm 1911 chæ coøn coù 8 trieâuï röôõi. Nhöõng boä laïc He-re-roï vaø Ca-ma ôû thuoäc ñòa cuõ cuûa Ñöùc taïi chaâu Phi ñaõ hoaøn toaøn bò tieâu dieät, 8 vaïn ngöôøi bò gieát trong thôøi gian Ñöùc chieám ñoùng vaø 15.000 ngöôøi bò gieát trong thôøi kyø "bình ñònh" naêm 1914. Trong moät vuøng khaùc vôùi 4 vaïn daân da ñen, chæ trong 2 naêm ñaõ coù 2 vaïn ngöôøi bò gieát, nöûa naêm sau 6.000 ngöôøi nöõa bò gieát vaø bò thöông taät. Nhöõng maõnh xöông taøn ñaõ raûi raùc traéng khaùp caùc oác ñaûo vaø laøng maïc bò taøn phaù. Tình caûnh cuûa nhöõng ngöôøi coøn soáng soùt thaät khuûng khieáp: noâng daân bò cöôùp maát phaàn ruoäng beù nhoû "ñeå daønh" cuûa mình, thôï thuû coâng maát ngheà, coøn ngöôøi chaên nuoâi thì maát suùc vaät.

69

x

8

69

x

8

69

x

624 Chæ sau 7 naêm moïi caùi ñeàu bò phaù hoaïi. 625 Laøng maïc tan taønh, vöôøn traïi hoang taøn, gaø vaø deâ bò gieát.

71

x

8

626

Ngöôøi ta töøng thaáy ôû Ñoâng döông, ôû Ma-da-gaùt-sca nhöõng daân baûn xöù bò ngöôïc ñaõi, ñaùnh ñaäp vaø bò boû tuø.

8

627

72

x

8

628

72

x

8

629

72

x

8

630

Trong luùc ngöôøi baûn xöù bò tuø ñaøy vì nhöõng duyeân côù vu vô, thì boïn thöïc daân vaø boïn quan cai trò phaïm toäi gieát ngöôøi, hoái loä, mua baùn chöùc töôùc, aên caép, vaãn nheï böôùc thang maây. Toâi muoán noùi ñeán hai vieân chöù ôû An-gieâ-ri hoài thaùng tö vöøa toài, ñaõ bò toá caùo coâng khai veà toäi duøng giaáy tôø giaû maïo, veà toäi thuït tieàn coâng quyõ cuøng caùc toäi naëng khaùc, nhöng laïi ñöôïc tha boång. Toâi cuõng muoán noùi ñeán maáy vò uûy vieân Hoäi ñoàng tö vaán ngöôøi AÂu cuõng ôû xöù thuoäc ñòa ñoù, phaïm toäi gieát ngöôøi hay quaû tang ñoàng loõa gieát moät daân baûn xöù, maø vaãn khoâng bò ngöôøi ta ñuïng gì ñeán. Caùc baïn haõy töôûng töôïng giöõa laøn soùng ngöôøi aáy baäp beành moät xaùc ngöôøi da ñen bò xoâ ñaåy, ñaùnh ñaäp, giaøy xeùo, xaâu xeù, chöûi ruûa, bò ñaù töø goùc naøy sang goùc khaùc nhö moät quaû boùng,

75

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

ñaàm ñìa maùu me, roài cheát.

75

8

631

x

Caùi xaùc ngöôøi bò xaâu xeù naùt nhöø nhö moät taám gieû raùch kia, chính laø ngöôøi da ñen, naïn nhaân cuûa tuïc ñoù. Toaøn thaân ngöôøi aáy quaèn quaïi nhö moät con raén bò ñaùnh daäp nöûa mình dang dôû soáng dôû cheát.

76

632

8

x

76

8

x

633 Ngöôøi da ñen bò nöôùng chín, bò thui vaøng, chaùy thaønh than.

Nhöng trong khi ñoù thì treân maûmh ñaát nhaøy nhuïa môõ vaø khoùi, moät ñaàu laâu ñen, naùt beùt, bò thui chaùy, khoâng ra hình thuø gì nöõa, nhaên nhoù moät caùch ñaùng sôï vaø hình nhö muoán hoûi vaéng maët trôøi ñang saép laën raèng: "Vaên minh laø nhö vaäy ñoù sao?"...

8

634

76

x

79

x

8

635

Nhöõng ngöôøi da ñen bò baét ñeàu bò buoäc coå, buoäc tay, buoäc chaân vôùi nhau, thaønh töøng ñoâi moät. Roài ngöôøi ta laïi duøng moät caùi xích daøi buoäc thaønh töøng chuoãi 20 hay 30 ngöôøi moät. Nhöõng ngöôøi oám bò coi laø haøng hoùa ñaõ hö hoûng khoâng baùn ñöôïc, bò quaúng xuoáng bieån.

79

8

636

x

8

637

79

x

Nhöõng ngöôøi noâ leä coøn soáng soùt bò ñem ñoùng daáu vaø ñaùnh soá baèng saét nung ñoû nhö suùc vaät vaäy, ngöôøi ta ñeám hoï baèng taán, baèng "kieän" chöù khoâng phaûi baèng ñaàu ngöôøi. Hôn 15 trieäu ngöôøi da ñen ñaõ bò chôû sang Myõ trong nhöõng ñieàu kieän nhö vaäy: ñoä 3 trieäu ñaõ cheát doïc ñöôøng hay bò neùm xuoáng bieån. Coøn nhöõng keû vì choáng cöï hay noåi loaïn maø bò gieát thì khoâng keå…

8

638

79

x

Moät teân vieân chöùc kia khoe laø moät mình haén ñaõ gieát 150 ngöôøi baûn xöù, chaët 60 baøn tay, ñoùng treân caây thaäp töï raát nhieàu ñaøn baø vaø treû con, vaø treo raát nhieàu xaùc ngöôøi ñaõ bò vaèm leân töôøng caùc laøng maø haén ñöôïc trao cho cai trò.

80

639

8

x

640 Hoï bò baét taát caû laø 30 ngöôøi.

80

8

x

80

8

641

x

81

8

642

x

8

643

81

x

8

644

Nhöõng con tin naøy bò nhoát vaøo choã thieáu khoâng khí, thieáu aùnh saùng, thieáu aên vaø ngay caû nöôùc uoáng cuõng thieáu nöõa. Naêm 1911, ngöôøi YÙ, trong coù 3 ngaøy maø ñaõ bieán ngoaïi oâ Ma- si-y-a thaønh loø saùt sinh. 4000 ngöôøi baûn xöù bò gieát ôû ñoù. Moät chính phuû ôû Caùp ñaõ tuyeân boá: "Neáu ngöôøi baûn xöù maø ñi vaøo con ñöôøng khoâng tuaân leänh vaø noåi loaïn, thì hoï seõ bò thaúng tay queùt saïch khoûi nöôùc hoï, vaø seõ coù nhöõng daân toäc khaùc ñeán thay theá hoï". Ngöôøi ta seõ thaáy raèng moät vaøi teân thöïc daân giaøu coù leân nhanh choùng thì cuõng ñuùng vaøo luùc daân soá nhöõng mieàn bò boùc loät giaûm bôùt ñi khoâng phaûi laø khoâng nhanh choùng.

81

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

82

x

8

645

Vaø ngöôøi ta cuõng caûm thaáy roõ, qua quyeàn saùch, noâng daân laø thaønh phaàn ñoâng ñaûo nhaát, bò boùc loät naëng neà, nhöng chöa giaùc ngoä caùch maïng. Vaø ngöôøi ta cuõng caûm thaáy roõ, qua quyeån saùch, noâng daân laø thaønh phaàn ñoâng ñaûo nhaát, bò boùc loät naëng neà, nhöng chöa giaùc ngoä caùch maïng, coâng nhaân naêng ñoäng hôn, giaùc ngoä hôn, cuoäc caùch maïng töông lai phaûi tieán haønh trong söï lieân minh coâng noâng.

84

x

8

646

84

x

8

647

8

648

85

x

85

x

8

649

87

x

8

650

Chính vì theá ma ngaøy xöa, nöôùc Vieät Nam laø cuûa chung cuûa moät daân toäc cuøng moät doøng maùu, cuøng moät phong hoùa, cuøng moät lòch söû, cuøng moät truyeàn thoáng, cuøng moät tieáng noùi, ñaõ bò thöïc daân Phaùp ñem chia caét ra laøm naêm baûy maûnh. Chuùng aùp giaûi cha meï, vôï con nhöõng ngöôi bò xöû töû ñeán phaùp tröôøng ñeå baét hoï xem haønh hình ngöôøi ruoät thòt. Vöøa phænh nònh, vöøa duøng vuõ löïc, chuùng ñöa ngöôøi daân queâ ñi chieán ñaáu xa queâ höông haøng vaïn daëm, ñeå neáu khoâng hy sinh, khoâng thaønh pheá nhaân, maø soáng soùt trôû veà thì cuõng bò loät aùo quaàn, ñoà ñaït, chæ coøn trô "caùi thaân taøn ma daïi" maø thoâi". Moãi moät phuï nöõ, moät treû em bò ñaùnh, bò gieát ñeàu laøm taùc giaû ñau ñôùn, vaø bieåu hieän cao ñoä cuûa söï ñau ñôùn, trong hoaøn caûnh taïm thôøi baát löïc aáy laø keâu trôøi maø phaân bua: "em beù bò loät traàn truoàng, ngöôøi thieáu nöõ bò moå buïng, caùnh tay traùi cöùng ñôø giô quaû naém leân trôøi laõnh ñaïm". Ñaây laø lôøi moät baïn ñoàng nghieäp noùi vôùi chuùng toâi: giai caáp voâ saûn baûn xöù ôû Ñoâng döông töø baáy laâu nay bò boøn ruùt baèng thueá thueá khoùa, söu dòch ñuû moïi thöù, bò boïn quan laïi cöôõng eùp mua röôïu vaø thuoác phieän.

x

8

651

88

x

8

652

90

x

8

653

654

8

Nhöõng ngöôøi bò baét ñi ñeàu bò giam vaøo traïi lính vaø ñöôïc gaùn cho ñuû thöù teân, naøo laø lính taäp, naøo laø thôï chuyeân nghieäp, thôï khoâng chuyeân nghieäp, v.v…. Nhöõng ngöôøi bò toùm ñi nhö theá taát nhieân laø khong haøo höùng gì vôùi caùi ngheà maø ngöôøi ta coät vaøo coå hoï. Nhöng neáu quaû thaät ngöôøi Vieät Nam phaán khôûi ñi lính ñeán theá, thì sao laïi coù caùi caûnh toáp thì bò xích tay daãn veà tænh lî, toáp thì trong khi chôø ñôïi xuoáng taøu, bò nhoát trong moät tröôøng trung hoïc ôû Saøi goøn, chung quanh coù lính Phaùp canh gaùc, löôõi leâ tuoát traàn, suùng leân ñaïn saün?

90

x

90

x

655 Nhöõng vuï troán lính vaø ñaøo nguõ ñeàu bò ñaøn aùp khoâng gôùm tay.

8

8

656

Mình traàn truoàng, hai tay bò troùi ghì, nhöõng naïn nhaân khoán khoå doù bò baét buoäc phaûi chaïy nhanh qua caùc thoân xaõ döôùi laøn roi voït khoâng ngôùt, ñeå "laøm göông"!

91

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

8

95

x

657 Thaáùy bò baén, hoï kinh hoaûng chaïy taùn loaïn.

8

658

96

x

8

659

96

x

Nhö Ñoäi Vaân laø moät ngöôøi yeâu nöôùc chieán ñaáu maáy naêm trôøi choáng laïi söï cai trò, ñaõ bò cheùm taïi Haø Noäi, ñaàu ñem beâu ôû Baéc Ninh, xaùc neùm xuoáng soâng Hoàng. Toáng Duy Taân sau möôøi naêm roøng raõ chieán ñaáu tuyeät voïng cuõng bò baét vaø bò cheùm. Ngay beân döôùi toâi moät ngöôøi Vieät Nam bò gioäi nöôùc soâi, boûng töø ñaâuø ñeán chaân, phaùt ñieân leân muoán nhaûy xuoáng bieån.

8

660

97

x

8

661

97

x

8

662

x

101

8

663

101

x

8

664

101

x

8

665

101

x

8

666

102

x

8

667

102

x

8

668

103

x

8

669

104

x

Cuoäc vaät loän chôùp nhoaùng vöøa chaám döùt thì moät gaàu nöôùc soâi thöù hai doäi xuoáng do moät baøn tay thaønh thaïo, theá laø ñeán löôït chính ngöôøi cha bò luoäc chín. Nhö theá nghóa laø baùât cöù luùc naøo, ngöôøi daân Vieät Nam cuõng coù theå bò baét ñi, eùp laøm nhöõng coâng vieäc cöïc nhoïc nhaát, maø côm laïi khoâng ñöôïc aên no, tieàn thì reû maït: hoï bò tröng taäp khoâng thôøi haïn roài bò vöùt boû xa queâ höông haøng traêm caây soá. Nhöõng ngöôøi noâng daân Vieät Nam noùi rieâng, laïi caøng phaûi eø coå ra maø chòu söï baûo hoä aáy moät caùch thaûm haïi hôn: laø ngöôøi Vieät Nam, hoï bò aùp böùc; laø ngöôøi noâng daân, hoï bò ngöôøi ta cöôùp ñoaït. Ñoù laø vì hoï bò aên caép khaép moïi phía, baèng moïi caùch, do Nhaø nöôùc, do boïn phong kieán taân thôøi, do nhaø thôø. Ngöôøi ta coøn baét nhöõng keû xaáu soá bò maát ruoäng phaûi noäp thueá cho maõi ñeán naêm 1910, maëc duø ruoäng ñaát cuûa hoï ñaõ bò töôùc ñoaït töø naêm 1895. Haøng bao nhieâu laøng ñaõ bò töôùc ñoaït ñi nhö theát, vaø ngöôøi baûn xöù laâm vaøo caûnh phaûi lao ñoäng cho boïn chuùa phong kieán taân thôøi, boïn naøy chieám ñoaït khi ñeán 90% thu hoïaïch. Vì laõi suaát tính theo loái caét coå, neân ngöôøi Vieät Nam khoâng theå traû nôï ñuùng haïn; theá laø taát caû ruoäng ñaát caàm coá bò rôi vaøo tay Nhaø chung. Phaùp qua nhö theá, chuùng ta thaáy raèng döôùi chieâu baøi daân chuû, ñeá quoác Phaùp ñaõ ñem vaøo Vieät Nam taát caû caùi cheá ñoä trung coå ñaùng nguyeàn ruûa, keå caû cheá ñoä thueá muoái, raèng ngöôøi noâng daân Vieät Nam bò haønh hình vöøa baèng löôõi leâ cuûa neàn vaên minh tö baûn chuû nghóa vöøa baèng caây thaùnh giaù cuûa Hoäi Thaùnh dò hôïm. Haøng tuaàn leã, ñaøu laâu cuûa nhöõng ngöôøi lính bò gieát cau maøy nhaên maët treân nhöõng chieác coïc tre, doïc caùc con ñöôøng lôùn ôû thaønh phoá Haø Noäi. Soá ngöôøi bò cheùm coù ñeán haøng traêm, soá bò ñem ñi ñaøy khoâng sao keå xieát.

8

670

104

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

8

671

104

x

8

672

108

x

8

673

108

x

8

674

108

x

8

675

108

x

8

676

x

109

8

677

109

x

8

678

109

x

8

679

x

110

8

680

111

x

8

681

111

x

8

682

x

114

8

683

x

Laøng naøo cho moät ngöôøi yeâu nöôùc truù nguï thì laøng aáy bò keát aùn. ÔÛ Pheùt-môña-la, moät ngöôøi baûn xöù bò keát aùn moät naêm tuø vì toäi aên troäm. Nhöõng haøo muïc, bang tröôûng trong laøng cuõng bò baét phaûi ñöùng xem caûnh aáy. Xong ñaâu ñaáy, chuùng phaù nhaø cöûa, chuùng baét suùc vaät, chuùng nhoát nhöõng ngöôøi ñaøn baø bò haõm hieáp vaøo moät caên nhaø ñeå cho chính boïn ñao phuû naøy canh gaùc vaø tieáp tuïc moïi vieäc daâm oâ aáy cho ñeán hôn moät thaùng sau. Coøn oâng giaø kia thì bò hai teân trong boïn lính, khi keùo ñeán ñaõ say bí tæ, ñem thieâu trong moät ñoùng cuûi haøng maáy giôø lieàn ñeå laøm troø vui vôùi nhau. Treân maûnh ñaát baèng phaûng tröôùc kia laø ruoäng muoái, ba caùi xaùc cheát cöùng ñô giô naém tay leân trôøi voâ tình, coøn xaùc oâng cuï giaø thì gheâ gôùm laøm sao, cuõng traàn truoàng nhö theá, nhöng vì bò thieâu chaùy neân khoâng nhaän ra maët muõi nöõa, môû chaûy ra leânh laùng ñaõ ñoâng laïi vaø da buïng phoàng leân, chín vaøng oùnh aùnh nhö da con lôïn quay." Buoåi toái hoâm ñaùnh chieám Chôï Môùi, moät só quan cuûa tieåu ñoaøn chaâu Phi troâng thaáy moät anh tuø binh khoûe maïnh, khoâng thöông tích; saùng hoâm sau vieân só quan ñaõ thaáy anh aáy bò thieâu cheát môõ chaûy nhaày nhuïa, da buïng phoàng leân vaøng oùng aùnh. Moät nhaân vieân nhaø ñoan ñoøi vaøo nhaø moät ngöôøi baûn xöù, chuû nhaø khoâng chòu, haén beøn ñoát nhaø vaø ngöôøi vôï chuû nhaø bò hun khoùi, daét con chaïy ra ñeå khoûi cheát thieâu, thì haén ñaùnh chò gaõy chaân. OÂng giaø, ñaøn baø, treû con, taát caû ñaùm ngöôøi aáy ñeàu baån thæu, raùch röôùi, maët hoác haùc, maét ñoû ngaàu leân vì soát, treû con bò loâi theo vì böôùc khoâng kòp Moät coâ giaùo baûn xöù bò baét giaûi veà tænh lî, coå ñeo goâng, ñaàu phôi traàn döôùi aùnh naéng nhö thieâu ñoát. Thaùng Möôøi moät 1922, 600 thôï nhuoäm Chôï lôùn bò bôùt löông ñaõ quyeát ñònh baõi coâng. Neâáu ngöôøi ta chæ caét moät voøi thoâi, thì caùi voøi kia vaãn tieáp tuïc huùt maùu cuûa giai caáp voâ saûn, con vaät vaãn tieáp tuïc soáng vaø caùi voøi bò caét ñöùt laïi seõ moïc ra. Vì theá noù khoâng vöøa loøng vôùi vieäc ñoïc nhöõng baøi dieãn vaên roãng tueách vaø ñöa ra nhöõng nghò quyeát nhaân ñaïo ñeå uûng hoä caùc daân toäc bò aùp böùc, maø caùch maïng Nga daïy cho hoï ñaáu tranh.

114

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

8

684

115

x

8

685

115

x

8

686

x

117

8

687

117

x

688

8

x

Ñoù laø laàn ñaàu tieân trong lòch söû, giai caáp voâ saûn ôû caùc nöôùc phöông Taây ñi xaâm chieám vaø giai caáp voâ saûn caùc nöôùc bò xaâm chieám ôû phöông Ñoâng ñaõ thaân maät naém tay nhau vaø cuøng nhau tìm caùch ñaáu tranh choáng chuû nghóa tö baûn laø keû thuø chung cuûa hoï moät caùch hieäu quaû. Sau cuoäc Ñaïi hoäi lòch söû aáy, maëc daàu ñang vaáp phaûi nhöõng khoù khaên trong nöôùc vaø ngoaøi nöôùc, nöôùc Nga caùch maïng vaãn khoâng heà moät phuùt do döï trong vieäc giuùp ñôõ caùc daân toäc bò aùp böùc maø noù ñaõ thöùc tænh baèng cuoäc caùch maïng anh duõng vaø thaéng lôïi. Vaø maëc daàu soá löôïng cuûa hoï ñaùng leõ phaûi laøm cho hoï coù söùc maïnh, caùc daân toäc bò aùp böùc ñoù vaãn chöa thöïc söï ñöùng leân töï giaûi phoùng ñöôïc, bôûi vì hoï chöa hieåu ñöôïc giaù trò cuûa söï ñoaøn keát daân toäc vaø ñoaøn keát quoác teá. Neâu leân cho giai caáp voâ saûn ôû nhöõng nöôùc maø giai caáp tö saûn coù thuoäc ñòa moät taám göông veà nhöõng ñieàu hoï coù theå vaø phaûi laøm ñoái vôùi nhöõng anh em cuûa hoï ñang bò aùp böùc. Veà maët kinh teá, anh em vaãn phaûi chòu naøo thueá thaân, naøo söu dòch laø hai thöù ñoùng goùp naëng neà, hoaøn toaøn traùi haún daân yù; roài coøn phaûi ñoùng thueá muoái; laïi bò ñaàu ñoäc vì röôïu vaø thuoác phieän, bò cöôõng baùch tieâu thuï röôïu vaø thuoác phieän nhö ôû Ñoâng döông; bò ñi gaùc ñeâm nhö ôû An-gie-ri ñeå canh phoøng taøi saûn cho boïn caù maäp thöïc daân.

118

8

120

x

689 Neâuù mình leân tay khoâng, thì bò ñaù ra khoûi cöûa ngay.

8

690

123

x

Chuùng ta thöû ñi theo oâng ta ñeán taän Haø Noäi, ñeán taän nhaø lao trung taâm (Hoûa Loø), ñeán taän goùc xaø lim, nôi ngöôøi ñoàng baøo kính meán cuûa chuùng ta bò giam caàm. Caùi con ngöôøi ñaõ phaûn boäi giai caáp voâ saûn nöôùc Phaùp, nhaø chính khaùch ñaõ bò nhöõng ngöôi ñoàng hoäi ñuoåi ra khoûi ñoaøn theå, con ngöôøi ñaõ töø boû quaù khuù, töø boû loøng tin vaø giai caáp vaø nhaø cöûa ñeå xa laùnh boïn cöôùp nöôùc, soáng xa lìa Toå quoác, luoân luoân bò chuùng goâng cuøm ñaøy ñoïa trong nhaø giam, ngaøy ñeâm mang hình aûnh ruøng rôïn cuûa maùy cheùm keà coå.

691

8

123

x

692 Hôõi ñoàng baøo bò aùp böùc, bò boùc loät !

8

126

x

8

693

126

x

8

694

x

136

Moät beân laø maët traän caùch maïng goàm caùc daân toäc thuoäc ñòa bò aùp böùc vaø giai caáp coâng nhaân bò boùc loät treân toaøn theá giôùi. Maëc daàu thieáu phöông tieän, thieáu kinh nghieäm vaø bò giaëc Phaùp tìm moïi caùch ñeå phaù hoaïi, ta vaãn thu ñöôïc nhieâuø keát quaû toát sau moät naêm thi ñua. Kieàu baøo ôû nöôùc ngoaøi vaø ñoàng baøo trong vuøng bò taïm chieán cuõng ñeán tuøy hoaøn caûnh maø thi ñua.

8

695

137

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

8

696

Ñoàng baøo vaø chieán só laïi nhôù raèng: trong muøa xuaân vöøa qua, giaëc Phaùp bò ta ñaùnh baïi nhieàu traän.

139

x

140

x

8

697

155

x

8

698

158

x

8

699

159

x

8

700

179

x

8

701

179

x

8

702

Töø caùc cuï giaø toùc baïc ñeán nhöõng ñoàng baøo ôû vuøng bò taïm chieám, töø nhaân daân mieàn ngöôïc ñeán mieàn xuoâi, ai cuõng moät loøng noàng naøn yeâu nöôùc, gheùt giaëc. Ñoàng baøo mieàn Nam ñang bò ñaøy ñoïa döôùi cheá ñoä daõ man cuûa Myõ - Dieäm. Nhöng aâm möu thaâm ñoäc aáy ñang bò nhaân daân Vieät Nam, Laøo, Cam-pu-chia, In-ñoâ-neâ-xi-a kieân quyeát ñaùnh baïi vaø seõ ñaùnh baïi hoaøn toaøn. 1/7 ruoäng ñaát bò boû hoang, 1/2 ruoäng ñaát khoâng coù nöôùc töôùi ñeå caøy caáy, caùc coâng trình thuûy lôïi ñeàu bò phaù huûy, 1/4 soá traâu boø bò giaëc baén gieát. Haøng chuïc vaïn noùc nhaø, haøng traêm thò traán lôùn nhoû bò ñoát truïi. Soá nhaø maùy ñaõ ít oûi laïi ñeàu bò giaëc taøn phaù, maùy moùc bò thaùo dôõ mang ñi, saûn xuaát bò beá taéc. Ñöôøng xaù, caàu coáng, xe coä phaàn lôùn bò phaù hoaïi. Treân chieán tröôøng mieàn Nam, chæ tính trong hai muøa khoâ vöøa qua, soá quaân ñòch bò tieâu dieät laø: 290.000, trongñoù coù 128.000 quaân Myõ vaø chö haàu. Chieán dòch muøa khoâ tröôùc (naêm 1965-1966), toång soá quaân Myõ, quaân nguïy vaø chö haàu laø 700.000, ñaõ bò quaân du kích mieàn Nam ñaùnh, loaïi ra ngoaøi voøng chieán ñaáu 114.000 teân. Chieán dòch muøa khoâ 1966-1967, toång soá quaân ñòch laø 1.200.000 teân ñaõ bò loaïi ra ngoaøi voøng chieán ñaáu 175000 teân. Vì muïc tieâu hieän nay cuûa Ñaûng laø ñaáu tranh thoáng nhaát nöôùc nhaø, ñeå thöïc hieän moät nöôùc Vieät Nam hoaø bình, thoáng nhaát, ñoäc laäp, daân chuû, vaø giaøu maïnh; laøm cho caû nöôùc khoâng coøn ai bò boùc loät, xaây döïng moät xa hoäi môùi, trong ñoù moïi ngöôøi ñöôïc sung söôùng aám no.

188

x

703

8

704 Laïc haäu vaø thoaùi boä thì seõ bò quaàn chuùng boû rôi.

191

x

8

221

x

8

705

222

x

8

706

x

8

707

Töø ngaøy bò ñeá quoác Phaùp xaâm chieám, nöôùc ta laø moät xöù thuoäc ñòa, daân ta laø vong quoác noâ, Toå quoác ta bò giaøy xeùo döôùc goùt saét cuûa keû thuø hung aùc. Heã coøn moät ngöôøi Vieät Nam bò boùc loät, thì ngheøo naøn, thì Ñaûng vaãn ñau thöông, cho ñoù laø vì mình chöa laøm troøn nhieäm vuï. Nhö Nguyeãn Thò Chaâu suoát 1300 ngaøy bò ñòch duøng cöïc hình tra taán.

203

x

8

708

Moät laø vì Baùc raát yeâu meán caùc chaùu, hai laø vì Trung thu naêm ngoaùi nöôùc ta coøn bò aùp böùc, caùc chaùu coøn laø moät baày noâi leä treû con, maø Trung thu naêm nay nöùôc ta ñaõ ñöôïc töï do, vaù caùc chaùu ñaõ thaønh nhöõng ngöôøi tieåu chuû nhaân cuûa moät nöôùc ñoäc 236

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

laäp.

8

709

237

x

8

710

248

x

8

x

9

711

9

712

10

x

9

713

13

x

9

714

15

x

9

715

29

x

Tröôùc heát, Baùc noùi caùc chaùu bieát raèng: Baùc thöôøng nhaän ñöôïc thö nhi ñoàng ôû vuøng taïm bò chieám, maùch vôùi Baùc thöïc daân vaø buø nhìn hung aùc theá naøo, caùc chaùu aáy khoå theá naøo vaø ñaáu tranh oanh lieät theá naøo. Nhaân daân lao ñoäng ta ôû mieàn xuoâi cuõng nhö ôû mieàn nuùi, ñaõ bao ñôøi chòu ñöïng gian khoå, bò cheá ñoä phong kieán vaø thöïc daân aáp böøc boùc loät, laïi kinh qua nhieàu naêm chieán tranh. Nhöng, vì vaäy maø taát caû nhöõng ngöôøi nguï cö ôû caên nhaø naøy boãng thaáy mình baáy laâu chæ laø nhöõng keû ngu heøn, khoâng nhìn thaáy nguoàn lôïi to lôùn sôø sôø tröôùc maét vaø nhaát laø thaáy mình bò hôùt tay treân. Maët taùi nhôït, baát thình lình Töï boãng coù caûm giaùc mình luùc naøy nhö moät toäi phaïm bò baét quaû tang. ÔÛ ñaây, Töï xa laùnh caùi phoàn taïp, traàn ai, taùch ra khoûi ñôøi soáng ñang bò töôùc daàn nhöõng giaù trò ñích thöïc, khoâng giao tieáp vôùi nhöõng chuyeän taàm phaøo, thoùi suøng baùi ñoàng tieàn vaø söï traùo trôû thoâ baïo. Daàm deà moà hoâi vôùi caùi ñaàu nhö ñaàu Toân Ngoä Khoâng bò voøng kim coâ cuûa Phaät toå Nhö Lai thít boù. Traàn thaønh giöôøng vaét moät chieát xilíp valide maøu hoàng nheøo nheõo nhö moät boâng hoa bò nhaøu naùt, laïc loõng giöõa khung caûnh ngheøo naøn vaø buoàn teû. Vaø Thuaät ñaõ coù phaàn ñuùng khi noùi raèng, caùi gaùc xeùp chæ laø hang ñoäng ñeå anh, moät thaèng ñaøn oâng baát löïc, bò haét huûi, troán laån, töï an uûi mình.

716

9

30

x

717 Traán ngöôøi roài bò ngöôøi traán laïi ñaáy!

9

32

x

718

9

Vaø laï thay, caùi ñoái töôïng bò Xuyeán vaø Trình leân aùn, teân thuû phaïm chieám ñoaït bò nguyeàn ruûa, Quyønh, töù tuaàn, chaéc nòch nhö moät boác-xô chuyeân nghieäp, ñaàu huùi cua, maët troøn lì, aùo phoâng caù xaáu traéng, quaàn sooùc adidas, thaät phong löu, laïi laëng leõ huùt Capstan, vaãn ñieàm tónh nhö moät keû ngoaïi cuoäc.

33

x

719 Nhöng saép ngoaët ra ñöôøng phoá lôùn anh laïi bò maéc keït.

9

36

x

Hai maët troáng thaät ra ñaõ bôït baït töø laâu, vöøa roài laïi bò moät keû naøo ñoù nghòch ngôïm thoïc tay ñaâm thuûng vaø keùo cho raùch roäng ra, nay nhìn thoâng thoáng töø beân noï sang beân kia.

720

9

50

x

9

61

x

721 Caåm nhö bò chaïm noïc, nguùc ngaéc caùi coå ngaén, ñaàm moà hoâi.

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Daïo ñoù chöa coù söï suy ñoài, tröø vuï kyû luaät moät ban thò uûy chia beø reõ phaùi maát ñoaøn keát vaø coù ñoâi ba vuï luyeán aùi baát chính, bò quy keát laø sa ñoïa veà loái soáng.

9

722

x

9

723

69

x

Phaùt bieåu cuûa Kha gioáng nhö söï phaùt hieän ra mình traàn truoàng cuûa Añam vaø EÂvô sau khi aên traùi taùo caám vaø haäu quaû cuûa Kha tieáp nhaän sau ñoù cuõng töông töï nhö söï tröøng phaït cuûa Gieâhoâva Ñöùc Chuùa Trôøi vôùi Añam vaø EÂvô: hoï bò ñaåy xuoáng traàn gian. Chæ coøn boán ñaàu daây dai bò caét, loaèng ngoaèng boán neùt veõ ngueäch ngoaïc trong khoâng gian.

724

9

73

x

725 Toång kho nhaø nöôùc coøn bò moi nöõa laø.

9

74

x

9

726

80

x

84

x

9

727

Bò doàn vaøo theá cuøng, Caùi chaám phaåy lieàu cheát xoâng vaøo cuoäc möu sinh vôùi moät yù chí phuïc thuø hung haõn hôn ngöôi. Keû khoâng coù naêng löïc suoát ñôøi bò cheøn eùp. Ñeán aùnh saùng ñieän cuõng coù theå bò ñaùnh caép. Soáng ôû caùi thôøi buoåi moïi giaù trò tinh thaàn coù nguy cô bò trieät haï maø vaãn khaêng khaêng caùi quy taéc "soáng taát, cheát gioã" oâng thaáy coå kính ngaøn naêm.

728

9

88

x

9

88

x

729 Coøn nhöõng giaù trò bò vuøi laáp caàn phaûi ñöôïc phuïc hoài ?

9

730

91

x

731

9

Noù ñaõ bò anh laøm maát theå dieän tröôùc maët coâ beù Y cuøng lôùp maø noù yeâu vuïng nhôù thaàm. Vì noù coù ngöôøi baùc laøm ôû vaên phoøng tænh uûy, nôi taäp trung caùc nguoân thoâng tin, nhaát laø töø khi anh choáng laïi caùc quyeát ñònh sai traùi cuûa maáy keû caàm quyeàn thieån caän vaø bò coi laø phaàn töø xaáu caàn

92

x

732 Höõu ñaõ bò coâng an baét roài. Bò coi laø moät phaàn töû gaây roái.

9

93

x

Lòch söû, baèng vai troø cuûa caùc thaày, theå hieän nguyeän voïng khoâng bao giôø muoán bò ñöùt ñoaïn.

733

9

108

x

734 Vaø keát quaû laø ba möôi saùu ñöùa bò loaïi ra khoûi voøng chieán.

9

117

x

735 Thaày coâ bò coâ laäp, bò gieãu côït, bò keát toäi.

9

117

x

736

9

118

x

Nhöng, caùc ngaû ñöôøng veà Boä ñaõ bò chaën roài. Coâng vaên thö töø thaày göûi ñi ñeàu bò giöõ laïi ôû Böu ñieän.

737 Töï bò töôùc ñoaït daàn.

9

132

x

9

738

x

145

9

739

156

x

9

740

x

Thì ra Thuaät bieát toûng möu ñoà cuûa Caàm, coi Caåm nhö Tröông Nghi ngöôøi nöôùc Nguïy chuyeân ñi du thuyeát caùc nöôùc chö haàu, moät baän, bò nghi laáy troäm ngoïc bích cuûa töôùng quoác nöôùc Sôû, bò ñaùnh traêm roi, vôï khoùc, than: Neáu chaøng khoâng ñi du thuyeát thì sao phaûi caùi nhuïc naøy. Quaù laø hoïc troø bò thaày phaùt vaán baát thình lình, caùc coâ lieàn buoâng kim, moùc, ngaån ra roài aáp a aáp uùng. Baûo raèng khoâng xem thì seõ bò quy keát laø boû qua moät cô hoäi giaùo duïc hoïc sinh.

156

(3)

(4)

(5)

(6)

(1)

(2)

9

741

163

x

9

742

164

x

743

9

Nhöng daùn ôû tôø baùo töôøng Coâng ñoaøn môùi ñöôïc nöûa giôø, noù lieàn bò Döông "kieåm duyeät" boùc boû. Döông töï coi mình laø vò laõnh tuï anh minh cuûa taäp theå, nhöng treân thöïc teá oâng laïi bò taäp theå coi thöôøng ngaàm ngaàm. Vì lôïi nhuaän boán traêm phaàn traêm thì coù bò treo coå cuõng xoâng vaøo cô maø.

166

x

9

744 Moân Vaên, moân daïy cuûa Töï ñaõ bò goïi ra giöõa ñaáu tröôøng .

181

x

9

745

200

x

9

746

203

x

9

747

205

x

9

748

226

x

9

749

231

x

750

9

Cuøng khaéc khoaûi lo aâu veà söï sa suùt cuûa nhaân caùch oâng thaày vaø ngheà thaày ñang coù nguy cô bò caøo baèng nhö moät keá sinh nhai. Laïi bò thaèng huyeän Quaùt ñoàng höông doát ñaëc caùn taùu, möu ñoà boû röôïu laäu vaøo vöôøn nhaø khoâng xong, laäp tang chöùng giaû, vu oâng coù lieân laïc vôùi hoäi kín, ñaåy oâng leân mieàn thöôïng du lam sôn chöôùng khí. Ñoù laø ba ñieàu maø ai ôû cöông vò laõnh ñaõo cuõng luoân bò quaàn chuùng ñoøi hoûi vaø khoâng theå thoûa maõn ñöôïc. Vaø thaày, ngöôøi ñaïi dieän cho tình caûm vaø yù nguyeän taäp theå, tieán thaúng tôùi choã noù ngoài, khuoân maët thaày luùc ñoù laø khuoân maët chuùng em, nhöõng keû bò baùng boå. Em ñaõ thaáy khoâng ít nhöõng caùn boä haønh chính, nhöõng kyõ thuaät vieân nhö nhöõng oâng phaùn coøm aên ñoùi maëc raùch, nhaãn nhuïc, maø vaãn luoân sôï seät bò traùch maéng quôû phaït ñaáy, thaày aï. Thaày ngoài treân thuøng chieác xe ba baùnh töø ñaâu môùi veà coù daùng veû moät keû bò aùp ñieäu tôùi hieän tröôøng.

234

x

9

751 Boá laõo aáy hoài daïy hoïc mieàn nuùi bò thoå phæ baét.

235

x

9

752 Ngöôøi bò chaïm noïc laø Thaûnh.

242

x

9

753

249

x

9

754

250

x

9

755

251

x

9

756

Töï laø moät taám loøng traéc aån aùy naùy khoân cuø ng khi nhìn thaáy con ngöôøi ôû trong caûnh ngoä bò laêng nhuïc, khoâng ñang taân, keå caû khi khoâng coù naêng löïc cöu mang; huoáng hoà, ôû tình huoáng naøy, vôùi anh chæ laø moät caùi trôû tay. Thaûnh töø luùc bò Döông pheâ phaùn, vaãn khoâng theå hoaø nhaäp vôùi khoâng khí cuûa cuoäc tranh luaän, che mieäng ngaùp. Bôûi vì nhö vaäy laø boïn treû coøn ñoäc laäp suy nghó, coøn khoâng bò boïn ngöôøi nhö caùc oâng xoû muõi ! Ñeán nhö thaày Khoång töû coøn bò ñöùa treû con cheâ khoâng phaûi laø keû ña tri kia maø.

255

x

9

757

262

x

9

758

288

x

9

759

x

Moät laàn, hai cha con bò moät truøm phæ kheùt tieáng gian aùc cuøng bieät kích nhaûy duø xuoáng baét ñöôïc, ñaõ töôûng theá laø heát. Maét Töï vaãn chöa rôøi loã cöûa soå, nhö ñang ño ñi ño laïi khoaûng trôøi vöøa bò töôùc ñoaït. Sau nhöõng giôø phuùt oàn aõ, taát baät, ñöôïc tónh laëng, Töï môùi nhaän ra con ngöôøi ta thaät laø giaøu coù, vaø chaúng khi naøo coù theå bò 289

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

töôùc ñoaït heát saïch ñöôïc.

9

298

x

760 Treân gaùc xeùp Töï nhö bò caàm tuø.

9

761

x

Theøm khaùt vaät chaát, ao öôùc moät ñôøi soáng no ñuû, sung söôùng maø bò leân aùn, maø bò mieâu taû moät caùch gieãu côït vaø khinh reû, thì thaät laø baát caän nhaân tình.

305

762

9

Vaø nhìn theo sôïi toùc mai bò keùo daøi ra oùng aùnh trong aùnh ñieän, anh boãng thoùt tim vì nghe thaáy tieáng chò töï nhieân cuõng nhö cöû chæ nöõ tính quen thuoäc noï.

310

x

9

763 AÙnh sao bò ñaåy haún ra, bò caùi choát cöûa haõm chaët laïi.

312

x

9

764

313

x

9

765

316

x

9

766

317

x

9

767

x

321

9

768

x

321

769

9

Hoï voán chæ laø moät, nhöng bò phaân chia, taøch bieät soáng rieâng leû maø ngaøy ñeâm khaéc khoaûi nhôù thöông nhau. Hoï laø hieän töôïng song sinh bò caét rôøi. Song le vaán ñeà khoâng phaûi ôû choã anh bò ñoïa ñaày hay anh coù theå cheát? Nhöng chaúng leõ laø ñeå thoûa maõn oaùn thuø rieâng, yù ñoà rieâng maø nhöõng danh hieäu cao quyù nhaát cuõng coù theå bò ñaùnh traùo voâ lieâm sæ ñeán nhö vaäy. Nhöõng tình caûm chaân thaønh, trong saùng nhaát cuûa anh bò beâu rieáu. Anh suoát ñôøi ngay thaúng, thieän chí, thieän taâm, vaäy maø suoát ñôøi anh bò löøa loïc, phaûn boäi. Anh, teân trí thöùc quøen, ñoái töôïng caêm gheùt cuûa boïn con buoân, keû bò ngay chính vôï mình khinh reû vaø caém söøng.

323

x

9

770 Coù tin laø thaày Thuaät bò coâng an baét khoâng !

336

x

Thuaät raát ñaùng bò trò toäi khi haén daùm môû moàm noùi raèng chieán höõu quyeàn löïc laø söï chieám höõu tinh teá, khoân ngoan hôn chieám höõu tö lieäu saûn xuaát nhieàu laàn.

9

771

339

x

9

772

x

Roài boãng nhieân nhö moät keû ñoät ngoät bò bòt maét, maát phöông höôùng, oâng ñöa hai baøn tay quôø quaïng xung quanh, löng gaäp cong laïi, ñaàu chuùc xuoáng vaø chui chuùi vaøo gaàm baøn.

343

9

773 Sao baûo bò coâng an baét ?

351

x

9

361

x

774 Hình nhö ñaàu anh bò keïp torng moät voøng ñai saét.

9

Söï nghieäp thì thieâng lieâng maø anh laïi daán thaân trong vai keû bò löu ñaøy, quôû phaït.

775

367

x

9

776 Toâi coù caûm giaùc heøn töø ngaøy bò neùm vaøo ñoäi nguõ caùc anh.

368

x

9

777 Danh döï, caùi maø oâng luoân thaáp thoûm sôï bò maát.

372

x

9

778

Dieãn vieân caûi löông hay laø baø chò daâu cuûa anh, nöõ nhaân vieân bò sa thaûi vì nhaäp nheøm tieàn coâng quyõ ôû Intershop ?

376

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

9

779

410

x

9

780

417

x

9

781

422

x

9

782

433

x

9

783

434

x

Cuoái cuøng thì haàu nhö taát caû chuùng em ñeàu bò cuoán huùt vaøo côn loác vó ñaïi cuûa chieán tranh, chuùng em ñeàu noái goùt thaày vaø chò Phöôïng. Thuaät tieâu bieåu cho moät keû bò chaø ñaïp roài sau ñoù töï mình ñaùnh maát mình luoân. Chuùt ao öôùc ñònh danh cuõng khoâng ñöôïc chaáp nhaän. Bò chaën caùc ngaû ñöôøng. Bò bít caùc loái thoaùt. Bò doàn ñeán chaân töôøng. Laàn thöù hai, con lôïn röøng truùng baãy keïp cuûa mình, chaân maéc, mieäng keâu roáng nhö bò choïc dao nhoïn vaøo coå. Coù maáy con môùi ñeán, raäm ròch chaân, coøn haêng maùu gaây goå, bò chuû taùt cho maáy caùi, laïi ñöùng im nhö ngöïa ñaù. Giaät mình vì caùi cheùn bò ñaäp, taát caû nhöõng saâu röôïu ñang gaèm maët xuoáng maâm coã, ñeàu phaét ñaàu, ngaång leân, nhôùn nhaùc.

784

9

438

x

785 Bò con ma suoái noù gheïo? Bò con ma nuùi noù treâu ?

9

442

x

Con thoû bò soùi ñuoåi phi vöøa gioáng kieåu con caày, vöøa gioáng kieåu con ngöïa.

786

9

442

x

9

447

x

9

467

x

787 Toâi cuõng bò noù daùn caùi giaáy naøy ôû cöûa hai laàn. 788 Vaø ngöôøi noù böøng böøng nhö bò thieâu ñoát.

Chæ coù noù, noù bò taùch haún ra khoûi ñôøi soáng bình dò thöôøng ngaøy.

789

9

467

x

9

467

x

9

482

x

790 Nhöng ñeán naêm haêm tö tuoåi thì noù bò caùch ly. 791 Ai cuõng muoán mình khoâng bò boùc loät aùp böùc.

9

792

494

x

9

793

500

x

9

794

Caùi traùn hôi doâ, nhöng toùc khoâng bò caïo nhö nhieàu coâ, vuoát leân, coøn loøa xoøa, khieán cho göông maët khoâng thoâ cöùng. Chaûo coøn bò sai khieán, coøn laø vaät hy sinh cho caùc boâ laõo, coøn laø thöù ñeå hoï maø caû vôùi boïn ngöôøi Kinh. Bò baät ra khoûi giöôøng, laõo voäi choáng tay ñeå khoûi rôi xuoáng ñaát !

501

x

Vaäy maø oâng cuõng bò phang moät gaäy roài bò troùi nghieán laïi vaø hoâm sau maët raàu raàu, xaùch hai con gaø soáng hieán ñeán quyø döôùi chaân laõo hung thaàn choät, daäp ñaàu, van væ: "Thoâi thì gaïo ñaõ naáu thaønh côm, boá cho coâ Maùy veà vôùi toâi".

