Mô hình lớp họcđa
phương tiện
Tóm tắt: Với mô hình và phương pháp dạy học hiện nay, học sinh học tập
một cách quá thụ động, có quá ít kênh thông tin đượcđưa ra cho học sinh tìm hiểu.
Đồng thời với mô hình này quyền của người thầy “quá to” và quyền của người học
“quá nhỏ”, nhà trường thường áp đặt giáo viên chứhọc sinh thì không được chọn
thầy. Cần phải có một mô hình lớp học mới khác với mô hình trường lớp hiện nay.
Mở đầu: Đầu tiên ai cũng biết rất khó để có thể đào tạo một giáo viên trung
bình thành một giáo viên giỏi, vậy thì tại sao chúng ta lại không khai thác tốiđa
những giáo viên giỏi. Một câu hỏi mà chúng ta thường né tránh: “Người biết ít có
nên dạy cho người chưa biết hay không?”. Trong lúc chưa có câu trảlời thì cách tối
ưu là để cho nhiều học sinh yếu học với một thầy giỏi. Vậy thì phải có một mô hình
lớp họcđông người? Với mô hình lớp học này, tất cảhọc sinh trong trường đều có
thể được học với giáo viên giỏi, vì với lớp học 100 – 200 chỗngồiđể dạy cho
khoảng 1000 học sinh (5 - 10 lớp) mà không có khó khăn gì. Các giáo viên chính
của trường sẽchịu trách nhiệm giảng dạy lý thuyết và mô phỏng thí nghiệmảo,
còn giáo viên trợgiúp sẽphân chia học sinh thành các nhóm để hướng dẫn làm bài
tập và thực hành thí nghiệm. Trong khi đó với sốlượng học sinh nhưvậy thì mọi
khoảnđóng góp của học sinh giảm xuống rất nhiều và sựtrang bịcơsởvật chất
của nhà trường cũng giảm xuống đáng kể. Trướcđây với khoảng 1000 học sinh và
mỗi lớp học là 45 – 50 học sinh thì phải trang bịvật chất cho khoảng 20 - 25 lớp
học.
Nội dung: Lớp họcđa phương tiện là gì? Lớp họcđa phương tiện trong đó :
- Trong lớp họcđa phương tiện sốlượng học sinh học trong một lớp có
thểlên tới 100 hoặc 200 học sinh.
- Trong lớp họcđa phương tiện gồm có giáo viên chính và giáo viên trợ
giúp. Giáo viên chính là người có chuyên môn và nghiệp vụsưphạm giỏi trong
trường còn giáo viên trợgiúp là những giáo viên có chuyên môn và nghiệp vụsư
phạmđạt chuẩn.
- Vềcơsởvật chất của lớp họcđa phương tiện: lớp họcđược trang bị đầy
đủ trang thiết bịhiệnđại cần thiết như: bảng, máy tính, máy chiếu, âm thanh, mạng
internet... Đặc biệt phải có các phòng thí nghiệm hiệnđạiđạt tiêu chuẩn. Khi họcở
lớp học này học sinh không phải ghi chép mà mọi nội dung chính của tiết họcđã
được phát từ đầu tiết học. Học sinh chỉngồi theo dõi bài giảng của giáo viên, trảlời
các câu hỏi gợi mởcủa giáo viên đưa ra và làm thí nghiệm (nếu có).
- Vềgiáo viên, giáo viên chính giảng dạy phần lý thuyết và mô phỏng thí
nghiệm bằng thí nghiệmảo trên máy tính cho cảlớp học. Các giáo viên trợgiúp thì
phân nhóm lớp thành nhiều nhóm để hướng dẫn học sinh làm bài tập và thực hành
thí nghiệm bằng các dụng cụthực tế. Các giáo viên trợgiúp vừa là người trợgiúp
nhưng cũng là vừa người giám sát đánh giá bài giảng của giáo viên chính.
