i
LỜI CẢM ƠN
Trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu tại trường Đại học Lâm
nghiệp, tôi luôn nhận được sự quan tâm dạy dỗ và chỉ bảo ân cần của các thầy
giáo, cô giáo và sự giúp đỡ nhiệt tình của các bạn đồng nghiệp, sự động viên
của gia đình người thân đã giúp tôi vượt qua những khó khăn trở ngại để hoàn
thành chương trình đào tạo Thạc sỹ khoa học Lâm nghiệp.
Nhân dịp này, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới GS.TS.
Trần Văn Mão đã hướng dẫn khoa học và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi
trong quá trình thực hiện luận văn này.
Tôi xin chân thành cám ơn tới Ban giám hiệu Nhà Trường, khoa Đào
tạo Sau đại học, khoa Quản lý Tài nguyên rừng và Môi trường, các thầy cô
giáo hợp tác giảng dạy tại khoa Sau đại học và các thầy cô trong Trung tâm
thí nghiệm khoa Quản lý tài nguyên rừng và Môi trường đã tạo điều kiện giúp
đỡ tôi trong quá trình học tập cũng như hoàn thành luận văn này.
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Ban giám đốc Trung tâm Tư vấn và
Thông tin lâm nghiệp, các anh chị em cùng trung tâm đã tạo mọi điều kiện tốt
nhất cho tôi để tôi hoàn thành khoá học này.
Trong quá trình nghiên cứu thực hiện luận văn, do điều kiện hạn chế về
thời gan, nhân lực và những khó khăn khách quan nên luận văn không tránh
khỏi những thiếu sót. Tôi mong muốn nhận được những ý kiến đóng góp quý
báu của các thầy, các cô, các nhà khoa học và các bạn bè đồng nghiệp để luận
văn được hoàn thiện hơn.
Tôi xin cam đoan các số liệu trong luận văn là hoàn toàn có thực, được
thu thập trong quá trình điều tra và luận văn này chưa từng được công bố.
Xin chân thành cám ơn!
Hà Nội, ngày 20 tháng 03 năm 2013
Tác giả
Nguyễn Thành Chung
ii
MỤC LỤC
Trang
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................... i
MỤC LỤC ........................................................................................................ ii
DANH MỤC CÁC BẢNG .............................................................................. v
DANH MỤC CÁC HÌNH .............................................................................. vi
ĐẶT VẤN ĐỀ .................................................................................................. 1
Chương 1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .................................... 4
1.1. Khái niệm nghệ thuật cây cảnh .......................................................... 4
1.2. Lược sử nghiên cứu và phát triển nghệ thuật cây cảnh ở nước
ngoài .............................................................................................................. 4
1.2.1. Lược sử phát triển nghệ thuật cây cảnh Trung Hoa ................... 4
1.2.2.Lược sử phát triển cây cảnh ở Nhật Bản ....................................... 9
1.2.3. Lược sử phát triển nghệ thuật cây cảnh các nước phương tây . 11
1.2.4. Lược sử phát triển nghệ thuật cây cảnh Việt Nam .................... 11
1.3. Tình hình nghiên cứu về sâu bệnh hại cây cảnh ............................. 14
Chương 2. MỤC TIÊU, ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN NỘI DUNG VÀ
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................................................................ 18
2.1. Mục tiêu nghiên cứu ........................................................................... 18
2.2. Địa điểm nghiên cứu .......................................................................... 18
2.3. Thời gian nghiên cứu ......................................................................... 18
2.4. Nội dung nghiên cứu .......................................................................... 18
2.5. Phương pháp nghiên cứu ................................................................... 19
2.5.1. Phương pháp kế thừa................................................................... 19
2.5.2. Phương pháp thu thập số liệu ..................................................... 19
2.5.3. Phương pháp điều tra ngoại nghiệp ........................................... 19
2.5.4. Phương pháp sử lý số liệu ........................................................... 27
iii
Chương 3. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI KHU VỰC
NGHIÊN CỨU ............................................................................................... 28
3.1. Điều kiện tự nhiên .............................................................................. 28
3.1.1. Vị trí địa lý .................................................................................... 28
3.1.2. Khí hậu – thuỷ văn ....................................................................... 28
3.1.3. Địa hình ........................................................................................ 30
3.1.4.Đất đai ............................................................................................ 31
3.1.5. Thảm thực vật ............................................................................... 31
3.2. Tình hình dân sinh, kinh tế - xã hội ................................................. 31