795

9

512

x

796 Mieäng coù muoán noùi cuõng nhö bò khaâu laøm sao khaùc ñöôïc !

9

513

x

9

797

513

x

9

798

514

x

Thì ngay luùc aáy ñaõ coù moät tôø giaáy veõ hình oâng bò khaåu AK xoái ñaïn daùn ôû cöûa vôùi doøng chöõ: "Maøy chòu ñöôïc maáy vieân ñaïn?" Con traâu bò moät roi quaát, nhoai coå keùo saùu caây coät troøn to baèng coå chaân ngöôøi moät aùm khoùi, truoäi tuoät ñi. Coù caây bò nöôùc xoùi, reã noåi, leânh kheânh nhö caùi coång ngöôøi ñi qua coøn loït.

9

799

516

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Khu röøng ñaõ coù töø ngaøn naêm nay nhö bò moät gioâng ñaù che khuaát neân ít ngöôøi bieát tôùi, keå caû Taây khi ñaõ chieám huyeän lî vaø coá Vinh ñöa ñaïo thôø Chuùa Trôøi veà Lao Chaûi.

800

9

516

x

801 Coù leõ laø röøng ñaõ phaïm phaûi toäi loãi gì ñoù neân bò trôøi quôû phaït.

9

517

x

9

802

517

x

9

803

519

x

9

804

519

x

9

805

531

x

9

806

Daân caùc xaõ khoâng ai daùm beùn maûng tôùi khu röøng bò tröøng phaït aáy. Cho neân saùng aáy khi boïn Traùng, Löø vaø coâ Xoùa leo qua caùi gioâng ñaù löøng löõng leân ñeán vuøng ñaát naøy, thì keû bò khua ñoäng tröôùc heát laø luõ caày caùo. Moät con caày ñöïc, maët ngaén chuûn, mình daøi, giaø ñeán noãi raâu ria cuït thuït luït, noù ñaõ xôi phaûi ñeán moät traêm con gaø cuûa cuï Lình, bò cuï Lình goïi laø thaèng Thoå phæ, ñang ñi thì gaëp Traùng. Maø caùi oâng Kyù moàm nhö bò khaâu, khoâng ñoái ñaùp ñöôïc caâu naøo vôùi thaèng Chænh caû. Sao hoâm laøm ma khoâ, cuï Saêng noùi oâng cuï bò ñaïn Vieät Minh baén.

533

x

9

807

x

551

9

808

555

x

9

809

556

x

810

Coá Vinh bò chaët ñaàu luùc oâng ñang gaäp coå, ñaém mình trong côn aên naên tröôùc töôïng Chuùa taïi ngoâi nhaø thôø Lao Chaûi, moät trong nhöõng nôi oâng ñaõ daønh toaøn boä söùc löïc vaø nieàm tin cho coâng nghieäp laáp ñaày khoaûng troáng taâm linh cho ñaùm daân sôû taïi. OÂng Ñoûa nhìn thaáy, roõ raøng laø nhìn baèng maét mình: moät gaõ trai, caùi gaõ bò ma ñoùng daáu, ñang oâm coâ Maùy, ngaõ ngöôøi trong buïi oâ roâ giaø. Bò coâ ñoái ñaùp caät vaán ôû caùi loø reøn, Læ khoâng muoán gaëp maët coâ nöõa. Caùi vaùch che ñaàu hoài bò ai keùo maïnh, hôû hoaùc moät khoaûng roäng.

9

560

x

9

811 OÂng bò troùi thít töø buøng tôùi ngöïc baèng daây da traâu.

560

x

9

560

x

9

567

x

9

812 OÂng bò treo leân saø nhaø. 813 Ngöôøi ta ñang baûo: kheùo khoâng bò löøa ? 814 OÂng böôùc ra cöûa thì bò ngay moät caùi boùng ñoå aáp vaøo ngöôøi.

567

x

9

815 Nghe noùi baø vôï caû bò chöûi öùc quaù phaûi aên laù ngoùn töï vaãn.

587

x

9

816

589

x

9

817

x

Nhöng, chaïy qua khoaûng ñaát troáng, quay ñaàu laïi, noù nhaän ra laø mình ñang bò ñuoåi. Chaïy thaúng, anh ta hoâ hoaùn moïi ngöôøi ñoå ra thì noù seõ bò ñaäp cheát töôi.

591

9

818 Löøa ngöôøi, laïi bò ngöôøi löøa.

592

x

9

819

592

x

9

820

Noù phaûi bò baét soáng, bò toùm gaùy, bò ñöa ñeán tröôùc maët ngöôøi yeâu cuûa anh ta kia. Noù phaûi bò baét soáng chöù khoâng theå chæ laø moät caùi xaùc - moät caùi xaùc thì giaù trò gì.

593

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

9

600

x

821 Vaây caùnh maøy bò chaët heát roài.

9

822

605

x

9

823

Chim cu gaùy, bò ñaïn coøn bay xa ñöôïc. Coøn maøy, bò ñaïn maøy khoâng nhaác noåi caùi chaân ñi nöûa böôùc ñaâu, höôu aø ! Coâ Seo Di baét tröôït pa-pao maáy baän, bò noù laáy heát caû khaên, voøng tai, voøng coå.

608

x

609

x

9

824

825

9

x

Tuy vaäy caûi sôû nguyeän aáy vaãn aâm thaàm soáng dai daúng trong noù, keå caû quaõng ñôøi sau, noù soáng khoán khoå, vì laønh maø heøn, luoân bò boïn ñaøn anh baét naït, caáp chæ huy baét beû, caùc cuï beà treân sai phaùi, boù buoäc, luoân luoân sôï haõi, luoân luoân khieáp ñaûm. Theá maø, khi bò ñaøy leân khu röøng naøy, noù khoâng nghó theá. Neáu nghó ñöôïc raèng noù coù theå ñeû con ñöôïc thì chöa chaéc noù ñaõ ôû tôùi möôøi laêm naêm treân röøng !

609

9

609

x

826 Con höôu bò choâng caém vaøo moät baép ñuøi.

Ong röøng döõ laém, maø nghó cho cuøng, coù con naøo bò cöôùp giaät maø chòu moät beà. Noù ñaõø ñi laáy maät ong, noù ñaõ bò ong ñoát ñeán phaùt oám, noù bieát.

827

9

611

x

828 Bò ñoát, noù khoâng sôï.

9

612

x

829 Caùi "aùo giaùp"cuûa noù bò ñaâm thuûng öû ?

9

613

x

9

613

x

830 OÂng Chaêng bò baét roài.

9

831

618

x

9

832

623

x

Ñaïo lyù cuûa oâng laø theá, laø chæ muoáùn baét nhoát taát caû ai yeáu hôn mình, laø to moàm vu caùo, daùm döïng chuyeän boá ñeû bò Vieät Minh baén cheát. Chò thaáy roõ noù khaäp khieãng, töø moät buïi caây böôùc ra: chaân noù söng taáy, noù bôùi bò raén ñoäc caén, nôi veát thöông dòt moät naém laù nhoû, buoäc vaøo baép chaân baèng moät laït traéng. Con ngöôøi naøy ñaõ bò boïn oâng Saêng giam trong röøng möôøi laêm naêm roài ñaây.

833

9

624

x

834 Anh bò raén caén aø ?

9

624

x

835 Phaûi, haén bò ñaøy aûi treân röøng laâu roài neân cuõng hoùa quen.

9

625

x

836 Anh khoâng bò hoå chuùa baét thaønh hoå.

9

628

x

Ñöôøng môùi môû chöa roäng, môùi chæ ñuû ngöïa thoà ñi, löôïn vaèn veøo, ngoi töø chaân doác leân vaø tôùi ñaây, nôi caùi gioâng ñaù ñaõ bò mìn ñaùnh baêng ñi, môû moät khoaûng roäng thoaûi maùi quaù.

837

9

629

x

9

630

x

838 Ñi nhö bò sai khieán.

OÂng Chuû tòch chôi khaêm laõo, hay ngheãnh ngaõng ? Laõo ñaõ bò baét quaû tang veà caùi toäi loaïn luaân ö ?

839

9

633

x

840 Coâ Xoùa bò troùi hai tay, moàm bò nheùt gieû.

9

653

x

Nhöng tay vaãn bò troùi moät caùch kín ñaùo, giaây troùi níu vaøo hai caùi coïc baét cheùo tröôùc löng ngöïa.

841

9

653

x

842 Caùi duø troøn xoe, döôùi noù laø moät coâ gaùi ñeïp bò troùi.

9

653

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

9

655

x

9

657

x

843 Caùi ñaïi gia ñình baáy laâu bò laõo aùp cheá luïc ñuïc. 844 Haén bò truy naõ nhö moät keû quaáy phaù.

9

Thöïc ra, coâ khoùc vì öùc, vì thaáy mình bò löøa doái, chöù khoâng phaûi thaáy sôï haïi, tuyeät voïng.

845

657

x

9

846 Xoa vaãn bò troùi tay.

659

x

9

847 Nhaän ñöôïc tin Xoùa bò baét coùc, Traùng ñaõ leân ngöïa ngay.

660

x

9

667

x

848 Nhöng ngaøy hoâm ñoù haén laïi bò raén caén.

9

849

668

x

9

Thuù aên laù caây bò thuù aên thòt saên baét.Thuù aên thòt nhoû bò thuù aên thòt to baét. Roài ñeán löôït con thuù to nhaát laïi bò con raén xanh ngaén nguûn haïi laïi. Anh chò ôi, chính noù laø con caày aên cöôùp maät ong, ñaõ bò toâi baén cheát ñaáy.

850

669

x

9

851 Ñaïo ñaõ nhaït daàn töø luùc oâng Coá Vinh bò Saêng chaët ñaàu.

674

x

9

852 Ta laïi bò noù löøa.

675

x

9

676

x

853 Chaûo noù cuõng bieát noù bò löøa neân noù veà roài.

9

854

x

Coù ñieàu keû bò baét maát tính ngöôøi, thaønh hoå, muoán trôû laïi laøm ngöôøi, cuõng phaûi töï ñaøo hoá, loùt laù han, naèm leân, möôøi ba ngaøy sau môùi truùt ñöïôc boä da hoå kia.

676

Khueâ ñaõ quaù quen thuoäc vôùi khu röøng suoát ngaøy ñeâm doäi vang nhöõng traän bom haát tung töøng ñaùm reã caây vaø ñaùt ñaù, nhöõng cuoäc chuyeån quaân trong taàm suùng cuûa ñòch, nhöõng con ñöôøng tieàm nhaäp ôû vò trí taäp keát quaân bò ñòch phaùt quang.

10 855

9

x

10 856

Nhöõng caây muø u moïc xunh quanh goø bò ñaün töø khi naøo khoâng bieát chæ coøn trô nhöõng caùi goác.

19

x

19

x

10 857 Löôïng côûi chieác aùo bò chaùy traûi xuoáng beân moät goác muø u.

10 858

21 - 22

x

10 859

23

x

10 860

28

x

10 861

Kinh quyeát ñònh cho ñoaøn ôû theâm moät ngaøy nöõa ñeå tìm vaø doø la tin töùc thì bieát Löôïng ñaõ bò ñòch baét. Sau cuøng mình bieát caäu bò baét, vaø mình ñoaùn khoâng kheùo chuùng noù ñaõ "laøm thòt" caäu roài! Anh Löôïng aï, nhaø noù bò bom cheát moät ñöùa em leân naêm, baø meï bò thöông naëng, nhaø bay maát khoâng coøn moät maûnh vaùn ! Laäp töùc moät tieáng "chít" rung leân cuûa chuù chuoät ñoàng beùo nuùc coå ñaõ bò keïp chaët giöõahai ngoùn tay raát maûnh.

29

x

10 862 Hoài ñoù, anh bò ñòch baét trong chuyeán ñi vôùi chính uûy Kinh.

31

x

10 863

Tình caûm, caùi phaàn yeám meàm trong taàm hoàn Löôïng töø thuôû naøo ñaõ bò boïc kín giöõa moät caùi gai goùc cöùng nhaéc, laø tieáng noùi vaø caùi nhìn ñaày nghieâm nghò, vaø caû söï suy nghó cuûa Löôïng cho raèng mình ñi baét quen vôùi moät ngöôøi con gaùi, phaûi chieàu chuoäng hoï thaät laø phieàn phöùc vaø maát thì giôø.

33

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

10 864

45 - 46

x

10 865

55

x

10 866

70

x

10 867

99

x

10 868

106

x

10 869

108

x

10 870

116

x

Treân nhöõng thaân caây hai beân, moät vaät ñoû saäm do lôùp voû beân ngoaøi bò töôùc xô thaønh moät ñöôøng thaúng töø thaân caây naøy sang thaân caây khaùc. Töø treân hai söôøn nuùi doác thaúm nhö hai taàng nhaø gaùc nhìn choõ sang nhau, caûnh saéc nöôùc Laøo hieän ra ngay tröôùc taàm maét nhöõng ngöôøi lính, ñeïp nhö moät böùc tranh luïa vöøa bò giaëc Myõ ñem ñoát chaùy nham nhôû. Aùnh löûa haét xuoáng maët nöôùc phaúng laëng moät vuøng raùng ñoû bò khuaáy ñoäng bôûi maùi cheøo cuûa moät chieác thuyeàn con vöøa quaêng löôùi lao vuùt qua, moät oâng cuï giaø ñöùng ôù be thuyeàn noùi chuyeän vôùi ngöôøi con gaùi baèng tieáng Laøo ñòa phöông, tieáng hai cha con ngöôøi ñaùnh caù ôû giöõa soâng vaêng vaúng sang choã Löõ vaø Khueâ cöù baäp boõm ... Chò coøn nhôù khoâng, ngaøy xöa toâi coù ñeán nhaø cuøng oâng cuï, hoài toâi bò ñòch baét. Ñoù laø nôi boïn thaùm baùo ñaõ qua laïi nhieàu laàn vaø coøn ñeå laïi nhieàu daáu tích: moät caùi beáp, vaøi ba hoá caù nhaân kieåu phoøng ngöï, nhöõng maåu eùt xaêng khoâ, moät taám aûnh ñaøn baø khoûa thaân bò xeù naùt… Neáu ñòch töø beân trong baén côõ suùng maùy töø ñaïi lieân trôû leân, boä ñoäi taäp kích trong ky röøng lau tieán ra coù theå bò löôùt söôøn. Nhöng maø haõy nhôù laáy: Maøy baùo cho boá bieát thì tao seõ gieát maøy!" Haén voäi vaøng nhö ñang bò boùng ma ñuoåi Toâi laø ngöôøi troàng caây, moät caùi caây bò moái thì phaûi haï noù xuoáng.

10 871

118

x

121

x

10 872 Maët ñaát ñaõ bò xôùi loän leân.

10 873

123

x

10 874

127

x

OÂng coù theå nhôù kyõ hình daùng moät caùi loâ coát, moät daõy haøng raøo cuûa moät caùi vò trí ñaõ bò san baèng töø ñaàu khaùng chieán choáng Phaùp. Toâi ñaõ vieát cho chò aáy bieát taát caû tin töùc, ôû nhaø meï vaø thaèng em bò bom, ñaõ maát ! Bôûi vì veát thöông bom bi phaïm vaøo ruoät nhieàu choã quaù, bò giaét loã khoâng gaép ra ñöôïc.

10 875

127

x

10 876

132

x

10 877

135

x

Hai chaân sau bò troùi chaët maø noù vaãn coù theå nhaûy choàm choàm nhö moät con hoå döõ, moät haøng ba loâ vaø quang soït, cuøng moät bao bì ñöïng ca la thaàu ñeå beân ñöôøng bò noù huùc ñoå tung toùe. Tieåu ñoäi anh laàn ñoù ñöôïc leänh leân tieáp öùng cho trung ñoäi baïn bò vaây treân moûm ñoài 31. Caùi thaèng Myõ laàn ñaàu tieân Khueâ gaëp, bò moät nhaùt leâ anh ñaâm xuyeân qua hoâng, coù leõ phaûi cao hôn Khueâ nöûa meùt laø ít.

10 878

136

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Mình chæ nhôù caùi thaèng cuoái cuøng, mình baét noù laøm tuø binh, maët noù coøn non choeït, ñaàu huùi troïc, caúng tay caúng chaân daøi nhö vöôïn, khi bò baét nöôùc maét nöôùc muõi noù chaûy roøng roøng !

10 879

139

x

Bôûi vì ngay luùc ñoù, hai chieác "EÙp" ñaõ tôùi truùt bom chaùy xuoáng giöõa söôøn ñoài 31, chuùng noù huûy heát xaùc cheát boïn lính cuûa chuùng, vaø thaèng Myõ bò mình baét cuõng chung moät soá phaän aáy.

10 880

140

x

10 881 Chính mình cuõng bò thöông laây vôùi caùi thaèng Myõ bò baét.

140

x

148

x

10 882 Boä quaân phuïc cuûa Kinh ñaõ bò hôi bom xeù raùch töøng maûng. 10 883 Thò traán Khe Sanh bò quaân ta taán coâng ñaàu tieân

152

x

10 884

152

x

10 885

152

x

10 886

153

x

10 887

153- 154

x

10 888

Vaø chæ trong voøng nöûa thaùng, caû taäp ñoaøn cöù ñieåm Khe Sanh ñaõ bò rôi vaøo tay quaân ta. Caùi vò trí then choát coâng söï chaéc chaén coù hôn moät ngaøn teân chieán giöõ bò quaân ta san baèng raát goïn gheõ trong moät ñeâm ñaõ khieán cho boïn caàm quyeàn vaø töôùng taù taän beân Myõ heát söùc hoang mang lo sôï. ÔÛ ñaây, Boä töï leänh vieãn chinh Myõ luoân luoân bò uy hieáp bôûi moät yù ñoà chieán dòch ngaám ngaàm vaø raát linh hoaït, khoâng theå naøo döï ñoaùn heát ñöôïc. Haàu nhö luùc naøo treân maët ñaát cuõng coù nhöõng khuoân maët thaäp thoø quan saùt, nhöõng boùng daùng chaïy ñi chaïy laïi giöõa caùc ñoaïn chieán haøo bò phaù hoaïi ñeå khieâng xaùc cheát, ñeå nhaët haøng tieáp teá töø treân maùy bay thaû xuoáng, nhöõng chuyeán maùy bay ñoå xuoáng saân voäi vaõ vaø hoát hoaûng ñeå laáy thöông binh... Haén lao ñeán tröôùc moät ñoaïn haøng raøo lieàn bò moät loaït ñaïn khaùc, töø noøng khaåu AK cuûa Löôïng baén truùng vaøo giöõa ngöïc.

161

x

10 889

x

Haén ñaõ bò moät vieân ñaïn baén truùng baép ñuøi khoâng bieát töø bao giôø, maùu loang moät vuõng döôùi choã baøn chaân beân traùi chæ coøn chieác taát xaùm, moät chieác giaøy ñaõ rôi ñaâu maát.

161

10 890

161

x

10 891

162

x

10 892

x

163

10 893

x

Löôïng chæ kòp ñeå maét nhìn qua moät löôït caùi thaèng vöøa bò anh baén cheát roài quay sang teân tuø binh. Caùnh tay daøi vaø hai beân maù bò daây theùp gai caøo söôùt nhieàu choã, caû tuùm loâng ñoû ñoû vaøng vaøng moïc loaên xoaên töø öùc xuoáng ñeán buïng cuõng coù nhieàu veät maùu khoâ, daáu tích ñeå laïi sau cuoäc chaïy troán nhöng khoâng thoaùt. Phaùn vaø Löôïng ñöa teân tuø binh vöøa bò baét xuoáng ñaàu khu vöïc choát cuûa boä binh ñeå hoûi cung. Môùi troâng thaáy chöøng aáy, maët muõi haén ñaõ traéng trôït nhö vöøa bò vaét heát maùu, coù veû haén khoâng coøn caûm xuùc ñöôïc ñieàu gì ngoaøi noãi sôï haõi ñeán khuûng khieáp.

164

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

10 894

165

x

10 895

Noù vöøa khoe vôùi toâi, noù bieát tröôùc neáu phaûi ñi lính khi ra maët traän nhaát ñònh noù khoâng cheát maø chæ bò ñaïn vaøo chaân. Bôûi vì hoài nhoû noù chôi baén cung vôùi thaèng anh, noù bò moät phaùt teân baén truùng vaøo goùt chaân.

165

x

166

x

10 896 Noù khai laø vì sôï bò chuùng mình ñem ñi baén.

10 897

166

x

10 898

168

x

10 899

172

x

10 900

173

x

10 901

x

Nhöng moät soá tình hình sinh hoaït cuûa lính vaø só quan ñang bò bao vaây haén chaúng bieát chuùt gì veà nhöõng taøi lieäu quaân söï Löôïng ñang caàn bieát. Toâi vaø moät thaèng nöõa, chuùng toâi phaûi ngoài vaù nhöõng laù côø Myõ bò baén raùch, ñeå noù trôû neân laønh laën. Boïn ñòch töø döôùi chaân ñoài xung phong leân, thaèng naøo cuõng bò baén truùng ñaàu. Nhieàu laøn baùc Ñaûo ñaõ töøng daãn nhöõng teân lính Myõ bò baét ñi "tham quan" caùc "di tích" nhö vaäy. Nhöõng teân lính Myõ bò baét rôi vaøo tay baùc ñeàu ñöôïc ñoái xöû töû teá, ñuùng nhö chính saùch Maët traän, vaø thaèng naøo cuõng ñöôïc dòp "ñi thaêm boïn ñoàng ñoäi vöøa yeân giaác treân chieán tröôøng Vieät Nam".

173

10 902

Boïn Myõ bò baét buoåi saùng coù taát caû ba ñöùa: Thaèng Thompt "lính thôï may", moät thaèng cao leâu ñeâu nhö moät caàu thuû boùng roå, moät thaèng nöõa ñeo kính, ñaàu hoùi.

174

x

174

x

10 903 Haén laø moät sinh vieân nhaân chuûng hoïc bò ñoäng vieân.

10 904

179

x

10 905

180

x

10 906

181

x

10 907

182

x

10 908

183

x

10 909

183

x

10 910

184

x

10 911

Trong khi ñoù, caùc khu röøng giaø vaø röøng tranh chung quanh nhö bò xeû ra bôûi hai luoàng ngöôøi ñi. Soá phaän boïn naøy nhö moät ñaùm maây ñen bò côn gioâng baõo thoåi giaït ñi khaép nôi. Boøn taøn quaân Huoäi San phaûi ñoùng traïi beân ngoaøi haøng raøo ñeå aên ôû nhö moät baày choù bò xua ñuoåi. Haén nhö moät con thuù ñaõ bò luøa vaøo cuõi, Xieâm coù theå taïm thôøi ñaøng hoaøng maø soáng khoâng coøn bò ñe doïa nöõa. Moät laàn, Xieâm bò haén cöôõng hieáp ngay ôû ngoaøi röøng vaø chính laàn aáy chò coù chöûa. Chieàu hoâm aáy, oâng cuï quay veà nhaø thaáy con daâu vaãn coøn bò troùi, moàm nheùt ñaày gieû, moùn toùc daøi naëng tróu quaán treân baäc caàu thang. Caây coái ñeàu bò quaät ngaõ, caùc doøng suoái ñuïc ngaàu, thuoác bom kheùt leït aùm ñaày nöông raãy. Thaùi Vaên lieàn kieám moät choã kín ñaùo khoâng coøn bò ai quaáy raày veà chuyeän thô phuù nöõa vaø baét ñaàu ñoïc töøng trang nhaät kyù cuûa Löõ.

196

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

10 912

203

x

10 913

210

x

10 914

214

x

10 915

216

x

10 916

224

x

Veà sau boá bò baét, khi bò daãn ñeán tröôùc maët teân tri huyeän ñöùng ra oai tröôùc cöûa huyeän ñöôøng, boá bò chuùng ñaùnh traày caû hai ñaàu goài maø nhaát ñònh khoâng chòu quyø! Ai ngôø khi toát nghieäp Sö phaïm, tôù lieàn bò ñieàu ñi daïy tuoát trong moät tænh mieàn Trung. Caän tìm thaáy chung quanh khu röøng truù quaân ñaõ bò thuoác ñoäc hoùa hoïc laøm trô truïi, haøng chuïc thöù laù vaø cuû cuûa nhöõng gioáng caây coù theå aên ñöôïc. Moät buoåi toái, Löõ vaø Ñaøm theo Caän xuoáng chaân ñaøi döïng laïi chieác haàm naáu aên vöøa bò nöôùc suoái ñaùnh saäp. Ngay sau maáy vieân ñaïn hieäu chænh vöøa rôi xuoáng, moät nhoùm quaân ñòch bò queùt saïch quang. Thaèng Myõ bò truùng vieân ñaïn baén thaúng giöõa ngöïc lieàn vaät mình veà phía sau nhöng chính haén cuõng ñaõ kòp thôøi boùp coø, chæ chaäm nöûa tích taéc!

10 917

226

x

10 918

228

x

Chuùng bò ñaùnh naèm raïp caû xuoáng, Löõ kòp thôøi xoay chieác maùy oâm goïn tröôùc ngöïc, buõng nghó: "Soáng cheát cuõng phaûi giöõ cho ñöôïc caùi ñaøi ñeå lieân laïc!" Anh em coøn tìm thaáy treân vaùi veät muõi suùng cuûa Caän ñaõ ñi qua coù hai chieác muõ vaûi thaùm baùo, vieân ñaïn baén xuyeân töø beân naøy sang beân kia, caû hai chieác ñeàu bò baén thuûng nhö theá, beân trong laàn vaûi loùt coøn dính oùc vaø maùu.

10 919

231

x

231

x

10 921

333

x

10 920 Coù ñoàng chí ñoaùn Löõ ñaõ hy sinh, ngöôøi ñoaùn coù leõ bò ñòch baét. Baèng con maét mô moäng giaøu suy töôûng, anh nhaän ra thaèng lính Myõ söû duïng khaåu B.40 bò anh baén cheát.

10 922 Xaø væ treân noùc haàm nhö ñang bò moät baøn tay raát maïnh xoâ ñaåy. 245

x

10 923

251

x

10 924

267

x

10 925

Chuû nhieäm chính trò Maët traän, moät ñoàng chí ñaõ töø hoaït ñoäng bí maät vaø bò ñeá quoác Phaùp caàm tuø ñaõ hoûi Nhaãn. Nhöõng thaèng lính Myõ bò aùp giaûi xaùch nhöõng con caày höông loân ñen vaèn traéng ñang xaû ra muøi thôm ñieác Ngöôøi vôï môùi cöôùi cuûa Nghim khoâng cheát nhöng bò chuùng hieáp ñeán cheát ngaát roài ñem vaát leân xe taêng.

280

x

10 926

Goùt chaân vaø caùc keõ ngoùn chaân bò thuoác ñoäc hoùa hoïc aên loeùt, gan baøn chaân ræ maùu vì ñaù xöôùc.

283

x

10 927

x

284

Sau khi baûn A Laâu bò taøn saùt vaø ñoát phaù, Nghim cuøng baûy ngöôøi daân trong baûn may maén soáng soùt ñaõ keùo nhau tôùi ñaây, caém moät khu röøng laäp ra baûn môùi ñaõ ñöïôc hôn moät naêm nay. Moan laät chieác tuùi quaàn, con veït bò nhoát ñaõ caén naùt moät beân ñuøi Moan, chieác tuùi quaàn môùi ñaõ bò raùch vaø thaám ñaày maùu,

10 928

288

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

10 929

296

x

Phía tröôùc maët anh, khoaûng ñaát khoâng bò maây che khuaát nom roõ moàn moät töøng ngoïn coû ñang nôû xoûe nuï hoa traéng öôùt aùt, aùnh traêng khaûm vaøng leân töøng veät xöôùc xuø xì cuûa maët voû thaân caây vaø maët ñaát ñaáy laù khoâ öôùt nöôùc möa laùt baèng voâ soá ñoàng tieàn vaøng trong truyeän coå tích. Tuy bò coät chaët vaøo coâng vieäc vaø chieác maùy nhöng Löõ cuõng coù thì giôø tìm hieåu tình hình chung quanh.

10 930

301

x

10 931 Chuùng mình bò xeù ra töøng nhoùm nhoû sinh hoaït thaät khoù!

305

x

10 932

307

x

10 933

311

x

Quaân ñòch taäp trung ñaùnh ñoài 475 raát aùc lieät, ñeán noãi chuùng chæ caàn phaùt hieän thaáy moät muõi suùng baén leân laø laäp töùc baâu tôùi, mieáng ñaát ôû döôùi lieàn bò xôùi leân, chuùng seõ taäp trung ñaùnh vaøo choã ñoù suoát caû ngaøy. Löõ ñaõ rôøi haàm maùy hai laàn, moät laàn bò bom ñaùnh saït, moät laàn theo leänh treân phaûi dôøi caáp toác, vöøa dôøi xong moät tieáng thì ñòch ñaùnht ruùng choã cuõ. Ñieän baét toát, maùy toát nhöng caùc laøn soùng lieân laïc vôùi traïm ôû nhaø ñang bò ñòch laøm nhieãu, taát caû caùc laøn soùng ñeàu om soøm leân nhö ñang chôï phieân.

10 934

313

x

10 935

325

x

Moät ngöôøi tuø bò baén cheát khoâng bieát töø luùc naøo, caùi xaùc ñaõ laïnh, doøng maùu ñoû saãm nhö nöôùc voû giaø chaûy töø treân ngöïc xuoáng saøn goã baån thæu ñaày laù baùnh, baõ mía vaø loâng ngöïa. Maáy thaùng sau vì haén maát tinh thaàn neân bò thuyeân chuyeån sang moät ñôn vò ñoùng phía taây.

10 936

329

x

10 937

Maûnh traêng khuaát sau maøn söông thænh thoaûng bò xeù ra bôûi aùnh chôùp cuûa moät chuøm bom noå.

333

x

340

x

10 938 Caùi oáng nghe nheï teânh. Ñöôøng daây laïi bò ñaùnh ñöùt roài!

10 939

343

x

10 940

Moät caùn boä beân tieån ñoaøn coâng binh söï ñoaøn baïn vöøa tìm thaáy moät chieán só voùc ngöôøi beù nhoû bò bom Caäu ta chaúng may tí naøo, vöøa noái xong moái daây, töø treân söôøn ñoái 475 chaïy xuoáng thì bò moät chaäp phaùo. Theá laø caäu ta bò hy sinh ngay taïi choã.

349

x

10 941 Laàn ño nhaø Khueâ vöøa bò traän bom ñaàu tieân.

352

x

10 942

x

362

10 943

x

10 944

x

ÔÛ nhöõng choã tröôùc ñaây ñòch ít ñaùnh tôùi vaø döôùc caùc khe giöõa hai söôøn nuùi môùi maáy ngaøy tröôùc vaãn coøn nhöõng thaân caây hoaëc nhöõng buïi gai nhoû, baây giôø taát caû ñeàu bò ñaùnh quang heát. 355 Vôï nhaø sö laø moät chò gaùi goùa, cuõng laø ñaûng vieân trong laøng, choàng tröôùc laøm trung ñoäi tröôûng du kích bò Taây baét moå buïng. Môùi caùch ñaây chöøng moät thaùng, teân thieáu uùy phuï traùch trung ñoäi cuûa haén, moät thaèng hoïc sinh treû maêng nhöng böôùng bænh, toát nghieäp só quan Ñaø Laït, bò moät vieân ñaïn baén tæa töø beân ngoaøi haøng raøo baén truùng baûi vai.

367

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

10 945

371

x

10 946

375

x

10 947

375

x

Ngoaøi ba möôi tuoåi, töï xung laø ngöôøi anh huøng cuûa neàn "taân coäng hoøa" (ñoái laäp vôùi neàn coäng hoøa gia ñình trò cuûa Ngoâ Ñình Dieäm ñaõ bò ñaùnh ñoå töø laâu), khuoân maët löôõi caøy beù choaét, mieäng laïi roäng vaø ñaày raêng vaøng, teân ñaïi ñoäi tröôûng thöôøng ngoaøi caùi mieäng ra taän hai beân mang tai ñeå noùi pheùt baèng gioïng ba hoa cuûa moät teân maät thaùm ñang chöïc chaêng baãy: Caùi haàm ñaép ñaát cuûa haén chæ vöøa loït moät ngöôøi ngoài, ñaõ bò moät vieân ñaïn naõ truùng laøm saäp moät maûng beân vaùch. Haén chaïy veà beân ñaát Laøo nhö moät con thuù bò saên ñuoåi ñeå trôû veà ñaây laøm gì? Nhöng haén laïi chui vaøo töø trong ñoàn Taø Côn ñang bò bao vaây chaët naøy ñeå laøm gì?

10 948

375

x

10 949

379

x

10 950

379

x

10 951

388

x

Saùu ñöùa baøn baïc quyeát ñònh phao tin: Ñaïi ñoäi tröôûng bò suùng baén tæa baén cheát ngay taïi choã trong khi ñang ñi kieåm tra caùc voïng gaùc vaø söï boá trí cuûa caùc trung ñoäi. Ngaøy mai hoaëc ngaøy kia, vieäc haén gieát teân ñaïi ñoäi tröôûng vôõ lôû ra, haén seõ bò xöû töû ñuùng nhö toäi moät teân ñaõ gieát chæ huy trong ñôn vò. Thaèng beù sôï nhaát laø bò beá ñi goäi ñaàu lieàn khoùc theùt om aû caû nhaø vaø laàn naøo Neát cuõng bò meï maéng: "Caùi con quyû naøy lôùn xaùc chæ khoûe treâu em!" Buoåi saùng hoâm aáy, Neát ngoài theo doõi vaø laáy huyeát aùp cho moät "ca" moå ruoät, moät ñoàng chí chieán só raát treû bò moät luùc hai ba veát thöông vuøng ñaïi traøng.

10 952

392

x

10 953 Hôn nöõa, anh laïi coøn bò nhieàu veát thöông ôû caùc choã khaùc.

394

x

10 954

396

x

10 955

402

x

10 956

Boïn ñòch beân caùnh traùi vaãn im aéng nhö ñaõ bò ñaïn phaùo doïn ñi heát. Xieâm tieãn anh ra tôùi chaân caàu thang, ra khoûi vuøng haøo quang cuûa löûa vaø khoaûng kh6ong gian ñang bò söùc noùng thieâu ñoát… Bao ngöôøi ñaõ bò töø choái maø vaãn theo ñuoåi, nhöõng laù thö laïi bay veà.

411

x

10 957 Löôïng bò vaây giöõa tieáng cöôøi cuûa caùc coâ y taù.

416

x

420

10 958

x

10 959

x

427

Chieác nuï hoa vaøng ñaõ bò voø naùt, nhöng caùi muøi höông coû vaïn thoï thöôøng phaûng phaát baâng quô trong laù coû vaø ñaát röøng caøng toûa muøi thôm trong töøng keõ ngoùn tay. Nhö moät con chim moät beân caùnh bò buoäc vaøo sôïi chæ nguõ saéc, Löõ töï phaân tích nhöõng dieãn bieán trong taâm hoàn mình vaø anh chôït nhaät ra tình yeâu thöïc söï ñang chi phoái mình. Ngay maáy ngaøy ñaàu ñaõ coù haøng chuïc maùy bay bò baén rôi vaø haøng traêm teân giaëc bò phôi xaùc treân caùc moûm ñoài chung quanh 437

10 960

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Khe Sanh.

Moät ñôn vò Kî binh bay ngaøy ñaàu tieân vöøa ñoå xuoáng söôøn phía taây Nam ñoài 475 lieàn bò phaùo binh baén phuû ñaàu, sau ñoù moät tieåu ñoaøn boä binh cuûa trung ñoaøn 5 lieàn xuaát kích tieâu dieät gaàn heát.

10 961

438

x

438

x

443

x

10 962 Moät khoaûng röøng tranh, moät söôøn doác ñaõ bò bom ñaùnh naùt… 10 963 Haén khai haén môùi möôøi saùu, ñang coøn ñi hoïc thì bò baét lính.

10 964

448

x

10 965

Chieác leàu bò xeù toang, bay tuùa ra, nhö ngöôøi caàm chieác gaäy gaûy moät ñoàng gieû raùch. Giöõa haøm raêng traéng ñeàu ñaën cuûa Moan ngaäm moät nhaùnh coû bò caén naùt.

456

x

458

x

10 966 Ñôït taán coâng thöù nhaát ñaõ bò ñaäp naùt.

10 967

460

x

10 968

Naéng chieáu xieân vao caùc haàm cuûa Hoaït vaø Só bò bom ñaùnh saït. Döôùi chaân ñoài, choã maáy buïi gai xaáu hoå bò bom xaêng thieâu chaùy ñang boác nghi nguùt, coù nhieàu, raát nhieàu boùng muõ saét coù vaïch traéng, loá nhoá.

460

x

10 969 Ñôït xung phong thöù naêm bò beû gaõy.

462

x

10 970

x

462

Boïn lính thuûy ñaùnh boä bò vaây lieàu maïng xoâng ra caùc moûm ñoài phía tay hoøng baét lieân laïc vôùi caùnh quaân "Ngöïa bay" öùng cöùu, boïn naøy ñang giaùp chieán quy moâ vôùi moät löïc löôïng raát maïnh cuûa trung ñoaøn 5 beân söôøn phía ñoâng 475 vaø ñang bò ñaùnh thieät haïi raát naëng. Ñôït taán coâng coù xe taêng yeåm hoä bò ñaïn phaùo vaû tieåu ñoäi phoøng ngöï chaën ñöùng laïi.

10 971

464

x

10 972 Chieác haàm maùy ñaõ bò bom ñaùnh saït moät maûng lôùn tröôùc cöûa.

466

x

10 973

x

Moãi saùng sôùm, caùc coâ gaùi ñi ra nöông, gaáy vaùy cuõng nhö hai oáng tay aùo ñính ñaøy coû may vaø öôùt ñaãm söông, caùc coâ gaùi ñi nhôûn nhô chung quanh töøng goác caây bò ñoát chæ coøn trô lôùp than ñen ñen, baøn tay thoaên thoaét caét töøng boâng luùa naëng tróu haït dính laét leûo treân caùi thaân raï khoâ xaùc.

474

10 974 Haén ñaõ boû troán khoûi ñaïi ñoäi ngay sau ñeâm bò ñaùnh tan taùc.

477

x

10 975

x

481

10 976

484

x

10 977

485

x

Anh choàng luoân bò vôï baét naït nhöng uoáng röôïu vaøo laïi giô moät baøn tay leân, noùi pheùt raèng ñaõ töøng baït tai moät thaèng lính Myõ. Muøi haêng haéc thum thuûm cuûa thuoác bom toûa ra töø caùc khu röøng bò bom B.52. Xieâm sai haén ñi khuaân caùc caønh caây to vaø nhöõng ñaùm gai goùc bò ñoát coøn soùt laïi, ñem chaát vaøo moät ñoáng.

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

10 978

495

x

10 979

508

x

10 980

x

509

10 981

x

514

11 982

14

x

11 983

15

x

Haønh ñoäng hy sinh cuûa Löõ - Nhaãn nhaän ñònh - ñaõ khieán cho cuoäc taán coâng cuoái cuøng cuûa ñòch leân ñieåm cao 475 bò ñaäp tan, vaø do ñoù khieán cho trung ñoaøn 5 vaãn coù theå ñöùng vöõng treân caùc choát cho ñeán ngaøy hoâm nay. Trong khi ñoù nhöõng xaùc maùy bay bò baén chaùy naèm ngoån ngang cuoái ñöôøng baêng, nhöõng xe coä, coâng söï, Chæ maáy ngaøy sau khi quaân Myõ trong caên cöù Taø Côn vaø ngoaøi caùc ñieåm cao phía Taây Baéc bò queùt saïch, nhöõng trung ñoaøn boä binh, nhöõng tieåu ñoaøn boä ñoäi vaän taûi, nhöõng ñôn vò daân coâng mang haøng töø ngoaøi vaøo ñaõ coù theå ñi theo moät con ñöôøng gaàn nhaát ñeå choïc thaúng xuoáng phía nam ñöôøng soá 9. Beân phía Ñoài khoâng teân, moät tieåu ñoäi daân coâng vaän chuyeån hoûa tuyeán vöøa döøng laïi baéc beáp thoåi naáu, khoùi beáp bay chôøn vôøn treân noùc maáy chieác haàm chöõ Y ñaõ bò bom ñaùnh saäp. Hoï baûo coù nhöõng con cuoác bò ngöôøi ta ñaùnh baãy maát baïn tình, buoàn, noù khoâng aên, khoâng uoáng, tìm moät choã khuaát roài ñöùng keâu saø saõ cho ñeán cheát. Nhöng aáy laø nuùi OÂng Buït ngaøy xöa, chöù baây giôø nuùi OÂng Buït ñaõ bò phaït truïi ñeå laáy goã laáy cuûi, bò ñaøo bôùi ñeå tìm ñaù ong, laáy ñaát seùt nung gaïch, thì khoâng ai coøn gaëp ma quyû ñaâu nöõa. Nghe maáy anh chaøng maët suøi tröùng caù, vöøa cöôøi nham nhôû, vöûa hoûi veà ma nuùi OÂng Buït bò ngöôøi traàn caét hoä khaåu; Coâ thoáng Bieäu ñaõ göông caëp maét baïc pheách, troâng chæ raét troøng traéng, töôûng nhö maét coâ ñang toûa ra moät laøn söông khoùi vaø coâ ñaõ noùi vôùi caùi gioïng thanh thaûnh theå naøy.

16

x

11 984

11 985 Aâyù laø hoài caûi caùch ruoäng ñaát, cuï bò quy laø ñòa chuû.

23

x

11 986

24

x

11 987

24

x

11 988

33

x

11 989

39

x

Ñeå toû roõ mình khoâng bò giai caáp ñòa chuû nhuoäm ñen, mình ñaõ ly khai nguoàn goác xuaát thaân, khoâng dính daùng gì tôùi keû boùc loät; vôï choàng Phuùc ra ôû rieâng. Hoâm ñaàu coù ngöôøi goïi theá ñaõ bò trieäu leân xaõ ñeå giaùo duïc quan ñieåm laäp tröôøng, raèng laø chæ coù thôøi phong kieán ñeá quoác môùi coù Cai coù Ñoäi chöù ôû ñaây goïi nhö vaäy laø boâi nhoï thanh danh ngöôøi chieán só caùch maïng! Tieáng khoùc, tieáng hôø ñang æ eo boãng ngöøng baët nhö nhöõng chieác loa bò ngaét ñieän. Moïi ngöôøi vöøa taûn ra ngoài theo hình voøng troøn nhö cuõ, thì boãng döôùi nhaø beáp, tieáng vôï oâng Phuùc keâu thaát thanh, roài cöù ôù ôù nhö bò chòt coå. Laõo nghe ngöôøi ta baûo chính laõo ñaõ bò ma laøm, nhöng laõo khoâng tin; vì chöa bao giôø laõo nhìn thaáy ma.

11 990

47

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

11 991

50

x

Caùi boïc chaên ñang naèm im lìm, töùc laø ñöùa beù boán tuoåi con ngöôøi ñaøn baø ñaõ cheát töø luùc chaäp toái, bò luoàng soùng ñieän töø maét con meøo hoang döïng baät daäy Coù ai ngôø moät söùc voùc nhö theá, moät ngöôøi voâ hai nhö theá maø laïi bò löôõi haùi töû thaàn xeùn ngoït nhö ñuøa!

11 992

55

x

66

x

11 993

11 994

69

x

11 995

73

x

Ngöôi aáy keå veà vieäc laõo Queành bò choân baèng boù chieáu, vaø leân aùn ñoù laø vieäc laøm daõ man trong thôøi buoåi naøy, maø lai choân daám choân duùi nhö moät vieäc vuïng troäm. Toâi bieát moät soá ngöôøi trong hoäi ñoàng cöù khaêng khaêng baàu oâng aáy laøm phoù chuû tòch laø vì hoï ñaõ bò hoï haøng, nhaø oâng aáy mua chuoäc. Caùi vai giöôøng goã khaùo vaøng au nhö taám vaûi tô taèm bò leïm vaøo moät ñöôøng, troâng töùc maét nhö anh thôï mvuïng aên caép ! Roài oâng Haøm trang nghieâm keå vôùi gioïng rin rít veà böùc tranh thôø Hoå thaàn cuûa nhaø oâng bò choïc maét, bò boâi baån vaø nhöõng lôøi chæ daãn cuûa oâng boá trong quyeån vôû giaáy giang veà caùch laáy aâm trò döông nhö theá naøo, roài ñeå traùnh phaûn hoài trôû laïi thì tröôùc khi haï cuoác phaûi ñoïc baøi taï thaàn ra sao.

11 996

84

x

11 997 Theá roài lieàn trong maáy hoâm, ñoù cuûa oâng bò xeù raùch, caù maát.

93

x

Tröôùc maët oâng maõnh laø caùi ñoù ñaõ bò caøo raùch, nhöng hình nhö ñau quaù, neân caù vaãn quaãy phanh phaùch trong ñoù maø hoå ta boû maëc, khoâng aên.

93

x

11 998

11 999 Hoå bò ñaäp moät beân chaân taäp teånh nhaåy leân nuùi OÂng Buït.