Tại sao phải thay đổi mô hình lớp học truyền thống ? Với mô hình lớp học và
phương pháp dạy học truyền thống có rất nhiều nhượcđiểm mà khó khắc phục
như:
+ Theo cách dạy truyền thống dụng cụthí nghiệm là rất cần thiết và quan
trọng trong việc phát triển trí tuệcho học sinh nhưng để trang bị được cho tất cả
các lớp học một bộ đầyđủ dụng cụthí nghiệm tốt và bền là rất tốn kém ngay cảcác
nước phát triển việc này cũng rất khó khăn nên đối với nước ta càng khó khăn. Mà
các dụng cụthí nghiệm chỉsửdụng được lặp lại một sốlần sẽhỏng hóc và hưhại
khi đó sửa chữa và mua mới gây rất tốn kém.
+ Trong một trường lượng giáo viên giỏi (ở đâyđề cậpđến mọi khía cạnh
của một giáo viên) ít mà đối với giáo dụcđối tượng và sản phẩm là con người nên
để đào tạođược một con người hoàn chỉnh cần giáo viên có trình độ thực sự, với
lượng học sinh nhưhiện nay và mô hình lớp học truyền thống việcđápứng đủ
giáo viên giỏi là rất khó khăn chưa nói là không thểlàm được.
+ Phương pháp đào tạoởnước ta lâu nay vẫn bịcoi là thụ động. Giáo
viên thường soạn bài ra các trang giáo án và giảng bài với phấn trắng bảng đen,
còn học sinh vừa phải chăm chú lắng nghe vừa phải cặm cụi ghi chép.
Kết luận: Khi sửdụng mô hình lớp họcđa phương tiện thì khái niệm trường,
lớp hiện nay sẽthay đổi nhiều. Các giáo viên giảng dạyđược“đặt hàng” từtrước và
được giám sát chặt chẽtrong quá trình giảng dạy, và học sinh được quyền học
những kiến thức chuẩn chính xác.
Khâu kiểm tra đánh giá học sinh sẽdo một bộphận khác chứkhông phải do
giáo viên dạy tự đánh giá.
Truyền thông đa phương tiện trong
hoạtđộng dạy học
Trong dạy học, việc thu nhận thông tin có 3 hình thái cơbản: nghe, nhìn,
và cảm xúc. Sựkết hợp 3 hình thái này cộng với việc xửlý thông tin sẽphát
sinh ra 3 phong cách học cơbản: không gian nhìn, chuỗi nghe và xúc giác của
cơthể. Người học thuộc vềphong cách nhìn sẽnắm bắt thông tin mới qua sự
hình dung toàn bộkhái niệm và trong suy nghĩ, tưởng tượng của họlà những
hình ảnh không gian
Phương pháp dạy học mới
Trong hoạtđộng học tập và nhận thức của người học, âm thanh có một vai
trò rất quan trọng. Nó giúp người học tiếp thu ngôn ngữnói từgiáo viên và ý kiến
thảo luận từcác học sinh khác. Âm thanh có thểtạo“điểm nhấn” để giúp ngườiđọc
thưgiãn thoải mái và tiếp thu kiến thức một cách hiệu quảhơn. Âm nhạc có thể
tăng cường chức năng thịgiác, giúp ổnđịnh nhịp tim, giảm stress và phục hồi thần
kinh, làm giảm các cơn phấn khích…
Trong tiết học, nếu giáo viên sửdụng một số đoạn nhạc trong lúc học sinh
đang căng thẳng thì có thểlàm các em hưng phấn, hứng thú hơn, và tiếp thu bài tốt
hơn. Đặc biệt trong các video clip nếu có lồng nhạc tiết tấu phù hợp với tiến trình,
tiếnđộ tiếp diễn của các hoạt cảnh sẽtạo cho người xem tập trung và hứng thú
hơn. Ngoài lồng các đoạn nhạc, thì có thểlồng các âm thanh thực như: tiếng kêu
của các loài động vật, tiếng nổcủa máy bay, tiếng róc rách của dòng nước chảy…
Những âm thanh thực này sẽlàm cho người học dễcảm nhận thực tếtừ đó làm cho
họnhớlâu hơn.