Chương 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ........................................................ 33
4.1. Các loài cây cảnh hiện có tại khu vực nghiên cứu .......................... 33
4.2. Các loài sâu bệnh hại tại khu vực nghiên cứu ................................. 36
4.3. Tỷ lệ cây bị hại và mức độ bị hại của sâu, bệnh hại cây cảnh tại
khu vực nghiên cứu ................................................................................... 39
4.3.1. Tỷ lệ cây bị hại và mức độ bị hại của sâu hại cây cảnh tại khu
vực nghiên cứu ....................................................................................... 39
4.3.2. Tỷ lệ cây bị hại và mức độ bị hại của bệnh hại cây cảnh tại khu
vực nghiên cứu ....................................................................................... 40
4.3.3. Xác định các loài sâu bệnh hại chính ......................................... 43
4.4. Một số loài sâu hại chủ yếu: ............................................................. 43
4.4.1. Ve sáp ngài trắng hại Ngọc lan ................................................... 43
4.4.2. Tằm trắng xám hại Đa, Si ............................................................ 44
4.4.3. Bọ trĩ ống hại Đa, Si .................................................................... 45
4.4.4. Sâu hại Đa, Si .............................................................................. 46
4.4.5. Sâu hại Long não ........................................................................ 47
4.4.6. Sâu cuốn lá Dâm bụt .................................................................... 48
4.4.7. Ong ăn lá Long não ..................................................................... 48
iv
4.4.8. Rệp sáp mềm nâu hại Vạn tuế ..................................................... 49
4.4.9. Rệp sáp hại Hoa hồng .................................................................. 50
4.4.10. Rận phấn gai đen ....................................................................... 51
4.4.11. Bọ trĩ ........................................................................................... 52
4.4.12. Ngài đốm đỏ hại Đa, Si .............................................................. 53
4.5. Một số bệnh hại chủ yếu .................................................................... 54
4.5.1. Bệnh phấn trắng Liễu .................................................................. 54
4.5.2. Bệnh phấn trắng cây Móng bò .................................................... 54
4.5.3. Bệnh phấn trắng Tử vi ................................................................. 55
4.5.4. Bệnh gỉ sắt Tếch ........................................................................... 55
4.5.5. Bệnh gỉ sắt cây Hoa hồng ............................................................ 57
4.5.6. Bệnh đốm nâu và thủng lá Lộc vừng .......................................... 57
4.5.7. Bệnh đốm than Long não, Xà cừ ................................................ 58
4.5.8. Bệnh khô lá Trắc bách, Cau cảnh .............................................. 59
4.5.9. Bệnh thảm nhung cây Long não ................................................. 59
4.5.10. Bệnh đốm lá Vạn tuế ................................................................ 60
4.5.11. Bệnh thủng lá Đào ..................................................................... 61
4.5.12. Bệnh rụng lá Thông ................................................................... 63
4.5.13. Bệnh khô đỏ lá Thông ................................................................ 64
4.6. Một số loài thiên địch sâu bệnh hại cây cảnh đã điều tra được ..... 66
5. Phòng trừ tổng hợp đối với sâu bệnh hại cây cảnh trên quan điểm
kinh tế, sinh thái và môi trường ............................................................... 66
KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ ................................................... 71
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
v
DANH MỤC CÁC BẢNG
TT
Tên bảng
Trang
2.1
Điều tra sâu ăn lá
20
2.2
Quy định thống kê diện tích bị hại một số loài sâu ăn lá
20
2.3
Thống kê điều tra sâu hại cành
21
2.4
Điều tra sâu cành ngọn trên cây tiêu chuẩn
21
2.5
Điều tra sâu cành ngọn trên cành tiêu chuẩn
21
2.6
Phân cấp bị hại sâu hại cành
21
2.7
Điều tra sâu đục thân
22
2.8
Điều tra mức độ bị hại của sâu đục thân
22
2.9
Quy định về diện tích bị hại sâu đục thân
22
2.10
Điều tra sâu dưới đất ở vườn ươm
22
2.11
Điều tra sâu hại quả hạt theo phân tầng tán cây
23
2.12
Điều tra sâu hại quả hạt
23
2.13
Ghi chép điều tra sơ bộ
23
2.14
Tiêu chuẩn phân cấp bệnh hại lá, quả, cành
24
2.15
Tiêu chuẩn phân cấp bệnh hại thân
24
2.16
Thống kê tình hình bệnh rơm lá thông
24
2.17
Thống kê số lá bị bệnh theo cấp lá bị bệnh
24
2.18
Chỉ số tổn thất và chỉ tiêu phòng trừ
24
2.19
Danh lục các loài bệnh cây
25
3.1
Đặc điểm cơ bản khí hậu khu vực trường Đại học Lâm
nghiệp
29
4.1
Các loài cây cảnh hiện có tại trường Đại học lâm nghiệp
33
4.2
Các loài sâu bệnh hiện có tại trường Đại học Lâm nghiệp
36