94

x

11 1000

99

x

11 1001

101

x

11 1002

101

x

11 1003

x

Noãi ghen töù thaáy mình bò Son coi reû vaãn aâm æ laâu nay, giôø caøng buøng leân nhö löûa baét daàu. Baàu trôøi buøng bìu vaù víu trong nhöõng ñaùm maây lôøm xôøm töïa moät taám da thuù bò thui nham nhôû. Hoâm nay laø ngaøy cuøng thaùng kieät, traêng boû troán, chæ coøn nhöõng vì sao yeáu ôùt bò nuoát trong maây xaùm. Ñaøo vöøa keâu ôù ñònh vuøng chaïy, thì "con cuù" ñaõ töø treân caønh ñaùnh raøo nhö neùm mình xuoáng vaø baèng ñoäng taùc cuûa con ñaïi baèng caép naøng coâng chuùa trong chuyeän coå, Ñaøo bò hai caùnh tay raén chaéc oâm chuøm laáy,nhaác boång leân quay moät voøng.

110

11 1004 Trong choác laùt phaàn noåi cuûa ngoâi moät ñaõ bò phaù tung.

118

x

11 1005 OÂng Phuùc ñi laïi, cuùi nhìn moä boá ñaõ bò phaù tan.

119

x

119

x

11 1006 Em khoâng muoán, nhöng bò ngöôøi ta baét ñi.

11 1007

x

Tôùi khu boán bò maùy bay oanh taïc, caû ñaïi ñoäi gaàn nhö bò xoùa soå.

121

11 1008 Baùc Haøm bò ngöôøi nhaø oâng Phuùc troùi !

130

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

11 1009

130

x

Quang caûnh naøy y nhö hoài chieán tranh phaù hoaïi, moät hoâm cuïng vaøo luùc gaàn saùng coù chieác F4 ñeán boû bom troäm treân khu gang theùp, bò teân löûa baén chaùy thaèng giaïc lao quaùng quaøng xuoáng ñeán ñaây thì vôõ tung giöõa caùnh ñoàng Caây Queùo ôû cuoái laøng kia. Laàn naøy cuõng gaàn nhö caû laøng Gieáng Chuøa maát caû nguûngaùy, chaïy xoâ nhau ñeå nhìn ba baùc chaùu oâng Haøm bò doøng hoï Vuõ Ñình baét laøm tuø binh.

11 1010

131

x

11 1011 Thoaét caùi, Öôûng vaø Ngaïc ñaõ bò troùi goâ baèng chaïc traàu.

132

x

11 1012

132

x

11 1013

133

x

134

x

Sau khi ñaám caû hai naém tay vaøo nguïc Phuùc, truùt noãi uaát öùc roà daïi vaøo ñoái thuû, thì Haøm bò Phuùc ñaù vaøo haï boä, ngaõ laên ra. Moät ngöôøi chauù hoï oâng Phuùc bò löôõi xeûng cuûa Ngaïc boå söôït qua vai, tyù nöõa thì caäu ta bò cheû theo chieàu ñoïc. 11 1014 Bò phaùt giaùc coøn lu loa xoâng vaøo xeù aùo ngöôøi ta.

11 1015

134

x

Khi bò pheâ bình kieåm ñieåm, maát ñaûng coøn noùi chaày böûa: "Duø maát chöùc, maát quyeàn, maát ñaûng, chöù toâi khoâng cho ai ñoäng ñeán ngöôøi cuûa nhaø toâi !" Noãi caêm töùc moä boá bò phaù coøn chöa soâi suïc baèng thaáy caû hoï nhaø mình bò thua thieät.

x

11 1016

135

11 1017 Luùc naõy thaèng con toâi khoâng traùnh nhanh thì bò boå cheát roài !

136

x

11 1018

139

x

11 1019

x

140

11 1020

141

x

11 1021

x

141

Beân chuùng toâi khoâng chæ coù mình oâng Phuùc, maø phaûi coù caû thaúng quaûng con toâi bò cheùm huït, roài oâng Thoù bò mua chuoäc cuøng leân ñeå keå roõ söï vieäc vaøo bieân baûn. Duy nhaát coù moät ngöôøi nghe nhöõng lôøi meàm moûng cuûa Thuû, thaáy nhö mình bò thoi nhöõng quaû ñaám vaøo tim. Ñoàng chí phoù ban coâng an thöïc söï bò döïng daäy töø trong buoàng vôï, giöõa luùc ñoàng chí ñang "laép gheùp" böùc töôïng ngöôøi hai löng ! Ngöôøi meät nhö bò ruùt tuûy. Thuû cay ñaéng nhaän thaáy chính mình, ñang coù trong tay caû moät chính quyeàn, nhöng vöøa bò thua moät cuù noác ao ! Ñaøo vaãn chaïy xuoâi theo ñöôøng, mieäng vaãn khoùc naác leân nhö bò ñoøn oan, nhö bò haét huûi.

11 1022

142

x

11 1023 Ñaøo thaáy mình bò löøa !

143

x

144

11 1024

x

145

11 1025

x

Caùi Hoa cöû oâm laáy baø Son nhö bò maéng, bò phaït töø luùc Ñaøo taát taû chaïy theo ñaùm ngöôøi ñeøn ñuoác röøng röïc don ba baùc chaùu oâng Haøm leân xaõ. Roài baø phaûi duïi maét ñeán maáy laàn ñeå nhìn xem coù phaûi laø ba baùc chaùu oâng Haøm ñaõ bò troùi vaø ñang bò dong ñi kia khoâng. Keå caû nhöõng ngöôøi khoâng yeâu khoâng gheùt, xöa nay khoâng coù xích mích gì, nhöng thaáy moät nhaø phong löu bò sa xaûy, thì hoï 148

11 1026

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

vaãn cöù thích !

149

x

153

x

11 1027 Baø vôøi con Ñaøo cuõng seõ bò hoï cöôøi vaøo muõi! 11 1028 Caùc coâ thaáy nhö mình bò maát maùt, bò töôùc ñoaït moät caùi gì ! 11 1029 Caùi ñoùi ñaõ bò toáng khuyù ra khoûi caùc ngoõ.

159

x

11 1030 Roài noù caøng khoùc oøa leân nhö bò ñoøn oan.

160

x

160

x

11 1031 Roài cöù töùc töôûi nhö thaá, noù chaïy nhö bò xua ñuoåi veà nhaø.

11 1032

x

162

Ba meï con ngaïi nguøng khoâng muoán nhìn nhau, cöù nôm nôùp thaáp thoûm theá naøo, thaáy nhö mình ñang bò gaït ra khoûi khoâng khí ñuøm boïc cuûa xoùm gieàng. Khi caùi Hoa ñi hoïc, thì noù caøng thaáy ñöùt ñuoâi laø noù ñaõ bò haát ra caùi quaàn theå töôi vui cuûa chuùng baïn roài.

11 1033

162

x

11 1034 Thaày maøy ôû beân kia kìa ! Bò nhoát ôû gian nhaø kho aáy.

162

x

11 1035

163

x

11 1036

163

x

11 1037

164

x

11 1038

172

x

11 1039

x

178

11 1040

178

x

Caùi Hoa nhaït caäp saùch roài vuøng chaïy. Vöøa chaïy vöøa khoùc nhö bò ñaùnh. Caùi Hoa cöù chaïy. Vaáp ngaø, vuïc daäy chaïy, chaïy nhö bò ñuoåi baét. Anh chaøng bò caùnh nhaø oâng Phuùc goïi giaät ra khoûi giöôøng hoài ñeâm. Ñeán khi nhìn thaáy oâng Haøm ñi ñaàu vôùi daùng hôi luøn, to ngang, maùi ñaàu muoái tieâu cuùi cuùi, roø laø caùi daùng cuûa keû chòu toäi, thì baø Son cöù kieãng chaân leân ñeå nhìn xem oâng coù bò troùi hay bò coøng khoâng, nhöng ñaùm treû con nhoán nhaùo xung quanh che laáp caû ba ngöôøi tuø. Chaân Ñaøo quaàn daäp deành vaøo baøn caøng nhanh, caøng maïnh, voøng truïc cang quay tít myø, phaùt ra tieáng xình xòch doàn daäp, khieán nhöõng haït thoùc bò böùt ra caøng nhanh. Maáy chò gaø con moïn xoùe caùnh, maét long leân, suø loâng coå, neùm ra nhöõng tieáng tuùc tuùc choùi chaùt, ra ñieàu böïc laém vì bò tranh phaàn. Baây giôø ñaõ sang thaùng naêm ra, thaùng böôùc vaøo laøm vuï muøa, nhöng trôøi vaãn khoâ rong roùc, cao tít, cöù nhö ñaõ bò vaét kieät nöôùc.

11 1041

184

x

192

x

11 1042 Hay ñöùa treû naøo bò boû queân thì nguy ?

Lô mô laø caùc oâng choàng bò huùt vaøo ñaáy, bò cuoán chìm vaøo ñaáy, keùo ñeán khoâng ra!

11 1043

193

x

194

x

11 1044 Chính bò vôï huùt ñeán kieät löïc.

11 1045

Vôï gaày xanh nhö caùi daûi khoai, tuoàng nhö bò choàng con huùt cho caïn löïc.

194

x

x

197

11 1046 Chò chaøng ngoài xoåm xuoáng, oâm maët cöôøi ruùc nhö bò cuø.

(3)

(4)

(5)

(6)

(1)

(2)

204

x

11 1047

11 1048

217

x

11 1049

Anh ta ñaï bò khai tröø Ñaûng vaø thoâi vieäc khi oâng Ñaùng nghæ bí thö. Ngay em vôùi nhaø em luùc chöa laáy nhau cuõng bò ñoàn thoåi khoái chuyeän, mieäng löôõi thieân haï chín ngöôøi möôøi tính, bieát ñaàu maø laàn. Nhöng cho ñeán nay Xuaân Töôi vaãn chöa bò ngöôøi cuûa beân naøo loâi keùo.

229

x

11 1050 Ngay caùi nhaø ta ñang ngoài hoïc cuõng bò dôõ ñi roài.

233

x

Maáy ngöôøi tieáp theo cöù nhö bò thoâi mieân, cuõng kyù soaøn soaït kín maët giaáy, Thuû töï tay gaáp tôø bieân baûn ñöa cho Cao, roài ñöùng leân nhö laø tuyeân boá keát thuùc cuoäc gaëp gôø.

11 1051

260

x

273

x

11 1052 Nhöng chính vì theá maø deã bò löøa vì tình, vì muø quaùng quaù! 11 1053 Ñaõ bò löøa theâm moät laàn nöõa thaät?

273

x

11 1054

280

x

11 1055

x

302

11 1056

203

x

11 1057

x

Khoâng nhöõng oâng thua maø caû chuùng toâi cuõng seõ bò traùch laø giao giaày nhaàm vaøo chaân caàu thuû! Baø Son ngoài xuoáng gheá, ngöôøi thaãn thôø nhö moät hoïc troø khoâng thuoäc baøi bò goïi leân kieåm tra. Trong luùc choàng toâi bò goïi leân huyeän, toâi raát lo laéng, sôï aûnh höôûng ñeán gia ñình vaø caùc chaùu, neân toâi ñaõ ñi gaëp oâng Phuùc ñeå xin oâng aáy vì tình nghóa cuøng laøng xoùm maø boû qua cho nhöõng vieäc laøm khoâng phaûi cuûa choàng toâi. Oâng Luaân ñang ngoài ôû gheá ñaàu lieàn ñöùng daäy, quay sang nhìn moïi ngöôøi vôùi boä maët voâ cuøng ñau khoå, nhö chính oâng bò chôi khaêm, nhö chính oâng bò loâi vaøo ñoàng loõa trong vieäc ñaáu ñaù naøy.

313

11 1058

x

320

11 1059

Töø cha sinh meï ñeû ñeán giôø chöa daùm haïi ai, chöa aên bôùt cuûa ai moät xu moät xeøng; theá maø giôø ra ñöôøng bò ngöôøi ta chöûi laø ñieâu toa, veà nhaø thì heát choàng ñeán anh em giaøy voø xui khieán! Noãi maëc caûm xaâu xa cuûa oâng Haøm vöøa bò baø Son ñoäng chaïm, baây giôø coù côù bung ra.

323

x

11 1060 Caøng noùi, baø caøng thaáy mình nhö con caù bò vaây buûa.

325

x

11 1061

327

x

11 1062

237

x

11 1063

327

x

11 1064

Ngöôøi laâng laâng, ñaàu oùc cuõng chaâng laâng, ñoâi chaân böôùc thaäp thoõm nhö bò ñaåy bò huùt veá phía tröôùc. Roài phaét moät caùi, hai chaân bò haát khoûi maët ñaát, caû ngöôøi baø nhö bay boång leân, naêm goïn treân vai khoâng bieát cuûa ngöôøi hay quyû maø khoûe theá. Baø Son ñang aù aù uù uù trong mieáng vaûi möa buønb nhuøng, thì baø ñaõ bò haát ngöôøi xuoáng moät ñoáng raï vöøa caét, vaø teân baét coùc naèm ñeø leân ngay. Ñoâi chaân chaïy nhö bò xui bò khieán. Coù tieáng nöôùc chaûy oà oà phía tröôùc. Baø Son haøo heån lao tôùi, nhö ñaáy laø nôi giaûi thoaùt 329

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

duy nhaát ñang chôø ñoùn!

11 1065

330

x

11 1066

331

x

11 1067

333

x

11 1068

333

x

11 1069

341

x

11 1070

342

x

11 1071

343

x

11 1072

Ñaây laø traùch nhieäm cuûa moãi ngöôøi khi ñöùng tröôùc "nguy cô" bò keû khaùc boâi baån! Duø chaúng coù caên cöù gì, nhöng Tuøng tin baø Son bò lôïi duïng, bò thuùc eùp. Con khoang rít aúng leân moät tieáng nhö bò ñaùnh, roài quay laïi nhaûy phoác xuoáng saân. Boãng nghe trong nhaø khoùc loùc oûm toûi, töôûng Ñaøo laïi bò boá meï maéng, Tuøng lieàn baät löûa chaâm moät ñieáu thuoác roài raûo böôùc. Trong luùc oâng ñang bò doàn vaøo theá naém ñaèng löôõi, phaûi ngaäm boà hoøn laøm ngoït, thì boãng theá côø laät ngöôïc. Bò chaïm noïc, baø Daân ñang löôïm luùa ôû maõi thöûa ruoäng vaønh khaên döôùi kia cung gaàm leân vôùi thaèng Kieäm, thaèng Caàu ñang xeáp luùa vaøo xe caûi tieán. Bò chaïm ñuùng noãi ñau aâm æ, Caønh noå suùng ngay, gioïng laïi voùng voùt nhö haùt ñoái. Coù moät goùc cuûa coõi loøng ñaõ caát kyõ, ñaõ giaáu kín cho queân ñi, baây giôø boãng bò khua daäy!

345

x

11 1073 Laù caây, cuõi raùc bò doàn laïi che ñaëc treân maët nöôùc.

345

x

349

x

11 1074 Haøm söõng ngöôøi laïi nhö bò troùi baèng ma thuaät!

11 1075

349

x

11 1076

360

x

11 1077

363

x

11 1078

366

x

11 1079

Roài nhìn löôùt caû ba ngöôøi ñaøn oâng ñang ñöùng söõng nhö bò choân soáng, buoâng tieáp nhöõng lôøi chaéc nòch. Oâng Haøm caát tieáng thaät traàm, thaät nghieâm ñeán möùc ngöôøi bò hoûi nhö bò baét maát hoàn, chæ coøn bieát khai tuoàn tuoät! Chính oâng, moät con ngöôøi gheâ gôùm döõ daèn, moät ñaáng maøy raâu cöôøng döông traùng khí, nhöng ñeâm nay tröôùc ngöôøi ñaøn baø "huù hoïa" naøy, oâng ñaõ bò hieáp! Nhöõng ngaøy chiu xuoáng hang saâu hun huùt nhö chui xuoáng aâm phuû ñeå guøi töøng bao ñaát ra ñaõi vaøng, chính hang aáy ñaõ coù ngöôøi cheát beïp nhö moät con giaùn vì bò saäp haàm. Giöõa luùc caû moät goùc laøng soâi ñoäng, aàm ó ñeán nhö vaäy, coù caû ñoát nhaø vaø truùm aùo neùm nhau xuoáng ao, vaø ngöôøi bò neùm laïi khoâng daùm khai, khieán cho xung quanh cöù töôûng laø ma thaät.

369

x

11 1080

x

375

11 1081

Coøn neáu baøo vôùi uûy ban nhôø phaân giaûi thì chính nhöõng ngöôøi mua baùn luùa non seõ bò khieån traùch! Seõ bò quy laø hoïc caùch cho vay laáy laïi nhö ñòa chuû ngaøy xöa! Oâng Haøm gaõi gaùy, caøng luùng tuùng nhö anh hoïc troø doát bò truy baøi:

379

x

11 1082 Bôûi oâng bieát chaéc Tuøng seõ bò coâng kích ôû caû hai phía.

425

x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

11 1083

428

x

Giöõa caùi ñeâm baùc chaùu oâng Haøm ñi ñaøo bôùi kia, khi Öôûng ñaõ bò troùi baèng chaïc traâu, Hoaït coøn gí ñaàu gaäy vaøo traùn Öôûng. Maáy hoâm nay coù vò toång thoáng naøo bò aùm saùt tröôït nöõa khoâng?

11 1084

432

x

11 1085

x

445

11 1086

x

447

11 1087

x

461

11 1088

x

Nhöng khi oâng Haøm chôø moät thanh nieân nhaûy xuoáng lay lay, roài ruùt chieác coät ñaù hình truï nhoû baèng goác tre vaø daøi tôùi ñaàu goái vöùt leân bôø, thì Hoaït boãng söïc tænh nhö vöøa bò ñaùnh buøa meâ vaø keû boû buøa saép coâng nhieân naãng caû baùu vaät tröôùc maét mình. 433 Khoâng kheùo chæ ñeâm nay, ñeâm mai anh bò neùm xuoáng ao xuoáng hoà! Nhöng môùi theá maø ñaõ xuyeân taïc roài! Ñaõ bò ngöôøi ta tung dö luaän ñeå coâ laäp roài! Khoâng röôïu cuøng khoâng cheø, nhöng ñaàu oùc Tuøng ñang baøng hoaøng ngô ngaån veà cuoäc hoïp ñaõ bò phao tin, xuyeân taïc, veà aùnh maét böøng chaùy vaø nhöõng lôøi haøo heån cuûa Minh. Töøng vöøa doäi nöôùc vöøa nghe Mai keå chuyeän cuõng phai cöôøi thaàm, nhöng trong loøng thaáy nhoùi moät caùi nhö chính mình cuõng bò ñoäng chaïm.

463

11 1089

x

465

x

11 1091

473

x

11 1090 Theá cho neân khi bò phaûn ñoái môùi ñònh boû cuûa chaïy laáy ngöôøi! Vöøa keâu "aù" moät tieáng, Tuøng vöøa voäi ñöa tay leân che maét ñaõ bò caû moät boïng gioù haét toái xaàm. Em bieát roài, em vôùi caùi Ñaøo cuõng seõ bò doïa naït, nhöng ñeán nöôùc naøy thì chuùng em khoâng sôï.

11 1092

476

x

B. DANH SAÙCH CAÙC CAÂU COÙ TÖØ ÑÖÔÏC

(3)

(4)

(5)

(6)

(1)

(2)

54 x 1 1

Laém luùc toâi thaáy lyù thuyeát cuûa toâi nghó ra ñeå giöõ böùc töôøng aáy ñöôïc vöõng beàn thì thöôøng laïi bò lyù thuyeát khaùc cuûa loøng ñaùnh ñoå. Laém khi trong hai con maét naøng nhìn toâi coù veû thieát tha hình nhö keâu van toâi ngoõ lôøi tröôùc ñi cho naøng ñöôïc thoûa, maø chaéc laém luùc trong con maét toâi cuõng keâu van naøng ñöøng laøm cho toâi moät ngaøy kia phaûi thuù toäi vôùi naøng. 54 x 1 2

3 Kính chuùc anh veà nhaø ñöôïc maïnh, quyù quyeán bình an. 57 x 1

Em ñoïc vaên anh, em töôûng töôïng ra moät ngöôøi thieáu nieân coù tö töôûng khaúng khaùi, maø nghó nhö em ñaõ ñöôïc gaëp anh ñaâu roài. 60 x 1 4

Ñeán caû nhöõng thoùi quen, taäp töø thuôû nhoû veàà loái ñaøi caùc khoâng hôïp thôøi, heã toâi cheâ laø naøng boû daàn daàn ñöôïc heát, thaønh ra toâi chuû tröông ñöôïc loøng naøng, ñöôïc tính tình vaø tö töôûng cuûa naøng caû. 1 5 65 x

Toâi giöõ tieáng cho naøng neân khoâng ñeán nhaø naøng, theá maø chuùng toâi caàn phaûi gaëp nhau maø troø chuyeän, neân nhöõng khi naøng roãi vieäc gaëp vaøo ngaøy toâi ñöôïc nghæ thì toâi ruû naøng vaø caäu em ñi daïo chôi ôû caùc vuøng nhaø queâ chung quanh Haø Noäi. 66 x 1 6

Cuõng vì theá maø nhieàu khi ôû treân choã maët beå bao la kia laïi ñöôïc nghe nhöõng cung ñaøn thaùnh thoùt cuûa maáy vò khueâ moân taân nhaân vaät, töùc laø caùc coâ chò Toá Taâm. 69 x 1 7

72 x 1 8

Bao nhieâu nhöõng caûnh thuù thanh cao vô vaån, ngaøy thöôøng toâi xem saùch maø khao khaùt, hay bôûi thöù oùc vaên thöông töôûng töôïng ra, toâi cuøng naøng ñaõ ñem thi haønh maø ñöôïc höôûng gaàn heát. Chaéc luùc naøng ñem loøng yeâu toâi, thì naøng cuõng mong ñeán chuyeän seõ ñöôïc cuøng toâi sum hoïp, nhö khi naûng ñaõ bieát roø tình theá cuûa toâi thì naøng ñaønh chòu thieät mình maø khoâng muoán laøm phieàn ñeán ngöôøi baïn gaùi voâ toäi kia. 74 x 1 9

Trong cuoäc ñôøi ngöôøi con gaùi, hi voïng to nhaát, eâm aùi nhaát laø hy voïng laáy choàng maø ñöôïc höôûng cuoäc aùi aân ñaèm thaém. 76 x 1 10

77 x 1 11

82 x 1 12

1 13 Anh ôi! Anh nghe lôøi em cho em ñöôïc yeân loøng, anh nghe lôøi em aáy laø toû loøng raát thöông yeâu em ñoù. Thoâi em nghe lôøi anh, nghe anh ñi cho ñoâi ñöôøng cuøng veïn, mai sau naøy maø em ñöôïc caûnh sum vaày eâm aùi thì laø phaàn nhaát, ví baèng gaëp phaûi caûnh eùo le thì em chæ neân nghó raèng, aáy laø vì ta ñaõ kính yeâu thaân maãu ta, khoâng caàn phaûi than thaân traùch phaän, ta ñem caùi khoù nhoïc cuõng chöa goïi laø ñuû. "Mai sau naøy trong caûnh sum vaày vui veû ñoù coù luùc vaøo chôït nhôù ñeán anh, thì em chæ nghó raèng: aáy laø ngöôøi ñaõ thöông ta neân thöïc taâm muoán cho ta ñöôïc höôûng caûnh naøy, theá laø em chung thuûy laém roài, maø anh cuõng haû daï. 82 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Toâi nghó raèng giaù naøng khoâng bieát toâi thì chaéc naøng khoâng khoå taâm nhö vaäy, maø baây giôø naøng ñöôïc höôûng thuù vui qui naøy moät caùch eâm ñeàm vui veû nhö traêm nghìn coâ thieáu nöõ khaùc raát hôùn hôû luùc ñöôïc veà nhaø choáng thì toâi muoán cho naøng queân haún toâi ñi, ñeå naøng ñöôïc cuøng ai traêm naêm aân aùi.Toâi coù chuùt hy voïng chaéc naøng seõ ñöôïc nhö vaäy, laø vì toâi vaãn hieåu ñaøn baø hay noâng noåi, baây giôø naøng ñöông yeâu toâi maø phaûi ly bieät thì buoøn raàu ñau ñôùn, nhöng ít laâu nöõa loøng nhôù thöông hôi nguoâi nguoâi thì aâu duyeân môùi maø queân haún tình xöa 14 89 1 x

Loøng toâi cuõng muoán töôûng töôïng ra nhö vaäy, ñeå ñöôïc hoâ haáp laáy höông hoàn cuûa naøng. 15 97 1 x

16 1 Luùc ñi ñaõ ñònh ñi xe cao su caû, nhöng nghe noùi ñöôøng veà AÁp ñöông chöõa, neân phaûi ñi xe ñieän, coù leõ laø loøng trôøi muoán cho em ñöôïc troâng thaáy anh moät laàn cuoái cuøng. 106 x

Toâi ñöôïc laøm baïn vôùi caäu bôûi ñoâi beân baùc meï baèng loøng maø cuïng bôûi aân nghóa cuõ cuûa hai nhaø ñi laïi. 17 108 1 x

Nhöng maø caäu Nhung coâ Mít vaãn yeâu nhau, yeâu ngaàm yeâu kín, ít khi ñöôïc noùi chuyeän, gaëp nhau chæ cöôøi. 18 121 1 x

19 122 1 x

OÂng beùo khoâng roõ teân gì, ngöôøi ta vaãn goïi oâng laø Haøn Phaùp Vieät, nghóa laø oâng daïy ôû tröôøng Phaùp Vieät maø ñöôïc Haøn laâm. Côm röôïu xong, ñöôïc giôø, xin ñoùn daâu, thì tìm khoâng thaáy coâ daâu ñaâu caû. 20 124 1 x

Chaéc trong ñaùm chò em cuõng coù ngöôøi gaëp caûnh aáy, nhöng em ñöôïc caùi haân haïnh trôøi cho tænh nguû. 21 134 1 x

Nhöng cuõng coù ngöôøi laáy laøm haïnh dieän, vì coù quyeàn ñöôïc haønh haï, thöôûng phaït hoïc sinh, laáy loøng beà treân ñeå laøm con ñöôøng tieán thuû. 22 142 1 x

Luùc saép heát giôø, thaày nhaéc laïi ten cuûa nhöõng anh phaûi phaït kyø sau, khoâng nghe thaày ñoïc ba caùi teân vöøa ñöôïc xoùa. 23 144 1 x

Tröôøng Böôûi ñöôïc caùi may maén ôû treân bôû Hoà Taây, moät thaéng caûnh baäc nhaát ôû Haø Noäi. 24 148 1 x

Ngöôøi hoïc sinh tröôøng Böôûi ñöôïc ngaém caûnh hoà buoåi saùng buoåi chieàu, nhaát laø luùc canh khuya traêng saùng vaø ñöôïc chôi giôõn treân bôø, hoaëc bôi thuyeàn maët nöôùc. 25 149 1 x

26 156 1 x

Ñaàu baøi laø "Giaû söû coù moät oâng tieân, cho anh moät caùi gaäy, ñöôïc öôùc ba ñieàu thì anh öôùc nhöõng gì". Anh em hoûi teân thí sinh, cuï noùi: "baøi ñaõ roïc phaùch, khoâng bieát teân, nhöng gioïng vaên naøy quen laém, nhieàu laàn ñaõ ñöôïc nghe ñoïc trong lôùp. 27 157 1 x

28 Khoa thi aáy chuùng toâi thöøa ñieåm nhieàu, coù anh ñöôïc öu haïng. 159 1 x

29 Baèng thaønh chung chæ ñöôïc 25ñ moät thaùng. 1 x

30 1 Khi nghe noùi toâi ñöôïc truùng thöôûng, moïi ngöôøi cuøng nhìn toâi ñam ñaêm. 160 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

OÂng baét con trôû laïi tröôøng mang böùc thö taï toäi cuûa ngöôøi cha van lôn cho con laïi ñöôïc vaøo hoïc. 31 1 166 x

32 1 167 x

Nhöõng anh naøo maø ngaõ laên chieâng, thì bieát laø hoïc sinh caùc tænh môùi ñöôïc vaøo hoïc. Theá laø anh B. ñöôïc vaøo aên vaø ôû trong tröôøng nhö moât hoïc sinh löu truù. 33 1 171 x

Moät ban truø bò ñöôïc thaønh laäp, coù ñuû caùc ñaïi bieåu caùc lôùp, ñöùng ñaàu laø anh tröôûng ban cöùu teá. 34 1 172 x

35 Anh tröôûng ban truø bò ñöôïc baàu laøm hoäi tröôûng vôùi 99% soá phieáu. 1 173 x

36 OÂng hieäu tröôûng ñöôïc môøi laøm danh döï cuûa hoäi tröôûng. 1 173 x

37 Nhöõng ngöôøi laõnh ñaïo bò khieån traùch vaø ñöôïc ghi teân vaø soå ñen. 1 177 x

ÔÛ Phaùp, leân ñaïi hoïc ñöôïc daïy ôû caùc tröôøng ñaïi hoïc vaø ôû caùc tröôøng cao ñaúng nhöng khaùc nhau ôû nhöõng ñieåm naøy: vaøo tröôøng ñaïi hoïc khoâng phaûi thi, khoâng haïn tuoåi, khoâng haïn soá löôïng, chæ caàn coù vaên baèng trung hoïc. 180 x 38 1

Sinh vieân ñöôïc hoïc boång, ñöôïc aên ôû trong tröôøng. 39 1 180 x

Trong vieäc "hoùa" naøy thì vieäc môû roäng vaø naâng cao kieán thöùc cuûa "daân baûn xöù" laø chính ñeå ñi ñeán choã "coù taøi ñöùc baèng nhau thì ñöôïc höôûng quyeàn lôïi baèng nhau". 181 x 40 1

Toâi thöôøng ñöôïc anh em baàu vaøo ban quaûn trò neân naém ñöôïc vaán ñeà aên uoáng naøy. 41 1 182 x

42 1 183 x

Moät soá sinh vieân Nam Kyø ñöôïc ra Baéc hoïc laø con caùi nhöõng gia ñình thaân Phaùp coù theá löïc. Toång giaùm thò ñöôïc caáp baùo, chaïy xuoáng nhaø aên, chaïy leân phoøng nguû. 184 x 43 1

Moãi ngaøy côm chieàu xong, khoaûng 6 giôø, sinh vieân ñöôïc ra phoá hoaëc veà nhaø ñeán 8 giôø môùi phaûi vaøo tröôøng. 44 1 185 x

Nhöng nhieàu sinh vieân cuõng quaáy laém: chieàu ñöôïc ra ôû luoân ngoaøi phoá chôi laêng nhaêng cho ñeán khuya treøo töôøng vaøo hoaëc tôø môø saùng ñi leûn coång. 45 1 185 x

Luaän aùn naøy laø moät vaán ñeà vaên chöông, luaân lyù giaùo duïc, tuyø sinh vieân ñöôïc choïn theo danh saùch cuûa ban giaùm hieäu ñöa ra. 46 1 187 x

1 190 x 47 Caùi "toâi" ñöôïc ñeà co trieät ñeå.

1 193 x 48 Ñöôïc baøi naøo ñem ñoïc cho baïn beø nghe ñeå caùc baïn giuùp yù kieán.

1 49 Tö Hoàng luoàn loït theá naøo maø ñöôïc saéc Hoàng loâ töï khanh, ngang haøm AÙn saùt. 203 x

Beù Ti tìm ñaâu ñöôïc moät ngöôøi laøm, cao khoaûng moät meùt, cho maëc aùo gaám quaàn hoàng ñeå ngoài trong moät caùi loàng sôn son, phao ngoân raèng laø ngöôøi röøng, ñöôïc thieân haï ñeán xem nhö ñaùm hoäi. 1 50 204 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

51 Ñöôïc söï giôùi thieäu cuûa caùc baïn Haø Noäi, chuùng toâi gaëp ñöôïc maáy me Taây ñaõ coù tuoåi, caùc coâ traû lôøi: "Chuùng toâi nghe haùt theá thì cöù theo theá, khoâng bieát chöõ nghóa laø gì, nhöng cuï chuùng toâi nhôù nhieàu caâuhaùt vaø bieát tieáng Taây chaéc hieåu roõ, ñeå toâi hoûi hoä caùc thaày". 212 1 x

52 Moät tieåu thuyeát ñaõ ñöôïc ñoäc giaû caùc giôùi hoan ngheânh nhieät lieät vaø baùn chaïy nhaát nöôùc töø tröôùc ñeán nay. 218 1 x

53 Coù khi ñöôïc goïi laø haïnh phuùc chaêng! 225 1 x

54 242 1 x

55 Nhöõng ngöôøi voâ taâm hieàn haäu nhö coâ ôû ñôøi vaãn ñöôïc höôûng laém ñieàu hay, ta thöôøng goïi laø haïnh phuùc cho neân vôùi tính tình, tö caùch aáy coâ ñöôïc laøm moät baø quan laø phaûi laém, baø quan chieàu choàng, nuoâi con, sinh naêm, ñeû baåy. Veà sau ñöôïc nghe keå chuyeän laïi, toâi môùi bieát laø ngaøy laøm leã truy ñieäu cuï Phan Chaâu Trinh. 249 1 x

56 249 1 x

57 1 Toâi ñöôïc maëc boä quaàn traéng aùo tím ñeïp nhaát vaø ñöôïc meï toâi cho aên moät baùt phôû 2 xu, toâi raát laáy laøm thích. Moät ñieàu toâi thích nöõa laø nhieàu buoåi toái, toâi ñöôïc boá toâi daãn ñeán Hoäi Trí tri xem taäp kòch. 249 x

Baây giôø môùi laø laàn ñaàu tieân chaøng ñöôïc ñoïc tieåu thuyeát cuûa chaøng xuaát baûn nguyeân veïn töø ñaàu ñeán cuoái. Chaøng chöa ñöôïc caùi sung söôùng laø ñoïc moät hôi cuoán saùch in cuûa chaøng bao giôø. 10 x 58 2

59 Chaøng ñôïi moät ngöôøi baïn - vì sao chaû coù moät ngöôøi - moät ngöôøi baïn ñöôïc chaøng bieáu saùch, ñeán caûm ôn chaøng. 12 2 x

60 Nhöng chaúng ma naøo laøm chaøng ñöôïc haân haïnh aáy. 13 2 x

61 Hoâm nay toâi môùi ñöôïc ngöôøi baïn cho möôïn cuoán "Hoàn queâ", toâi ñaõ ñoïc moät hôi töø ñaàu ñeán cuoái. 19 2 x

62 Vaäy toâi mong choùng ñöôïc ñoïc taùc phaåm thöù hai cuûa ngaøi, vaø chuùc söï nghieäp ngaøi ñöôïc röïc rôõ. 19 2 x

63 2 20 x

64 Ra moät quyeån saùch hay, ñöôïc con gaùi noù göûi giaáy chim, laø moät söï raát thöôøng trong laøng vaên. Do söï ngöôïng aáy, chaøng coøn mong gì naøng ñeán thaêm laàn thöù hai! Maø tieãn naøng veå, chaøng coøn ñöôïc gaàn guõi naøng, coøn ñöôïc noùi chuyeän vôùi naøng, bieát ñaâu caâu chuyeän daây döa, naøng laïi khoâng trôû leân gaùc laàn nöõa. 34 2 x

Sôn cuõng ñi xe theo, haún phen naøy chaøng bieát nhaø naøng, vaø chaøng ñöôïc veà hong quaàn aùo nghæ ngôi ñeå boõ luùc phaûi ñaõi möa. 65 37 2 x

66 Hoâm nay haún baø meï Minh Chaâu ñöôïc ngaøy möa, neân roãi môùi ñi chôi caùc nôi caû buoåi. 37 2 x

67 Maáy khi ñöôïc roãi môùi caát coâng ñeán chôi caùc baø aáy, neân ñi cho khaép. 38 2 x

68 Coù, cuoán "Beân raëng phi lao", môùi ñöôïc ngoùt saùu möôi trang. 46 2 x

Vaäy ñeán hoâm nay, môùi ñöôïc ngoùt saùu möôi trang, anh daùm heïn vôùi toâi laø trong moàng möôøi ñaõ xong… 69 47 2 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Khi em ñöôïc töï do ôû ñaây ñeán bao giôø cuõng ñöôïc ñeå noùi chuyeän vôùi anh. 70 53 2 x

Sao Minh Chaâu thaáy tin chaøng ñöôïc haân haïnh cöû ra dieãn thuyeát, laïi khoâng ñeán möøng chaøng. 71 56 2 x

72 Maø chaøng cuõng mong ngoài ôû ñoù, ñöôïc gaàn hoà, ñeå ngaém traêng. 57 2 x

Toâi ñöôïc caùc anh cöû laøm chuû tòch böõa tieäc, laïi ñöôïc caùc anh cöû leân noùi maáy caâu tröôùc khi ñöùng daäy, toâi laáy laøm haân haïnh laém. Nhöng toâi töï xeùt caùi haân haïnh aáy quaù to cho toâi, vì toâi môùi xuaát baûn ñöôïc moät quyeån saùch, laïi môùi coù chaân trong hoäi hôn moät thaùng nay, 73 59 2 x

74 Toâi laáy laøm aân haän ñöôïc ñöùng leân noùi thöù ba. 60 2 x

75 68 2 x

Ñeàn em, anh phaûi laøm vieäc cho söï nghieäp, vaø phaûi giöõ söùc khoûe. Toái ñeán, chæ ñöôïc thöùc ñeán möôøi giôø, möôøi moät giôø thoâi. Em cuõng mong raèng khoâng tuyeät voïng veà anh, chuùng ta phaûi gaây döïng loøng yeâu cho thaät beàn chaët, luùc ñoù, ôû vôùi nhau ñöôïc sung söôùng hoaøn toaøn. 76 77 2 x

77 Laøm cha meï, ai chaúng mong cho con ñöôïc sung söôùng. 83 2 x

Caäu môï cho con quyeàn keùn choïn, nhöng giaù con keùn choïn ñöôïc choã xöùng ñaùng, caäu môï vui loøng ngay. 78 83 2 x

Ñôøi con coù ñöôïc sung söôùng hay khoâng laø do ôû loøng con thaáy, chöù khoâng ôû loøng caäu môõ thaáy ñöôïc. 79 85 2 x

Ñöôïc, Minh Chaâu cöù tin ôû chò. Theá naøo caäu môï cuõng baèng loøng. Ñöôïc ngöôøi reå tieáng taêm löøng laãy nhö theá, caäu môï coøn mong gì hôn 80 87 2 x

Maø em cho raèng neáu em laáy Sôn, em coøn giuùp cho Sôn ñöôïc raát nhieàu veà vaên nghieäp. 81 89 2 x

Tao töôûng veà phaàn maøy, maøy vieát ñöôïc moät cuoán tieåu thuyeát, thì cho in vaøo baùo ba boán thaùng môùi heát, maø thaøng naøo maøy cuõng ñöôïc nhai ñuû traêm hai. 93 x 82 2

83 Chuùng noù thaáy tao ñöôïc ngöôøi yeâu ñeïp laïi giaøu neân ghen gheùt. 95 2 x

84 Chuùng toâi khoâng ngôø ñöôïc keát quaû ngay buoåi ñaàu. 98 2 x

85 Söï lo nghó cöù lieân tieáp, khoâng luùc naøo oùc ñöôïc nghæ ngôi. 102 2 x

86 Chaøng chæ ñöôïc hoân troäm luùc naøng saép xuoáng thang. 106 2 x

Vì vaäy, muoán bieát tin töùc Minh Chaâu, Sôn thöôøng ñeán nhaø Khai ñeå ñöôïc nhìn thaáy Ngoïc, Ngoïc cuõng coù moät vaøi neùt hao hao gioáng Minh Chaâu. 106 x 87 2

Ñaõ maáy kyø baùo nay, ngöôøi ta ñöôïc ñoïc nhöõng ñoaïn raát ñanh theùp, nhöõng lyù cöùng coûi. 88 107 2 x

Laáy Minh Chaâu, chaøng seõ ñöôïc ñaày ñuû veà vaät chaát, khoâng phaûi lo mieáng aên taám aùo. 89 127 2 x

Ngaøy aáy, ñaït ñöôïc hy voïng to nhaát roài, chaøng seõ ñöôïc yeân taâm hôn ñeå laøm vieäc. 90 128 2 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

2 Môï em so saùnh anh vôùi Haäu, vaø keát cuïc baûo vì boän phaän cuûa ngöôøi meï luùc naøo cuõng phaûi laøm con ñöôïc sung söôùng. 91 131 x

2 92 Con seõ ñöôïc sung söôùng suoát ñôøi. 132 x

2 93 Con ñöôïc laøm baø huyeän, caäu môï thöïc loøng vui. 148 x

Cho neân toâi thaáy coâ aáy ñöôïc laøm baø huyeän thì thaät möøng, song toâi muoán coâ aáy laáy moät ngöôøi choàng thaàu khoaùn, thì anh em mình ñöôïc nhôø nhieàu. 149 x 2 94

2 95 Ngoaøi hai möôi tuoåi ñöôïc laøm baø huyeän, ai chaúng muoán. 149 x

2 Vaâng, chaéc bôûi vì ôû tænh vaø thôøi baây giôø khoâng ai haùt, coâ ñöôïc nghe khi coâ qua choán thoân queâ, hoaëc khi coâ coøn beù. 96 151 x

2 97 Vaû laïi coù reå laø Sôn, oâng baø cuõngkhoâng maát danh giaù naøo, maø coøn ñöôïc tieáng laø gaây döïng cho reå, neáu sau naøy Sôn coù caàn tieàn laøm vieäc gì cho vaên hoïc. 153 x

2 Bôûi vì neáu khoâng coù Haäu xen vaøo, naøng ñöôïc ñöôøng hoaøng keát hoân vôùi Sôn. 98 154 x

2 Em nghó kyõ, moät nhaø vaên, neáu ñöôïc vôï ñeïp, tieàn nhieàu, thì chæ ñeå thì giôø an höôûng söï ñaày ñuû, boû ngay söï nghieäp. 99 156 x

Giaù nhaø ta ngheøo, chò khoâng noùi chi, nhöng nhaø ta coù cuûa, thì moät khi Sôn ñöôïc ñaày ñuû, chaøng boû vaên chöông lieàn. 2 100 156 x

2 101 Thaønh ra em noù ñöôïc laøm baø huyeän, maø chò thì laïi laøm baø thaùm. 158 x

2 102 Anh maëc cho em ñöôïc buoàn. 163 x

2 103 Vaãn ñuû tieän lôïi, theâm nöõa, ñöôïc roäng raõi. 164 x

2 104 Löøa doái kheùo bao nhieâu, ôû vôùi nhau ñöôïc beàn baáy nhieâu. 170 x

2 105 Vaø ngöôøi aáy khoâng ñaùng ñöôïc ñoïc thö cuûa chaøng. 171 x

2 106 Vaäy neáu chaøng khoâng coù tieàn in chi ñoâi laõi vôùi nhaø xuaát baûn, thì cuõng ñöôïc naêm traêm nhöng phaûi chôø vaøi thaùng cho baùn heát. 172 x

2 Tao chöa ñoïc "Töông Lai", nhöng tao tin laø saùch aáy coù theå ñöôïc ñeán giaù aáy. 107 177 x

2 108 Tao ñöôïc chuùng maøy ñeán, tao môùi vui vaø thaáy muoán soáng. 178 x

Neáu chaøng ñònh moät giaù ñaét quaù, thì hoï vaãn coù quyeàn maëc caû ñeán luùc ñöôïc thoûa thuaän. 2 109 178 x

2 110 Ñöôïc ñaày ñuû veà tinh thaàn chaøng chæ ñeå taâm trí ñeán Minh Chaâu chöù khoâng ôû tieåu thuyeát. 180 x

2 Nhöng toâi muoán saùch ñaõ quyù, phaûi ñeå nhieàu ngöôøi ñoïc, phaûi ñöôïc löu haønh qua tay caùc baïn. 111 189 x

2 112 Toâi ñöôïc haân haïnh quen bieát caùc nhaø vaên Vieät nam. 189 x

2 113 Chaøng ñöôïc phoùng taàm maét ra xa, phong caûnh ñeïp, roäng, laøm chaøng queân noãi loøng. 192 x

2 114 Nhöng cuõng bôûi vieäc aáy, chaøng ñôõ lo, ñôõ buoàn, vaø ñöôïc khuyeán khích cho vui loøng vieát cuoán "Quaû Quyeát" hay theâm. 193 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

115 2 186 x

Laém luùc toâi tính töï töû ñeå thoaùt dö luaän, song laïi sôï sua khi cheát, laøng ñoå cho raèng chính toâi ñaõ laøm toäi aùc, tuy ñöôïc phaùp luaät beânh vöïc, nhöng bò löông taâm xöû töû hình, hoaëc bò oan hoàn ngöôøi cheát traû thuø. Thaønh thöû phaûi soáng, soáng ñeå bò ñaøy ñoïa nhö theá naøy. Khoâng coøn daáu veát gì cuûa Minh Chaâu tröôùc maét hoaëc trong buïng, chaøng seõ thaáy ñöôïc sung söôùng, khoaùng ñaït voâ cuøng. 116 2 197 x

Bôûi vì nhaø xuaát baûn cuûa mình, khoâng theå baï cuoán gì cuõng in, coát ñöôïc nhieàu lôïi. 2 117 203 x

118 2 209 x

119 2 Baùc só baûo ñeán muøa thu, chaøng laïi ñöôïc vieát nhö thöôøng, vaø seõ coù söùc vieát nhieàu nhö tröôùc. Quan toâi tröôùc ôû huyeän An Laõo, baây giôø môùi ñöôïc pheùp nghæ ba thaùng. 211 x

2 120 Nhöng neáu ngaøi ñöôïc ngöôøi vôï giaøu vaø ñeïp thì cuõng boû. 215 x

121 2 x

Vaäy neáu chaøng khoâng coù tieàn in chi ñoâi laõi vôùi nhaø xuaát baûn, thì cuõng ñöôïc naêm traêm nhöng phaûi chôø vaøi thaùng cho baùn heát. Toâi cuõng vaäy, toâi öôùc ao ñaõ laâu cho oùc ñöôïc nhaøn haï, maø khoâng ñöôïc. 221 x 122 2

123 2 Hieàn töø xua ñeán nay, toâi vieát saùch ñöôïc raát nhieàu tieàn, maø chaúng daønh ñöôïc moät xu nhoû. 224 x

2 124 Chuùng toâi ñöôïc gaëp oâng Sôn trong luùc naøy, laáy laøm haân haïnh laém. 243 x

2 Neáu chuùng toâi khoâng tình côø ôû chung thì bao giôø quen bieát oâng Sôn, quen bieát caùc ngaøi, vaø ñöôïc toû chuùt caûm tình vôùi caùc nhaø vaên. 125 243 x

2 126 Vaâng, xin ngaøi nhôù cho, nhö theá toâi môùi ñöôïc yeân taâm. 244 x

2 127 246 x

Hoï khoâng coù quyeàn gì hôn nhöõng toâi muoán noùi neân cho hoï ñöôïc ñi nhieàu ñeå hoï lòch duyeät. Leâ Vaên Ñoù ñi moät mình trong röøng, nghó baây giôø mình ñöôïc thong thaû, thì trong loøng ñöôïc haân hoan, maõ heã nhôù tôùi vieäc nhaø, thì laïi chaâu maøy uû maët. 37 x 3 128

3 129 Vaäy thì mình phaûi laøm sao cho ñöôïc giaøu, ñöôïc sang, ñöôïc khoân, töï nhieân heát ai hung hieáp mình nöõa ñöôïc. 42 x

Toâi cuõng laø ngöôøi ta nhö thieân haï, vì côù naøo thieân haï ai cuõng ñöôïc aên no nguû aám, nhaø toát maâm ñaày coøn thaân toâi töø thuôû môùi loït loøng cho ñeán baây giôø khoâng coù moät giaây phuùt naøo vui söôùng maø ngaøy nay coøn phaûi ñoùi laïnh cheát doïc ñöôøng doïc saù nhö vaày. 43 x 3 130

3 131 Baàn ñaïo laø ngöôøi tuïng kinh nieäm Phaät, vì chöa ñöôïc thaønh taâm neân khoâng ñuû phöôùc maø cheá ñoä chuùng sanh ñöôïc, aáy baàn ñaïo ñaõ buoàn roài, coù leõ naø baàn ñaïo laïi ñem chuù em maø naïp cho quan trò toäi. 56 x

3 132 Chuùng toâi ñaây laø keû laên loän choán hoàng traàn, chìm noåi voøng theá tuïc, chuùng toâi luaän thì do taâm lyù chôù khoâng daùm do toân giaùo, chuùng toâi töôûng coù leõ Leâ Vaên Ñoù laø ngöôøi taùnh toát, tieác vì maáy möôi naêm tröôùc khoâng ñöôïc gaëp ngöôøi hieàn, khoâng ñöôïc nghe tieáng phaûi, neân moãi moãi ñeàu do boån taâm maø laäp taùnh, bôûi vaäy cöû chæ khoâng gioáng ngöôøi 65 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

thöôøng.