Thếgiới thông tin chứađựng nhiều hình ảnh, biểuđồ và đồ thị. Những hình
ảnh sống động, các kí hiệu âm nhạc sẽtác động đến tâm trạng của con người và tạo
ra không khí nền tảng cho cuộc sống.
Những hệthống kí hiệu ngôn ngữnói hay viếtđang được hòa nhập vào nhau
làm cho hệthống mã hóa ngày càng phong phú. Mỗi một hệthống kí hiệuđóng vai
trò là một phương tiện cho các khái niệm, và là một phương tiệnđể chúng ta
truyềnđạt cho ngườiđọc. Khi có ý định xem hình ảnh nhưlà một phần của quá
trình dạy học thì việc xem xét mụcđích của việc tạo ra hình ảnh rất hữu ích. 5 mục
đích mà hình ảnh mang lại bao gồm: hình ảnh trang trí, hình ảnh tượng trưng, hình
ảnh vềcấu tạo, hình ảnh vềgiải thích, và hình ảnh vềsựbiếnđổi. Hình ảnh cùng
với tất cảcác hệthống khác, đã tạo ra những nền tảng để con người có thểhiểu
được nội dung và cấu trúc của một hệthống lý thuyết.
Giúp người học nhận thức và học tốt hơn
Video clip thường được sửdụng để trực quan hóa các hiện tượng vật lý. Với
việc cung cấp các hình ảnh minh họa hay các hình ảnh trực quan, các sựkiện và
những khái niệm sẽlôi cuốn cảm xúc con người trong quá trình học tập. Sửdụng
video clip trong dạy học với những chiến lược giảng dạy và những đặc tính mô
hình nhận thứcđã được tích hợp trong nội dung video có thểmang lại hiệu quả
cao. Từví dụvềmột chi tiếtđến việc cung cấp những tiêu đề; từnhững hình ảnh
đồ họa, đến những hoạt cảnh đều có tác động tốt trong việc tiếp thu nội dung kiến
thức của bài học.
Việc sửdụng video clip có thểphát triển sựhiểu biết và nâng cao sựphát
triển của tri thức trong học tập. Những bài dạyđa phương tiệnđược thiết kếtốt,
sửdụng nhiều oạn video clip thích hợp có thểnâng cao quá trình hiểu biết tích cực
của học sinh.
Lớp học không giảng viên thức (tranh ảnh, sựchuyểnđộng, âm thanh, thuyết
minh). Sựkết hợp âm thanh và hình ảnh đứng yên hay những hình ảnh động giúp
cho việc thu nhận thông tin của con người một cách tốt hơn. Điểm mạnh của
những thông tin mà video clip cung cấp (hình ảnh, âm thanh, tiếng động) tạođiều
kiện cho người học qua cả2 phương tiện: nghe và nhìn, xem xét những vật thực và
hình ảnh thực, xem chuỗi chuyểnđộng và xem những cảnh mà khó quan sát được
trong cuộc sống hằng ngày.
Video clip không chỉtạo ra ngữcảnh học tập có thểtiếp cậnởmột sốtình
huống, mà video clip có thể được tua lại và xem lại thường xuyên nếu cần. Có thể
rất nhiều thuận lợi khi sửdụng video clip trong giảng dạy. Đầu tiên, cung cấp một
nguồn thông tin phong phú với những cơhội nhằmđể chú ý tới những hình ảnh
bằng xúc giác của mình, những nét đặc trưng tiêu biểu, những vấnđề liên quan và
những vấnđề di truyền. Thứ2, video clip đưa tới cho ngườiđọc khảnăng tiếp
nhận các sựkiện. Thuận lợi này đặc biệt quan trọng đối với những học sinh chưa