Khoâng ñöôïc, phaûi chaïy maø traû cho ñuû ba chuïc quan tieàn roài môùi ñöôïc ñi. 133 3 82 x

134 Mình laøm thi khoâng ñöôïc tao nhaõ cho laém. 3 102 x

3 135 Luùc naøy caäu coøn laøm hoïc sinh thì chaùu söûa traùp nöng khaên cho caäu; chöøng caäu thi ñaäu roài boâ ñi laøm quan, thì chaùu laïi ñöôïc laøm baø quan, coù ngöôøi haàu haï, sang troïng sung söôùng quaù. 105 x

Haûi Yeán töø ngaøy ñöôïc lôøi Ñoå Caåm höùa gaû chaùu, thì loøng möøng hôùn hôû, bôûi vaäy ra ñi chôi chôn böôùc khaáp khôûi, saéc maët haân hoan. 136 3 107 x

137 Toâi kieám ñöôïc lôøi khoân kheùo maø duï rieát coá ít böõa chaéc laø ñöôïc. 3 109 x

Toâi töôûng ñöôïc ôû chung moät nhaø vôùi coâ toâi bôùt buoàn raàu thöông nhôù, naøo deø gaàn nhau, ra voâ thaáy maët nhau, thì löûa loøng caøng theâm höøng höïc, coù khi noù laøm cho trí toâi boái roái nhö daïi nhö ngaây. 112 x 3 138

Vôï choàng laø nghóa traêm naêm, ngaøy naøo cuïng thaáy maët nhau, coøn baèng höõu khoâng maáy khi maø ñöôïc töông hoäi, bôûi vaäy choàng mình phaûi chung vui vôùi anh em tröôùc, chôù vôï ôû nhaø maø laät ñaät chi. 132 x 3 139

Naøng nhìn con caøng tuûi cho phaän con, coù toäi gì maø sanh ra ñaõ maáy thaùng roài, chöa ñöôïc thaáy maët cha laàn naøo heát! 139 x 3 140

Töø ngaøy Theå Huøng vôùi Kim Dieäp thaønh hoân roài thì choàng thöông vôï, vôï kính choàng, chaúng heà coù moät lôøi chi xích mích, Kim Dieäp phæ nguyeàn mô öôùc, neân ñaõ heát buoàn raàu maø laïi ñöôïc töôi cöôøi. 165 x 3 141

3 142 Toâi coù deø ñöôïc gaëp chuù noù ñaâu. 198 x

3 143 207 x

3 144 Tuy ôû ñaây ñaõ yeân thaân laïi ñöôïc gaàn caäu, song ôû ñaây roài boû con hay sao ? Ñeâm aáy AÙnh Nguyeät soøng soøng quyeát leân Vuõng Guø tìm con, daàu Ñoã Caåm laøm khoù deã theá naøo cuõng ñöôïc, mieãn laø meï con ñöôïc gaàn nhau thì thoâi. 213 x

3 145 AÙnh Nguyeät la lôùn raèng: "Caäu khoâng ñöôïc pheùp voâ leã nhö vaäy, caäu phaûi buoâng toâi ra." 230 x

3 146 Baây giôø toâi khoâng caàn gì nöõa, ai cheâ cöôøi maëc ai, mieãn laø toâi ñöôïc gaàn con toâi thì thoâi. 242 x

3 147 Coøn nhö nín luoân, thì caû ngaøn ngöôøi ñöôïc nhôø, song mình ñoái vôùi Phaät Trôøi, chaéc caû ñôøi aên naên hoå theïn. 249 x

148 3 Haûi Yeán thi cöû nhaân naêm Taân Maõo, maø ñeán naêm Ñinh Daäu môùi ñöôïc boå ñi ngoài Tri huyeän Bình Döông, khi ñöôïc tôø cuûa quan Aùn ñoøi thì Haûi Yeán töùc toác ñeán haàu lieân. 260 x

3 149 Sao oâng laïi ñöôïc trôû veà ñaây? 276 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

3 150 Maø oâng laøm sao ñöôïc veà ñaây? 277 x

3 151 Böõa aáy nhaèm ngaøy moàng taùm neân traêng khoâng ñöôïc toû. 284 x

Ñeán chöøng Theå Huøng caõi oâng, ñi phuï söùc vôùi Leâ Vaên Khoâi maø laøm nghòch trieàu ñình, thì oâng sanh gheùt, caám tuyeät trong nhaø khoâng ai ñöôïc nhaéc tôùi Theå Huøng nöõa, coøn ngöôøi quen bieát coù hoûi thaêm thì oâng noùi Theå Huøng ñaõ cheát roài. 3 152 301 x

3 153 Thoâi thaø noùi phöùt cho roài, chôù bieát ngaøy cheát ñöôïc gaëp nhau nöõa hay khoâng. 316 x

Vì trôøi khieán ngöôøi phaûi coøn bò eùp, maø cuõng vì quaû baât naêng ñòch cuûa chuùng, bôûi vaäy troùt ba naêm tröôøng cha vôùi caùc nghóa só cöïc nhoïc heát söùc maø khoâng ñöôïc thaønh coâng. 3 154 317 x

OÂng ngoaïi con noùi raèng cha muoán baét con thì oâng giao, nhöng maø heã baét roài thì ñem ñi luoân, oâng khoâng nhìn bieát tôùi nöõa, chöõng oâng maõn phaàn con cuõng khoâng ñöôïc aên gia taøi. 318 x 3 155

3 156 Vì cha thöông con, cha muoán cho con luùc nhoû ñöôïc sung söôùng taám thaân, chöøng lôùn saün coù gia taøi maø höôûng. 318 x

3 157 Theå Huøng noùi ñöôïc taâm söï cho con nghe thì trong loø ng phôi phôùi, neân mieäng chuùm chím cöôøi, maø hai haøng nöôùc maét nhoû gioït. 319 x

Tuy vaäy maø chieàu hoâm qua oâng ñöôïc thô noùi cha chaùu ñau naëng, oâng tính ñeå oâng doï laïi coi nhö thieät ñau nhieàu, thì oâng seõ cho chaùu hay ñaëng chaùu ñi thaêm, chôù phaûi laø oâng heïp hoøi chi hay sao. 325 x 3 158

3 159 OÂng laïi caám nhaëc, töø Kim Hueâ cho ñeán toâi tôù heát thaûy, khoâng ai ñöôïc noùi tôùi teân Theå Phuïng, neáu ai chaúng tuaân lôøi oâng thì oâng seõ ñaäp cheát. 332 x

Leâ Vaên Ñoù ñi vôùi oâng saùu Thôùi leân Vuõng Guõ chuoäc con Thu Vaân roài, oâng môùi tính kieàm chuøa nöông naùu, tröôùc ñöôïc an oån taám thaân ñaêng lo nuoâi döôõng Thu Vaân cho tôùi khoân lôùn, sau nöõa coù ngöôøi hay chöõ daïy con Thu Vaân hoïc, daëng cho noù bieát leã nghi, thoâng kinh söû, theo nhö lôi oâng ñaõ höùa vôùi naøng AÙnh Nguyeät naêm xöa. 341 x 3 160

3 161 Leâ Vaên Ñoù ñöôïc caùi maùc roài, maø oâng khoâng thöøa dòp aáy maø cheùm Ñoã Caåm laïi, oâng chæ naém coå maø xoâ ra moät caùi maïnh quaù, laøm cho Ñoä Caåm teù ngöûa, ñaäp ñaàu voâ cöûa laù chaøm nghe moät caùi aàm. 348 x

3 162 Chaøng bieát ñöôïc caên nguyeân, chaøng thaáy roõ dieän maïo. Chaøng thöû ñöôïc taøi hoïc, chaøng doøm ñöôïc taùnh tình cuûa Thu Vaân roài thì chaøng caøng theâm say ñaém, caøng theâm öôùc mô. 362 x

3 163 Con nhôø oâng con ñaây chuoäc con ñem veà maø nuoâi, töø aáy ñeán nay con môùi ñöôïc no aám. 376 x

3 164 Ngöôøi ñöôïc toân laø Nguyeân soaùi aáy ngoù chaêm chuù Theå Phuïng moät hoài roài hoûi. 389 x

3 165 Ngöôøi môùi ñöôïc ñaïi thaéng, trong loøng coøn khoaùi höôït, khoâng nôõ taøn haïi sinh linh, bôûi vaäy ngaøi sai boä haï böôùc ra hoûi nhöõng quaân nghòch bò baét, coøn nhö ai chòu ñaàu haøng thì tha, coøn ai khoâng chòu thì xöû 398 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

traûm.

Vöông Theå Phung ñöông ngoài trong traïi, boãng coù quan vaøo baùo raèng quan Nguyeân soaùi xuaát traän ñöôïc toaøn thaéng, laïi coù baét hai ngöôøi giaø, moät ngöôøi toùc cuït maø baïc traéng, coøn moät ngöôøi rau toùc ñen thui, hai ngöôøi aáy cöùng coûi khoâng chòu ñaàu haøng, neân quan Nguyeân soaùi daïy daãn giao cho chaøng ñònh ñoaït. 399 x 3 166

3 167 Baây giôø ñaõ ñöôïc sum hieäp thuaän hoøa roài oâng coøn nhaéc chuyeän buoàn laøm chi nöõa. 413 x

Kim Hueâ doøm thaáy dung nhan naøng tuaán tuù, maø taùnh neát laïi hieàn hoaø, vaèn noùi coø leã nghóa, loøng daï giöõ ngay thaúng thì khen Theå Phuïng bieát löïa ngöôøi, möøng chaùu traêm naêm ñöôïc haïnh phuùc. 413 x 3 168

thuôû nay oâng thöông naøng, maø vì söï thöông aáy neân oâng lo hoaëc laøm cho naøng ñöôïc hieäp vôùi cha, hoaëc kieám nôi xöùng ñaùng maø gaû naøng, ñaëng khi oâng cheát roài naøng coù nôi nöông döïa. 414 x 3 169

415 x 3 170

12 x 171 4

Hoâm tröôùc oâng khoâng bieát maët naøng neân oâng raày raø; baây giôø oâng bieát roài, neáu chaùu ñöôïc vôï nhö vaäy thì chaùu coù phöôùc laém ñoù, sao maø oâng khoâng vui loøng. Roài cuøng ñöùng choaõi chaân cheùo coá laáy heát söùc cuûa löïc ñieàn, hoï keùo maõi môùi ñöôïc hai böùc caùnh lim bò sòt xuoáng gaïchvì coái coång ñaõ moøn nhieàu quaù. Öôùc chöøng möôi con traâu boø ñöôïc ñi vôùi boïn thôï caøy cuøng ra ngoaøi coång. 12 x 172 4

Bao nhieâu boä phaän caàn coù cuûa moät gia ñình, ñeàu ñöôïc thu caû vaøo trong nhaø. 13 x 173 4

174 Nhaët maõi töø saùng ñeán giôø môùi ñöôïc ba maåu khoai ranh! 15 x 4

4 175 15 x

Hoâm qua vaø hoâm kia u baùn hai gaùnh khoai lang ñöôïc naêm haøo maø… ñaõ tieâu gì ñaâu! Vôùi caùi söùc khoûe maïnh vôùi caùi tính nhanh nhaûu vôùi caùi ñöùc chòu thöông chòu khoù trong ngheà caøy thueâ cuoác möôùn, nhöõng naêm son roài, vôï choàng anh cuõng vaãn kieám ñöôïc thöøa aên. Maáy naêm gaàn ñaây, phaàn vì thoùc cao gaïo keùm, phaàn thì côn ñoùi theâm ra, vôï baän moïn luoân, söï tieâu duøng cuûa anh môùi khoâng ñöôïc doài daøo nhö tröôùc, vaét muõi chæ ñuû ñuùt mieäng maø thoâi. 16 x 176 4

177 Thaèng beù ngaây thô ñaõ ñöôïc oâng cai aân xaù. 22 x 4

Nhöng thöa cuï, giaù choù baây giôø cuõng khoâng reû laém, moät con choù caùi con ñem ra baùn ít nhaát cuõng ñöôïc ñoàng röôõi. 178 32 x 4

179 Maøy töôûng ngöôøi ta khoâng theå mua ñaâu ñöôïc choù ñaáy chaéc? 32 x 4

Thoâi, cho theâm haøo nöõa, theá laø vöøa con, vöøa choù, caû thaûy ñöôïc hai ñoàng moát. 180 32 x 4

181 Theá thì con chæ ñöôïc hai ñoàng ñem veà… 33 x 4

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

182 Con chæ ñöôïc aên ôû nhaø böõa naøy nöõa thoâi. 4 39 x

183 Töø raøy trôû ñi chò khoâng ñöôïc aüm Tæu nöõa. 4 41 x

184 Noù khoùc thì Daàn doã noù, khoâng ñöôïc ñaùnh noù ñaáy nheù. 4 41 x

185 4 Thoâi, Daàn ôû nhaø chò phaûi ñi vôùi u ñaây, chò khoâng ñöôïc veà nöõa ñaâu, Daàn aï! 41 x

186 Vaø chò coá kieám cho ñöôïc caùi gioïng ngon ngoït ñeå doã thaèng Daàn. 4 42 x

187 Con ñöôïc ba chaùu caû thaûy. 4 45 x

4 188 Baø truyeàn ñôøi baùo danh cho maøy, töø giôø ñeán mai, phaûi aên heát raù côm aáy, roài môùi ñöôïc aên côm khaùc! 49 x

4 189 Caùi maët "moà hoâi nöùôc maét" vöøa loù vaøo theàm, chò Daäu lieàn ñöôïc maáy oâng chöùc dòch nhao nhao theát hoûi. 51 x

4 190 Neáu khoâng coù tieàn ñem noäp, daãu chò ôû ñaây ñeán saùng cuõng khoâng theå xin cho anh aáy ñöôïc khoûi troùi ñaâu. 54 x

4 191 Töø saùng ñeán giôø, chò chæ long ñong chaïy ñi chaïy veà, chöa ñöôïc aên uoáng mieáng gì. 56 x

4 192 Phaûi, trong hoài chò coøn ngaây thô coøn ñoä leân saùu, leân baûy, tuy khoâng sung söôùng cho laém nhöng cuõng ñöôïc cha meï nuoâng chieàu. 60 x

4 193 Nhöõng ñeâm trôøi khoâ, traêng saùng nhö ñeâm nay, chò vaãn luoân luoân ñöôïc noâ ñuøa vôùi treû con haøng xoùm. 60 x

4 194 Hai ñöùa nín im, caùi Tæu coøn baän nhai baàu vuù chaûy nhaõo, thaèng Daàn thì hy voïng seõ ñöôïc thaáy chò. 62 x

Laät khaên vuoâng ôû treân ñaàu xuoáng, chò nhuùng vaøo nöôùc: lau traùn, lau maët, lau qua chaân tay cho choàng ñeå choàng ñöôïc saïch seõ tröôùc khi "heát côm gaïo veà vôùi toå tieân". 66 x 195 4

196 Toâi khoâng coù quyeàn ñöôïc nhaän lôøi khaát cuûa chò. 4 69 x

197 Neáu noù cheát chaün naêm taây thì môùi ñöôïc tröø. 4 70 x

Neáu khoâng bieát quan phuû xuaát thaân töø chöùc thoâng phaùn, ngöôøi ta seõ töôûng ngaøi ñöôïc laøm quan chæ vì boä raâu. 198 4 75 x

199 Taát caû giaáy, baïc haøo môùi ñöôïc saùu traêm vaøi chuïc ñoàng. 4 79 x

Vöøa luùc ñoù vôï quan phuû veà, chò Daäu ñöôïc ñöa xuoáng nhaø taém roài chò bò toáng ra khoûi coång 200 4 85 x

201 Caùi Tyù ôû nhaø laõo Nghò coù ñöôïc yeân thaân hay vaãn bò chöûi, bò ñoøn? 4 90 x

202 Toâi bieát ñaâm ñaàu vaøo ñaâu cho ñöôïc hai ñoàng baûy baïc baây giôø? 4 91 x

Tieân baùn khoai coøn phaûi ñeå daønh ñoùng söu cho oâng Lyù chöù? Deã ñöôïc ñem maø mua gaïo ñaáy haún? 203 4 92 x

204 ÖØ, ñi xuoáng nhaø baø phoù Cöûu aáy, xa moät tí nhöng ñöôïc reû. 5 8 x

Haøng xoùm phaûi moät böõa ñieác tai, nhöng coù leõ trong buïng thì hoï xaû: xöa nay hoï môùi chæ nghe baø caû, baø hai, baø ba, baø tö nhaø cuï baù chöûi ngöôøi ta, baây giôø hoï môùi ñöôïc nghe ngöôøi ta chöûi laïi caû nhaø cuï baù. 5 205 12 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

5 206 Maáy ñöùa con cuûa chò ngaøy mai chæ ñöôïc maáy caùi keïo ñaïn muùt, hay haäu hình ra thì ñöôïc maáy caëp baùnh gioø aên. 17 x

5 207 Toâi hoûi noù thì noù baûo: ôû nhaø, ñaøn baø con gaùi moät mình, khoâng daùm giöõ tieán, ñöôïc ñoàng naøo mang göûi oâng lyù caû. 18 x

5 208 Haõy ñaäp baøn ñaäp gheá ñoøi cho ñöôïc naêm ñoàng, nhöng ñöôïc roài thì laïi vaát traû laïi naêm haøo :"vì thöông anh tuùng quaù". 19 x

Vì theá, Chí Pheøo môùi ñöôïc veânh veânh ra veà: haén thaáy haén oai theâm baäc nöõa. 209 5 x

210 Chöa bao giôø Chí Pheøo ñöôïc thoûa thueâ ñeán theá ! 5 25 x

Ñaõ theá thò laïi aên traøu thuoác, hai moâi daøy ñöôïc boài cho daày theâm moât laàn, cuõng may queát traàu saùnh laïi, che ñöôïc caùi maøu thòt traâu xaùm ngoaùch. 211 5 26 x

212 Bôûi vì laàn naøy laø laàn thöù nhaát haén ñöôïc moät ngöôøi ñaøn baø cho. 5 32 x

213 Ñôøi haén chöa bao giôø ñöôïc saên soùc bôûi moät baøn tay "ñaøn baø". 5 32 x

Phaàn côm cuûa noù, ñeå em noù aên theâm, nhö theá em noù ñöôïc no theâm moät ít. 214 5 40 x

42 x 5 215

Môùi ñaàu dì Haûo khoùc loùc ñeán möôøi hoâm, duø coù ñöôïc aên no, maëc laønh ñi nöõa, ngöôøi ta cuõng khoâng theå phuùt choác maø queân caùi leàu hoâi haùm laø nôi mình ñoùi raùch, khoå sôû vôùi em vaø meï. Ai tin nhöõng ñieàu aáy thì ñöôïc roãi linh hoàn, baèng ai chaúng tin, thì phaûi xuoáng ñòa nguïc ñaày löûa sinh, löûa dieâm, coù tieáng khoùc loùc vaø nghieán raêng. 5 216 42 x

5 217 Veà ñaèng nhaø gaùi, baø toâi chæ cho coù daêm ngöôøi chò em ñi ñöa dì, chính toâi cuõng chaúng ñöôïc ñi. 43 x

5 218 Haén chöûi nhieàu laém laém, moät böõa ñoùi röôïu, roài tình côø ñöôïc moät böõa röôïu say. 44 x

5 219 Chaû bieát noù göûi the xong, vay tröôùc ñöôïc maáy ñoàng, maø ñöa veà cho toâi ba ñoàng. 48 x

Laõo chaéc maåm theá naøo ñeán luùc con laõo veà, laõo cuõng coù ñöôïc moät traêm baïc… 220 5 49 x

221 Thoâi thì baùn phaét ñi ! Ñôõ ñöôïc ñoàng naøo, hay ñoàng aáy. 5 50 x

222 Roài noù ñöôïc ñoàng coâng naøo cuõng laø hay. 5 57 x

5 223 Boá meï, neáu chaúng ñöôïc nhôø con thì cuõng chaúng coøn phaûi lo laéng gì vaøo thaân noù. 57 x

Thò chaéc chæ vaøi, ba thaùng sau, neáu Daàn ñöôïc moät ngaøy roãi raõi veà chôi vôùi caùc em, caû nhaø seõ ngaïc nhieân thaáy noù beùo nhö con cun cuùt. 224 5 58 x

225 Noù ôû nhaø mình aên cung chaúng bao giôø ñöôïc böõa no. 5 58 x

5 226 Ñaõ ñaønh aên khoâng no, noù cuõng coøn söôùng hôn ôû nhaø baø chaùnh, ñöôïc aên no. Nhöng lieäu mình coù nuoâi ñöôïc noù suoát ñôøi khoâng ? 58 x

5 227 Mình nghó ñeán noù nhieàu chöù coù baét noù ñi ôû ñeå hoøng ñöôïc lôïi moãi naêm moät vaøo ñoàng baïc coâng ñaâu ? 58 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Thaønh thöû nhaø chæ coøn moät boá, laø ñaøn oâng, vôùi hai ñöùa treû con, vaét dæ muõi chöa ñöôïc saïch: chuùng noù chöa bieát laøm gì caû. 228 5 59 x

229 Chaúng ñöôïc côm thì cuõng ñöôïc chaùo, mieãn laø khoâng cheát laû… 5 60 x

230 Coù ngöôøi saép ñöôïc ñi laáy chaàu…. Leâu leâu. 5 64 x

231 Heã ñöôïc nöôùc thì baéc leân ñaây, con nheù? 5 63 x

Ngöôøi ta gaõ con gaùi, ñaõ chaúng ñöôïc gì thì cuõng phaûi ñöôïc lôøi noùi maùt loøng, maùt ruoät cho haû daï… 232 5 63 x

233 Maùt trôøi theá naøy maø ñöôïc uoáng röôïu thì tuyeät quaù ! 5 70 x

Nhöng caùi gioáng chuoái, töø coå chí kim, moäi caây chæ sinh ñöôïc moät buoàng. 234 5 70 x

235 Caùi maët muï chaéc chaén laø seõ khoâng ñöôïc töôi tænh laém. 5 71 x

Ñuùng laø moät anh nghieän ñeán böõa chöa ñöôïc huùt, thænh thoaûng haén laïi ñöa tay che mieäng ngaùp thaät to, nhö moät con traâu ngheù ngoï, nöôùc maét öùa ra oøng oïng. 5 236 71 x

Nhöng haén laïi theøm röôïu vaø thòt choù maø khoâng ñöôïc uoáng röôïu, aên thòt choù. 237 5 71 x

238 Mieãn laø ñöôïc uoáng röôïu sôùm hôn moät chuùt. 5 76 x

239 Heát xöông, heát thòt vì con, vì chaùu, maø naøo ñöôïc troâng mong gì. 5 80 x

240 Laâu laém, chaùu khoâng ñöôïc veà, con nhôù chaùu quaù ! 5 84 x

241 Thaät ra thì leä moãi ngöôøi chæ ñöôïc aên ba vöïc côm thoâi. 5 87 x

Ñaèng naøo con cuõng ñöôïc aên, nhöng bu con oám theá, ñeå bu ôû nhaø moät mình thì thaày lo laém 242 5 91 x

243 Chaû bieát coù ñöôïc aên gì hay khoâng ? 5 94 x

Ninh ñaõ ñöôïc nghe nhöõng tieáng duøi ñuïc aáy moät laàn roài, vaøo caùi ngaøy meï cheát: ngöôøi ta ñoùng caù chieác xaêng cuûa meï… 244 5 97 x

245 Vaø môùi chæ caùch ñaây ñoä ba naêm, haén vaãn coøn ñöôïc goïi laø anh cuõ Loä. 5 99 x

5 246 Töø ñaáy em trai trong hoï khoâng coøn phaûi caét löôït nhau laøm leành nöõa. Ñöôïc boán möôi naêm nhö vaäy. Roài ngöôøi saûi cheát. 101 x

Caùng ñaùng ñöôïc thì ñöôïc theâm boán saøo vöôøn nöõa, söu thueá khoâng phaûi ñoùng. 247 5 101 x

248 Haén laøm ngoõ, laøm mía ñöôïc maáy vuï toát luoân. 5 101 x

249 Nhaø Bòch ñöôïc moät saøo traàu toát. 5 105 x

5 250 Vôï ñi laøm coû thueâ moãi ngaøy ñöôïc hai haøo, moãi thaùng cuõng laøm ñöôïc ñoä möôi ngaøy. 105 x

Phaùt taøi ra thì phieân ñöôïc moät haøo. Thöôøng thöôøng ñöôïc daêm ba xu, hoaëc khoâng ñeán naêm xu. 251 5 105 x

252 Nhaø anh ñöôïc moät saøo traàu toát laém phaûi khoâng ? 5 106 x

253 Chöûa nöôùc gì thì anh cuõng ñaõ boøn ñöôïc baïc traêm. 5 106 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

5 Naøy, chuùng noù ñang thuø, chuùng laïi bieát mình non, maø laïi cöù nhaát ñònh raèng mình ñöôïc traàu ñöôïc cau, nhaø baây giôø baïc traêm luùc naøo cuõng coù. 254 109 x

5 255 Trong soá baûy chuïc ñoàng tieàn röôïu, oâng daét moái ñöôïc xôi hai chuïc. 111 x

5 256 Theá laø oâng cöïu ñöôïc taát caû vöøa boán chuïc. 111 x

5 257 Khi chöa ñeû noù, meï noù ñaõ coù moät ñöùa con trai ñöôïc hai naêm. 112 x

5 258 Nhöng tí xöông xaåu aáy, nhieàu khi Nhu cuõng laïi khoâng ñöôïc aên vaøo mieäng. 113 x

5 Baømeï laéc ñaàu, baûi: "Con naøy hoûng ! Noù laønh quaù neân ngöôøi ta baét naït… Khoâng ñöôïc saéc saûo nhö con Nhöôïng…" 259 116 x

5 260 Bieát raèng noù ñöôïc tay hoøm chìa khoùa thì noù aên caép tôïn. 116 x

5 261 Aáy theá laø Nhöôïng, tuy laø em, nhöng ñöôïc caát leân laøm chò. 117 x

5 262 Thoâi thì cuõng vaét muõi ñuùt mieäng, ñöôïc böõa mong hôn laøm sao ñöôïc? 124 x

5 263 Aáy theá maø thaùnh nhaân ñaõi khuø khôø, töï nhieân vôù ngay ñöôïc moät con thaät ñeïp !... 125 x

5 264 Giaù maø anh ñaõ ñöôïc aên baùt cheø kia ! Bieát ñaâu anh ñaõ chaúng maùt loøng, maùt ruoät maø soáng ñöôïc ? 128 x

5 Ñieàn taïng yeáu quaù, khoâng ñöôïc nhaän vaøo coâng sôû, vaø caùc ngöôøi ñaõ voäi cho laø tieàn con ñi hoïc thì thaät laø tieàn vaát xuoáng soâng. 265 133 x

5 266 Caùc em Ñieàn khoâng ñöôïc ñi hoïc. Maø cuõng khoâng ñöôïc aên no nöõa. 134 x

5 267 Ñieàn khoâng ñöôïc yeâu ai. 135 x

5 Coù nhöõng ngöôøi ñaøn baø ñeïp, yeâu raáât kheùo, bôûi hoï ñöôïc aên ngon, maëc ñeïo, chaêm söûa thòt da vaø chaúng laøm gì caû. 268 135 x

5 269 Ñi ñeå giöõ cho loøng mình ñöôïc töôi laâu. 136 x

5 270 Coå nhaân cheâ keû só maø coøn laáy söï côm aên khoâng ñöôïc ngon, aùo maëc khoâng ñöôïc laønh laøm nhuïc. 139 x

Sau caùi haønh vi ñeïp cuûa haén, vaø thaáy caùi haønh vi aáy ñöôïc traû coâng baèng moät tình yeâu raát eâm ñeàm, haén chæ coøn nghó ñeán gia ñình, chæ coát laøm sao nuoâi ñöôïc gia ñình. 5 271 147 x

Nhöng haén laïi nghó theo raèng: Töø raát ñaùng yeâu, raát ñaùng thöông, haén coù theå hy sinh tình yeâu, thöù tình yeâu vò kyû ñi, nhöng haén khoâng theå boû loøng thöông, coù leõ haén nhu nhöôïc, heøn nhaùt, taàm thöôøng, nhöng haén vaãn coøn ñöôïc laø ngöôøi: haén laø ngöôøi chöù khoâng phaûi laø moät thöù quaùi vaät bò sai khieán bôûi loøng töï aùi. 148 x 5 272

5 Haén coøn ñieân leân vì con khoùc, maø khoâng luùc naøo ñöôïc yeân tónh ñeå cho haén vieát hay ñoïc saùch. 273 148 x

5 274 Khoâng ñöôïc noùi thì khoå laém. 161 x

5 275 Cuõng laø moät caùch duøng ñöùa ôû ñoù thoâi, nhöng laïi ñôõ tieàn coâng, maø laïi coøn ñöôïc tieàn theâm nöõa. 164 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

5 Nhöng caùc cuï giaø thöôøng noùi raèng: thôøi tieát baây giôø coù khaùc ñi, khoâng coøn ñöôïc ñuùng nhö xöa. 276 174 x

5 277 Giaù baùn roài thì baây giôø ñöôïc ngoài nhìn ngöôøi ta aên maø xít xoa. 177 x

5 Ñaùnh thì thua hoaëc ñöôïc. Ñöôïc thì ñaùnh nöõa, cho ñeán bao giôø hoùa thua. 278 177 x

5 279 Moïi khi aên côm nhaø, haén vaãn ñöôïc ngöôøi ta traû coâng ba haøo. 178 x

5 Hoï cho aên teä laém, ñöôïc mieáng côm chín ñaõ laø toát phuùc. Baây giôø khoâng theá ñöôïc. 280 178 x

5 281 Mua tre veà cheû ñaõ maát coâng, maø caùi laït traéng khoâng ñöôïc beàn. 180 x

5 Nhöng giaù thöû vieát maø khoâng ñöôïc moät ñoàng xu nhoû thì coù leõ toâi cuõng ham vöøa vöøa thoâi. 282 183 x

5 283 Toâi ñang ao öôùc ñöôïc troâng thaáy vôï con cho thoûa caùi loøng moät chuùt. 185 x

5 284 OÂng chuû toâi raát mong ñöôïc tieáp oâng vaøo baûy giôø chieàu hoâm nay… 185 x

5 285 186 x

5 286 Toái hoâm aáy, anh Sen raát ngaây thô cuûa toâi vaø toâi ñaõ ñöôïc laïc vaøo ñoäng tieân. Ta khoâng coù sôïi thì ñi deät thueâ cuõng ñöôïc. Chaúng ñöôïc côm thì ñöôïc chaùo. 187 x

5 287 Töø giôø ñeán luùc ñöïôc aên côm, may ra ñöôïc vaøi, ba chuïc ñoàng… 188 x

5 288 Vôï haén ñöôïc naèm yeân nghæ tô mô. 190 x

5 289 Bôûi vaäy ñeán nhaø ai haén cuõng ñöôïc ñoùn tieáp haún hoi. 192 x

5 290 Bôûi vì anh chôït nghó raèng: vôï anh nghieän caõi nhau, neáu khoâng ñöôïc caõi nhau thì ñôøi thò seõ buoàn laém laém. 195 x

5 Nhöng cuõng bôûi haén ñaõ ñöôïc höôûng moät cuoäc aên chôi toán haøng maáy chuïc ñoàng maø chaúng phaûi boû ra moät ñoàng xu. 291 203 x

5 292 Thuoác laém roài cuõng coù luùc ñöôïc ñi aên maøy ! 207 x

5 293 Maø chính haén cuõng ñaõ ñöôïc oám nhieàu roài chaúng theå ñöøng. 207 x

5 294 Baây giôø Hoàng chæ coøn ñöôïc chôi vôùi caây xoan, caây chuoái, caây cam. 218 x

5 295 U seõ baét Hoàng ngoài ro roù ôû trong nhaø, khoâng ñöôïc ra ñeán ngoaøi. 219 x

5 296 Tìm ñöôïc no, aên no; tìm ñöôïc ñoùi, aên ñoùi. 219 x

5 297 Nhöõng huaán leänh cuûa thaày ñöôïc ñem ra thi haønh ñuùng töøng chöõ moät. 220 x

5 Toâi thaáy noù ít laâu nay chaäm chaïp vaø ngô ngaån laém, khoâng ñöôïc nhanh nheïn, ngoä nghónh nhö tröôùc. 298 223 x

5 299 Bôûi theá, môùi ñaàu naêm maø haøng xoùm ñaõ ñöôïc moät meû töùc cöôøi. 224 x

5 300 Caäu laø ngöôøi tænh maø chaúng hieåu hoïc loûm ôû ñaâu ñöôïc nhieàu caâu haùt nhaø queâ theá ! 225 x

6 301 Nhöng ñöôïc hai khoùa thì y ñoã moät kyø thi vaøo coâng sôû, ñöôïc boå ñi laøm ôû moät tænh xa. 6 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Theá thì Oanh khoâng phaûi khoù nhoïc gì, khoâng phaûi moät traùch nhieäm gì, caùi traùch nhieäm hieäu tröôûng hoaøn toaøn Thöù phaûi ñaûm ñöông, maø ñöôïc lôïi veà caùi tröôøng moãi thaùng traêm baïc". 302 6 8 x

303 Chæ ñöôïc hai haøm raêng töôi, traéng noõn vaø ñeàu. 6 8 x

304 6 9 x

Y ñaõ laøm cho caùi tröôøng naøy ñöôïc tín nhieäm, nhieàu hoïc troø theâm. Chæ tieác raèng y khoâng ñöôïc toaøn quyeàn theo nhö yù cuûa y. Khoâng ñöôïc aên xoâi, cuïng phaûi nai löng ra maø chòu ñaám. ÖÙc cheát ñi ñöôïc. 305 6 12 x

306 Ñaõ ñöôïc suoát ngaøy nhöùc ñaàu chöa ? 6 12 x

Y cuõng ñöôïc ra tænh hoïc. Nhöng y chæ hoïc heát sô hoïc, ñoã ñöôïc caùi baèng roài. 307 6 13 x

6 308 Moät laàn, y ñöôïc thaáy oâng baù Kieán sai troùi moä luùc möôøi baûy ngöôøi vaø ñaùnh moät ngöôøi loøi maét. 14 x

Luõ em y luùc nhuùc raát ñoâng, khoâng ñöôïc ñi hoïc, khoâng ñöôïc maëc, thöôøng thöôøng khoâng ñuû aên, gaày guoäc, raùc röôùi, baån thæu, ñen thuûi, tuïc tóu vaø xaác laùo, caõi ñaùnh nhau suoát ngaøy chí choùe. 16 x 6 309

6 310 Y ñöôïc nghe ñuû thöù chuyeän veà caùi anh chaøng ñoán maït laøm noâ leä cho nhaø vôï aáy. 15 x

6 311 Vôï toâi thaáy toâi laáy vôï hai, ñaõ khoâng maát gì, laïi ñöôïc maáy caùi nhaø, coù nghen cuõng chaúng nôõ noùi naùo. 26 x

6 312 27 x

Theá maø con noù vöøa môùi ñöôïc moät thaèng coù veû hôn toâi hoûi, chöù chöa chaéc ñaõ hôn… noù ñaõ phaûi voäi vaøng ñeåu vôùi toâi ngay. Khoâng nhöõng chæ vì ngaøy hoïm sau ñöôïc nghæ, coøn vì toái hoâm aáy vaø caû ngaøy hoâm sau nöõa khoâng phaûi troâng thaáy Oanh cau coù vaø nghe Oanh gaét goûng. 30 x 6 313

6 314 Giaù maø baø cuï ñöôïc ñoâi, ba ngöôøi con thì mình coøn daùm nghó lieàu. Nhöng baø cuï chæ ñöôïc coù moät mình coâ. 38 x

6 315 Nhöõng luùc aáy, khi Tö khoâng chuù yù nhìn vaøo, y ñöôïc dòp ngaém nghía coâ baèng ñoâi maét buoàn raàu cuûa moät keû thöông tieác moät caùi gì ñaõ lôõ. 41 x

Vaø y bieát chaúng bao giôø nöõa, y coøn ñöôïc moät thieáu nöõ treû ñeïp, töôi taén nhö Tö ñeå yù. 316 6 41 x

317 Y raát yeâu hoïc troø vaø caàn ñöôïc bieát raèng chuùng ñaõ yeâu y. 6 58 x

Laøm ñeán cheát ngöôøi ñoù, chæ ñeå ñöôïc ngaøy vaøi böõa côm rau ñoå vaøo moàm roài ñeâm nguû moät mình, töôûng nhôù ñeán vôï con, trong khi ôû nhaø queâ cuõng vaäy, laøm, laøm ñeán cheát ngöôøi, cuõng chæ vì moãi ngaøy maáy böõa côm, ngoaøi ra, chaúng heà coù moät caùi laïc thuù gì khaùc nöõa, chaúng coù moät hy voïng gì hôn nöõa. 318 6 63 x

319 Y ñaõ ñöôïc hoïc raát nhieàu. 6 64 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Vaû laïi, ôû nhaø queâ, vôï vaø caùc con y, boá meï y chaû aên uoáng khoå sôû haøng ñôøi ngöôøi roài hay sao, coøn coù bao giôø hoï ñöôïc no xoâi chaùn cheø laáy hai böõa, laáy vaøi thaùng, coøn coù bao giôø hoï bieát muøi thòt caù luoân, hay cuõng chæ côm haåm caù thiu thoái ? 320 6 65 x

321 Vaäy thì y ñöôïc nhö hieän nay cuõng ñaõ laø ñuû laém roài. 6 65 x

322 Buoåi chieàu hoâm aáy, y coøn ñöôïc dòp nghó ngôïi nhieàu hôn. 6 67 x

Y laïi ñaõ ñöôïc no maõi roài, baây giôø coù ñoùi moät vaøi böõa cuõng khong sao, maø coù leõ cuõng laø söï coâng bình. 323 6 68 x

324 Coù luùc naøo chuùng nghó ñeán ñöôïc aên moät böõa thaät laø no ? 6 69 x

Thoâi ñi caäu ! Ngöôøi ta chaúng daïi nhö toâi! Ñöôïc tieáng toát vôùi caäu thì cuõng ñau ruoät laém…! 325 6 73 x

326 Thöa caäu, nhaø cöûa nhaø naøo cuõng ñöôïc aên thòt boø töû teá. 6 73 x

327 Theá naøo hai chuùng mình cuõng ñöôïc caû moät buoàng. 6 79 x

Bôûi vì caùi giai caáp cuûa y, caùi giai caáp caàn lao, chæ hôn ngöôøi ôû caùi choã ñöôïc töï haøo raèng mình hoaøn toaøn soáng baèng söùc laøm vieäc cuûa mình vaø ñöôïc quyeàn khinh taát caû nhöõng caùi gì khoâng phaûi laø moà hoâi, nöôùc maét… 83 x 6 328

329 6 92 x

Ai cuõng phaûi laøm, ai laøm cuõng phaûi ñöôïc no ñuû, töï do, maø chæ nhöõng ai laøm môùi ñöïôc no ñuû, töï do. Thaáy hoï roái rít caû leân, hoø hoång om soøm maø vaãn khoâng ñöôïc moät caùi ñeøn. 105 x 330 6

Neáu ñöôïc thì hai oâng ôû…. Thö hai oâng, caùi gì nhaø chaùu cuõng hay noùi thaät. ÔÛ trong buoàng khoâng ñöôïc thoaùng nhö ôû ngoaøi nhaø. 331 6 109 x

332 Ngöôøi ñaøn baø khoâng ñöôïc thaät thaø nhö ngöôøi choàng. 6 109 x

Thöa caäu, thueâ maø nhaø cöûa nhaø oâng ta saïch laém, khoâng maáy nhaø ñöôïc saïch baèng. 6 333 111 x

Y khoâng muoán ñeå Oanh coù theå khinh bæ thaàm: "Ñöôïc aên coù khaùc! Hoâm nay sao maø vui veû theá, sao maø 334 6 116 x

335 Loã thì khoâng loã, nhöng cuõng chaúng coøn ñöôïc lôïi gì. 6 128 x

336 Maø naøo coù ñöôïc hoaøn toaøn laø côm ! 6 129 x

6 337 132 x

133 x 6 338

339 6 Y raát sôï baø cheát ñi maø chöa ñöôïc höôûng moät chuùt gì, chöa troâng thaáy moät tí gì cuûa chính y. Baø giaø chöa bao giôø ñöôïc aên ngon, chöa bao giôø ñöôïc nghæ ngôi, khoâng theå tin raèng ngöôøi ta coù nguyeàn ñöôïc nghæ ngôi; chöa bao giôø ñöôïc vui veû, yeâu ñöông, khoâng baèng loøng cho keû khaùc yeâu ñöông vaø vui veû. Con ngöôøi ta, vaøo caùi haïng phaûi nai löng ra laøm môùi coù ñöôïc mieáng aên, thì chæ lo sao kieám noåi moãi ngaøy vaøi böõa côm no ñaõ chaät vaät laém roài. 133 x

340 Baø cuï Haø ñöôïc duøng taïm, khoâng phaûi tieàn nong gì caû 6 133 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Töø tröôùc ñeán nay, oâng vaãn ñöôïc töï do: khoâng ai caám oâng, maø vôï oâng cuõng khoâng laáy söï aáy laøm khoù chòu bao giôø. 341 6 144 x

342 Moãi naêm vaøi löùa lôïn, laïi khoâng ñöôïc traêm baïc, hôn traêm baïc aø?… 6 145 x

Caùi thôøi kyø ñang lôùn leân, ñaõ phaûi lao taâm, lao löïc quaù ñoä nhö vaäy, laïi chaúng ñöôïc boài döôõng gì. 343 6 146 x

344 Chuùng mình thì ñaõ ñöôïc bao nhieâu. 6 149 x

Anh tin vaøo luaät thöøa tröø, nghóa laø oâng trôøi oâng aáy cöù nheø nhöõng ngöôøi naøo ñöôïc höôûng söï hoïc thöùc nhieàu ñeå phaân phaùt cho nhieàu ñau khoå hay sao? 6 345 150 x

"Heát giôø roài!" laø nhöõng tieáng maø boïn gia nhaân khoâng ñöôïc pheùp noùi bao giôø. 346 6 157 x

347 ÔÛ ngoaøi naøy thì khoâng ñöôïc theá. 6 158 x

Neáu vôï choàng chæ laøm theá naøo kieám noãi ngaøy moät böõa thoâi, maø khoâng phaûi xa nhau, thì Lieân cuõng thích hôn cöù phaûi theá naøy maø ñöôïc aên moät ngaøy ba böõa… 159 x 6 348

6 349 160 x

Y nhoå cho choàng nhöõng sôïi toùc saâu, hay laø möôïn côù theá, ñeå ñöôïc ngoài noùi chuyeän vôùi choàng. Mieãn laø Thöù ñöôïc guïc ñaàu vaøo loøng Lieân vaø Lieân ñöôïc aâu yeám vuoát ve maùi toùc cuûa choàng. Hoï nhìn nhau, nhö chöa bao giôø ñöôïc chaùn nhìn nhau. 160 x 350 6

351 Moâ hoûi anh sao hoâm nay anh ñöôïc veà sôùm theá? 6 161 x

352 Ñaùng leõ toâi khoâng ñöôïc veà kia ñaáy. 6 163 x

Thöù thaàm mong cho anh xe seõ chung tình ñeå lo lieäu cho vôï mình sinh nôû ñöôïc veïn toaøn. 353 6 168 x

354 Maø laïi phaûi traùnh, khoâng ñöôïc vieát ngoaùy, khoâng ñöôïc vieát chöõ hoa. 6 174 x

Thoaït tieân y thaáy caùi söôùng ñöôïc baùo thuø: San chaúng ñau khoå maõi ñoù ö? 176 x 355 6

Vôùi laïi, noùi cho ñeán cuøng, thì caøc thím aáy ñöôïc ngoài choàng nhö chuù vôùi chuù San laø nhaát laøng roài. 176 x 6 356

6 357 Roài ngöôøi ta noùi ñeán chuyeän ñöôïc moà ñöïôc maû, chuyeän phuùc ñöùc löu cöõu nhöõng töø ñôøi oâng töù ñaïi, nguõ ñaïi, nguõ ñaïi naøo truyeàn laïi. 205 x

358 6 205 x

359 6 Con beù Laân thì chaúng bieát coù ñöôïc moà, ñöôïc maû gì khoâng, nhöng cuõng veânh vaùo ra tuoàng ! Toâi ñöôïc moät ñöùa con trai leân naêm vôùi moät ñöùc nöõa môùi ñöôïc hai naêm. 214 x

360 6 217 x

Ngay hoâm môøi thi xong, coøn phaûi chôû keát qua, toi naêm mô thaáy toâi ñaõ ñöôïc vaøo hoïc tröôøng söï phaïm; toâi thaáy roõ reät caùi tröôøng nhö theá naøo, lôùp hoïc nhö theá naøo, baø giaùo laø ngöôøi nhö theá naøo… Anh seõ ñöôïc theâm caùi choã löông aáy cuûa toâi maø traû tieàn nhaø vôùi tieâu pha. 361 6 222 x

362 Giaù toâi ñöôïc hoïc, chaéc toâi cuõng coù theå thaønh hoïa só. 6 225 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

6 363 Chaúng bao giôø chuùng ta coøn ñöôïc thaáy nhau. 231 x

364 6 232 x

Bieát theá naøy thì anh cöù ôû laïi tröôøng, chuùng ta rau chaùo vôùi nhau, mieãn laø ñöôïc gaàn guõi nhau luoân laø ñuû. Coù leõ ñôøi anh chæ thu heïp laïi trong maáy naêm ñöôïc gaàn em, ñöôïc em yeâu. 365 6 232 x

366 Coù laàn naøo veà ñeán nhaø maøy y ñöôïc yeân ñaâu? 6 238 x

367 Y thöôøng coâ chieàu choàng, coá laøm theá naøo cho choàng ñöôïc vöøa loøng. 6 238 x

368 Ñaõ laâu laém, y khoâng ñöôïc thaáy baø vui veû theá bao giôø. 6 239 x

Töï bieát chaúng coù gì ñeå cho Lieân phaûi chieàu chuoäng, ñeå maø truïc lôïi. Lieân ñöôïc nhö theá laø toát laém roài. 6 369 249 x

6 370 Moät thaùng roài môùi laïi ñöôïc troâng thaáy chuùng, y thaáy yeâu chuùng vaø deã daõi, maëc cho chuùng noâ ñuøa. 266 x

Luõ con gaùi nhaø Haûi Nam, hình nhö ñöôïc thaû loûng hôn, cuõng ra coång ñöùng, nhìn nhöõng ngöôøi chaïy ra ngoaøi phoá, ñuøa bôõn, caáu chí, xoâ ñaãy nhau, cöôøi hí hí. 267 x 6 371

Roài khi lôùn leân, Minh ñöôïc ñi hoïc, vì keå theo ngheà trong hoa nhôø trôøi cuõng khaù, khoâng nhöõng kieám ñuû aên tieâu roäng raõi maø laïi coù tieàn nuoâi ñöôïc caû con ñi hoïc 8 x 7 372

7 373 Ra ñöôøng, Lieân ñi theo Minh trong loøng vui söôùng, vì ñöôïc nghe nhöõng lôøi chuùc tuïng cuûa ngöôøi laøng. 23 x

7 374 Thì töôûng uoáng vaøi coác ñaõ thaám vaøo ñaâuù Maáy khi ñöôïc gaëp anh em hoäi hoïp ñoâng ñuû vui möøng. 27 x

Neáu söï thoáng khoå naøy, trôøi baét anh phaûi gaùnh, thì anh chæ neân meán noù, vì noù laøm cho anh ñöôïc neám caùi haïnh phuùc hieám coù, laø taám loøng thöông yeâu thaønh thöïc cuûa ngöôøi vôï vaø ngöôøi baïn. 39 x 7 375

Quaû thöïc, anh coù ñöôïc ngaém moät caûnh saùng traêng, song ñoù chæ laø moät giaác chieâm bao. 376 7 43 x

377 Theá naøo, vaãn ñöôïc maïnh chöù? 7 46 x

378 Toâi hoûi anh trong ngöôøi coù ñöôïc khoûe maïnh khoâng. 7 46 x

Toâi, thì tuy laø con nhaø quyù toäc, nhöng toâi raát tin raèng chaúng bao laâu ñaùm bình daân seõ ñöôïc nhö anh caû. 7 379 51 x

Em ñöôïc theá naøy, em laø con nhaø queâ muøa maø ñöôïc theá naøy, maø ñöôïc laøm vôï moät ngöôøi thoâng minh, ñoã ñaït cuõng ñaõ veû vang vôùi laøng, vôùi xoùm nhieàu laém roài. 7 380 54 x

Chaøng chæ mong cho sau naøy söï mô öôùc cuûa chaøng thaønh söï thöïc: laø Vaên seõ vì chaøng laøm cho Lieân ñöôïc sung söôùng. 381 7 56 x

382 Vì toâi xaáu hoå laém ? Khoâng toát maø ñöôïc tieáng toát. 7 60 x

7 383 Toâi chæ xin anh nghó tôùi caâu naøy: ta coøn coù theå giuùp ích cho ñôøi ñöôïc, duø chæ laø moät söï ích lôïi coûn con maëc loøng, thì ta khoâng ñöôïc pheùp töï huûy thaân theå ta ñi. 67 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

7 384 Lieân thaáy choàng ñöôïc maïnh meõ, töôi da thaém thòt theâm ra thì cho laø ngöôøi ta caàn phaûi laøm vieäc môùi coù söùc khoûe. 70 x

7 385 Naøng coù bieát ñaâu raèng linh hoàn ta coù ñöôïc bình tónh, thì thaân theå ta môùi ñöïôc traùng kieän. 70 x

386 7 70 x

Buoàn raàu, Minh nghó ñeán tieåu söû moät vaên só tröù danh nöôùc Phaùp maø chaøng ñaõ ñöôïc ñoïc: OÂng Roland Dorgeleøs. Nhöng giaù anh moå maét roài thì coù phaûi ñöôïc ngaém nhan saéc coâ ta khoâng. 387 7 78 x

388 Roài naøng nghó tôùi caùi ngaøy Minh laïi ñöôïc saùng suûa nhö xöa. 7 79 x

Cöù suy caùi caûm töôûng cuûa ta gaëp muøa xuaân tôùi, ta cuõng coù theå ñoaùn ñöôïc caûm giaùc cuûa Minh noàng naøng ñeán ñaâu, khi Minh laïi troâng thaáy aùnh saùng vaøo buoåi ñaàu xuaân. 7 389 81 x

Chaøng töôû ng nhö laàn ñaàu tieân ñöôïc ngaém ñeàn Ngoïc Sôn vaø chaøng so saùnh noù vôùi vieân kim cöông naïm trong chieác nhaãn bích ngoïc. 84 x 7 390

7 391 84 x

Vaên caùo töø ra veà, Lieân cuõng muoán ñöôïc ôû laïi moät mình vôùi choàng, neân khoâng giöõ. Caùi möøng choàng ñöôïc khoûi beänh noù ñaõ ñaày raãy trong taâm hoàn, caùc tính tình khaùc coøn len vaøo laøm sao ñöôïc nöõa; ñeán noãi naøng queân caû nhöõng böùc thö tình cuûa caùc coâ ñoäc giaû maø moïi khi naøng baên khoaên, lo laéng, chæ muoán ñoát ñi, nhöng coøn khoâng giaùm, sôï sau choàng hoûi tôùi chaêng. 90 x 7 392

Caùi caûnh töôïng ñoaøn tuï cuûa vôï choàng baïn, maø chaøng chaéc raèng seõ laøm cho chaøng ñöôïc sung söôùng hôn laø nhôù caùi caûm giaùc eâm ñeàm khi ñöùng tröôùc maët coâ gaùi xinh ñeïp dòu daøng. 99 x 7 393

Lieân boãng nhôù tôùi lôøi daën cuûa Vaên heà Minh veà thì cöù ngoït ngaøo hoûi chuyeän, khoâng ñöôïc nhaéc tôùi söï chôi bôøi cuûa Minh. 7 394 101 x

395 7 282 x

Ñeán luùc ñoåi ñoàng, chaøng laïi cho pheùp hoï ñöôïc ñem luùa ñoåi laáy moät ít chaû ñeå aên vôùi xoâi vaø bao dieäm, goùi thuoác cho moïi ngöôøi. Taân tieác hoài thuôû nhoû khoâng oû thoân queâ ñeå ñöôïc gaàn guõi vôùi caûnh vaät. 396 7 284 x

7 397 286 x

398 Töø ñaáy, khoâng ngaøy naøo laø toâi khoâng ñeán ñöùng ôû ñaàu phoá hay qua nhaø coâ ta ñeå mong ñöôïc gaëp maët. Coù khi ñöùng yeân laëng haøng nöûa giôø döôùi möa gioù, toâi vaãn kieân gan khoâng heà phaøn naøn, chæ mong ñöôïc nhìn maët coâ ta moät laàn cho ñôõ nhôù. 7 286 x

399 Quaû nhieân anh ñöôïc kieän. 7 294 x

Giaù khoâng queø chaân maø ñöôïc soá baïc naøy coù phaûi söôùng bieát bao khoâng ! 294 x 400 7

401 7 Taám luïa hoàng phaáp phôùi bay theo chieàu gioù, thieáu nöõ coù moät caùi daùng ñieäu meàm maïi, khieán Hieäp laáy laøm sung söôùng raèng ñaõ ñöôïc gaëp moät ngöôøi ñeïp. 297 x

402 Vaâng, caùm ôn coâ, thaày me toâi vaãn ñöôïc nhö thöôøng… 7 298 x

(3)

(4)

(5)

(6)

(1)

(2)

7 403 x

404 7 Mình laøm kieám ñöôïc nuoâi thaân, coù phaûi nhôø vaû gì nhaø choàng ñaâu maø sôï. Khoâng ñôïi cho chuùng toâi hoûi, baùc ta haáp taáp keå chuyeän veà thaân theá baùc, nhö keå haû vì ñöôïc keå laïi vôùi ngöôøi laï caùi ñôøi gian truaân cuûa mình. 306 x

7 405 Coù, toâi ñöôïc ôû Pari naêm thaùng. 307 x

7 406 Nhöõng ngay ngöôøi möôïn aáy, tuy baùc phaûi laøm vaát vaû, nhöng chaéc chaén buoåi toái coù ñöôïc maáy baùt gaïo vaø maáy ñoàng xu veà nuoâi luõ con ñoùi ñôïi ôû nhaø. 313 x

7 407 Thaät laø sung söôùng, neáu chuùng mang veà ñöôïc moät löôïm, trong nhöõng ngaøy may maén. 314 x

7 408 Khoâng leõ oâng Baù giaøu coù ñeân theá maø khoâng thí cho meï con baùc ñöôïc baùt gaïo hay sao ? 316 x

Baùc nhôù laïi nhöõ ng buoåi ñi laøm khoù nhoïc, nhöõng luùc vui veû ñöôïc lónh gaïo veà cho con, nhöõng böõa côm noùng muøa reùt, nhöõng luùc thaèng Hi vaø con Tyù vui ñuøa giaèng co chieác baùnh baùc mua cho chuùng. 317 x 7 409

Nhöõng khi noùi chuyeän vôùi caùc xe phu khaùc, toâi ñöôïc bieát raèng neáu ngöôøi khaùch noùi laø ñi khöù hoài töø ngoaïi oâ, thì ngöôøi xe khoâng vieäc gì. 410 7 327 x

411 Coù leõ cuï baø muoán ñöôïc troâng thaáy con laàn nöõa. 7 333 x

412 Töø hoâm aáy toâi khoâng ñöôïc tin töùc gì veà anh Baøo nöõa. 7 338 x

Vôùi ba ngöôøi con tröôùc, hai trai, moät gaùi, cha meï Dung ñaõ thaáy khoù nhoïc, vaát vaû laøm luïng môùi lo cho ñaøn con ñuû aên, vaø hai con trai ñöôïc ñi hoïc. 340 x 7 413

7 414 Lieân nhôù laïi khi ôû Haø Noäi chæ ñöôïc höôûng nhöõng thöùc quaø ngon, laï - baáy giôø meï Lieân nhieàu tieàn, ñöôïc ñi chôi bôø hoà uoáng nhöõng coác nöôùc laïnh xanh ñoû. 353 x

7 Theâm ñöôïc moät gia ñình baùc xaâm ngoài treân manh chieáu, caùi thau saét traéng ñeå tröôùc maët, nhöng baùc chöa haùt vì chöa coù khaùch nghe. 415 353 x

7 416 Kyø naøy ñöôïc nghæ ít. 367 x

7 417 Mai chuû nhaät chuùng em ñöôïc nghæ. 367 x

Ngaøy tröôùc, thôøi coøn sung tuùc, coâ cuõng ñaõ caép saùch ñi hoïc, vaø veà nhaø laïi ñöôïc oâng tuù daïy theâm chöõ nho. 7 418 375 x

7 419 Caäu Baøi daïy hoïc trong laøng ñöôïc daêm baûy ñoàng baïc löông. 379 x

Chæ coù nhöõng caùi thoûa maõn coûn con cuûa loøng töï aùi: ñöùng ñaàu lôùp, ñöôïc giaûi thöôûng, lôøi thaày baïn khen hay moät lôøi caûm phuïc thoát ra mieäng nhöõng baïn hoïc veà moät baøi luaän. 7 420 385 x

7 421 Tuy vaäy, Tröôøng thöôøng ñöôïc xem nhöõng ñaùm cöôùi maø coâ daâu chuù reå haõy coøn beù con. 386 x

7 Ñaây laø taát caû caây coû xanh töôi maø chaøng ñöôïc nhìn ngaém töø khi ñeán ôû caên phoá chaät heïp naøy. 422 387 x

7 423 Baøn thôø ñöôïc chaêm chuùt hôn heát. 391 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

7 424 Ñaèng naøo cuõng coù quan treân, coøn töï do mình vaãn ñöôïc töï do chöù. 392 x

Tröôøng nhì n neùt maët töôi vui vaø töï tuùc cuûa nhöõng ngöôøi ngoài ñaáy, töôûng saép ñöôïc bieát ñieàu gì hay vaø laï. 7 425 394 x

7 426 OÂng Cöûu cöôøi noùi luoân mieäng vaø ñang keå cho baïn ngoài cuøng maâm nghe maáy baøi thô noâm maø oâng ñaõ ñöôïc daân laøng cöû ra laøm khi coù caùc quyù quan treân tænh veà khaùnh thaønh nhaø hoä sinh. x 398

Tröôøng ñoaùn hoï coù yù muoán daønh phaàn ñem veà nhaø ñeå vôï con cuøng ñöôïc höôûng. x 399 7 427

x 399 7 428

Noù töôûng raèng, trong ñôøi noù, coù leõ khoâng bao giôø ñöôïc neám nhöõng cao löông myõ vò nhö theá… Neáu khoâng phaûi ñem tieàn veà nhaø, thì chaøng seõ ñöôïc höôûng thuù bao nhieâu! x 401 7 429

Vaø baây giôø anh Xuaân töïa nhö ñaõ giaø nhieàu, caèn coãi hôn, nhöng haùo höùc nhöõng cuoäc chôi bôøi nhö caây khoâ theøm nöôùc, bôûi vì tröôùc kia anh khoâng ñöôïc sung söôùng maáy. 404 x 7 430

Vì nhö moät baø tieân nhaân töø trong caùc truyeän coå tích maø hai anh em ñöôïc ngöôøi u giaø keå cho nghe, baø Nhì cöù laïi thaêm meï Tröôøng vaøo giöõa luùc Lan vaø anh ñang bò meï ñaùnh maéng vì ñaõ phaïm loãi. x 405 7 431

7 432 Tuy nhieân, Tröôøng thaáy vui veû trong loøng, caùi vui ñöôïc gaëp ngöôøi mình kính meán. x 405

Haûo thì boãng nhieân thaáy trong loøng hoài hoäp, coøn Tuyeát thì vui möøng loä ra neùt maët, vì noù saép ñöôïc nghe nhieàu chuyeän laï cuûa baø Cöûu, nhöõng chuyeän cuûa gia ñình ngöôøi khaùc coâ raát thích bieát, ñeå ñöôïc ñi keå laïi vôùi caùc chò em baïn. 407 x 7 433

Naøng chæ nhôù laïi nhöõng caûm giaùc môùi laï maø thænh thoaûng naøng nhaän thaáy trong taâm can khi ñöôïc nghe nhöõng caâu boùng gioù veà vieäc vôï choàng, vaø nhöõng noãi e theân cuûa naøng khi coù moät ngöôøi treû tuoåi quen bieát ñeán chôi hay gaëp gôõ ngöôøi ta ôû ngoaøi phoá. x 408 7 434

Tröôøng ñoái vôùi naøng cuõng nhö vôùi caùc ngöôøi con trai khaùc, nhöng tuy vaäy cuõng ñöôïc nhieàu caûm tình cuûa naøng hôn. x 408 7 435

7 436 Haûo coá nhôù laïi hình daùng caäu maø thænh thoaûng naøng ñöôïc thoaùng troâng thaáy: naøng chæ nhôù coù caùi daùng ñieäu nghieâm trang vaø ñöùng ñaén. 409 x

Hai baø vui söôùng thaät, baø töï kieâu coù moät coâ con gaùi nhö Haûo, moât coâ gaùi neát na vaø hieàn haäu, laïi coù taøi buoân baùn, nghóa laø moät "ñaùm" raát ñöôïc caùc baø meï coù con trai chuù yù ñeán. x 410 7 437

Hai baø khoâng bao giôø töï hoûi xem, neáu laáy ngöôøi naøy, ngöôøi noï, con mình coù ñöôïc sung söôùng khoâng ? x 410 7 438

Töï nhieân naøng laïi nghó ñeán moät ngöôøi chò em baïn laø coâ Ñoâng, moät coâ gaùi nhaø ngheøo, nhöng vì coù nhan saéc neân ñaõ ñöôïc moät ngöôøi tham bieän hoûi laøm vôï. x 412 439 7

440 Ñoä naøy baùc ñaõ ñöôïc bình phuïc nhö thöôøng roài chöù ? x 419 7

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Vì vieäc naøy, beân laøng vaø beân phoá ñaõ kieän nhau maõi, ruùt cuïc beân haøng phoá ñöôïc nhôø theá löïc oâng Caû, vì oâng naøy coù ngöôøi em vôï ôû tænh laøm thö kyù rieâng cho quan tuaàn. 441 7 421 x

442 Toâi cöù töôûng caäu veà ñaây môùi ñöôïc hôn moät thaùng. 7 x

443 Chaøng cuõng ñöôïc giuïc naèm nghæ ñeå saùng mai coøn ñi sôùm. 7 427 x

7 444 Ngaøy khoâng thaáy oâng tuù toû caû aâu yeám quyù meán naøng bao giôø, chæ maáy ñöùa em trai naøng laø ñöôïc oâng saên soùc ñeán. 429 x

Hình aûnh meï luùc naøo cuõng phaûng phaát trong trí nhôù Dung, nhö hình aûnh moät söï ñaèm thaém, thaân yeâu maø naøng khoâng ñöôïc höôûng nöõa. 7 445 429 x

Tröôøng nhaän thaáy neáu laáy coâ Haûo, chaøng seõ laøm cho taát caû moïi ngöôøi ñöôïc vöøa loøng nhaát laø meï chaøng. 446 7 433 x

447 Tröôøng cuõng ñöôïc môøi nhöng chaøng khoâng ñi. 7 437 x

448 Tuy vaäy, chaøng ñaõ ñöôïc höôûng moät thôøi sung söôùng. 7 438 x

Tröôøng mæm cöôøi nhôù ñeán coâ gaùi queâ muøa ñöùng gaït thoùc cho vay maø chaøng ñöôïc thoaùng troâng thaáy ôû gian nhaø ngang khi vaøo thaêm baùc Caû. 442 x 449 7

450 Trong nhaø, khaùch khöùa baän roän suoát ngaøy, coù maáy luùc ñöôïc roãi ñaâu. 7 443 x

451 Nhö vaäy, chò saép ñöôïc laøm baø nghò. 7 443 x

452 Ñaõ laâu khoâng ñöôïc gaëp anh. 7 444 x

453 Tröôøng ñaõ ñöôïc troâng thaáy noù moät laàn. 7 445 x

Chaøng töï hoûi khoâng bieát loøng khi gheùt cuûa mình coù phaûi laø moät söï theøm öôùc, moät söï ganh tò vaø khoâng ñöôïc giaàu coù nhö Hieàn chaêng ? 454 7 445 x

455 Tröôøng buoàn raàu thaáy meï, ñeán baây giôø vaãn khoâng ñöôïc sung söôùng. 7 456 x

Tröôøng töï hoûi khoâng bieát nhöõng ngöôøi ñoù coù luùc naøo ñöïôc sung söôùng khoâng: hoï coù bao giôø queân caùi ngheøo cuûa hoï, co luùc naøo ñöôïc höôûng moät chuùt vui veû, moät chuùt haïnh phuùc trong suoát ñôøi ngöôøi khoâng ? 457 x 456 7

457 Thaáy con nhö theá, Trinh khoâng caàm ñöôïc loøng thöông. 7 463 x

458 7 468 x

459 7 OÂng ta coù keå tình nghóa thaày troø cuõ, vaø meï toâi cuõng baûo cho oâng aáy vay, nhöng ñaõ ñöôïc cho vay hai laàn roài chöù coù phaûi khoâng ñaâu. Naøng khoâng giöõ ñöôïc nöôùc maét nöõa, cöù ñeå cho töï nhieân chaûy treân goø maù. 470 x

460 Baø nghó raèng khi gaû cho Tröôøng, Trinh seõ ñöôïc sung söôùng. 7 470 x

Moät laùt, baø Nhì caát tieáng dòu daøng, caùi tieáng noùi ngoït ngaøo vaø eâm nhö ru maø Trinh haèng ñöôïc nghe thaáy luoânhoài coøn nhoû, khi naøng coù loãi gì maø baø saép khuyeân baûo. 7 461 472 x

Nhöng gía noù ñöôïc leân treân naøy ôû gaàn caäu aáy reøn caëp cho thì chaéc choùng taán tôùi laém. 462 7 474 x

463 Ñaõ laâu nay naøng khoâng ñöôïc nhìn thaáy quang caûnh naøy. 7 475 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Baây giôø meï ñaõ giaø roài, chæ mong thaáy caùc con hoøa thuaän laø meï ñöôïc vui möøng. 464 478 7 x

465 Naøng muoán xinh ñeïp, muoán töôi taén, ñeå ñöôïc vöøa yù Tröôøng. 478 7 x

Trinh cöù chaéc chaøng cuõng ao öôùc nhö naøng ñöôïc veà queâ thaêm vöôøn cuõ. 466 480 7 x

467 Tröôøng muoán cho anh chò cuõng ñöôïc sung söôùng. 484 7 x

Hoø Chuû tòch luoân luoân khaúng ñònh laø coù xaây döïng ñöôïc chuû nghóa xaõ hoäi, töø ñoù tieán leân chuû nghóa coäng saûn, nhöõng ngöôøi lao ñoäng môùi ñöôïc aám no sung söôùng, thöïc söï töï do, khoâng bò ai boùc loät, aùp böùc. 8 468 19 x

Baùc thöôøng baûo: "Laøm cho moät soá ít ngöôøi ñöôïc sung söôùng thì khoâng khí gì; Nhöng lo cho toaøn daân moãi ngöôøi theâm moät thöôùc vaûi, cho moãi böõa côm theâm moät ít thöùc aên, moãi thoân theâm moät tröôøng hoïc laø caû moät vaán ñeà phaàn ñaàu lôùn" 8 469 21 x

Lôøi kyù thaùc maø ñoàng chí Voõ Nguyeân Giaùp coi nhö lôøi "troái traêng" laø: "Luùc naøy thôøi cô thuaän lôïi ñaõ tôùi, duø hi sinh tôùi ñaâu, duø phaûi ñoát chaùy caû Tröôøng sôn, cuõng kieân quyeát giaønh cho ñöôïc ñoäc laäp". 28 x 8 470

Ngöôøi ta sinh ra töï do vaø bình ñaúng veà quyeàn lôïi, vaø phaûi luoân luoân ñöôïc töï do vaø bình ñaúng veà quyeàn lôïi. 8 471 46 x

Moät daân toäc ñaõ gan goùc choáng aùch noâ leä cuûa Phaùp hôn 80 naêm nay, moät daân toäc ñaõ gan goùc ñöùng veà phe Ñoàng minh choáng phaùt xít maáy naêm nay, daân toäc ñoù phaûi ñöôïc töï do ! Daân toäc ñoù phaûi ñöôïc ñoäc laäp. 48 x 8 472

8 473 57 x

Hoï coøn ñöôïc bieát raèng ngöôøi laõnh tuï vó ñaïi naøy sau khi giaûi phoùng nhaân daân nöôùc mình, coøn muoán giaûi phoùng caùc daân toäc khaùc nöõa. Nhöng khi ruoäng ñaát môùi vöøa khai khaån xong vaø saép ñöôïc gaët, thì Nhaø chung tuyeân boá laø ruoäng ñaát naøy thuoäc veà Nhaø chung vaø ñuoåi nhöõng ngöôøi ñaõ duøng söùc lao ñoäng cuûa mình laøm cho ruoäng ñaát aáy ñöôïc phì nhieâu. 66 x 8 474

8 475 Hoï buoäc phaûi laøm vieäc cho caùc coâng ty, bao giôø cuõng theá vaø chæ ñöôïc laøm vieäc cho caùc coâng ty maø thoâi. 68 x

8 476 Nöôùc Phaùp voán haøo hieäp vaø ñöùc khoan nhaân cuûa nöôùc Phaùp ñöôïc bieåu hieän trong moïi tröôøng hôïp. 71 x

8 477 Phöông phaùp ñoù ñaõ töøng ñöôïc duøng ôû Ñoâng Phi thuoäc Phaùp ñoái vôùi vaán ñeà ca-cao… 73 x

8 478 76 x

Vaø taát caû nhöõng ngöôøi tröôùc ñoù khoâng ñöôïc tham döï vieäc thieâu soáng aáy thì baây giôø tha hoà voã tay hoan hoâ. ÔÛ ñoù, nhöõng cuoäc taøn saùt haøng loaït ñöôïc Giaùo hoäi caàu chuùc phuùc laønh, ñöôïc boïn vua chuùa vaø nghò vieän pheâ chuaån moät caùch hôïp phaùp, ñöôïc boïn buoân ngöôøi da ñen ñuû moïi haïng - töø boïn buoân noâ leä xöa kia, cho ñeán boïn quan cai trò ngaøy nay ôû thuoäc ñòa - chaêm chuù thi haønh. 77 x 8 479

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

8 480 Nhöõng hieän töôïng taøn khoác maø chuùng toâi saép keå ra ñaây, neáu khoâng phaûi laø ñaõ ñöôïc chöùng minh baèng nhöõng taøi lieäu khoâng theå choái caûi ñöôïc neáu khoâng phaûi chính nhöõng ngöôøi AÂu keå laõi, thì ngöôøi ta khoù maø tin ñöôïc. 79 x

8 481 86 x

8 482 93 x

483 8 Nhöng bao giôø mæa mai, moät ñoâi khi baèng söï ñaû kích cuõng gaén höõu cô vôùi söï kieän, nhö theá deã ñöôïc ñoàng tình hôn, vì ngöôøi ñoïc thaáy taùc giaû vaãn tænh taùo suy nghó vaø vaän duïng lyù trí. Veà ñeán xöù sôû, hoï chaúng ñaõ ñöôïc moät quan cai trò bieát ôn ra chaøo ñoùn noâng nhieät baèng baøi dieãn yeâu nöôùc nhö theá naøy: "caùc anh ñaõ baûo veä Toå quoác, theá laø toát. Baây giôø, chuùng ta khoâng caàn ñeán caùc anh nöõa, thoâi ñi veà ñi!" Naøy nheù, toâi coøn nhôù khi chuùng toâi ñi döôùi taøu ngöôïc soâng Hoàng, ngöôøi ta ñaõ ñem röôïu ra ñaùnh cuoäc vôùi nhau xem ai ngoài döôùi taøu, baén möôøi phaùt suùng maø "haï" ñöôïc nhieâuø maïng ngöôøi Vieät Nam ôû treân bôø thì ñöôïc cuoäc. 96 x

8 484 Soá ngöôøi ñöôïc trôû veà raát ít. 100 x

8 485 Chính quyeàn cai trò Quaûng Chaâu Loan ñöôïc leänh baét phu. 100 x

8 486 Caùc quan cai trò caû lôùn laãn beù, ñöôïc nöôùc meï giao vaän meänh xöù Ñoâng döông cho, noùi chung ñeàu laø nhöõng boï ngu xuaån vaû ñeåu caùng. 102 x

Trong traän ñaùnh chieám Baéc Kinh, chæ rieâng moät mình ñöùc cha Pha- vi-eâ, giaùm muïc ñaõ töøng ñöôïc aân thöôûng ñeä nguõ ñaúng baéc ñaåu boäi tinh, ñaõ boû tuùi 600.000 phô-raêng, cuûa cöôùp giaät ñöôïc. 105 x 8 487

8 488 Ai ñoïc nhöõng trang treân ñaây cuõng ñaõ thaáy ngöôøi phuï nöõ Vieät Nam ñaõ ñöôïc caùc nhaø khai hoùa cuûa chuùng ta "baûo hoä" nhö theá naøo. 107 x

8 489 Baây giôø chuùng ta haõy xem ngöôøi phuï nöõ ôû caùc thuoäc ñòa khaùc - cuõng ôû döôùi söï baûo hoä cuûa nöôùc meï - coù ñöôïc toân troïng hôn khoâng. 107 x

Thaät söï mæa mai ñau ñôn khi thaáy raèng vaên minh döôùi nhieâuø hình thöùc khaùc nhau nhö töï do coâng lyù, v.v… ñöôïc töôïng tröng baèng hình aûnh moät ngöôøi ñaøn baø hieàn diuï vaø ñöôïc moät haøng ngöôøi noåi tieáng laø haøo hoa phong nhaõ ra söùc ñieåm toâ - laïi ñoái xöû moät caùch heát söùc bæ oåi vôùi ngöôøi ñaøn baø baèng xöông baèng thòt vaø xuùc phaïm moät caùch voâ lieâm sæ tôùi phong hoùa, trinh tieát vaø ñôøi soáng cuûa hoï. 8 490 108 x

Traùi laïi, ngöôøi ta khoâng töø moät thuû ñoaïn naøo ñeå baét ngöôøi Ña-hoâ- maây "ñöôïc baûo hoä" phaûi chiuï caùi kieáp laàm than cuûa ngöôøi daân baûn xöù, caùi cheá ñoä ñaõ haï con ngöôøi xuoáng haøng con vaät vaø laøm ñieám nhuïc cho caùi goïi laø theá giôùi vaên minh. 491 8 112 x

492 Nhöõng ngöôøi ñau oám ñöôïc vaøo chöõa trong beänh vieän cuûa nhaø tröôøng. 8 115 x

8 493 Ñeå cho sinh vieân coù ñöôïc nhöõng kieán thöùc cô baûn veà khoa nuoâi treû, nhaø tröôøng nhaän ñôõ ñaàu moät nhaø nuoâi treû vaø moät nhaø göûi treû kieåu maãu goàm 60 em nhoû. 116 x

Ñoù laø moät thaønh tích veû vang, neâuù chuùng ta nhôù raèng döôùi cheá ñoä thöïc daân, naêm 1941 chi coù non nöûa trieäu treû con ta ñöôïc ñi hoïc. 8 494 136 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

8 495 Rieâng chò em phuï nöõ cuõng thi ñua goùp phaàn ñaûm phuï khaùng chieán, duø ñöôïc Chính phuû mieãn goùp. 137 x

8 496 143 x

Chæ coù phaùt ñoäng quaàn chuùng caûi caùch ruoâng ñaát, ta môùi tieán haønh nhöõng coâng vieäc ñoù ñöôïc thuaän lôïi. Veà kinh teá, ñöôïc giaûi phoùng khoûi aùch ñòa chuû phong kieán, noâng daân seõ vui veû taêng gia saûn xuaát vaø tieát kieäm, söùc tieâu thuï seõ taêng theâm, coâng thöông nghieäp seõ phaùt trieån, toaøn boä kinh teá quoùc daân ñöôïc môû mang. 146 x 8 497

Nhôø taêng gia saûn xuaát maø ñôøi soáng cuûa noâng daân, coâng nhaân, boä ñoäi, caùn boä ñeàu ñöôïc caûi thieän mau hôn. 498 8 146 x

499 Treû em ngaøy caøng ñöôïc saên soùc chu ñaùo hôn. 8 160 x

Ñöôïc Caùch maïng thaùng möôøi Nga vaø caùc nöôùc xaõ hoäi chuû nghóa coå vuï vaø giuùp ñôõ, phong traøo caùch maïng cuûa giai caáp coâng nhaân ôû caùc nöôùc tö baûn vaø phong traøo giaûi phoù ng daân toäc ôû caùc nöôïc thuoäc ñòa ñang daâng leân maïnh meï, vaø ngaøy caøng phaùt trieån vôùi quy moâ chöa töøng thaáy. 8 500 175 x

Vôùi thaèng lôïi cuûa Caùch maïng thaùng Möôøi vó ñaïi chaán ñoäng theá giôùi, chuû nghóa Maùc-Leânin daàn daàn ñöôïc truyeàn baù ôû Vieät Nam. 8 501 177 x

Cô sôû vaät chaát vaø kyõ thuaät cuûa chuû nghóa xaõ hoäi ñöôïc xaây döïng töøng böôùc, saûn xuaát noâng nghieäp vaø coâng nghieäp khoâng ngöøng phaùt trieån, möùc soáng vaät chaát cuûa nhaân daâng ngaøy caøng ñöôïc naâng cao. 178 x 8 502

Do ñoù, Ñaûng ñöôïc nhaân daân heát loøng tin yeâu vaø uûng hoä; ñöôøng loái, chính saùch cuûa Ñaûng ñöôïc nhaân daân ra söùc thöïc hieän. 8 503 179 x

Nhöng caûi caùch saûn xuaát vaãn coøn phaân taùn, laïc haäu; do ñoù thu hoaïch chöa ñöôïc taêng nhieàu, ñôøi soáng môùi ñöôïc caûi thieän ít. 8 504 188 x

Lôïi ích chung cuûa taäp theå ñöôïc baûo ñaûm thì lôïi ích rieâng cuûa caù nhaân môùi coù ñieàu kieän ñeå ñöôïc thoûa maõn. 505 8 192 x

506 Tuyeät ñoái khoâng ñöôïc leân maët "quan caùch maïng" ra leänh ra oai. 8 196 x

8 507 Phaûi khieâm toán, gaàn guõi quaàn chuùng, khoâng ñöôïc kieâu ngaïo; phaûi thöïc söï caàu thò, khoâng ñöôïc chuû quan. 196 x

Phaûi heát loøng toân troïng taäp theå, phaùt huy daân chuû noäi boä; tuyeät ñoái khoâng ñöôïc ñoäc ñoaùn caù nhaân, töï ñaët mình cao hôn toå chöùc, töï cho pheùp mình ñöùng ngoaøi kyû luaät. 8 508 196 x

8 509 Chuùng ta phaûi phaán ñaáu cho noâng nghieäp phaùt trieån toaøn dieän, maïnh meõ, vöõng chaéc, tröôùc heát baûo ñaûm cho löông thöïc ñöôïc doài daøo. 197 x

510 8 Saûn xuaât nhieàu, nhanh, toát, reû thì ñôøi soáng môùi ñöôïc caûi thieän, khoâng coù caùch naøo khaùc. 201 x

511 Do ñoù maø ñôøi soáng vaät chaát cuûa nhaân daân chöa ñöôïc caûi thieän nhieàu. 8 201 x

8 512 Toâi chæ coù moät söï ham muoán, ham muoán toät baäc, laø laøm sao cho nöôùc ta ñöôïc hoaøn toaøn ñoäc laäp, daân ta ñöôïc hoaøn toaøn töï do, ñoâng baøo ta ai cuõng coù côm aên, aùo maëc, ai cuõng ñöôïc hoïc haønh. 232 x

(3)

(4)

(5)

(6)

(1)

(2)

235 x 8 513

8 514 Caùc chaùu heát thaûy ñeàu vui veû, vì sau maáy thaùng nghæ hoïc, sau bao nhieâu cuoäc chuyeån bieán khaùc thöôøng, caùc chaùu laïi ñöôïc gaëp thaày gaëp baïn. Ngaøy nay caùc chaùu ñöïôc caùi may maén hôn cha anh laø ñöôïc höôûng moät neàn giaùo duïc cuûa moät nöôùc ñoäc laäp, moät neàn giaùo duïc noù saün saøng ñaøo taïo caùc chaùu neân nhöõng ngöôøi coâng daân coù ích cho nöôùc Vieät Nam, moät neàn giaùo duïc phaùt trieån hoaøn toaøn nhöõng naêng löïc saün coù cuûa caùc chaùu. 235 x

Caùc chuù, caùc anh, caùc chò ôû haäu phöông, thì thi ñua taêng gia saûn xuaát ñeå caùc chaùu ñöôïc aám no, 8 515 238 x

Nay duø phaûi töø bieät theá giôùi naøy, toâi khoâng coù ñieàu gì phaûi hoái haän, chæ tieác raèng khoâng ñöôïc phuïc vuï laâu hôn nöõa, nhieàu hôn nöõa. 8 516 249 x

9 517 Caùi gaùc xeùp hoùa ra ñaõ ñöôïc moät caùi ñaàu kieán truùc nhìn xa troâng roäng thieát keá. 13 x

Caû côn soát reùt röøng, di chöùng cuûa taùm naêm ñi boä ñoäi ôû Tröôøng Sôn, cuõng ñöôïc Töï giaáu kín ôû treân naøy. 518 9 15 x

519 Khoâng coù con, khoâng ñöôïc phaân nhaø. 9 16 x

Taát caû caùc taùc phaåm vaø vaên baûn treân ñeàu ñöôïc naâng niu, gìn giöõ caån troïng. 520 9 22 x

9 521 Gaàn moät vaïn cuoán, taát thaûy ñeàu ñöôïc choïn tuyeån theo ñònh höôùng: Hoïc vaán xaây döïng treân caên baûn ñaïo lyù laøm ngöôøi. 22 x

Cuoán töï ñieån Boà Ñaøo Nha - An Nam coù theå ñöôïc giaù hôn ñöïoc moät chuïc nghìn. 522 9 28 x

523 Vaäy cho toâi xin pheùp ñöôïc noùi laïi maáy lôøi. 9 33 x

524 Anh ñöôïc toûa saùng vaø hoïc sinh cuûa anh laø nhöõng vaät daãn truyeàn. 9 46 x

525 Linh giaùc ñaõ maùch baûo Töï vaø söï vaät ñaõ ñöôïc xaùc nhaän. 9 46 x

526 Khoâng khí tuø haõm töïa nhö tìm ñöôïc khung cöûa thoâng gioù. 9 48 x

527 Moät coâ caäu ñaõ laøm ñöôïc baøi thì caû lôùp seõ laøm ñöôïc ngay töùc khaéc. 9 49 x

Toâi queân chöa baùo cho ñoàng chí bieát: heø naøy ta ñöôïc moät soá phieáu nghæ. 528 9 63 x

Caû moät lôùp caùn boä voán lieáng chính trò chæ laø moät khoùa hoïc vaøi ba naêm, vôùi coâng cuï laø maáy chæ thò, nghò quyeát, coâng vaên, maõ soá ñöôïc nhôù raát roõ raøng, nhaøo vaøo coâng vieäc moät caùch baän roän, vaát vaû, khoâng bieát ñeán ngaøy chuû nhaät. 69 x 9 529

530 9 70 x

531 9 Baùo nhôø Kha ñöôïc tieáng thôm, trôû thaønh ngöôøi huøng soá 1 cuûa cuoäc ñaáu tranh choáng caùc bieåu hieän tieâu cöïc trong ngaønh. Hay chuùng mình ra ñôøi khoâng bao giôø ñöôïc höôûng söï may maén deã daøng? 70 x

532 Coøn nhöõng ñieàu chöa saùng toû caàn ñöôïc thaáu suoát ? 9 88 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Phieâu, caùi chuù beù raùch röôùi vì meï noù boû ñi laáy choàng, soáng caàu bô caàu baát, moät chieàu ñoâng reùt möôùt, nhö moät caùnh chim laïc ñaøn ñeán tröôøng hoïc nguû nhôø, ñöôïc anh ñuøm boïc khích leä, ñaõ trôû laïi ñôøi hoïc sinh. 533 9 94 x

534 Anh muoán ñöôïc giaõi baøy. 9 102 x

535 Keû bieát thì khoâng ñöôïc noùi. 9 114 x

Cuï theå laø taát caû chuùng em ñeàu phaûi qua coâng an kieåm tra lyù lòch ba ñôøi, tröôùc khi ñöôïc tham döï kyø thi. 536 9 116 x

537 AÂm vang cuûa kyù öùc ñöôïc khôi gôïi gaây chaán ñoäng maïnh meõ quaù. 9 121 x

538 Nhöng maø naøy, phaûi ñöôïc söï ñoàng yù cuûa baø xaõ nheù. 9 122 x

Cuõng laïi do nhu caàu ñaøo taïo maø sau moät vaøi thaâm nieân trong ngheà, Caåm ñöôïc cöû ñi hoïc ñaïi hoïc sö phaïm. 539 9 129 x

540 Ñöôïc hoïc sinh yeâu meán laø gaây caûm tình caù nhaân, vò kyû. 9 131 x

9 541 Khoâng dìm noåi, nhöng chæ ñöôïc ñeà nghò danh hieäu giaùo vien daïy gioûi toaøn thaønh phoá coù moät naêm. 133 x

9 542 Vaäy thì theo oâng, oâng Döông, cuoäc ñôøi naøy laø tuyeät haûo roài? Khoâng ñöôïc cheâ bai, phaøn naøn gì nöõa haû? 157 x

9 543 Vaø phim ñaõ cho chieáu treân maøn aûnh ti -vi töùc laø ñaõ ñöôïc treân duyeät, thì haún laø phaûi hay, phaûi coù yù nghóa giaùo duïc saâu saéc. 159 x

Caùc caäu neân nhôù raèng, chæ coù mình toâi hoài ñoù ñöôïc ñaëc caùch vaøo Ñaûng khi môùi troøn möôøi baûy tuoåi thoâi. 544 9 160 x

545 Töø xaõ, Döông ñöôïc ñöa leân laøm coâng taùc tuyeân huaán ôû huyeän. 9 161 x

546 Coøn phong tuïc ñöôïc ñònh nghóa laø phong traøo noùi tuïc. 9 165 x

ÖØ, thì coøn bieát bao noãi buoàn phieàn ñang quay quaû vaø nôï naàn töø quaù khöù vaàn coøn nguyeân chöa ñöôïc giaûi trình, thanh toaùn. 9 547 186 x

9 548 Töï ñöôïc cha keøm caëp, daïy doã, môùi chæ hoïc heát Tam thieân töï, Nguõ thieân töï, aáu hoïc nguõ ngoân thi… nhöõng boä saùch ñôn giaûn caáp sô hoïc. 197 x

9 549 Caåm môùi ñöôïc ñieàu ñoäng veà sau moät vuï tai tieáng veà aùi tình, ñang muoán thu phuïc nhaân taâm vaø tìm beø keát baïn. 204 x

Ñoø laø, moãi thaày coâ thöôøng ñöôïc hoïc troø taëng theâm cho moät caùi teân nöõa, moät phuï danh keøm theo. 550 9 208 x

551 Ñöôïc leân lôùp. Noù caàn ñöôïc hoïc theâm moân toaùn ôû heø naøy. 9 218 x

552 9 220 x

Chæ coøn mình chaùu laø ñöôïc hoïc haønh goïi laø ñeán ñaàu ñeán ñuõa thoâi, thaày töï aï. Chæ coù ñaøn oâng caùc oâng ñöôïc quyeàn ngoâng ngheânh, kieâu ngaïo hay sao ? 553 9 242 x

9 554 Toaøn boä trí khoân cuûa Döông luùc naøy ñaõ ñöôïc huy ñoäng deå nhaän ra chieác phao cöùu sinh Töï vöøa tung xuoáng nöôùc cho mình. 249 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Coøn chaøng, töø nhoû tôùi lôùn chöa bao giôø chaøng soáng ngoaøi voøng tay saên soùc cuûa cha chaøng neân ngoaøi caùc vò thaùnh trong heä thoáng Kitoâ giaùo maø chaøng ñöôïc bieát, chæ coøn laø moät vò aù thaùnh ñöôïc chaøng toân vinh, aáy laø cha chaøng maø thoâi. 9 555 274 x

9 556 Moät xaõ hoäi nhö yù laø moät xaõ hoäi trong ñoù moãi caù nhaân ñöôïc soáng haïnh phuùc. 280 x

9 557 Coù nghóa raèng…ai mua cao hôn taát caû thì ngöôøi ñoù ñöôïc laáy thaùng ñaàu. Coâ hieåu chöa ? 299 x

9 558 Em giöõ chaân nhaø caùi thì em ñöôïc quyeàn laáy thaùng thöù hai, khoâng maát tieàn mua. 299 x

9 559 306 x

Vaø thöïc tình, caùi tuû ly ba buoàng môùi saém cuûa Xuyeán raát ñaùng ñöôïc höôûng söï khaâm phuïc cuûa con ngöôøi. Giöõa cuoäc soáng xaùm nôø nhöõng lo aâu, daèn vaët cuûa Xuyeán, noù laø moät haïnh phuùc quaù taàm, laø caùi öôùc ao moøn moûi baát ngôø Xuyeán ñöôïc höôûng. 306 x 9 560

9 561 Hoâm nay ñöôïc nghæ tröôùc khi raùp phaùch, hoïp hoäi ñoàng xeùt duyeät keát qua cuoái cuøng. 311 x

Chung moät caûm giaùc cuûa ñaát ñai naåy maàm, tuø nhaân ñöôïc phoùng thích, côn ñoùi ñöôïc aên, côn khaùt ñöôïc uoáng, choã thieáu ñöôïc buø, nôi thöa ñöôïc san, nôï naàn ñöôïc thanh khoaûn, nhu caàu ñöôïc thoûa maõn, nhöng maïnh hôn anh, chò quaët chaët anh, caén moâi anh tha hoà ñaáy!". 314 x 562 9

563 Anh xích loâ vöøa coù nhieàu tieàn vöøa ñöôïc höôûng danh thôm. 9 236 x

9 564 336 x

337 x 9 565

Chaúng leõ ngöôøi hieàn khoâng bao giôø ñöôïc veû vang? Ngöôøi nhaân khoâng bao giôø ñöôïc an laïc. Kyø thi naøy, kyø thi cuûa caùi naêm hoïc ñaàu tieân ñöôïc laøm hieäu tröôûng, ngay khi chöa baét ñaàu, Caåm ñaõ laø keû lo laéng hôn baát cöù oâng thaày naøo. Vôùi soá löôïng troø tröôït ít nhaát laø naêm chuïc phaàn traêm, Caåm seõ phaûi nhaän moät lôøi tuyeân aùn nhuïc nhaõ nhaát laø töø ngaøy ñöôïc laøm ngöôøi tôùi nay. 337 x 9 566

9 567 338 x

Vaø nhö vaäy, vieäc môø aùm seõ ñöôïc thöïc hieän loà loä döôùi aùnh saùng ñieän, nhöng Caåm cuõng seõ khoâng maûy may run sôï. Chaø trí thöùc - nhöõng keû mang saün caùi maàm baát phuïc tuøng vaø thoùi töï phuï cuøng caùc nhöôïc ñieåm thaâm caên coá ñeá hay hoang mang dao ñoäng, xa rôøi ñôøi soáng… theá maø laøm caùch naøo Döông laïi ñoaøn keát ñöôïc hoïc, phaùt huy naêng löïc cuûa hoï, kieàm cheá khuyeá taät cuûa hoï, khieán cho hoï trôû thaønh nhöõng ngöôøi thaày xaõ hoäi chuû nghóa, heát loøng vì hoïc sinh thaân yeâu ? 356 x 9 568

569 9 Ba traêm chieán só trong tieåu ñoaøn tænh mieàn ngöôïc chæ coù Töï ñaõ nhìn thaáy vaø bieát theá naøo laø caùi xe ñaïp, theá hoï maø laïi ñöôïc phaân coâng taûi ñaïn baèng xe ñaïp thoà. 367 x

9 570 Nghe noùi giaùo vieân ñöôïc thöôûng nhieàu laém. 377 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Nhöng ngaãm nghó co kyõ, coù ai xöng laø con ngöôøi maø khoâng mô öôùc nhö anh, ñöôïc ño mình baèng caùi thöôùc ño chính thoáng cuûa thôøi ñaïi. 571 9 392 x

572 Hoï thích ñöôïc khen caây cam ñeïp, hôn laø ñöôïc khen caây cam sai quaû. 9 427 x

9 573 Nhôø oâng boá ñöôïc uoáng, ñöôïc huùt thì uoáng ñi, huùt ñi cho thoûa, caùc cuï, caùc oâng! 436 x

9 574 Caùi hoài Phaêng ki coøn ôû ñaây, oâng Kyù coù ñöôïc döï böõa tieäc möøng oâng Vaøng A Chuøa leân quan moät khoâng ? 436 x

ÖØ, thì theo ñaïo ñöôïc muoái, ñöôïc thuoác, laïi khoâng phaûi noäp khôø cuø, khôø chi moät naêm nhöõng naêm haøo baïc moät gaùnh thoùc, moät con gaø… 575 9 437 x

576 Chuû nghóa xaõ hoäi, boá khoâng ñöôïc höôûng boá ôi! 9 439 x

Thô daïi laém neân hoâm roài môùi hoûi: "Nghe noùi beân mieàn Ñoâng, vaøo hôïp taùc xaõ, khoâng coøn ñöôïc nghæ ngôi, ñaøn baø con gaùi khoâng coøn ñöôïc nghæ ngôi, ñaøn baø con gaùi khoâng coù giôø xe lanh, deät lanh, troàng chaøm?" 449 x 577 9

578 Laâu laâu roài ñaáy nhæ noù môùi laïi ñöôïc nghe tieáng Traùng giuïc. 9 463 x

579 Noù ñaõ ñöôïc dòp gaây söï. 9 466 x

9 580 Chaûo keâu: "Ua la hoà! Naøo coù phaûi toâi!" thì Kyù vaän lyù: "Coù phaûi hoài maøy theo oâng Chuøa maøy ñöôïc hoïc ñaùnh mìn? 469 x

9 581 Cuï Thoáng nhö ñöôïc khích leä, tay vuoát boä raâu caèm traéng, e heøm doïn gioïng roài lanh laûnh. 479 x

9 582 Thích ñaïo, ñôn giaûn chæ vì oám coù oâng Coá Vinh cho thuoác, khoâng coù ruoäng, ñöôïc caáp ruoäng, coù vieäc kieän tuïng ñöôïc cha beânh vöïc. 479 x

9 583 482 x

9 584 Toâi ñöôïc ñoïc nhieàu saùch baùo, bieát : treân theá giôùi coù chuû nghóa xaõ hoäi giaû nöõa, vaø nhieàu keû khoâng öa thích chuû nghóa xaõ hoäi cô. Chaêng ñeàu phaûi taäp trung caûi taïo, moät thaùng thoâi, vì boïn hoï ñeàu ñaõ giaø, ñöôïc höôûng chính saùch caûi taïo taïi xaõ, thì Saêng vaãn ngoaøi voøng phaùp luaät. 484 x

9 585 Sau ñoù trong moät hoäi nghò, anh ñöôïc nghe oâng Ñoûa ñoïc baùo caùo ca ngôïi nghò löïc cuûa coâ. 493 x

OÂng coá môùi ñöôïc cöû ñeán thay theá coá Vinh khoâng coù ñöïôc caùi ñam meâ cuûa keû taïo vó nghieäp ôû böôùc khôûi ñaàu, laïi ñaõ giaø, coøn ñang chöa döùt khoûi maëc caûm kinh haõi, neân söï ñaïo coi nhö tuoät maát thôøi cô hoài phuïc. 9 586 552 x

9 587 564 x

588 9 565 x

589 9 Baøi hoïc oâng ñöôïc hoïc ngaøy naøo, giôø môùi thaåm hieåu baèng taát caû söï theå nghieäm cuûa chính oâng. Caùi ñôøi soáng bình dò, coù phaàn luoäm thuoäm, cöïc nhoïc, laàm than naøy, sau bao thaùng ngaøy xa caùch, giôø môùi laïi ñöôïc nhaäp vaøo, sao sung söôùng theá! Maáy chöõ aáy trong nhöõng ngaøy vöøa qua ñöôïc moïi ngöôøi noùi tôùi nhieàu nhaát. 569 x

590 Chöa bao giôø Muøa ñöôïc nghe nhieàu chuyeän nhö baây giôø. 9 580 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

9 Baø Seo Di vôï Chaûo ñöôïc chò Côû ñöa leân beänh vieän huyeän ñaõ giöõ ñöôïc caùi thai. 591 581 x

9 592 Keát qua oâng Saêng ñöôïc ngöïa. 586 x

9 593 Gaõ sinh ra treân theàm ñaù khoâ laïnh, lôùn leân khoâng ñöôïc nghe tieáng hay, lôøi ñeïp. 587 x

9 594 Caùi gioáng höôu khi ñaõ meät maø ñöôïc uoáng nöôùc thì nhö ngöôøi ñöôïc uoáng nhaân saâm, coù caùnh cuõng chaúng theo kòp noù. 605 x

Anh veà, loøng veà theo, anh seõ ñöôïc ñoái xöû töû teá. Coù khoù khaên veà ñôøi soáng thì anh seõ ñöôïc giuùp ñôõ. 9 595 625 x

9 596 Haén laép baép, döôøng nhö laâu haén môùi laïi ñöôïc noùi tieáng ngöôøi. 626 x

9 Trôøi ôi, caùch maïng laø nhöõng coâng vieäc xaûy ra treân moät caùi neàn chöa ñöôïc bieát. 597 640 x

9 598 Daï. Chuùng toâi khoâng ñöôïc bieát. 647 x

9 599 662 x

9 Vaø cuoái cuøng coù theå ruùt ra moät baøi hoïc kinh nghieäm nöõa, phaûi coù moät lôùp treû ñöôïc hoïc taäp coù heä thoáng vaø kyõ löôõng ôû caùc tröôøng ñaøo taïo. Nhöõng luoáng ñaát xe ngang doøng doøng aåm öôùt nhö ñöôïc ñaùnh boùng leân. 600 668 x

Anh töôûng ñoù laø moät ngöôøi noâng daân trong laøng ngheà neân ñeà nghò ñöôïc ñeàn soá luùa nhöng con boø ñaõ aên maát. 10 601 12 x

10 602 Vaø thöa thuû tröôûng, thuù thaät toâi ñi chieán ñaáu chæ muoán ñöôïc ra ngoaøi chieán haøo. 13 x

10 603 13 x

Chính uûy cho pheùp Khueâ ñöôïc trôû veà vöøa haønh quaân vöøa suy nghó, heïn sau hai chaëng ñöôøng giao lieân seõ leân traû lôøi. Gaïo rang troän ñöôøng ñöïng trong tuùi ny loâng cuûa töøng ngöôøi cuõng saép caïn, ñoù laø khaåu phaàn "saün saøng chieán ñaáu" ñaùng lyù khoâng ñöôïc ñuïng tôùi. 16 x 10 604

Gaàn ba chuïc tuoåi, Löôïng ñaõ töøng xoâng pha caùc maët traän nhöng anh nhôù mình chæ ñöôïc caàm tay ngöôøi con gaùi naøo ñoù khi haõy coøn laø ñöùa treû nhoû chöa heà bieát gì. 10 605 31 x

Töø laàn ñoù Kinh naûy ra caùi ao öôùc ñöôïc nghe taát caû moïi ngöôøi trong trung ñoaøn noùi veà nhöõng öu khuyeát ñieåm cuûa oâng, ñöôïc ñaët mình döôùi con maét nhaän xeùt cuûa moïi chieán só, ñöôïc thöû thaùch tröôùc hoï. 36 x 10 606

Nieàm phaán khôûi cuûa boä ñoäi laø ôû ñoù, söùc voùc boä ñoäi ôû ñoù, beänh kieát lyï vaø beänh soát seùt ñöôïc phoøng ngöøa cuõng ôû ñoù. 10 607 39 x

10 608 Veà vieäc aên uoáng cuûa boä ñoäi trong haønh quaân, khaåu hieäu cuûa Kinh ñeà ra töôûng raát deã thöïc hieän: Laøm sao cho boä ñoäi ñöôïc aên hai böõa côm noùng vaø moät böõa côm nguoäi. 39 x

Trong khi ñoù, ôû ngoaøi saân, anh nuoâi trong ñoaøn 5 goàng gaùnh keùo nhau tôùi nhö ñaõ ñöôïc ngaàm heïn tröôùc. 10 609 40 x

10 610 Caùc ñôn vò vöøa tôùi ñaây thì ñöôïc tin moät ñoaøn vaên coâng phuïc vuï maët traän cuõng saép ñi tôùi. 56 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

10 611 83 x

10 612 90 - 91 x

Nhöõng vui buoàn, nhöõng khoù khaên ñaõ traõi, ngöôøi vôï chæ coù theá ñöôïc ñeàn buø baèng caùch noùi heát vôùi choàng trong maáy ngaøy gaàn nhau, vaø chæ khi naøo ngöôøi ñaøn oâng bieát hoûi han ngöôøi ta môùi noùi. Ngöôøi ta toaøn con gaùi ngoài rieâng vôùi nhau nhö theá naøy maø noùi chuyeän cöù guïc vaøo nhau cöôøi phaù leân thì chæ coù chuyeän dính líu ñeán anh con trai, Löôïng chö heà bao giôø ñöôïc nghe loûm nhöõng maãu chuyeän taùo baïo ñeán traéng trôïn nhöôøng aáy, anh phaùt hoaûng ñaõ ñònh ruùt lui nheï nhaøng thì töï döng beân trong moät ngöôøi ñaõ ñöùng daäy böôùc ra cöûa. Nghe noùi kyø naøy treân binh traïm cho chò aáy ñi hoïc y taù hay y só gì ñoù, ngöôøi ta saép töø bieät noài nieâu beáp nuùc ñeå ñöôïc ra ngoaøi aáy vôùi caùc anh roài ! 91 x 10 613

10 614 Löôïng ñöôïc bieát caùi nhaø raát ñeïp cuûa oâng cuï Phang ngaøy xöa, ñòch ñaõ ñoát maát roài! 99 x

Haõng USIS cuûa Myõ bình luaän: "taàm quan troïng chieán löôïc cuûa tieàn ñoàn Khe Sanh ñöôïc coi nhö moät chieác moû neo phía taây tuyeán phoøng thuû veà höôùng Baéc cuûa Myõ". 102 x 10 615

Ñöùng vöõng cuoái tuyeán phoøng thuû baèng ñieän töû ñöôøng soá 9, lính thuûy ñaùnh boä ñang laøm nhieäm vuï chieán löôïc quan trong ñöôïc coi nhö moät vaán ñeà sinh töû cuûa nöôùc Myõ. 103 x 10 616

Caùn boä chieán só phía beân ta ñöôïc leänh khoâng ñöôïc ñeå loä yù ñoà môû chieán dòch, ñaõ thuû tieâu moïi daáu veát cuoäc soáng cuûa mình. 617 10 104 x

618 Luùc qua suoái khoâng ñöôïc ñaïp leân ñaù. 10 104 x

Suoàt gaàn moät thaùng, caùc chieán só trinh saùt ñeàu phaûi laéc ñaàu khaâm phuïc Löôïng, ngöôøi naøo cuõng thích ñöôïc ñi vôùi anh nhöng ngöôøi naøo cuõng phaûi chuaån bò tinh thaàn thöïc ñaày ñuû môùi coù theå theo kòp. 105 x 10 619

Ngöôøi Vaân Kieàu chæ coøn caùi buïng trung thaønh vôùi Cuï Hoà, khoâng queân ñaâu, cho neân ñöôïc troâng thaáy caùc anh, ai cuõng möøng. 10 620 114 x

Ñoù laø nhöõng ngaøy tröôùc khi môû chieán dòch, haèng maáy thaùng tröôùc, quaân ta ñöôïc leänh ñoùng caùi choát ngaõ ba Paêm Loùt caáp toác ngaên khoâng cho ñòch ôû Ñieän Bieân Phuû thaùo chaïy sang Laøo. 124 x 621 10

622 Theá laø toâi khoâng ñöôïc ôû döôùi ñaïi ñoäi vôùi anh nöõa. 10 126 x

623 Mình cuõng khoâng ñöôïc bieát, ñoù laø vieäc cuûa treân. 10 130 x

624 Roài seõ ñöôïc thaáy caû! 10 131 x

625 Ñöôïc pheùp ra vieän thì ñôn vò ñaõ trôû vaøo chieán tröôøng. 10 134 x

626 Theá laø ñöôïc ñieàu ñi 10 134 x

134 x 10 627 Theá laø toâi taïm ñöôïc ñieàu ñi "noâng tröôøng 5" thuoäc "coâng tröôøng 4", tröôùc thì taïm thôøi, veà sau thaønh bieân cheá chính thöùc

Mình öùc thaät, cöù töôûng xin veà ñôn vò chieán ñaáu seõ ñöôïc caàm suùng ñaùnh nhau ngay, mình cöù naém chaéc haønh quaân vaøo tôùi nôi laø caém löôõi leâ vaøo suùng, chaø! 10 628 137 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

10 629 Chaø, caùi thaèng Myõ, giaù ñöôïc gieát heát chuùng noù ñi cuõng chöa baét chuùng noù ñeàn heát toäi caùc naøy ñaâu. 138 x

10 630 Cho ñeán baây giôø noãi lo cuûa Kinh khi môùi baét ñaàu nhaän leänh gaàn nhö ñaõ ñöôïc giaûi quyeát: Theá laø tieåu ñoaøn 1 ñaõ thu quaân gaàn ñuû. 143 x

10 631 Bôûi vì leänh Maët traän giao cho ñôn vò phaûi noå suùng raát caáp baùch (lyù do caáp trung ñoaøn cuõng chöa ñöôïc bieát) 143 x

10 632 144 x

OÂng nhìn thaáy roï treân khuoân maët töøng ngöôøi, taát caû yù chí gieát giaëc theå hieän trong möa naéng vaø gian khoå treân caùc chaúng ñöôøng haønh quaân doïc Tröôøng Sôn ñang ñöôïc coâ ñuùc laïi. Söï thaéng baïi cuûa traän ñaùnh ñeâm nay ñang ñöôïc quyeát ñònh taïi ñaây, seõ ñöôïc quyeát ñònh ngay trong luùc naøy vaø chính oâng laø ngöôøi phaûi quyeát ñònh. 10 633 147 x

10 634 Toå trinh saùt môùi ñöôïc boå sung moät chieán só teân laø Phaùn, töø treân tieåu ñoaøn quaân baùo cuûa Boä tö leänh xuoáng. 155 x

10 635 Phaàn nhieàu chuùng noù thích ngheà laùi maùy bay phaûn löïc vì löông cao, vì ñöôïc gieát ngöôøi maø hai baøn tay bao giôø cuõng "saïch seõ". 157 x

10 Caäu neâu bieát raèng caùnh boä binh ñöôïc choïn vaøo ñoäi baén tæa khoâng ñöùa naøo baén gioûi baèng oâng Löôïng ñaâu. 636 158 x

10 637 Haén môùi ñöôïc ñöa ñi ñaùnh nhau laàn naøy laø laàn ñaàu. 166 x

Ñieàu thaønh thöïc toâi muoán khai vôùi caùc oâng laø chöa coù nôi naøo treân theá giôùi toâi ñöôïc chöùng kieán laù côø Myõ bò xeù raùch chaát töøng ñoáng nhö ôû ñaây. 168 x 10 638

10 639 Ngaøy xöa laøm ngheà caét toùc, baùc Ñaûo ñaõ ñöôïc ngaém nhieàu kieåu ñaàu trong thieân haï. 172 x

Theá maø ñeâm hoâm ñoù baùc phaûi döøng tröôùc caùc söôøn ñoài hoài laâu ñeå ñöôïc ngaém nhöõng caùi ñaàu Myõ bò baén vôõ. 172 x 10 640

10 641 Laàn naøy quaû thaät laø moät "di tích ñaõ ñöôïc xeáp haïng": gaàn moät tieåu ñoäi ñòch cheát ñöùng giöõa moät caùi nhaø kho chöùa nhöïa ñöôøng. 172 x

10 642 174 x

Chaúng leõ caùi thaèng trí thöùc ñeo kính kia nay mai noù ñöôïc trôû veà beân nöôùc Myõ, noù laïi tuyeân boá hueânh hoang raèng noù ñaõ chieán ñaáu cho neàn ñoäc laäp cuûa Vieät Nam hay sao? Chieán só thoâng tin ñi keùo daây vaø ñaët maùy cho caùc ñôn vò vöøa ñöôïc leänh chuyeån leân phía tröôùc, nhöõng ñôn vò phaùo nheï chaïy theo boä binh, nhöõng ñoaøn caùng thöông leo doác ñaù ñi ngöôïc chieàu hun huùt veà phía sau. 179 x 10 643

10 644 Ngöôøi ta toû ra veû ngöôïng ngaäp thaáy boä ñoåi hoûi han hoaëc ñöôïc boä ñoäi chaêm soùc. 180 x

10 645 Cuoäc ñôøi ñau khoå vaø toái taêm cuûa chò seõ ñöôïc thay ñoåi. 185 x

10 646 Ñaõ laâu laém, Löôïng laïi môùi ñöôïc ngoài beân ngoïn löûa aám aùp, döôùi moät maùi nhaø. 189 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

647 10 Löôïng chôït nhôù laïi trong nhöõng ngaøy soáng döôùi bom ñaïn treân tieàn duyeân, coù nhöõng phuùt anh ao öôùc ñöôïc ngoài beân caïnh Xieâm, ñeå ngaém chò vaø ñeå nghe chò noùi, nhö baây giôø, Löôïng ñaõ töï thuù vôùi mình. 189 x

10 648 Toâi ñöôïc nghæ maáy hoâm, ñònh ñeán thaêm oâng cuï vaø … chò ! 190 x

"Xieâm coù caûm tình vôùi mình, Xieâm yeâu mình!" Caùi yù nghó aáy moãi luùc caøng ñöôïc Löôïng khaúng ñònh. 10 649 191 x

10 650 196 x

651 10 Löõ veà ñeán ñôn vò, vöøa kòp ñaët ba loâ xuoáng thì ñöôïc leänh ñi theo moät soá trinh saùt traéc ñòa vaøo höôùng Taø Côn. Moät coâ ñaàu traàn ñöôïc moät anh chaøng trinh saùt chuïp cho moät caùi muõ saét. 198 x

10 652 Theá laø ñöôïc leänh quay loän trôû laïi bôø Baéc. 199 x

10 653 Buoåi tröa luùc ñòch vaø ta ñeàu ruùt lui veà caên cöù phía sau, Löõ ñöôïc cöû ôû laïi tieáp tuïc caûnh giôùi. 204 x

10 Moät chuyeán anh ñöôïc quay trôû ra haäu phöông vaø gheù veà thaêm nhaø, veà ñeán nôi môùi bieát vôï con ñang laâm vaøo hoaøn caûnh böùc baùch. 654 215 x

10 655 Khoâi vaø Löõ ñöôïc leänh taét ñaøi vaø di chuyeån. 225 x

10 656 Ñaøm cuøng hai ñoàng chí trinh saùt nöõa ñöôïc leänh tôùi laøm nhieäm vuï baûo veä ñaøi trong khi di chuyeån. 225 x

10 657 Coù leõ hoài nhoû moäi laàn ñöôïc ngoài beân meï caûm giaùc sung söôùng vaø thaáy yeân taâm cuõng gioáng nhö luùc naøy maø thoâi. 231 x

10 658 Caùc chieán só ñöôïc leänh trôû veà taäp trung ôû trung ñoaøn ñeå nhaän nhieäm vuï khaùc. 235 x

10 659 Keá hoaïch aáy giöõa oâng vaø Nhaãn ñaõ baøn baïc kyõ, ñaõ ñöôïc ñeà nghò leân caáp treân. 243 x

10 660 Vôùi anh taát caû ñeàu phaûi ñöïôc nghieàn ngaãm vaø saép ñaët töø moät boä oùc chæ huy, phaûi heát söùc trí tueä môùi giaønh ñöôïc chieán thaéng 248 x

Kinh tìm thaáy ôû con ngöôøi treû tuoåi vaø traàm tónh aáy, tuy hoaøn caûnh xuaát thaân vaø caù tính coù ñieåm hôi khaùc bieät vôùi mình nhöng ôû Nhaãn tinh thaân traùch nhieäm cuïng nhö loøng trung thaønh vôùi caùch maïng bao giôø cuõng ñöôïc bieåu loä baèng nhöõng vieäc laøm cuï theå, gaàn nhö moät söï tinh thoâng veà ngheà nghieäp. 250 x 10 661

10 662 Caâu chuyeän trao ñoåi vöøa ñöôïc ñaët ra thì boû dôû, vì moïi ngöôøi ñeàu phaûi baét tay vaøo cuoäc hoïp ngay luùc aáy. 252 x

10 663 256 x

664 10 Caäu chieán só caûnh veä naøy vöøa ñöôïc goïi leân taïm thôøi thay Khueâ, voán laø moät ngöôøi thaät thaø nhö ñeám. Vöôïng, bieät hieäu laø "Thaàn ñaát" tieåu ñoaøn tröôûng kieâm bí thö ñaõ ñöôïc chuû nhieäm chính trò trung ñoaøn baùo baèng ñieän thoaïi seõ coù chính uûy xuoáng. 258 x

10 665 Ñöôïc ôû beân caïnh thuû tröôûng toâi hoïc taäp ñöôïc nhieàu laém. 267 x

10 666 Nhöng giaù ñöôïc xuoáng ñôn vò ñaùnh nhau thì vaãn thích hôn! 267 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Toái hoâm ñoù, tröông ban caùn boä trung ñoaøn, moät ñoàng chí traùn hoùi ñaõ töøng ôû trung ñoaøn 5 laâu naêm, tính voán chu ñaùo caån thaän, moïi vieäc ñeàu ñöôïc xem laø ñoái töôïng nghieân cöùu. 10 667 268 x

10 668 Anh ñöôïc ñieàu sang giuùp vieäc Nhaän vôùi chöùc vuï phaùi vieân taùc chieán cuûa ban tham möu trung ñoaøn. 269 x

Töø ngaøy giuùp vieäc Kinh, moãi ngaøy Khueâ caøng yeâu quyù oâng, maët khaùc anh vaãn töï thaáy giaù ñöôïc gaàn Nhaãn, thì anh coù theå phaùt huy khaû naêng ñöôïc nhieàu hôn. 10 669 269 x

Nhaãn hoûi vaø lieác maét ngaém caäu chieán só vöøa môùi ñöôïc ñeà baït leân laøm caùn boä taùc chieán nhö muoán tìm toøi moät caùi gì ñoù. 670 10 271 x

671 Caäu ñaõ ñöôïc ñi hoïc moät khoùa quaân söï naøo chöa? 10 271 x

672 10 Anh ñöôïc Nhaãn phaùi leân khu vöïc choát phía Taây Nam Taø Côn ñeå toå chöùc moät maïng löôùi baén tæa baèng moät thöù suùng tröôøng coù maùy ngaém rieâng. 272 x

673 Chò aáy môùi ñöôïc chuyeån sang boä ñoäi. 10 175 x

674 Soá phaän quaân ñòch seõ ñöôïc quyeát ñònh ôû böôùc cuoái cuøng. 10 277 x

Laàn naøy trôû veà, Caän ñöôïc ñeà baït laøm trung ñoäi phoù phuï traùch moät tieåu ñoäi, Löõ cuõng ñöôïc cöû laøm toå tröôûng ba ngöôøi vaø ñöôïc khen thöôûng vì thaønh tích baûo veä maùy. 284 x 675 10

676 Hai chieán só ñöôïc keát naïp Ñoaøn. 10 284 x

Tieåu ñooäi trinh saùt môùi, moät caàu ngöôøi ñòa phöông ñöôïc giôùi thieäu laø du kích nhöng nom maët buùng ra söõa, nöôùc da traéng vaø nhoû mòn nhö nöôùc da con gaùi, maét moät mí, caëp moâi ñeán laø ñoû. 287 x 10 677

10 678 Sau maáy ngaøy möa, khuùa suoái tröôùc laùn anh nuoâi nhö ñöôïc hong leân döôùi moät thöù aùnh saùng môø 287 x

Maáy caäu ñöôïc cöû giuùp anh nuoâi vaãn say söa thi nhau khoe nhöõng caùi ñaëc saéc nhaát cuûa laøng mình. 679 10 288 x

680 Sau ñoù anh ñöôïc ôû laïi ngoaøi ñoù ñi hoïc moät thôøi gian. 10 288 x

10 681 Anh chò em cuõng vöøa coâng taùc ôû maët traän ñöôïc trôû veà phía sau cuûng coá laïi caùc tieát muïc bieåu dieãn. 289 x

10 682 Böõa côm chieàu, Löõ vaø Moan ñöôïc anh chò em vaên coâng keùo tôùi cuøng aên côm vôùi hoï. 294 x

10 683 296 x

Anh chæ sôï khi ñaët chaân tôùi ñoù roài khoâng coøn ñöôïc nhìn thaáy khoaûng ñaát naøo tröôùc maët loäng laãy vaø myõ leä hôn theá nöõa? Nhöõng ngaøy ñi ñöôøng, laàn ñaàu Löõ ñöôïc chöùng kieán taøi baén suùng cuûa Moan. 297 x 10 684

Nhöõng ngaøy ñi ñöôøng Löõ chieám ñöôïc caûm tình cuûa caùc ñoàng chí vaên coâng lôùn tuoåi chöù khoâng phaûi caùc ñoàng chí treû. 685 10 297 x

686 Trung ñoäi cuûa Hoaït boá trí treân 475 cuõng ñöôïc goïi veà. 10 305 x

10 687 Ñoàng chí ñöôïc giao nhieâm vuï ôû laïi troâng kho ba loâ cuûa ñaïi ñoäi ñang ngoài buoàn thiu. 306 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

10 688 Anh chieán só coi kho cuõng ñang böïc vì khoâng ñöôïc cuøng ñôn vò ñi chieán ñaáu. 306 x

Nhöng töø nay trôû ñi, Hoaït phaûi soáng xa anh em, xa cuoäc chieán ñaáu cuûa ñôn vò, laøm sao anh vaãn giöõ ñöôïc tín nhieäm aáy, neáu khoâng phaûi tröôùc con maét moïi ngöôøi thì cuõng tröôùc danh döï moät caùn boä chæ huy vaø moät caùn boä Ñoaøn, duø laø cöông vò cuõng chæ raát nhoû beù. 10 689 307 x

10 690 308 x

10 691 Chuùng mình ôû ñaây duø hoaøn caûnh khoù khaên theá naøo cuõng haõy thöôûng thöùc caùi laïc thuù ñöôïc uoáng caø pheâ treân 475 Mình laø moät ñoaøn vieân gheùp nhöng laïi ñöôïc caùc caäu aáy cöû laøm bí thö. 310 x

10 692 Sau traän ñaùnh taäp kích phaùo aáy, Löõ ñöôïc khen thöôûng vaø treân nhaän ñònh thaéng lôïi chuû yeáu laø thaéng lôïi cuûa thoâng tin lieân laïc. 314 x

Bao giôø Löõ cuõng ñöôïc soáng treân caùi traän tuyeán aâm thanh cuûa mình, bao giôø cuõng coù maët ôû ñoù, caû luùc daõy ñoài vaø caên haàm yeân tónh nhaát. 314 x 10 693

Moät ñeâm, treân chaëng naøo ñoù doïc ñöôøng haønh quaân naêm ngoaùi, Löõ ñöôïc troâng thaáy moät caûnh raát bình 10 694 316 x

Löõ vöøa ñi vöøa ngaém ñeán meâ say caùi khung caûnh tröôùc maët, nhö chöa bao giôø ñöôïc nhìn thaáy. 10 695 316 x

10 696 Oâi, thaät laø sung söôùng, chuùng toâi ñöôïc ñem lôøi ca tieáng haùt ñeán caùc ñoàng chí, nhöõng ngöôùi anh huøng!… 322 x

Haén cho oâng giaø bieát thaèng Kieám ñaõ ñöôïc phong chöùc thöôïng só, haén voán laø lính bieät kích cuõ neân coù hoài thöôøng ñöôïc boïn Myõ phaùi ra ngoaøi haøng raøo ñeå raûi mìn laù vaø thaêm doø löïc löôïng boä ñoäi. 331 x 10 697

10 698 Teân lính nguïy coøn cho oâng laõo bieát töø ngaøy ñöôïc ñeà baït trung ñoäi tröôûng, thaèng Kieám caøng xoâng xaùo. 331 x

10 699 Khi ñöôïc nghe Nhaãn vaø Löôïng giôùi thieäu, Kinh voäi vaøng chaïy ñeán chaøo vaø laøm quen vôùi oâng giaø kyø dò. 332 x

10 700 Kinh ñöôïc hai caäu chieán só baùo caùo: Trong luùc boä ñoäi ñaøo chieán haøo ngaàm xuyeân qua haøng raøo, hoï baét ñöôïc moät teân ñòch maëc caûi trang quaàn aùo boä ñoäi, ñang naèm phuïc giöõa baõi raùc. 333 x

Vì theá Kinh chæ coù dòp ñöôïc nhìn thaáy neùt chöõ naén noùt nhö treû con vieát taäp cuûa baø vôï mình giöõa hai traän ñaùnh ôû ngoaøi maët traän, vaø ñöøng hoøng bao giôø tìm thaáy moät chi tieát nhöõng coâng vieäc cuï theå, nhöõng lo toan cuûa ngöôøi ôû nhaø. 10 701 337 x

Boá a, con vieát thö naøy cho boá sau maáy ngaøy chuùng con ñöôïc veà nghæ pheùp ôû nhaø ñeå ngaøy mai leân ñöôøng trôû laïi ñòa ñieåm taäp trung caùc hoïc sinh ñi hoïc nöôùc ngoaøi. 338 x 702 10

10 703 Con ra ñi maø khoâng ñöôïc gaëp maët boá vaø em. 339 x

10 704 Nhö theá laø khoâng ñöôïc boå sung theâm nöõa. 342 x

10 705 Sau moät ñeâm vaø moät ngaøy troâi qua, trung ñoaøn môùi nhaän ñöôïc baùo caùo cuûa Löôïng. 343 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

10 706 Laâu laém Kinh môùi ñöôïc nghe laïi tieáng raát trong treûo cuûa Löõ caát leân khoâng phaûi ôû nhaø hay treân ñöôøng 346 x

707 10 Con phaûi bieát raèng boá con mình ñöôïc noùi chuyeän ñöôïc vôùi nhau nhö theá naøy laø nhôø caùc ñoàng chí thoâng tin vöôït qua maáy voøng löûa ñaïn môùi maéc ñöôïc con ñöôøng daây naøy, coù anh em ñaõ hy sinh … 347 x

10 708 Lau nay moãi ngöôøi chæ ñöôïc aên moãi ngaøy boán laïng. 347 x

10 709 Nhieäm vuï phoái thuoäc giöõa hai beân ñaõ ñöôïc phoøng tham möu maët traän quy ñònh vaø thoâng baùo cho caùc trung ñoaøn tröôûng. 350 x

Bao giôø nghó veà chò, Khueâ cuõng nhôù ngay tôùi laàn anh chò ôû ñôn vò thanh nieân xung phong ñöôïc veà pheùp. 10 710 352 x

Trung ñoaøn ñoùng xa, moät vaøi ñôn vò boä binh tröôùc ñaây ñaøi thöôøng döïa vaøo ñeå ñöôïc caáp gaïo ñaõ chuyeån ñi caùc chieán tröôøng khaùc. 10 711 355 x

Löõ ñaõ ñöôïc troâng thaáy treân ñöôøng giao lieân caùi daùng moät con ñaïi baøng ñang voã caùnh treân choùp nuùi ñöùng nghieân nghieâng, gioáng nhö trong böùc tranh chæ coøn thaáy treo ôû caùc gia ñình coù ngöôøi giaø vaø caùc hoïa só baây giôø khoâng coøn ai veõ nöõa. 358 x 10 712

Hoài ôû nhaø, Löõ ñöôïc ñoïc moät cuoán saùch noùi moãi gioáng chim coù moät choã ôû quen thuoäc, coù gioáng quen ôû röøng, coù gioáng quen ôû bieån, coù gioáng quen ôû thaûo nguyeân hay vuøng ñoàng baèng. 358 x 10 713

359 x 10 714

Caän laø ngöôøi töø laâu ñaõ ñöôïc toå Ñaûng phaân coâng phuï traùch Löõ. Sang phaàn nhaän ñònh quaàn chuùng, Caän nhaän xeùt Löõ laø quaàn chuùng toát vaø anh neâu yù kieán coù theå ñöa Löõ vaøo "dieän" boài döôõng. Anh khoâng bieát vôùi trình ñoä lyù luaän cuûa mình seõ aên noùi vôùi quaàn chuùng nhöõng chuyeän gì ? Tuyeân truyeàn giaùo duïc veà Ñaûng cho quaàn chuùng ö ? Vaäy thì noùi chuyeän gì ? Caän nhôù tröôùc khi anh ñöôïc keát naïp vaøo Ñaûng 361 x 715 10

10 716 Ñeán hoài "caûi caùch", Caän môùi hoaøn toaøn ñöôïc giaûi phoùng. 361 x

10 717 Anh ñöôïc chia moät gian nhaø roäng theânh thang trong moät toøa nhaø ngoùi baûy gian heát söùc ñeïp ñeõ. 361 x

Baøn tay hoï ñaõ ñöôïc caàm buùt, con maét ñaõ ñöôïc nhìn vaøo maët nhieàu cuoán saùch, taát caû ñöôïc nuoâi naáng lôùn leân trong moät cheá ñoä xaõ hoäi toát ñeïp vaø coâng baèng. 718 10 362 x

719 Caäu ñöôïc keát naïp Ñoaøn ôû nhaø tröôøng phaûi khoâng? 10 364 x

720 Tôù chæ mong heát chieán dòch naøy… tôù ñöôïc giôùi thieäu caäu vaøo Ñaûng. 10 365 x

10 721 Buoâng ra ! Caäu keâu to vaø bieát raèng Löõ ñang muoán toû daáu hieäu ñöôïc gaàn guõi mình. 365 x

10 722 Nieàm haïnh phuùc cuûa ngöôøi ta coù khi chæ vì ñöôïc ñöùng leân caïnh moät ngöôøi khaùc, ñöôïc daãn daét bôûi baøn tay moät ngöôøi khaùc. 366 x

Thaèng Kieám ñöôïc phong caáp thöôïng só töø ñaàu muøa xuaân, töø nhöõng ngaøy "Vieät coäng" môùi baét ñaàu noå suùng bao vaây ñoàn Taø Côn. 723 10 367 x

724 Thaèng Kieám lieàn ñöôïc chæ ñònh thay theá. 10 367 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

10 725 Giöõa moät buoåi chieàu, haén ñang theùt laùc moät teân lích trong trung ñoäi veà toäi ñònh ñaøo nguõ thì nhaän ñöôïc tin con vôï haén cheát. 367 x

726 10 Teân thieáu uûy trung ñoäi tröôûng cuûa haén bò moät vieân ñaïn baén tæa töôûng ñöôïc thoaùt cheát trôû veà phía sau, nhöng moät hoâm, khi teân ñaïi ñoäi tröôûng goïi thaèng Kieám tôùi trao nhieäm vuï phuï traùch trung ñoäi, teân ñaïi ñoäi tröôûng cho haén bieát "ngöôøi maø maøy thay theá ñang naèm trong haàm giam trong kia roài!". 373 x

10 727 Töø ngaøy ñöôïc leân chæ huy trung ñoäi, haén laïi caøng phaûi laøm ngô hôn. 374 x

10 728 Töø ngaøy con ñaøn baø cheát, moái thuø cuûa thaèng Kieám ñaùng leõ ñöôïc giaûi ra môùi phaûi. 375 x

10 729 Neân laøm gì baây giôø? Taát caû chuùng noù coù saùu ñöùa ñöôïc chöùng kieán, keå caû teân lieân laïc. 378 x

10 730 Haén ngaû löng nguû thieáp ñi vôùi moät giaác mô taøn aùc vaø saûng khoaùi ñöôïc oâm aáp ngöôøi vôï cuõ ôû nhaø. 380 x

Neát, ngöôøi chò cuûa Khueâ ñöôïc ñieàu ñeán coâng taùc ôû traïm phaãu thuaät 25 töø cuoái muøa ñoâng, töø ngaøy nhöõng traän möa dai daúng saäm suït ñaùnh ngaäp heát caùc con suoái trong röøng, vaø röøng thì ngaäp nhöõng boä ñoäi 382 x 10 731

389 x 10 732

Suoát maáy thaùng ñaàu chieán dòch haàu nhö ñeâm naøo Neát cuõng phaûi ngoài tröïc beân caùc ñoàng chí thöông binh, khoâng maáy khi ñöôïc nguû moät giaác cho troïn veïn. Ngay vöøa thoaït troâng thaáy Löôïng, Neát ñaõ phaûi ruøng mình söïc nhôù ñeâm qua luùc coâ gaép chieác kim ñaõ ñöôïc khöû truøng trong moät caùi ñóa coàn giuùp baùc só Lan khaâu laïi töøng moái ruoät cho Löôïng bôûi vì chính luùc ñoù coâ ñaõ nghó neáu khoâng thaät khoûe anh coù theå cheát ngay treân baøn moå. 393 x 10 733

10 734 Löôïng noùi laûm nhaûm moät laùt roài nhö moät ñöùa treû ñöôïc an uûi, anh baét ñaàu nguû ñöôïc. 394 x

10 735 Ñaõ maáy thaùng phaûi ngoài boù goái trong haàm eách, laàn naøy anh môùi ñöôïc cuøng caùc chieán só caàm suùng lao 395 x

10 736 Caùi boùng cao lôùn cuûa Löôïng cuøng moät toå ba ngöôøi ñöôïc ngoïn löûa ñeøn duø chaùy döôùi ñaát in haèn leân neàn trôøi. 396 x

Anh muoán keâu goïi chuùng ra haøng ñeå chuùng ñöôïc soáng veïn toaøn vôùi gia ñình vôï con. 737 10 397 x

738 Sinh quaùt Neát: "Im ñi, khoâng ñöôïc khoùc!". 10 398 x

10 739 405 x

Ngöôøi Löôïng laâu ngaøy chöa ñöôïc taém cuõng baùm ñaày nhöõng ñaát mang töû chieán haøo veà. Neát coù tính hôi khaùc chò em, coâ khoâng thích noùi chuyeân yeâu ñöông vaø tìm hieåu ngöôøi naøy ngöôøi khaùc; maëc daàu trong caùc chò em, Neát laø ngöôøi ñöôïc caùc anh con trai chuù yù nhieàu hôn caû, vaø coâ cuõng chöa yeâu ai caû. 10 740 410 x

10 741 Nhöng coâ seõ laáy choàng gaàn ñeå coøn ñöôïc chaïy ñi chaïy laïi vôùi boá meï, ñöôïc chaêm soùc caùc em, coøn ñöôïc troâng thaáy laøng xoùm vaø maùi nhaø 411 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

cuûa mình.

10 742 Buoåi saùng aáy chính laø buoåi saùng ñaàu tieân Neát sang thaêm Löôïng môùi ñöôïc chuyeån sang ôû choã truù quaân môùi. 41 x

Caùi ñieàu môùi naûy sinh laø anh ñaõ ñöôïc moät nieàm vui vaøo phaåm giaù tuyeät ñænh cuûa nhöõng con ngöôøi, ñoù laø nhöõng con ngöôøi ñoàng ñoäi raát möïc bình thöôøng vaãn soáng chung ñuïng vôùi anh haøng ngaøy. 743 10 423 x

744 Anh muoán ñöôïc laên vaøo moïi thöû thaùch khaùc nhau ñeå khaùm phaù mình. 424 10 x

745 Laïi hoûi toâi ra mieàn Baéc vaø ñöôïc gaëp Baùc Hoà hoài naêm naøo? 10 426 x

OÂng cuï seõ bieát caùch laøm cho Hieàn ñôõ luùng tuùng theïn thuøng baèng caùch hoûi han coâ, khen ngôïi tieáng haùt cuûa coâ, tieáng haùt ñaõ ñöôïc anh vaø bao nhieâu ngöôøi ñoàng ñoäi cuûa anh treân chieán tröôøng laéng nghe, ñaõ chöùa ñöïng caû nieàm vui vaø noãi buoàn, caû hoaøi baõo vaø lyù töôûng cuûa caû moät theá heä tuoåi treû. 746 10 429 x

747 Mình ñaõ ñöôïc xuoáng ñôn vò roài. 10 433 x

748 Ñaõ ñöôïc chuaån bò neân maët ñaát doùn tieáp chuùng thaät "noâng nhieät". 10 437 x

Hôn theá nöõa, Khueâ coøn muoán Hoài khoâng bao giôø ñöôïc laãn loän moái quan heä trong cöông vò coâng taùc hieän taïi giöõa mình vaø Hoài. "Khoâng theá ñöøng hoøng maø laøm vieäc ñöôïc!" 440 x 749 10

750 Khi trôøi saép toái thì ñöôïc leänh di chuyeån. 10 443 x

Hai ngöôøi cuøng boä phaän chæ huy tieàn phöông hieän ñang naèm beân caïnh ñoài 475, höôùng Ñoâng-Nam, 6 giôø 30 saùng, tham möu tröôûng ñöôïc phaân coâng ôû laïi sôû chæ huy cuõ ñeå naém tình hình chung ñaõ baùo caùo vôùi Kinh vaø Nhaãn sô boä dieãn bieán vaø keát quaû traän taäp kích hôn moät ñaïi ñoäi quaân nguïy do Khueâ töï ñoäng quyeát ñònh ñaùnh. 449 x 10 751

10 752 Hoaït, nguyeân bí thö chi ñoaøn cao xaï 12 ly 7 ñöôïc chæ ñònh laøm bí thö chi ñoaøn môùi thaønh laäp. 450 x

Hôïi caùc baïn caùn binh trong quaân ñoäi Vieät Coäng! Maáy ngaøy qua caùc baïn ñaõ ñöôïc troâng thaáy uy löïc cuûa quaân ñoäi Quoác gia vaø ñoàng minh. 10 753 451 x

10 754 451 x

10 755 Theo chöông trình ñaïi ñoaøn keát daân toäc, quaù khöù loãi laàm cuûa caùc baïn seõ ñöôïc xoùa boû. Caùc baïn seõ ñöôïc giao chöùc vuï xöùng ñaùng hoaëc coù theå choïn ngheà nghieäp laøm aên thích hôïp, ñöôïc ñaûm baûo ñôøi soáng sung söôùng chöa töøng thaáy… 452 x

Töø laâu Caän ñaõ nghe Löõ khen taøi xaï kích cuûa Moan nhöng hoâm nay chính Caän môùi ñöôïc troâng thaáy taän maét. 10 756 452 x

Töø ñeâm qua, Caän ñaõ ñöôïc tin baùo trong ngaøy hoâm nay ñòch seõ môû nhöõng cuoäc taán coâng lôùn ôû khaép caùc höôùng . 757 10 453 x

758 Anh Caän, hoâm nay lieäu ñaõ ñöôïc ñaùnh nhau chöa? 10 454 x

10 759 Moan ñoû maët sung söôùng quay laïi noùi vôùi Caän: "Chöa bao giôø em ñöôïc troâng thaáy chuùng noù "bò" nhö theá naøy? 458 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Hoaït nhaûy tôùi oâm khaåu suùng maùy vöøa môùi töôùc ñöôïc baén queùt vaøo giöõa moät ñaùm ñòch raát ñoâng ñöùng xuùm xít chung quanh caùi haàm cuûa Caän. 10 760 461 x

10 761 Taûng saùng hoâm nay, coù maät laàn Löû ñöôïc baùo chính uûy Kinh goïi ñieän thoaïi cho anh qua moät caùi maùy môùi ñaët, khi Löõ rôøi ñöôïc caùi ñaøi caàm laáy oáng nghe thì chæ ñöôïc Nhaãn, trung ñoaøn tröôûng beân aáy baùo cho bieát chính uûy Kinh ñaõ ñi theo ñoàng chí chính trò vieân tieåu ñoaøn xuoáng choã boä ñoäi boá trí roài. 462 x

10 762 Caùc gioáng vaät vaø chim choùc cöù chöïc phaù heát muøa maøng ñaõ saép ñöôïc aên, töøng nhaø baét ñaàu vaøo röøng ñaün 474 x

10 763 Nhöõng boâng luùa troùc heát haït ñöôïc nhaû ra khoûi raêng chieác keïp laøm baèng hai thanh goã. 475 x

Beân ngoïn löûa gaàn saùng, röôïu thòt vaø xoâi môùi ñöôïc doïn ra nhöng chæ coøn ngöôøi giaø maûi aên uoáng, con trai con gaùi töøng ñoâi chæ maûi troø chuyeän, vui ñuøa. 10 764 475 x

Töø khi gieát teân ñaïi ñoåi tröôûng vaø sau ñoù ñöôïc thoaùt cheát trong moät traän boä ñoäi giaûi phoùng ñaùnh laàn saâu vaøo chieán haøo, haén ñaõ quyeát ñònh döùt khoaùt phaûi ñaøo nguõ. 476 x 10 765

10 Teân uûy ban Giaûi phoùng xaõ, cuõng haøng chuïc teân khaùc, haén ñöôïc theo moät lôùp hoïc ba ngaøy. 766 477 x

10 477 x

767 Haén ñöôïc nghe giaûng treân lôùp vaø lieân heä - Haén laø con ngöôøi theá naøo? Noù coù phaûi choàng maøy nöõa ñaâu - Teân thanh nieân cöôøi gioïng kheâ naëc, nhe maáy caùi raêng bòt vaøng - Baét noù laøm maø khoâng cho ñöôïc laøm choàng höû? 483 x 10 768

10 769 Xieâm quay trôû leân nhaø, voäi vaøng chæ sôï khoâng kìm mình ñöôïc baät khoùc leân tröôùc maët hai ñöùa. 483 x

10 770 Caùi tin Khueâ vöøa ñöa veà caäu ta ñöôïc nghe heát vaø cuõng ñang laáy laøm buoàn raàu. 489 x

10 Ñôøi toâi naêm nay gaàn naêm möôi toåi, caùi luùc söôùng nhaát laø luùc ñöôïc leo qua daõy Tröôøng Sôn ñeå taäp keát veà nöôùc. 771 490 x

10 772 Duø sao Kinh cuõng thaáy traùch nhieäm naëng neà treân vai ñöôïc san seû. 493 x

Maøy khoâng bieát gì heát caû, ñoù laø moät ñoàng chí "daân toäc" queâ ñòa baøn naøy, gia ñình ñaõ bò boïn Myõ taøn saùt heát, chính caäu ta ñöôïc ra ngoaøi mieàn Baéc vaø gaëp Baùc Hoà. 10 773 498 x

10 774 Thaät sung söôùng, chuùng toâi laïi ñöôïc phuïc vuï ñôn vò thuû tröôûng nhö ngaøy xöa. 500 x

10 775 Ñeâm hoâm aáy, nhöõng boä phaän cuoái cuøng töø treân choát Taø Côn ruùt ra ñöôïc öu tieân xem vaên coâng tröôùc. 503 x

10 776 OÂng cuï Phang hieän nay laø chuû tòch uûy ban xaõ neân hoâm nay cuõng ñöôïc môøi tôùi xem vaên coâng. 504 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

10 777 508 x

Cuoái thaùng saùu trung ñoaøn lính thuûy ñaùnh boä soá 4 töø Ñaø Naüng ñöôïc chuùng ñieàu ra ñeå laøm nhieäm vuï ñaùnh thaùo cho "chieác taøu chieán ñang thaû neo ôû vuøng röøng nuùi phía Baéc". Sau maáy thaùng naèm quaân y ñöôïc boài döôõng nhöng anh vaãn chaúng beùo toát leân ñöôïc bao nhieâu, daùng vaãn chaäm chaïp, nöôùc da hôi mai maùi. 10 778 510 x

10 779 512 x

11 780 6 x

9 x 11 781

Khueâ ñöôïc leänh baøn giao coâng vieäc ñaïi ñoäi laïi cho Löôïng ñeå trôû veà ban tham möu trung ñoaøn. Laøng coøn quy ñònh nhöõng ngöôøi ñoã töø tuù taøi trôû leân, ñöôïc nhaän chöùc töø lyù tröôûng trôû leân, vaø caû thaønh phaàn naøy nöõa, aáy laø nhöõng coâ gaùi theo caùch goïi noâm na laø hoang thai cuõng phaûi taï laøng 200 vieân gaïch voã. Coøn laõo Huyeàn höõu duõng voâ möu, chæ quen laøm thueâ laøm tôù, thì ban chuû nhieäm hôïp taùc xaõ ñaõ cho Quyeàn ñöôïc laøm chuû, maø laøm chuû taäp theå haún hoi: aáy laø laão ñöôïc ñöa ra traïi traâu, chaên daét moät taäp theå 50 con traâu. Ñaát laøng naøy nghe noùi ngay töø khi khai thieân laäp ñòa, thaày ñòa lyù ñaõ baûo laø ôû vaøo caùi theá vöôïng nhöng nghòch, cho neân töø xöûa xöa ñaõ coù caâu ca: "Ai may ñöôïc ngoïc Gieáng Chua, ruûi ai nuùi Buït thaû buøa maø treâu". 10 x 11 782

11 783 Suoát ngaøy ñöôïc söûa gaùy vít ñaàu thieân haï maø Taùm vaãn khoâng ñuû vaét muõi ñuùt mieäng. 18 x

11 784 19 x

11 785 Vì nôï hôïp taùc xaõ nhieâu quaù, vôï choàng Taùm leù phaûi xung phong ñi kinh teá môùi treân huyeän mieàn nuùi ñeå ñöôïc xí xoùa. Taùm lieàn baù vai Queành, caùi gioïng kim eo eùo ñöôïc taåm röôïu ñaõ thaønh ngheà ngaø: Anh Quyeành raèng naøy anh Quyeành ôi, ngoâi nghe ta noùi caùch aên chôi ! 19 x

Vôï choàng Quaøng tröôùc cuõng tuùng, boùc ngaén caén daøi, nhöng daêm baûy naêm nay, keå töø ngaøy Quaûng ñöôïc giöõ chaân quyõ tín duïng cuûa hôïp taùc xaõ thì ñaõ khaám khaù daàn leân. 19 x 786 11

787 Ñöôïc söôùng maø phaûi cheát thì cuõng laø khoå ! 11 23 x

788 Ai ñeán cuõng ñöôïc aên xoâi ñaâu xanh vaø chuoái tröùng cuoác. 11 23 x

789 Ngöôøi thì ñeán vì ñöôïc aên. 11 23 x

Laâu nay oâng Coá ôû vôùi Quyù laø em oâng Phuùc, maëc duø vôï choàng Quyù laøm aên chæ giaät gaáu vaù vai chöù khoâng ñöôïc dö daät nhö oâng Phuùc. 790 11 23 x

791 Ñoäi tröôûng teân Cöôøng. Nhöng khoâng ñöôïc goïi laø Cöôøng. 11 24 x

792 Ñòa chuû Ñaïi khoâng ñöôïc aên noùi xoû xieân ! 11 27 x

793 Maáy ñöùa trong hoï nhaø naøy ñöôïc vaøo Ñaûng laø nhôø ai ? 11 29 x

11 794 Thaèng Tuøng con baù Sang ñöôïc chuùng noù cho caùi thaân xaõ ñoäi, theá laø nhaûy côõn leân theo voi aên baõ mía! 31 x

Moät sôïi daây buoäc vaøo muõi thuyeàn, vaø thaèng cu Caàu, con trai uùt oâng Phuùc, chauù ñích toân cuï Coá ñöôïc caàm daây keùo thuyeàn ñi tröôùc. 11 795 37 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

11 796 Phía tröôùc cu Caàu ñaõ ñöôïc höôùng daãn daét thuyeàn ñi thaät chaäm, ruø rì nhö seân boø. 37 x

OÂng khoâng ñöôïc naèm ñaáy ! Ñeå cho con beù nhaø toâi noù ñöôïc ôû vôùi coõi traàn moät tyù! 797 11 46 x

798 Cho maøy ñöôïc boå beùo moät theå ! 11 49 x

Roõ raøng khoâng phaûi chò khoùc, chò keå vôùi laõo Queành, maø chò ñang caàn ñöôïc xaû ra cho vôi bôùt noãi loøng. 11 799 49 x

11 800 OÂÁi giôøi cao ñaát daøy ôi ! Laøm phuùc cho con toâi ñöôïc soáng khoâng thaùc thieâng,. 51 x

11 801 Ñeâm laõo coøn phaûi ñi ñoå caû nöôùc giaûi cho noù, vaäy maø tònh khoâng ñöôïc moù ñeán ngöôøi noù ! 52 x

Thaønh ra ñoaøn chöùc saéc quan troïng nhaát, oâng Phuùc chôø ñôïi nhaát, laïi hoùa ra ñöôïc khoå chuû ñoùn thieáu nghi thöùc nhaát ! 56 x 802 11

803 Toâi môùi quay laïi chieác leàu cuûa oâng aáy thì ñöôïc bieát… 11 64 x

Ñi lang thang quanh quaån vôùi boä maët voâ hoàn, cuoái cuøng chò laïi quay veà chieác leàu ñaõ truù taïm ñeâm qua, thì ñöôïc nghe ñaùm treû traâu keå veà caùi cheát cuûa laõo Queành. 65 x 11 804

Coù ngöôøi coøn noùi phuø laø caùi nhaø baø quen aên quaû nhö moû khoeùt naøy, ñeán haøng thaùng nay moàm mieäng ñeán moác ra nhö hang cua vì phaûi nhòn theøm, giôø ñöôïc ñaùnh röôïu thòt vaøo theá laø maét noï xoï maét kia, nhìn ngöôøi ra ma, troâng gaø hoùa cuoác! 66 x 11 805

OÂng aùy coù ñeà nghò ñöôïc gaëp anh Luaân vaø toâi, nhöng chuùng toâi chöa boá trí ñöôïc. 806 11 69 x

807 Vaäy thì laõo Queành ñöôïc öu ñaõi hay laõo phaûi cheát hai laàn ? 11 70 x

Ñeâå ñöôïc naèm trong boä aùo quan, nghóa laø ñöôïc cheát bình ñaúng nhö nhöõng ngöôøi cheát khaùc, laõo phaûi vui loøng nhaän theâm moät söï vaát vaû khi ñaõ nhaém maét xuoâi tay. 70 x 808 11

809 Quaøng suït sòt nhaän khuyeát ñieåm vaø xin ñöôïc an taùng laïi cho Queành. 11 70 x

Coøn soá thoùc mua giaù ñieàu hoøa, theo chính saùch öu tieân, thì laøng naøy chæ coù nhaø oâng Bænh laø ñöôïc mua ñaày ñuû vì oâng coù theá ôû anh caû hieän laø tröôûng ban toå chöùc huyeän uûy. 11 810 72 x

Con beù traùng aám pha traø, kheùo leùo vaø thaønh thaïo nhö ngöôøi lôùn, bôûi noù ñaõ ñöôïc huaán luyeän ñeå phuïc vuï oâng boá ngheâ gôùm. 811 11 74 x

812 Ñoùi maø ñöôïc ngoài sa-loâng goã laùt cuõng veânh vang. 11 75 x

11 813 Luùc aáy chæ duy nhaát ngöôøi con trai tröôûng Trònh Baù Haøm ñöôïc ñöùng beân caïnh giöôøng ñeå nghe boá daën doø. 76 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

11 814 Gaoù nöôùc laïnh cuûa Haøm ñaõ lam cho Thuû tænh côn say vaø Tuøng ñaõ ñöôïc "pheâ chuaån" laøm xaõ ñoäi tröôûng ngay sau ñaáy, chöù khoâng phaûi chôø ñeán tuaàn sau hoïp Ñaûng uûymôùi phaân coâng, ñeå "moãi naêm cho noù daãn ñaùm thanh nieân ra ñoài naèm choång moâng leân maø nheo maét boùp coø khan vaøo maùy caùi bia giaáy". 82 x

11 815 Ngaøy thaây maùt, chuù vôùi chuù Long coøn chöa nghó ñöôïc ñeán ñaàu ñeán ñuõa, neân thaày chæ daën rieâng vôùi toâi… 83 x

Ngöôøi ta coù theå nhòn aên nhòn maëc ñeå xaây moät caên nhaø gaïch, saém moät caùi xe, coù khi caû xe maùy; mua ñaøi, mua caùt-seùt roài môû oûm toûi suoát ngaøy ñeå ñöôïc "môû maøy môû maët" vôùi xoùm laøng. 11 816 87 x

11 817 88 x

Khuoân maët traùi xoan ñöôïc ñieåm theâm caëp maét laù raêm vaø caùi mieäng cöôøi töôi, khi cöôøi coøn treû laém. Daân laøng vaãn baûo baø laø ngöôøi coù soá söôùng, ñaõ ñöôïc caùi saéc trôøi phuù, laïi töø beù ñeán giôø chöa bieát ñeán caùi ñoùi caùi raùch laø gì neân caùi duyeân caøng beàn. 11 818 88 x

11 819 Thaû con saên saét baét con caù roâ, oâng khoâng ñöôïc laõi thoùc thì cuõng phaûi laõi caùi khaùc. 90 x

Laïy thaàn nuùi OÂng Buït, laïy chuùa sôn laâm, toâi xin cöùu oâng ñöôïc tai qua naïn khoûi, chæ mong töø giôø trôû ñi oâng ñöøng laáy caù cuûa toâi, caû vôï choàng con caùi toâi soáng nhôø vaøo caùi ñoù naøy. 93 x 820 11

11 821 Hoâm cöôùi caû laøng Gieáng Chuøa ñöôïc aên coã nhôøn moâi. 97 x

11 822 Son laáy anh Haøm, ngöôøi khoâng ñöôïc haøo hoa phong nhaõ nhö caäu giaùo Phuùc. 98 x

11 823 Baø laø ngöôøi ñöôïc tieáng maùt vía veà ñöôøng con caùi, töøng soøn soøn ba naêm ñoâi. 99 x

Vôùi Ñaøo moät coâ gaùi hai möôi coù tuoåi, ñang ñöôïc tieáng laø ngöôøi xinh ñeïp nhaát nhì xoùm Gieáng Chuøa naøy, laïi laø ngöôøi mau maén caû moàm mieäng laãn chaân tay; laïi laø chaùu bí thö Ñaûng uûy, laïi laø con oâng Haøm, ngöôøi giaøu coù tieáng, chæ quanh naêm ngoài nhaø maø haùi ra tieàn, neân ñeán ñaâu Ñaøo cuõng ñöôïc môøi chaøo, ñöôïc nhaän nhöõng aùnh maét vuoát ve. 102 x 11 824

Chaùu coù theå ra quaân töø naêm kia, nhöng chauù xin ñöôïc ôû laïi ñeå vöøa chuyeãn Ñaûng chính thöùc cho xong, keûo veà ñòa phöông laïi raéc roái ! 825 11 106 x

826 Daïo oû nhaø toâi ñöôïc thöû thaùch ñeán vaøi ba naêm. 11 107 x

827 U cöù noùi vôùi caäu laø naèm nguû ñöôïc baùo moäng laø ngoaøi aáy coù chuyeän ! 11 114 x

828 Baûo caäu phaûi goïi theâm ngöôøi khoâng ñöôïc ñi moät mình. 11 115 x

829 Nhöõng lôøi vöøa ñoïc kích thích oâng. Moái thuø ñöôïc khôi laïi. 11 117 x

Ñeán khi Söûu ngoài ñöôïc vaøo caùi gheá chuû tòch roài, thì khoâng rieâng Söûu, maø caû xoùm Traïi ñeàu bieát coâng lao to lôùn cuûa Trònh Baù Thuû. 830 11 124 x

831 Hay laõo Queành ñaõ ñöôïc tyù taùy tyù meû, neân chò ta nhôù hôi caùi oå naèm ? 11 129 x

832 Khoâng ñöôïc baén ! Troùi taát caû laïi ! 11 132 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

11 Söûu lo Thuû khoâng giöõ ñöôïc bình tónh, laïi gioáng nhö Naãm hoài naêm ngoaùi thì hoûng beùt. 833 134 x

11 834 Ñöôïc tin Naãm lao boå ñeán beänh em. 134 x

11 835 Ñeâm hoâm khoâng ñöôïc laøm loaïn xaø ngaàu leân ! 136 x

Khoân hoàn thì giaûi quyeát ngay ñeâm nay, vaø khoâng ñöôïc ñoäng ñeán maáy thaèng naøy, neáu khoâng seõ coù ngöôøi phaù heát luùa maø, seõ ñoát nhaø, roài dìm oâng xuoáng soâng ! 11 836 137 x

11 837 Toâi ñöôïc bieát toái nay caû bí thö Ñaûng uûy vaø tröôûng ban coâng an ñeàu ñi vaéng khoâng coù nhaø. 138 x

Thöa baø con ! - Thuû coá haï gioïng, nhöng tieáng rung leân - Toâi môùi ñöôïc tin voäi ñeán ñaây ngay. 11 838 139 x

11 839 Nhöng phaûi giöõ ba ngöôøi phaïm phaùp naøy laïi khoâng ñöôïc thaû. 139 x

Söï nhuõn nhaën cuûa ngöôøi coù quyeàn cao nhaát xaõ coäng vôùi thaùi ñoä chòu ñaàu haøng cuûa ngöôøi ñaïi dieän cho doøng hoï Trònh Baù ñaõ laøm cho quaû boùng ñaày hôi cuûa doøng hoï Vuõ Ñình ñöôïc môû van 140 x 11 840

11 841 Nhöõng chuyeän rieâng cuûa thaày maøy coù bao giôø tao ñöôïc bieát ? 148 x

11 842 Roài nhöõng ngöôøi khoâng öa oâng Haøm, khoâng öû hoï nhaø naøy seõ ñöôïc dòp cöôøi côït khích baùc ñeå haû loøng haû daï. 148 x

11 843 Nhaát laø ñöôïc noùi nhöõng lôøi an uûi, ñöôïc san seû noãi lo aâu vôùi caùi ngöôøi quen ñöùng beân mình, thì söï thích thuù caøng taêng ! 148 x

Bôûi xöa nay choï ñaõ nhìn thaáy anh em nhaø Trònh Baù may maén nhieàu roài, ñeán baây giôø hoï môùi ñöôïc ñöa tay ra caûm thoâng cuøng nhöõng lôøi traéc aån ñeå an uûi anh em nhaø Trònh Baù thì coøn gì thuù vò baèng! 11 844 148 x

11 Ñöôïc ñöa tay cuoái xuoáng naâng ngöôøi khaùc, bao giôø cuõng deã chòu hôn raát nhieàu laø phaûi kieãng chaân ñeå xin moät aân hueä! 845 149 x

11 846 AÊn roài. Saùng maùi khoâng ñöôïc goïi toâi ñaáy nhaù ! 149 x

11 ÖØ thì con Luyeán ñöôïc tieáng laø neát na, thuøy mò, kheùo tay vaø chòu khoù, öø thì noù coù daøng ngöôøi caù traém nôû nang chaéc ñaäm, töôi khoeû cöù nhö gioáng khoai tím troàng ôû ñaát caùt pha, chaát ñaát maøu môõ ñaõ taïo neân nhöõng cuû khoai maäp maïp raét chaéc maø bôû tôi ! 847 153 x

11 848 Vaäy maø cuõng phaûi ba naêm sau Thuû môùi ñöôïc keát naïp. 155 x

11 849 Hoâm nay cuõng khoâng ñöôïc luùi huùi, khoâng ñöôïc cho ai thöông haïi. 158 x

Maø baây giôø ngöôøi ta khoâng chôi noùi khan, phaûi coù baøn, coù buïc, coù microâ ñeå vöøa noùi vöøa ñöôïc nghe chính gioïng noùi cuûa mình ñöôïc khueách ñaïi qua nhöõng tieáng laøo xaøo cuûa cô khí, coù theå noù môùi noåi muøi khoa hoïc kyõ thuaät ! 11 850 158 x

11 851 Ngaøy boõ Voøi veà lang, oâng Ñaùng ñang laøm bí thö, vì theá oâng Voøi môùi ñöôïc öu tieân nhaän chöùc taïp vuï vaø aên nguû luoân taïi ñaây. 166 x

11 852 Haèng ngaøy ñeán ñaây laø Thuû coù nieàm thích thuù laø ñöôïc nhaám nhaùp, ñöôïc ngaém vuoát caùi quyeàn cuûa mình noù hieän ra qua nhöõng saên ñoùn, cung phuïng ôû xung quanh, chöù Thuû ñaâu phaûi la ngöôøi ñam meâ aên 166 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

nhaäu.

11 853 Caû thaèng Öôûng vaø thaèng Ngaïc nöõa, nhôù laø khoâng ai ñöôïc phaù bónh, khoâng ñöôïc gaây söï hoï baûo sao laøm vaäy. 168 x

Em vöøa daên ba baùc chaùu roái, nhöng tí nöõa baù nhôù noùi theâm la phaûi bình tónh, khoâng ñöôïc choáng ñoái baäy baï, roài em seõ lieäu. 854 11 169 x

855 Bao giôø oâng cuõng la ngöôøi vöøa ñöïôc aên, vöøa ñöôïc noùi ! 11 174 x

856 Laø choàng baø thì ñöôïc laøm caøn aø ? Ñöôïc laøm vieäc thaát ñöùc aø ? 11 175 x

Nhöng hoûi coù bao nhieâu ngaøy baø caûm thaáy mình ñöôïc sung söôùng, maõn nguyeän ? 857 11 176 x

858 Coù bao nhieâu giôø phuùt baø ñöôïc troâi noåi trong ngoït ngaøo meâ ñaém ? 11 176 x

11 859 192 x

Sau nhöõng ngaøy tranh thuû ít oûi, Chænh vöøa doïn laïi nhaø, traùt xong vaùch, thì caû trung ñoaøn ñöôïc leänh chuyeån quaân vaøo mieàn trong. Sau chieán dòch ñöôøng 9 - Nam Laøo naêm 1971, Chænh ñöôïc veà thaèm nhaø. 194 x 11 860

Saùng hoâm sau nhìn Laïc ñaõ ruõ heát veû uû eâ raàu ró, hai maù laïi phöøng phöø ng nhö öôùp löûa, chaân ñi con coùn nhuùn nhaûy nhö treû ñöôïc quaø. 11 861 197 x

Traän ñòa cuûa Chænh vaø Thoâng - hai ngöôøi vaän ñöôïc ôû beân nhau, Chænh ñaïi ñoäi tröôûng vaø Thoâng chính trò vieân - ngaøy naøo cuõng bò phaùo ñòch chaø s1t, cheû töôùp caây coái, caøy ñaát leân nhö voi quaàn. 198 x 11 862

Haïnh phuùc luùc aáy thaät ñôn giaûn laø ñöôïc aên moät böõa côm no, nguû coù chieáu vaø buoäc maøn thaät caêng boán goùc. 863 11 198 x

864 Tuyeät ñoái khoâng ñöôïc noùi chuyeän vôùi ai nghe chöa ? 11 202 x

865 Laïc cuïng khoâng ñöôïc giöõ treû nöõa. 11 204 x

11 866 Chænh quyeát ñònh phaûi ñeå maùy bay xuoáng thaät thaáp, roài nghe leänh anh môùi ñöôïc noå suùng. 208 x

Aáy vaäy maø chaúng ai ngôø, thaät quaù naèm mô giöõa ban ngaøy, raèng ngöôi ñaøn baø treân böôùc ñöôøng phieâu baït xin ñöôïc laøm thueâ laøm möôùn ñeå ñaép ñoåi qua ngaøy ñang ngoài coùm roùm kia, sau ñaáy ñaõ trôû thaønh baø chuû cuûa chính dinh cô beà theá naøy ! 210 x 11 867

11 868 Qua chuyeän troø vôùi ngöôøi baïn ñoàng löùa, Thuû ñöôïc bieát caû bí thö vaø chuû tòch huyeän ñang raát buoàn raàu veà anh. 211 x

Thí boû soùt moät con baøi duø toát, nhöng ñeå ñöôïc caû quaàn chuùng, ñöôïc caû phong traøo, huyeän coøn ñaèng naøo? 869 11 211 x

870 Haõy cöù ñeå cho hoï ñöôïc thaéng. 11 217 x

Cao ñöôïc ngoài vaøo gheá phoù ban coâng an nhö hieän nay cuõng phaûi nhôø Thuû laøm coâng taùc tö töôûng raát kheùo vôùi moät soá ngöôøi coù thaønh kieán naëng vôùi Cao. 11 871 219 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

11 872 Taân Phuù ñöôïc neâu teân laø xaõ coù nhieàu vuï beâ boái nhaát, neân huyeän quyeát ñònh ñöa ñoäi coâng taùc veà laøm ñaàu tieân. 219 x

11 873 Thænh thoaûng Cao laïi baén chæ thieân ñoøm ñoøm, baûo laø xin ñöôïc ñaïn, neân muoán thöû xem coøn toát khoâng? 224 x

11 874 224 x

228 x Heã ñöôïc tin laøng naøo coù chuyeän gì lieân quan ñeán nghieäp vuï cuûa mình, laø Cao saêng saùi ñi ngay. Xuaân Töôi laø caùn boä cuûa phoøng vaên hoùa huyeän, chæ nhænh hôn Thuû vaøi tuoåi, nhöng ñaõ höu non töø naêm kia, vì nghe ñaâu naêng löïc cuõng khoâng ñöôïc doài daøo laém; caû vaên laãn hoùa cuõng chæ ôû möùc taïm x duøng khi baán ngöôøi ! 11 875

11 876 Moïi ngöôøi ñang caêng thaúng vì nhöõng chuyeän quaù cuï theå, giôø ñöôïc nghe chuyeän giôøi cao ñaát daøy thaáy söôùng loã tai, neân ai cuõng haù hoác moàm ra nghe. 228 x

Ñaõ ñöôïc quaân ñoäi reøn luyeän, laïi coù vaên hoùa, nhieàu ngöôøi noùi chính Tuøng phaûi laø bí thö ôû chi boä naøy môùi ñuùng. 877 11 232 x

878 Tuøng laïi ñöôïc vaøo taän Ñaûng uûy xaõ. 11 237 x

879 Baø chæ maëc quaàn aùo cuõ cuûa Ñaøo maø vaãn ñöôïc tieáng laø chau chuoát. 11 238 x

880 OÂng chæ caàn ñöôïc vieäc cuûa oâng. 11 239 x

11 881 Nhöõng ñieàu u uaån ñaõ ñöôïc caát kyõ töø laâu, maáy hoâm nay laïi boàn choàn baät daäy. 242 x

Vaäy maø ngöôøi con gaùi ñeïp nhaát laøng, ñaõ cuoàng nhieät trao heát tình yeâu cho caäu, ruû caäu boû laøng ra ñi ñeå ñöôïc soáng beân nhau, thì caäu laïi run leân khoâng daùm lieàu ! 242 x 11 882

11 883 Mình coù hai baøn tay, chòu khoù chòu khoå thì ôû ñaâu maø chaúng kieám ñöôïc mieáng aên 243 x

Theá laø oâng ñöôïc ra ôn cho caû moät chi hoï, coøn meï con toâi ñaõ ñöôïc oâng laøm phuùc. 884 11 244 x

885 Nhö vaäy oâng chæ ñöôïc tieáng toát chöù khoâng maát maùt gì. 11 249 x

886 Söûu ñöôïc bieát treân huyeân ñang raát buoàn böïc veà Thuû. 11 252 x

11 887 Laân sau caùi gì khoâng bieát nhôù hoûi toâi ñaõ, chôù voäi vaøng nhö vaäy thì ñeán maáy con meï buoân vaët noù cuõng vöøa ñöôïc aên, vöøa ñöôïc cöôøi cho! 252 x

11 888 Dñeå cho ñaøng hoaøng, ba maët moät lôøi, neân toâi coù môøi ñoàng chí Phuùc tôùi ñaây, coi nhö chuùng toâi thoâng baùo cho thöôøng vuï ñöôïc bieát. 258 x

Chæ ñeán chieàu toái laø caùi tin ñích thaân oâng Phuùc cuøng vôùi phoù ban coâng an Cao ñaõ leân taän huyeän ñeå xin cho baùc chaùu oâng Haøm ñöôïc veà, chaùu oâng Haøm traéng aùn, ña lan truyeàn khaép maáy laøng. 261 x 11 889

11 890 Cao chaïy ra dìu ngöôøi ñaøn oâng loïng khoïng troâng nhö ñöôïc caáu taïo baèng toaøn nhöõng gioùng nhöõng ñoát. 265 x

11 891 Nhöng baø chæ ñöôïc söï taûng lôø treân göông maët raát thanh, raát nheï, vaäy maø töø ñeâm qua ñeán giôø baø luoân nôm nôùp lo sôï göông maët aáy. 266 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

11 Töø luùc oâng Haøm veà, chieác choõng tre ñaõ ñöôïc ñöa xuoáng nhaø ngang ñeå ngöôøi khaùc hoä tòch nguû döôùi ñoù. 892 268 x

11 893 Baùc cöù bình tónh, khoâng ñöôïc soàn soàn leân. 271 x

11 894 Nieàm vui ñöôïc thoaùt naïn trong oâng ñaõ nhaït vôïi haún ñi. 272 x

11 895 Vinh ñöôïc oâng Ñaùng naâng ñôõ nhieàu. 290 x

11 896 Bôûi vaäy hoâm nay raát coù quyeàn ñöôïc buø ñaép. 306 x

11 897 306 x

Ñöôïc ñi qua con ñöôøng "cöûa khaåu" maø leân laøm kieáp ngöôøi, söôùng nheù! Baø truyeàn baûo ba hoàn chín vía cho maøy ñöôïc bieát: Quaân ñieâu toa ñi ngang veà taét, quen thoùi giaêng hoa chim chuoät, khoâng cheát treo cheát cheùm thì cuõng cheát song cheát ngoøi, khoâng cheát treo cheát xaù, möa xa gioù daäp ñôøi maøy! 309 x 11 898

Vì oâng Haøm caám chæ nhöõng ngöôøi trong nhaø khoâng ñöôïc beùp xeùp nhöõng chuyeän beâ boái vôùi hoï haøng xa, neân oâng Long chæ nghe hoùng qua nhöõng ngöôøi laøng leân ñaáy. 310 x 899 11

11 900 Khoâng ñöôïc hoïp haønh, chöûa xoù beáp ai nghe? 311 x

11 901 Y nhö oâng Khöøu coù be röôïu trong tuùi maø laïi khoâng ñöôïc uoáng thì chòu laøm sao! 312 x

11 Vieäc ñaõ ñöôïc ñeán theá, mình ñaï tai qua naïn khoûi, theá maø laïi coøn baét toâi vieát ñôn töø, cuõng baûo ñaâu laø laàn cuoái. 902 318 x

11 903 Khoâng ñöôïc tæ mæ thì cöù noùi nhö caùi ñôn. 319 x

11 904 321 x

11 905 Nhaø oâng Haøm coù coã baøn sang môøi, thì chæ mình oâng Khöøu ñi, treû con khoâng ñöôïc ñi theo. Veà ñaây maø nghe ngöôøi ta vöøa ñöôïc aên vöøa ñöôïc chöûi ñaây naøy, cha meï ôi! 323 x

11 906 Baây giôø baø Son môùi keå vaø daën baø Caû khoâng ñöôïc noùi laïi vôùi ai, laø ngaøy mai mình phaûi ñi ñoái chaát ñoái chaùt vôùi anh em nhaø Vuõ Ñình. 324 x

Nhöng vì baây giôø Bình vaãn laøm thuû kho vaø Löông vaãn ñöôïc laøm chaân chaïy vaät tö, vaø caû hai ñeàu bò xì xaøo laø chaám muùt cuõng aùc chieán laém, neân baây giôø hai anh chaøng cöù chôi baøi ngaäm mieäng aên tieàn! 11 907 330 x

Buoåi chieàu khi laù ñôn kieän caùo ñöôïc coâng boá ñaõ laøm cho cuoäc hoïp bò vôõ toùe ra, oâng Luaân ñaõ chæ trích Xuaân Töôi moät meû neân thaân veà söï laøm aên tuyø tieän ñeán "khoâng coøn ra theå thoáng gì nöûa". 11 908 334 x

11 909 336 x

Maø chæ ñöôïc pheùp xoay ñeå giaønh phaàn thaéng, chöù khoâng ñöôïc nhaän phaàn thua! Chuùng ta khoâng ñöôïc duøng moät nghò quyeát lôùn cuûa Ñaûng ñeå saùt phaït nhau! 11 910 339 x

11 911 Chöa tôùi nôi oâng Phuùc ñaï ñöôïc bieát vöøa moái roài baø Daàn vaø coâ Caønh sau moät hoài lôøi qua tieáng laïi, ñaõ xoâng vaøo xeù aùo nhau laøm naùo loaïn caû caùnh ñoàng. 342 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

11 912 Baø Son ñöôïc ñöa veà ñaët treân chieác choõng tre ngoaøi saân, chính chieác choõng ngöôøi ñaøn baø laøm thueâ ñang nguû ôû nhaø ngang. 352 x

11 913 Theo phong tuïc vuøng naøy, ngöôøi cheát baát ñaéc kyø töû ôû ngoaøi nhaø thì khoâng ñöôïc ñöa vaøo khoûi gioït gianh ñeå traùnh truøng hoïa. 352 x

Thaønh ra ñaùm tang ngöôøi ñaøn baø vaãn ñöôïc tieáng laø xinh ñeïp vaø sung söôùng nhaát laøng laïi thaät ñôn giaûn, choùng vaùnh, ñuùng laø cheát theo ñôøi soáng môùi, nhanh! 11 914 353 x

Döông khoâng ñöôïc khoûe maïnh vaø hoaït baùt nhö Dinh, ngöôøi con trai thöù ñang ñi lao ñoäng ôû nöôùc ngoaøi. 915 11 354 x

916 Maøy veà khoâng ñöôïc nhìn thaáy maët meï nöõa ! 11 354 x

Meï phuø hoä ñoä trì cho gia ñình, cho chuùng con ñöôïc bình yeân khoûe maïnh. 917 11 355 x

918 Neân toâi ñaõ ñöôïc baùo moäng, toâi ñaõ tìm ñöôïc ngöôøi thay toâi! 11 356 x

Chò ta ñang naèm treân hai mieáng phaûn chöa ñoùng ñoà cuûa oâng Haøm gheùp laïi, vì chieác choõng tre moïi hoâm sau khi ñeå linh cöõu baø Son, khoâng ñöôïc ñöa vaøo nhaø nöõa. 359 x 11 919

11 920 Oâng ñöøng ñuoåi chaùu! Vì muoán ñöôïc ôû laïi haàu haï oâng, neân chaùu môùi daïi doät nghó ra theá! 360 x

Maáy ngöôøi ôû gaàn chaïy sang nhaø Quaùng, thì thaáy Quaùng ñaõ ngoài giöõa chieáu röôïu, beân caïnh laø Thoù cuøng caùnh aùo ngaén vôùi nhau, baây giôø Taùm ñöôïc loäc trôøi, goïi Thoù sang ñeå chia vui. 365 x 11 921

Taøm leø nheø baûo giaù nhö ngaøy xöa Taùm ñaõ boû tieàn ra mua caùi cöûu phaåm, caùi baù hoä, ñeå khi coù vieäc laøng, Taùm ñöôïc ngoài chieáu hoa giöõa ñình ma xôi ñaàu gaø maø lôïn cho boõ ñôøi cha oâng chòu leùp moät beà. 366 x 922 11

923 Vaãn im laëng nhö moät traän ñòa chöa ñöôïc pheùp phaùt hoûa! 11 370 x

Treân töôøng con thaïch suøng cheùp löôõi chanh chaùch, nhö muoán noùi roõ chaùn caùi caûnh giaáu ñaàu hôû ñuoâi cuûa oâng chuû nhaø vaãn ñöôïc tieáng laø quyeàn sinh quyeàn saùt! 371 x 11 924

11 925 Maøy phaûi ngaäm ngay mieäng laïi, caám khoâng ñöôïc beùp xeùp vôùi ai. Khoâng ñöôïc beùp xeùp vôùi caû meï con baø Caû. 371 x

Chuùng em ñöôïc göûi laïi baéc baèng tieàn! Vì giaù caû baây giôø leo thang nhanh qua, nhanh nhö meøo treøo caây cau! 926 11 373 x

927 OÂng ñöôïc lôøi 8 ngaøn ñoàng moät taï. 11 374 x

11 928 379 x

929 11 Noùi thaät vôùi baùc laø theá naøy, toâi caàm tieàn cuûa baùc vaø baùc Luïc thôï may treân aáy roài ñi ñaët mua thoùc ngay töø daïo luùa coøn ñang chaéc xanh, chöù coù ñöôïc tieâu ñoàng naøo ñaâu! Toâi bieát baùc mua luùa non ôû ñaây chæ coù 12, theá laø moãi taï baùc ñöôïc lôøi 8 ngaøn, sao baùc laïi baûo khoâng ñöôïc tieâu ñoàng naøo? Vì toâi ôû treân phoá, khoâng quen ñöôïc ba con, môùi phaûi qua caùi caàu laø baùc, theá maø baùc ñònh ñaùnh thaùo! 380 x

11 930 Duø baùc coù bò ngöôøi ta löøa, thì baây giôø cuõng khoâng ñöôïc löøa laïi toâi! 382 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

11 931 Anh em trong nhaø phaûi daën nhau ñeå yù nghe ngoùng xem coù baèng chöùng gì cuï theå, chöù khoâng ñöôïc phaùt ngoïn haáp taáp. 385 x

11 932 Caùc daây thaàn kinh nhö ñöôïc môû nuùt thaû truøng töï do, khieán ngöôøi oâng nheï daàn, nheï daàn, roài troâi daäp deành vaøo giaác nguû meät nhoïc. 386 x

11 933 Soáng khoân thaùc thieâng bôùt giaän laøm laønh, meï noù phuù hoä cho toâi, cho caùc con ñöôïc ñaïi an. 389 x

389 x 11 934

Löông thì vaãn ñöôïc laøm chaân chaïy vaät tö cho hôïp taùc, cuõng hay taéc leûm thuoác saâu, phaân ñaïm vaø ñuû thöù linh tinh trong kho nhö coùc ñôùp moài, neän hoïp haønh cöù ngaäm hoät thò im thít. Thöù nhaát laø oâng Quaûn Ngöû, ngöôøi vôùi hai baøn tay traéng maøi ñaõ laàn moø sang tôùi caû ñaát Taây töø ngaøy coøn "boùng toái", ngöôøi vöøa roài ñaõ phaûi ñoáng cöûa aên chaùo caùm, vì chaû gì oâng vaãn ñöôïc tieáng laø "Taây hoïc", neân duø coù ñoùi raõ hoïng, oâng cuõng quyeát khoâng chòu nhaän loøng traéc aån cuûa ngöôøi khaùc. 400 x 11 935

11 Nhöng nhôù laø khoâng ñöôïc hôû vôùi ai, khoâng thì caùi Ngaø con baø aáy noù laïi veà noù laøm om leân! 936 403 x

11 937 Laïy coâ, con laû keû aên maøy nhaø phaät, nhöng chöa ñöôïc loäc cuûa Ngaøi. 405 x

11 938 Laïy coâ, coâ cho con ít voán nhaø phaät ñeå con ñöôïc soáng haàu haï caùc ngaøi, haàu haï coâ! 406 x

Chuùng ta phaûi laøm sao khi hoïc taäp xong, coâng toäi roõ raøng, nhöõng söï ñoaøn keát phaûi ñöôïc naâng cao, coù nhö theá môùi ñuùng phong caùch cuûa ngöôøi coäng saûn! 411 x 11 939

11 940 Veà maáy caùi soå tieát kieäm, tröùôc sau chæ ñöôïc noùi moät lôøi. 416 x

11 941 Toâi ñöôïc bieát ñoàng chí Thuû raát chuyeân quyeàn, bao saân taát caû. 419 x

11 942 419 x

Töû Ñaûng uûy, uûy ban, ñeán hôïp taùc xaõ, vieäc gì khoâng coù yù kieán ñoàng chí Thuû thì khoâng ai ñöôïc trieån khai. Toâi ñöôïc nghe trong Ñaûng uûy cuõn g hình thaønh phe phaùi. Ai cuøng caùnh vôùi bí thö thì coù loäc coù boång, ai khoâng ñöôïc öa thì laøm nhöõng vieäc cung quaêng. 419 x 943 11

944 Coù ñieàu toâi seõ khoâng laøm cho nhieàu ngöôøi ôû ñaây ñöôïc haøi loøng! 11 422 x

11 945 423 x

Saép tôùi seõ coù theâm moät vaøi quaân nhaân xuaát nguõ laø Ñaûng vieân ñaõ ñöôïc qua thöû thaùch, hoï khoâng coù vöôùng baän gì trong quan heä gia ñình hoï maïc. Phaûi nhöôïng laïi ñoàng ôû Ñoøng Chuøa, duø coù ñöôïc giaù gaáp naêm gaáp möôøi nôi khaùc, nhöng nhö theá laø coù nghóa ñaõ phaûi baùn caû maùu cuûa mình ñeå aên! 11 946 426 x

11 947 Heã cöù ñöôïc "uïc" laø chaân tay Öôûng nhö ñöôïc noái daøi ra, toaøn thaân say söa böøng böøng nhö keû nghieän ñöôïc röôïu, keû haùo saéc ñöïôc gaùi! 428 x

11 948 Coøn vieäc chia ñaát thì toâi ñöôïc bieát chæ vaøi hoâm nöõa ban chuû nhieäm seõ coâng boá. 431 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

11 949 437 x

440 x 11 950

Nhôù ngaøy tao ñöôïc veà hoïc tröôøng quaân chính treân tænh kia, vì gaàn neân toái naøo cuõng moø veà, thaáy daân laøng cöù xao xaùc veà nhöõng nghò quyeát, nhöõng chæ thò. Laøm ñuùng, laøm phaûi nhöng khoâng ñöôïc loøng hoï thì cuõng khoâng taùc duïng. Yeâu nhau, roài baây giôø chaùn nhau maø "con nay" khoâng ñöôïc bieát gì heát! 11 951 446 x

Caàu cho coâ ñöôïc maùt meû nôi chín suoái, vaø xin coâ haõy roäng löôïng, chín boû laøm möôøi ñöøng queân phuø hoä ñoä trì cho baø con daân laøng sinh soáng ôû caùi theá ñaát coù vöôïng nhöng nghòch naøy 11 952 452 x

11 953 Daï thöa oâng, em muoán ñöïoc giuùp oâng, muoán ñöôïc giuùp gia ñình oâng Haøm tai qua naïn khoûi aï! 456 x

Nhaän leänh roài phaán khôûi maø giöõ vöõng vò trí chöù khoâng ñöôïc ñaøo nguõ ñaâu nheù! 464 x 954 11

955 Töø giôø trôû ñi coù chuyeän gì khoâng ñöôïc giaáu em, nhôù chöa? 11 466 x

956 Theá laø em ñaõ ñöôïc yeâu anh roài. 11 468 x

11 957 Ñaûm baûo vôùi chuù laø dinh cô cuûa maáy anh vaãn ñöôïc tieáng laø maùu maët trong laøng chæ laø caùi ñinh ræ! 470 x

Ñeå cho caùnh ñan oâng khi thì ñöôïc toïa höôûng ngoài maùt aên baùt vaøng, khi thì bò cuoán chìm vaøo ñeán khoâng coøn bieát ñaàu ñuoâi ôû ñaâu maø ra! 473 x 11 958

11 959 Nhöng baây giôø "ngöôøi ta" laïi baûo Ñaøo khoâng ñöôïc ra nöõa, ñeå "ngöôøi ta" noùi chuyeän vôùi Tuøng thoâi. 475 x

Buoåi toùi oâng Phan nghe coù tieáng goïi raát vui veû ôû ngoaøi coåmg, vöøa chaûy ra thì ba gaõ ñaøn oâng nai nòt nhö ba thaèng ñao phuû ngang nhieân khoâng caàn giaáu maët, ra hieäu cho oâng Phan khoâng ñöôïc keâu, roài keøm oâng ra giöõa Ñoàng Chuøa ñeû daïy cho oâng bieát "theá naøo laø leã ñoä". 476 x 11 960

Nhöng chöa bao giôø thanh nieân ñöôïc ñoùng goùp yù pheâ phaùn caùn boâ Ñaûng vieân ôû ñaây, vì ñaây laø vieäc noäi boä caàn noùi heïp! 961 11 477 x

962 Anh phaûi cöùng raén leân vaø khoâng ñöôïc gaây söï vôù vaån nghe chöa? 11 477 x

OÂng coù vieát saùch veà nöôùc ta, nhöng chæ coù quyeån Bình yeân laø ñöôïc xuaát baûn, coøn caùc quyeån khaùc vaø moät soá lôùn taøi lieäu veà söû hoïc vaø vaên hoïc Vieät Nam ñeàu bò chaùy heát trong khi nhaø oâng ôû laøng Nghi Taâm bò thaát hoûa. 140 x 963 1

964 Baø quaùn naøy ñöôïc anh em hoïc sinh quyù meán vaø nhôù maõi ñeán nay. 1 153 x

Naêm 1916, raïp haùt Saùn Nhieân Ñaøi moät nhaø haùt lôùn nhaát Haø Noäi môùi ñöôïc xaây döïng. 1 965 x

Nhieàu cuï toû lôøi khen coù veû aâu yeám, vì hoïc troø tröôøng Böôûi coù tieáng hoïc gioûi vaø ñöôïc nhieàu ngöôøi yeâu meán. 1 966 161 x

Caùi tröôøng hoï ñoà soä toát ñeïp naøy ñöôïc döïng leân laø nhôø tieàn cuûa ngöôøi An Nam. 967 1 176 x

968 Nhöõng baøi ñöôïc anh em khen hay, chuùng toâi ñöa ñaêng baùo. 1 194 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

1 969 Nguyeân naêm 1920, tröôøng Cao ñaúng sö phaïm ñöôïc dôøi sang tröôøng nöõ hoïc Ñoàng Khaùnh. 195 x

1 970 Tröôøng Ñoàng Khaùnh ñöôïc dôøi leân tröôøng nöõ hoïc Phaùp ôû phoá Pheâ-lix Phoâ-rô. 195 x

Nhöng chuùng toâi coù hai ñieàu tieän: moät laø quen bieát nhieàu, hai laø cöông vò "sinh vieân cao ñaúng" maø hoài ñoù ngöôøi ta raát chuoäng, neân vaøo ñaâu cuõng deã daøng, deã ñöôïc "ñoái töôïng" quyù troïng. 1 971 201 x

1 972 Moät oâng Ñoác hoïc cuõng ñöôïc môøi, cuõng coù ñöa caâu ñoái, nhöng caàu naøy traøo phuùng chua cay hôn. 203 x

1 973 Laâu la naøy seõ ñöôïc gaû cho nhöõng "oâng chuû quan Taây" nhieàu tieàn vaø laém theá löïc. 205 x

OÂng La Phoâng-ten (La Fontaine) taû con coø moû daøi, coå ngaúng, chaân cao baèng moät neùt buùt, ñaõ ñöôïc nhieàu thi nhaân bình phaåm ca tuïng laø moät böùc tranh hoaït hoïa cuûa Taàu, töôûng khoâng hôn gì caâu thô cuûa Xuaân Höông treân naøy vaäy. 231 x 974 1

975 Nhieàu cuoán voâ giaù trò thì ñöôïc taâng boác. 2 11 x

976 Thì ra chaøng ñöôïc Moäng Huøng khen. 2 15 x

977 2 15 x

Moïi laàn chaøng ñaõ ñöôïc Thuûy vaø Sinh cuøng caùc baïn khaùc khen, nhöng chaøng chöa tin. Neân chaøng ñònh chæ bao giôø chaøng ñaùng ñöôïc thöôûng môùi duøng noù maø thoâi. 978 2 55 x

Ngöôøi aáy ñaõ ra moät quyeån, ñöôïc coâng chuùng raát hoan ngheânh, roài dieãn thuyeát ôû nhaø haùt laøy, ñöôïc taát caû thính giaû khen ngôïi. 979 2 82 x

980 Nhöng anh ñöôïc hoan ngheânh nhieät lieät. 2 112 x

981 Loãi ñaõ thuù seõ ñöôïc tha thöù. 2 115 x

Taát caû taùc phaåm cuûa chaøng ñaõ ñöôïc hoan ngheânh, nhöng hoûng moät quyeån sau cuøng naøy laø hoûng heát. 982 2 209 x

983 Toâi mong thaø ñöôïc coâng kích cuõng haøi loøng. 2 222 x

4 984 23 x

5 985 Moãi tieáng "thaùch naøy" töø mieäng oâng cai ñaõ ñöa ra, chi Daäu laïi ñöôïc hai quaû thuïi vaøo ngöïc. Chính ngay lyù Kieán, tuy hoài aáy ñaõ coù ñeán ba vôï, cuõng khoâng nôõ boû hoaøi caùi cuûa khoâng döng ñöôïc trôøi cho, vaø khoâng boû hoaøi, oâng coøn ñöôïc lôïi. 17 x

5 986 Coù nhöõng caùi ñöôïc döïng leân, nhöng döïng leân roài cuõng cheát, bôûi gioù ñaõ lay duõ quaù, laøm ñöùt reã. 105 x

5 987 Taïo sao nhöõng keû hay nhòn, hay nhöôøng thì thöôøng thöôøng laïi chaúng ñöôïc ai nhòn, nhöôøng mình. 114 x

5 988 Noù giöõ quyeàn thu, quyeàn boå trong nhaø, thì thaèng anh noù ñöøng hoøng laáy caép moät ñoàng xu, thaèng ôû thoåi quaù moät baùt gaïo laø ñöôïc vôõ maët ngay, ngöôøi laøm coù leä chæ coù moät ñóa nhoäng, hay moät ñóa teùp kho, aên heát thì cöù maém teùp maø aên, khoâng aên thì aên nhaït ! 116 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

5 Töø hoâm aáy, boán caùi gheá maây ñöôïc treo leân boán caùi mo moùc buoäc ngoaøi ñaáu chaùi. 989 132 x

5 990 Ngaøy hoâm sau, caùi chöông trình aáy ñöôïc ñem ra thi haønh. 180 x

7 991 x

7 992 Naøng buoàn raàu nghó ñeán caùi caûnh eâm ñeàm trong gia ñình caùc baïn, khi ñi laøm veà ñöôïc choàng con chaêm soùc ñeán. Laãn vaøo boïn ñoù coù maáy ngöôøi veû nhaø queâ, quy keå thöïc böïc chuù baùc, nhöng vì ngheøo vaø vay möôïn tieàn baø Hai luoân, neân khoâng ñöôïc kính troïng laém. 392 x

7 993 Rieâng coù oâng Cöûu ñöôïc moïi ngöôøi kính troïng vaø chuù yù nhaát. 392 x

7 994 404 x

7 995 438 x

53 x 8 996

8 997 102 x

Vaø khoâng bieát taïi sao, Tröôøng nhaän thaáy raèng Xuaân khoâng ñöôïc meï yeâu baèng mình vaø em Lan. Nhöng daàn daàn, Tröôøng nhaän thaáy naøng khoâng ñöôïc meï mình quyù meán. Caùi loø cuûa Gam-be seõ ñöôïc baùn ñi, caùi hoøm cuûa Heâ-r Myeác-tan seõ ñöôïc thuû tieâu, vuï aùn veà ngöôøi ñaøn oâng bò chaët ra töøng khuùc, coâng chuùng seõ khong chuù yù tôùi nöõa, vaø kho chuyeän giaûi trí cuûa chuùng ta seõ caïn nhö BIC, caùc baùo haøng ngaøy cuûa chuùng ta seõ khoâng coøn gì ñeå noùi nöõa. Nhöõng ñoàn ñieàn aáy phaàn nhieàu ñöôïc laäp ra baèng loái aên caép hôïp phaùp hoùa. Nhöõng chuyeän ñaùng buoàn nhö theá, chuùng toâi coù theû keå maõi khoâng bao giôø heát ñöôïc, nhöng chuùng toâi hy voïng raèng maáy vieäc keåû treân cuõng ñuû laøm cho caùc chò em ôû chính quoác nhìn thaáy ngöôøi phuï nöõ Vieät Nam soáng quaèn quaïi trong caûnh laàm than vaø bò aùp böùc nhö theá naøo roài. 107 x 8 998

8 999 Böùc thö aáy ñaõ ñöôïc ñaêng treân tôø baùo Dieãn ñaøn phöông Ñoâng. 114 x

8 1000 Phoøng ñoïc saùch ñöôïc sinh vieân trang trí raát coù myõ thuaät vaø coù ñaày ñuû baùo chí. 115 x

Con vaät, khoâng ñöôïc buoäc chaët, ñaõ lôïi duïng luùc oâng xaõ khoán khoå nhaø ta quay ñi ñeå chuoàn maát. 120 x 8 1001

Chuùng ta thaønh taâm mong raèng quan heä höõu nghò giöõa nöôùc ta vaø caùc nöôùc laùng gieàng, tröôùc heát laø Cam-pu-chia vaø Laøo, ñöôïc xaây döïng vaø phaùt trieån. 151 x 8 1002

"Ba xaây" phaùt trieån maïnh meõ thì ñoái töôïng "ba choáng" seõ ñöôïc xoùa boû taän goác. 203 x 8 1003

8 1004 Laàn ñaàu tieân baøi mình ñöôïc ñaêng baùo, coù theå noùi laø söôùng nhaát trong ñôøi ngöôøi. 215 x

8 1005 Ñöôïc nhaân daân kính meán, ñöïôc caùc baïn höõu khaâm phuïc, ñöôïc keû thuø toân troïng, Ngöôøi laø moät trong nhöõng nhaân vaät hoaït ñoäng chính trò vaø laõnh tuï nhaân daân cao quyù nhaát cuûa theá kyû naøy. 255 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Caùc baûn thaûo vaên thô Haùn Noâm söu taäp raát kyø coâng, laø coâng söùc cuûa nhieàu theá heä, khoâng roõ baèng caùch naøo, taäp trung ôû ñaây soá löôïng leân tôùi gaàn traêm, trong ñoù coù caû nhöõng vaên baûn chöa heà ñöôïc ai noùi tôùi, chöa ñöôïc khai thaùc vaø coâng boá. 1006 9 22 x

9 1007 Chung quy oâng giaùo chaúng coøn ñöôïc toân leân haøng quaân, sö, phuï… 54 x

9 1008 Trang traïi cuûa moät gia ñình ngöôøi HMoâng roãng theânh thang, ñöôïc bao boïc baèng moät voøng vaây ñao gieàng muøa naøy ñaâm hoa ñoû choùt. 454 x

9 1009 Con traâu maêng ñöôïc thaùo aùch ñöùng ñang ngheânh ngaùo hai caùi söøng daøi, boãng noù e heï moät tieáng. 465 x

Gaõ con trai caàm caùi kìm saét daøi, caëp, nhaát caùi löôõi caøy, raûo böôùc leân beáp nhaø, ôû ñoù, chieác löôõi caøy seõ ñöôïc uû tro ba ngaøy ba ñeâm vaø qua caùc thuû thuaät bí truyeàn khaùc nöõa tröôùc khi giao cho khaùch haøng. 9 1010 506 x

10 1011 Moät caùi tuùp maùi cong chæ cao ñeán buïng ñöôïc döïng leân beân bôø suoái. 16 x

Töø trong vuõng maùu, ngoïn löûa môû ñaàu cuoäc khaùng chieán choáng Myõ ñaõ ñöôïc nhen daäy bôûi baøn tay nhöõng con ngöôøi bình thöôøng vaø trung kieân nhaát. 10 1012 18 x

Suùng tröôøng, tieåu lieân baùng gaäp, tieåu lieân cöïc nhanh cuûa Myõ, löïu ñaïn, thuoác noå, caùc thöù ñöôïc baøy bieän thöù töï treân nhöõng taám vaùn naèm. 10 1013 22 x

10 1014 Nhaän xeùt cuûa Löôïng hoaøn toaøn ñöôïc xaùc nhaän laø ñuùng. 27 x

Seõ coù moät ngöôøi con gaùi chöa heà bieát maët trao cho anh moät naém côm uû trong taøu laù chuoái röøng ñaõ ñöôïc hô meàm, vaø anh seõ trao laïi moät caâu khieán ngöôøi con gaùi phaûi naém laáy tay anh ñeå hoûi voà vaäp: "Thaèng Khueâ haû anh? Toâi laø chò ruoät noù. Anh laø ngöôøi baïn thaân thieát cuøng ñôn vò vôùi noù ñaáy ö?" 33 x 10 1015

10 1016 Toâi ñeà nghò ñöôïc thuû tröôûng giuùp ñôõ. 37 x

Yeâu caàu cho boä ñoäi aên côm noùng laø yeâu caàu do chính beân caùc ñoàng chí binh traïm ñaõ ñeà ra, vaø chuùng toâi chæ laø nhöõng ngöôøi ñöôïc phoå bieán. 41 x 10 1017

10 1018 43 x

45 x 10 1019

51 x 10 1020

Toâi so saùnh ví duï tinh thaàn cuûa hoï nhö moät caùi beáp khoâng bao giôø ñöôïc taét löûa. Nhöõng khuùc goã ñöôïc ghim chaët baèng hai thanh goã khaùc caém saâu xuoáng. Nhöõng chieác taêng ny loâng maøu laù maï raõi khaép röøng suoái trong phuùt choác ñöôïc xeáp laïi, nhö moät ñaøn böôùm ñaäu chaäp chôøn roài keùo nhau ñi nôi khaùc. Caùi doác mang teân Baø Ñònh do moät anh lính voâ danh ñi qua töø thuôû naøo ñaët cho, luùc Khueâ quay trôû laïi chæ thaáy toaøn daáu giaøy vaø daáu gaäy in chi chít treân lôùp buøn ôû caùc baäc, con ñöôøng ñaõ nhaõo ra ñeå ñöôïc leøn chaët hôn. 51 x 10 1021

10 1022 Laùt sau Caän quay trôû veà, con vaät ñaõ ñöôïc taém saïch seõ. 69 x

Phaûi töø giaõ heát, taát caû moïi thöù saùch vôû vaø baûn thaân nhöõng thaèng hoïc troø nhö mình cuõng caàn phaûi ñöôïc neùm vaøo löûa 73 x 10 1023

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Khoâng phaûi chuùng mình tôùi choã naøo cuõng ñeàu ñöôïc ngöôøi ta tieáp nhaän vaø tin caäy caû ñaâu. 74 x 10 1024

Sau gaàn moät thaùng laën loäi chung quanh Taø ôn vaø khaép thung luõng, Nhaãn ñaõ veõ xong sô ñoà phía nam vaø vò trí, moät phaàn cô theå cuûa con vaät khoång loà ñaõ ñöôïc Nhaãn xem xeùt vaø giaûi phaãu 10 1025 109 x

10 1026 Roài nay mai laøng baûn ñöôïc giaûi phoùng thì baø con ñaõ coù haït gioáng luùa maø træa, nöông raãy khoâng coøn boå hoang nöõa. 115 x

10 1027 Toäi aùc aáy caân phaûi ñöôïc xöû ! 117 x

Sau maët kính phoùng ñaïi, laàn ñaàu tieân Kinh troâng thaáy caùi xoùm Taø Côn ñöôïc ghi treân baûn ñoà baèng moät caùi chaám maøu xanh maï non baây giôø ñaõ ñoåi khaùc haún, chaúng coøn daáu tích cuûa moät caùi baûn ñoàng baøo Vaân Kieàu maø moät laàn Kinh coù dòp ñi qua. 10 1028 121 x

Nhöõng veät moøn môùi ñöôïc môû töø hoàm trung ñoaøn tieán quaân vaøo caùc khu röøng hoang vaéng nhö nhöõng khu röøng nguyeân thuûy chaúng maáy choác ñaõ bieán thaønh ñöôøng saù caû. 130 x 10 1029

Moät anh caáu tieáng ngheâu ngao moät caâu haùt vui cuûa caùc chieán só vaän taûi ñang ñöôïc phoå bieán roäng raõi. 131 x 10 1030

143 x 10 1031 Trong haøng quaân laïi ñöôïc boå sung theâm nhöõng tay suùng.

144 x 10 1032

Nhöõng chieác nuï xoøe hình troøn xinh xaén nhö nhöõng chieác con quay ñeõo baèng goã ñaõ ñöôïc phaân phaùt, ñem gaén vaøo ñaàu caùc oáng vaø goùi boät phaù ñaõ laép kín saün. Xaùc teân lính Myõ maëc aùo giaùp maáy xaï thuû ÑK laên xuoáng hoá bom ban naõy ñang naèm co quaép treân thaønh moät hoá bom môùi, y nhö laïi vöøa ñöôïc ñaøo leân. 164 x 10 1033

Töø ngaøy phaùo binh cuûa caùc oâng thöôøng xuyeân ngaøy naøo cuõng baén vaøo, laù côø chæ ñöôïc keùo leân ôû döôùi thaáp, keùo leân moät caùch chieáu leä vaø thieáu haún nghi thöùc caàn thieát. 167 x 10 1034

10 1035 Vaø moãi ngöôøi lính Myõ cheát, sau khi ñöïôc boû vaøo bao ny loâng mua cuûa Toâkyoâ thì ñöôïc phuû leân moät laù côø, duø laø moät laù côø raùch… 168 x

10 1036 177 x

178 x 10 1037

10 1038 Trong moät laàn laáy cung, haén ñaõ khai raèng: Caùi ñeâm haén ñöôïc daãn töø treân maët traän veà laømoät ñeâm ñaùng ghi nhôù. OÂng cuï Phan vaø Xieâm laøm sao queân ñöôïc nhöõng ngaøy ñaàu muøa xuaân, moät vuøng röøng nuùi Khe Sanh tieáp giaùp vôùi bieân giôùi Laøo ñöôïc giaûi phoùng. Chæ vaøi ngaøy sau khi ñöôïc giaûi phoùng, ai cuõng muoán ñeán ngoù laïi baûn cuõ. 180 x

10 1039 Trong nieàm vui ñöôïc giaûi phoùng, trong nieàm vui chung heát söùc lôùn lao aáy coøn coù nieàm vui cuûa töøng ngöôøi, töøng gia ñình. 180 x

Cuõng trong nhöõng ngaøy naøy, bieát bao veát thöông do keû thuø gaây ra cô chöøng laïi ñöôïc khôi saâu theâm. 10 1040 180 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

184 10 1041 x

Bom ñaïn ñaøo xôùi leân taát caû vaäy maø coù moät gioáng coû ñöôïc caùc chieán só goïi laø coû vaïn thoï vaãn moïc töôi toát, muøa xuaân ñeán vaãn khoe moät saéc vaøng saãm nhö ngheä. Ngay töø hoài Xieâm thoaùng gaëp Löôïm laàn ñaàu, caùch ñaây ñaõ maáy naêm, Xieâm ñaõ ñöôïc oâng cuï Phang noùi cho bieát Löôïng laø moät anh boä ñoäi Giaûi phoùng. 10 1042 184 x

10 1043 Chò tin chaéc raèng vuõng thung luõng naøy seõ ñöôïc giaûi phoùng. 185 x

Baøn tay Xieâm caàm con dao thoaên thoaét khía nhöõng voøng troøn treân thaân nhöõng cuû saén coøn laám ñaát, nhöõng khuùc saén ñöôïc loät voû traéng noõn naø xoay xoûa trong hai baøn tay cuûa Xieâm. 189 x 10 1044

10 1045 Vuõ laø moät caùn boä quaân söï ñöôïc chieán só raát yeâu meán. 195 x

10 1046 202 x

Con yeâu boá nhö yeâu daõy nuùi Hoàng sau nhaø, chæ khi ñöôïc meï beá cao treân tay vaø meï chæ cho con môùi nhìn thaáy! Vaøo giöõa thaùng gieâng, toå ñaøi trinh saùt phaùo binh cuûa Löõ ñang laøm nhieäm vuï giöõ ñaøi Q.4, moät ñaøi quan saùt ñöôïc ñaët ra caên cöù theo phöông aùn cuûa treân ñeà phoøng ñòch coù theå ñoå quaân töø phía beân söôøn boä ñoäi. 203 x 10 1047

231 x 10 1048

Xaùc nhöõng teân Myõ ñöôïc ñaët vaøo nhöõng chieác quan taøi baèng ny loâng coù pheùc mô tuya maø chuùng ñaõ vaát laïi. Laàn ñoù, caû Nhaãn vaø Kinh ñeàu ñöôïc trieäu taäp ñi nhaän leänh treân Maët traäân. 251 x 10 1049

10 1050 287 x

Ñaëc bieät laàn naøy ngoaøi soá caùc chieán só töø haäu phöông vöøa môùi boå sung vaøo coøn coù nhieàu thanh nieân ñòa phöông vuøng môùi ñöôïc giaûi phoùng vaø vuøng caên cöù du kích. Moan caûm thaáy ngay söï gaàn guõi vaø thaân thuoäc khi anh ñöôïc daãn ñeán tröôùc moät ngoâi nhaø saøn ñöùng giöõa moät khu röøng ñaày caây coái vaø hoa coû xanh toát. 289 x 10 1051

Ñeâm hoâm aáy, Moan ñöôïc Baùc Hoà daãn ñi xem caùc chaùu thieáu nhi cuûa tröôøng aâm nhaïc bieåu dieãn. 289 x 10 1052

Trong soá caùc coâ, Hieàn bao giôø cuõng laø "nhaân vaät" ñöôïc moïi ngöôøi ñi ñöôøng chuù yù nhieàu ôn caû, moät phaàn vì Hieàn treû vaø xinh ñeïp, moät phaàn nöõa, con veït luùc naøo cuõng ñaäu treân vai coâ, giöõa nhöõng tuùm laù töôi nguïy trang ba loâ. 10 1053 297 x

10 1054 299 x

10 1055 301 x

Taát caû ba loâ cuøng ñoà ñaïc naëng ñöôïc goùi kyõ vaøo moät goùi mang göûi kho ñaïi ñoäi. Laàn naøy Löõ ñöôïc giao nhieäm vuï thay Khoâi laøm hieäu thính vieân chính. Giöõa cuoäc taán coâng vaøo caùc ñoâ thò, tieåu ñoaøn cuûa Hoaït ñang laøm nhieäm vuï giöõ choát treân moät quaû ñoài phía Taây Baéc Taø Côn thì nhaän ñöôïc leänh caáp toác ñieàu ñi taêng vieän cho moät chieán tröôøng khaùc ôû moät vuøng ñoâ thò. 305 x 10 1056

307 x 10 1057 Hoaït ñeán ban ñaàu khoâng ñöôïc thu nhaän vaøo trung ñoäi.

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

10 1058 Cuoái cuøng anh ñöôïc nhaän vaøo moät khaåu ñoäi, laøm xaï thuû phuï. 307 x

10 1059 Con ñöôøng cuûa B.52 ñaõ ñöôïc vaïch saün töø treân ñoä cao möôøi caây soá. 311 x

HÌnh chieác thuyeàn thon thon in baät treân caùt, maøu goà môùi coøn ñoû töôi cuûa ñoà ngheà, löng thuyeàn ñaõ ñöôïc xoâng khoùi, con thuyeàn naèm ñieàm tónh höôùng veà bieån caû. 10 1060 318 x

Chuùng ñaäp tay leân vai oâng cuï goïi rieâng ra moät goùc saân, hai thaèng xæa vaøo giöõa ban tay oâng giaø moät ñoàng haøo traéng roài chaúng noùi chaúng raèng, daét tôùi beân moät toa taøu vöøa ñöôïc caét rôøi ra. 10 1061 325 x

10 1062 327 x

10 1063 Töø ngaøy thò traán Khe Sanh ñöôïc giaûi phoùng, oâng cuï Phang ñöôïc UÛy ban Giaûi phoùng huyeän giao nhieäm vuï vaän ñoäng nhaân daân caùc aáp chieán löôïc ra ngoaøi vuøng giaûi phoùng. Vaøo giöõa thaùng ba, ôû moät baûn trong vuøng Cô Plang coù moät teân lính nguïy ñöôïc boä ñoäi phoùng thích ñeán trình dieän tröôùc UÛy ban giaûi phoùng. 329 x

10 1064 Laàn ñoù, chính teân nguïy binh ñöôïc phoùng thích vöøa ñeán trình dieän ñaõ cho oâng cuï Phang bieát nhieàu 329 x

334 x 10 1065 Laùt sau teân tuø binh theo leänh cuûa ñoàng chí ñaïi ñoäi phoù ñöôïc daãn tôùi.

Khi lính Myõ keùo vaøo vuøng ñöôøng 9 thì ñöùa con gaùi soáng lang thang ñaõ ngoaøi 20 tuoåi, ñöôïc nhaän vaøo laøm coâng vieäc tieáp teá röôïu vaø nöôùc ngoït cho caùc ñôn vò vieãn chinh Myõ vaø boïn lính bieät kích ngöôøi Vieät ñoùng treân ñaát Laøo. 369 x 10 1066

Noù ñaù töøng phaûn boäi bao nhieâu thaèng khaùc, coù thaèng laø só quan haún hoi ñeå ñem cuoäc ñôøi gaén vôùi thaèng Kieám, moät thaèng Kieám ñöôïc noù ñöa ñi aên uoáng nhaûy nhoùt vaø xem xineâma. 10 1067 369 x

10 1068 Röøng ñaõ ñöôïc maùy bay phun thuoác ñoäc hoùa hoïc laøm truïi laù hay chöa? 370 x

10 1069 Con gaùi ôû chieán tröôøng ñöôïc boä ñoäi quyù vaø chieàu chuoäng nhö em, ñoù laø nhöõng coâ vaên coâng. 382 x

Maáy naêm veà sau laøm caáp döôõng, Neát ñöôïc chuyeån sang cheá ñoä quaân nhaân vaø ñöôïc keát naïp Ñaûng. 387 x 10 1070

10 1071 Ngon löûa ñöôïc aáp uû trong loøng ngöôøi con gaùi ñoàng baèng. 387 x

10 1072 394 x

10 1073 397 x

401 x 10 1074

10 1075 Suoát ngaøy ñeâm anh phaûi nöûa naèm nöûa ngoài, nöûa phaàn treân ñöôïc keâ cao ñeå coù theå thôû deã daøng. Taát caû moïi söï vieäc cuøng yù nghó saùng toû aáy hieän ra nhö moät taám phim ñöôïc ñem chieáu treân maøn aûnh roài laïi cuoán laïi, caát thaät kín ñaùo caån thaän. Neát ñaõ coù kinh nghieäm töø hoài beù, moãi khi ñau yeáu heã ñöôïc meï ñaët baøn tay leân ngöïc thì coâ thaáy loøng mình yeân tónh vaø côn ñau ñôùn dòu bôùt ñi. Hoài naøy caùc anh khoâng ñöôïc phaùt thöù thuoác laù töø "ngoaøi mình" ñöa vaøo ö ? 418 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

419 Baùc só Lan vöøa baûo ngaøy mai toâi ñaõ ñöôïc chuyeån xuoáng döôùi tuyeán ñieàu trò, ñoàng chí Neát aï, chaéc chæ khoaûng nöûa thaùng nöõa toâi seõ ñöôïc veà ñôn vò. 10 1076 x

427 10 1077 Caùi moái quan heä chöa ñöôïc ñaët teân aáy laøm cho Löõ ñoâi luùc thaéc maéc vaø baên khoaên. x

464 10 1078 Löõ ñöôïc leänh goïi baén. x

470 Khi Khueâ ñöôïc goïi tôùi thì anh ñöùng söõng hoài laâu: Tröôùc maët Khueâ, Löõ ñang ngoài oâm chieác ñaøi, ñaàu guïc xuoáng, y nhö sau moät ngaøy laøm vieäc meät moûi nguû thieáp ñi. 10 1079 x

474 10 1080 Luùa caét baèng dao hoaëc thanh nöùa caät raát saéc, caét xong, luùa ñöôïc chaát vaøo guøi ñeo treân löng ñem veà xeáp x

475 10 1081 Boù rôm ñöôïc tung leân cao veà phía sau, rôi xuoáng giöõa nhöõng ñoáng löûa chaùy buøng buøng hai beân goùc choøi. x

475 10 1082 Rôm thaûi ra ñeán ñaâu ñöôïc vöùt tieáp cho ñoáng löûa ñeán ñaáy. x

478 x 10 1083

484 x 10 1084

Chò caùn boä keâu goïi caùc chò em phaûi tìm caùch goïi choàng con trôû veà, ngöôøi ñaõ coù choàng quay trôû veà khoâng ñöôïc xa laùnh haét huûi, phaûi giaùo duïc vaø giuùp ñôõ taän tình, taïo ñieàu kieän cho hoï caûi taïo thaønh ngöôøi toát. Chæ sau ñoù ít laâu, nhöõng khu röøng môùi ñaõ ñöôïc ñoát xong, maøu tro ñen loang loå, nhöõng veät ñöôøng thuù röøng hay ñi, nhöõng con ñöôøng moøn boä ñoäi vaän taûi môùi môû ñöôøng lôø môø cuûa thaùm baùo ñeå laïi töø naêm ngoaùi, nhöõng con ñöôøng treân maët ñaát ñan xuyeân nhau, tröôùc kia heát söùc bí maät, baây giôø naèm phôi ra, chaïy ngoaèn ngoeøo töø ñaùm nöông nhaø naøy sang ñaùm nöông nhaø khaùc. Vaø Kinh khoâng theû naøo ngôø trong buoåi tröa ñoù, khi oâng ñang ngoài caét toùc ôû ñaây thì taïi sôû chæ huy daõ chieán cuûa trung ñoaøn, chæ caùch ñaáy daêm traêm thöôùc, caùi tin ñau buoàn cuûa oâng ñang ñöôïc Khueâ baùo caùo laïi vôùi Nhaãn. 489 x 10 1085

Vaøi ngoïn ñeøn baõo ñaët trong nhöõng chieác hoäp laøm baèng beï chuoái haét aùnh saùng leân khoaûng bôø ñaát ñaõ ñöôïc san phaúng, chung quanh che kín baèng vaûi duø vaø caém caønh caây nguïy trang. 504 x 10 1086

Moät haõng Phaùp bình luaän: Taát caû moïi thöù ôû caùi caên cöù chieám ñoùng noåi tieáng naøy ñaõ ñöôïc xe uûi ñaát vaø caùc ñoäi phaù hoaïi san baèng ñòa. 10 1087 509 x

Sang thaùng baûy, moät haønh laøng vaän chuyeån tieáp teá quan troïng ñaõ ñöôïc môû ra. 10 1088 509 x

10 1089 Con ñöôøng môùi ñöôïc ñaùnh thoâng naèm giöõa moät vuøng ñoài nuùi ñoû loeùt nhö saéc maùu. 510 x

10 1090 Moät khu vöïc kho haøng tieáp teá cuõng vöøa ñöôïc thieát laäp treân ñöôøng 9, ñoaïn giöõa thò traán Khe Sanh vaø Lao Baûo. 510 x

11 1091 Ñaùm trai traùng naøy ñöôïc chuû nhieäm hôïp taùc xaõ goïi ñeán ñeå ñi ñaøo huyeät cho oâng cuï Coá hoï Vuõ môùi cheát ñeâm qua. 22 x

11 1092 AÊn giôû mieäng, con tì con vò ñöôïc ñaùnh thöùc, caùi ñoùi caøng taêng theâm, buïng caøng theøm côm ñeán coàn caøo. 23 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Luùc aáy anh thanh nieân teân Phuùc ñang laøm bí thö ñoaøn thanh nieân toaøn xaõ, vì Phuùc ñaõ ñöôïc keát naïp Ñaûng töø maáy naêm tröôùc khi coøn ôû du kích. 11 1093 24 x

Maëc duø teân Ñaïi cuõng hai böõa côm ñeán, laøm quaàn quaät nhö traâu, nhöng ñaáy chính laø aâm möu cuûa noù, ta khoâng ñöôïc mô hoà laãn loäm, vì noù laøm ñeå oáp nhöõng ngöôøi voâ saûn khoâng coù tö lieäu saûn xuaát phaûi ñi laøm thueâ laøm möôùn kieám aên, nhöng ñaõ bò nhöõng teân cöôøng haøo nhö nhöõng caùi voøi cuûa con baïch tuoäc boùc loät ñeán taän xöông tuûy. 11 1094 26 x

11 1095 Cuoäc ñaáu toá ñöôïc toå chöùc ôû ngay saân nhaø Vuõ Ñình Ñaïi. 26 x

11 1096 26 x

Hai vôï choàng Ñaïi cuøng maáy ngöôøi con, töùc nhöõng ngöôøi em cuûa Phuùc chöa vôï chöa choàng, vaãn ôû vôùi boá meï, taát caû ñöôïc luøa ra giuõa saân nhö moät ñaùm haønh khaát, ngoài beät xuoáng giöõa voøng trong voøng ngoaøi saân laøng. Ñuùng nhö nhieàu ngöôøi nghó, caû ñeán laøo Queành cuõng daùm chaéc laø ñaùm tang cuï Coá chi hoï Vuõ Ñình seõ ñöôïc toå chöùc raát long troïng, quaû laø khoâng ngoa. 32 x 11 1097

Khi ñaùm thanh nieân ñöôïc chuû nhieäm goïi keùo nhau ñi roài, vaø laõo Queành ñaõ huùp heát caû noài rau khoai maø vaän ñoùi meo, laõo ngoài ngaån ra khoâng bieát laøm gì. 11 1098 35 x

11 1099 Taát caû chieác thuyeàn ñöôïc daùn baèng giaáy ñoû, ñoù laø maøu bieåu hieän ñieàm laønh, ñieàm phuùc cuûa ñaïo Phaät. 37 x

11 1100 Chieác aùo quan ñöôïc naâng baät daäy. 58 x

11 1101 Theo tuoåi cuûa cuï coá, luùc naøy môùi ñöôïc haï huyeät. 63 x

11 1102 68 x

Hoaëc laø coù hoï haøng, hoaëc laø ñöôïc oâng Phuùc bao che daïo oâng aáy laøm chuû nhieäm. Khi caùi boïc chieáu töø töø ñöôïc loâi leân, moät luoàng khí laïnh cuøng moät thöù muøi khaêm khaêm cuûa töû thi maø chæ caàn ngöûi thaáy moät laàn cuõng ñuû kinh sôï haøng naêm trôøi, töø döôùi loøng hoá phaû len, khieán taát caû ruøng mình ôùn laïnh. 71 x 11 1103

Coâ thoáng Bieäu ñeán cöùng, xin ñuû aâm döông nguõ haønh vaø thöa baùo cho ngaøi bieát roõ söï tinh taïi sao phaûi taùi hoïa chaân dung ngaøi, xong ñaâu ñaáy roài môùi ñöôïc treo leân. 11 1104 77 x

11 1105 86 x

Vôùi laïi ñöôïc ngöôøi nhö oâng Haøm tin, tröôùc khi ñi bao giôø cuõng "loùt mieäng" vaøi choaùc cho aám buïng, khi veà laïi cuøng oâng cuoän chaân ngoài xeáp baèng treân chieáu hoa côm röôïu bí tæ, theá laø Thoù thoaùt. Löôït chôï nöõa môùi ñöôïc gaët, theá maø hoâm qua baø Quaûng ñaõ sang baûo hoâm naøy gaët, ñaäp xong roài cho baø laáy thoùc töôi luoân chöù khoâng caàn chôø khoâ. 11 1106 90 x

11 1107 Nhöõng boù ñuoác ñöôïc ñoát theâm, ngöôøi ñoå ra theâm. 132 x

11 1108 Khi Thuû gaät ñaàu ñoàng yù vaø ñöùng daäy coi nhö xong, thì anh thaáy maáy ngöôøi ñeàu toû ra möøng rôõ, nhö laø ñöôïc giaûi thoaùt moät khoâng khí naëng neà. 214 x

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Xuaân Töôi ngoài xuoáng gheá cöôøi vui veû, boû qua phaàn bieåu quyeát, goïi ngay ngöôøi quen ñöôïc hoäi nghò baàu laøm thö kyù vì vaên hay chöõ toát. 230 x 11 1109

Ñaáy laø nhöõng ngöôøi hoï haøng gaân xa, hoaëc ñöôïc lieät vaøo haøng nguõ thaân tín cuûa Thuû ñeàu ngoài im neân phaùt suùng khai hoûa cuûa oâng Phuùc nhö ñaõ noå vaøo choã khoâng ngöôøi. 11 1110 236 x

11 1111 Ngöôøi naøy hoaøn toaøn khoâng bieát ñöôïc ngöôøi kia nghó gì veà mình. 240 x

11 1112 284 x

Neáu baây giôø oâng aáy vaãn ñöôïc baø con tín nhieäm nhö ngaøy baàu hoäi ñoàng nhaân daân, thì neân caân nhaéc xeáp oâng aáy ôû moät vò trí xöùng ñaùng naøo ñoù! Gia toäc Coâ thoáng Bieäu ôû laøng naøy chæ laø loaïi nhoû vaø töø xöa tôùi nay cuõng chæ ñuû aên ñuû maëc, nhöng laïi ñöôïc caû laøng neå theo moät caùch rieâng, chính laø vì hoï nghó coâ naém ñöôïc nhöõng taø pheùp cuûa quyû thaàn, neân toát nhaát chôù coù daây vaøo! 11 1113 289 x

Vöøa chæ gheá cho Tuøng ngoài, oâng Phuùc noùi ngay raèng cuoäc ñaáu khaåu, ñaáu trí ngaøy mai chæ caàn boán ngöôøi naøy laø ñuû, chöù khoâng troâng chôø gì vaøo hai anh chaøng Bình vaø Löông laø hai ngöôøi hoï haøng beân ngoaïi ñaõ ñöôïc chính oâng Phuùc dìu daét vaø Ñaûng töø hoài oâng coøn tí chöùc tí quyeàn. 11 1114 329 x

Trong phuùt giaây cuoái cuøn, oâng nhìn huùt vaøo khuoân maët tröông phuø ñang xaùm laïi raát nhanh, vaø ñoâi maét ñaõ ñöôïc ngöôøi ñaøn haøng xoùm vuoát xuoâi xuoáng, nhöng khoâng kheùp laïi ñöôïc, vaãn môû lom lom nhö coøn ñaày ai oaùn nuoái tieác. 347 x 11 1115

11 1116 Nhanh choùng khaâm lieäm, roài aùo quan ñöôïc ñaët leân choõng. 352 x

355 x 11 1117

Ñaøo hai maét vaãn söng moïng, böng baùt côm vaø quaû tröùng luoäc töø döôùi beáp leân ñaët vaøo moät goùc baøn thôø tröôùc taám aûnh cuõ cuûa baø Son môùi ñöôïc phoùng voäi. Phaûi! Tröôùc maët baø Caû vaø boá con oâng Haøm ñích thò laø ngöôøi ñaøn baø laøm thueâ laøm möôùn, vaãn boä quaàn aùo taøng taøng, nhöng ñöôïc giaët saïch seõ. 11 1118 356 x

Anh chaøng thôï huùi ñaàu coù caëp maét hieáng hieáng nhö baùnh xe sang vaønh, chuû chieác lieàu oû ngaõ ba tröôùc coång uûy ban, vì nôï hôïp taùc nhö chuùa choåm, phaûi leân vuøng kinh teá môùi cuûa huyeän ñeå ñöôïc xí xoùa hôn taán thoùc vay laõi lai rai hôn hai naêm, toái hoâm qua ñaõ chôû veà. 11 1119 363 x

Taùm baûo sau maáy thaùng ñi tha phöông caàu thöïc, Taùm ñaï thaám thía moät ñieàu laø muoán ñöôïc neå troïng ôû laøng naøy thì phaûi maïnh tieàn, maïnh caùnh, coøn neáu traéng tay moùc ñít baûy ngaøy khoâng thoái thì phaûi lieàu! 366 x 11 1120

11 1121 Roài caû ngöôøi Taùm ñöôïc nhaát boång leân, quaêng ñaùnh uøm xuoáng ao! 368 x

Maáy thaèng, maáy ñöùa trong hoï ñöôïc chuù cho vaøo Ñaûng thì chæ quen thaáy aên chaïy ñeán, xun xun xoe xoe, nhöng thaáy vieäc khoù laø lænh! 377 x 11 1122

Chôït böùc maønh boãng tan ra, bay laû taû nhö tro taøn haøng maõ ñöôïc "hoùa vaøng" sau leã cuùng, vaø baø Son hieän ra öôùt ñaãm töø chaân leân ñaàu. 386 x 11 1123

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

Vôùi Coâ thoáng, moãi baùt höông laø moät vò thaàn ñöôïc sinh ra töø ñaát, baây giôø caùc vò seõ taém röûa buïi traàn, roài doøng nöôùc maùt seõ ñöa caùc vò quay trôû laïi vôùi ñaát, trôû veà nguoàn cuûa mình! 11 1124 405 x

444 x 11 1125 Minh ñöôïc goïi laø con chim "beù nhoû".

11 1126 Ngöôïc haún vôùi nhöõng khi chung ñung vôùi baø Son, ôû ñaây oâng Haøm cöù naèm ñöôøn ngöôøi moät caùch cao giaù vaø toû ra raát thích thuù khi ñöôïc chò naâng niu "höôùng daãn" kieåu cuûa moät gaõ trai tô loït vaøo tay moät aû naï doøng. 455 x

Giöõa luùc Tuøng ñang ñöôïc ngöôøi ta soát saéng ñöa ra tính toaùn nhö vaäy, thì baây giôø Tuøng môùi cheánh choaùng veà ñeán nhaø. 11 1127 461 x

C. PHAÀN THOÁNG KEÂ SOÁ LIEÄU VAØ BIEÅU ÑOÀ

1. DANH SAÙCH CAÙC CAÂU COÙ TÖØ BÒ

Caâu coù töø bò dieãn ñaït “yù nghóa chuû ñoäng” Caâu coù töø bò dieãn ñaït “yù nghóa bò ñoäng”

Toång coäng

376 34% 66% 715 1091 100%

34%

66%

2. DANH SAÙCH CAÙC CAÂU COÙ TÖØ ÑÖÔÏC

Caâu coù töø ñöôïc dieãn ñaït “yù nghóa chuû ñoäng” Caâu coù töø ñöôïc dieãn ñaït “yù nghóa bò ñoäng”

85% 962 165 15% 1127 100%

Toång coäng

15%

85%

Caâu coù töø bò dieãn ñaït “yù nghóa chuû ñoäng” Caâu coù töø bò “nghóa chuû ñoäng” Caâu coù töø bò dieãn ñaït “yù nghóa bò ñoäng” Caâu coù töø bò ‘nghóa bòû ñoäng”

Caâu coù töø ñöôïc dieãn ñaït “yù nghóa chuû ñoäng” Caâu coù töø ñöôïc “nghóa chuû ñoäng” Caâu coù töø ñöôïc dieãn ñaït “yù nghóa bò ñoäng” Caâu coù töø ñöôïc “nghóa bò ñoäng”