Nguyên Nhân Gây Bệnh
Tiêu Chảy Ở Heo Con
Heo con mới sinh, bộ máy tiêu hóa chưa hoàn chỉnh, thể hiện qua sự phân tiết
không đủ lượng Acid chlohydric và các men tiêu hóa các chất dinh dưỡng.
Khả năng tiết Acid chlohydric rất ít, chỉ đủ để hoạt hóa men pepsinogen thành
pepsin (men tiêu hóa chất đạm), lượng Acid chlohydric tự do quá ít, không đủ
để làm tăng độ toan của dạ dày, do vậy vi khuẩn bất lợi theo đường miệng có
điều kiện sống sót ở dạ dày, vào ruột non, phát triển gây nên tiêu chảy.
1. Đặc điểm của bộ máy tiêu hóa heo con:
Sự phân tiết các men tiêu hóa ở dạ dày và ruột non cũng rất kém, chỉ đủ sức
tiêu hóa các loại thức ăn đơn giản như sữa; thí dụ men tiêu hóa chất đạm
(protease) gồm pepsin, trypsin, chymotrypsin chỉ đủ để tiêu hóa protein của
sữa hoặc protein đậu nành và không đủ để tiêu hóa được protein của gạo, bắp,
bột cá, bánh dầu... trong vòng tuần lễ đầu sau khi sanh. Men saccharase chỉ
hoạt động mạnh sau 2 tuần, men mantase chỉ được phân tiết đầy đủ sau 4
tuần.
Yếu tố này cho thấy trong vòng 2 tuần lễ sau khi sanh, heo con chỉ có thể tiêu
hóa được sữa hoặc loại thức ăn tập ăn với thành phần chủ yếu là sữa “Milk
replacer”. Trên những bầy heo quá đông, hoặc phải nuôi hộ vì heo nái mẹ
mắc bệnh, nếu sử dụng thức ăn không đúng, thí dụ dùng sữa đặc có đường
cho heo con bú sẽ dẫn đến tiêu chảy vì đường saccharose không hề được tiêu
hóa trong giai đoạn này. Sự tập ăn cũng phải được cân nhắc, phải sử dụng các
loại thức ăn tập ăn có chất lượng cao, nếu tập ăn bằng thức ăn có chất lượng
kém, do heo con không thể tiêu hóa được sẽ dẫn đến tiêu chảy.
2. Do các yếu tố quản lý, chăm sóc chưa hợp lý với 6 vấn đề chủ yếu sau :
a. Không cho heo con bú sữa đầu đầy đủ : Sữa đầu ngoài thành phần dinh
dưỡng cao, còn chứa các kháng thể từ mẹ truyền sang, giúp heo con phòng
chống bệnh trong 3 - 4 tuần lễ đầu. Cần lưu ý sữa đầu chỉ có giá trị phòng
bệnh cho heo con khi hội đủ 2 vấn đề sau đây. Heo con phải được bú càng
sớm càng tốt và càng nhiều càng tốt, sau 24 giờ kháng thể trong sữa đầu sẽ
giảm thấp, đồng thời lúc này men tiêu hóa chất đạm bắt đầu hoạt động sẽ phá
hủy hết kháng thể trong sữa đầu.
b. Phải tiêm phòng cho heo mẹ các bệnh mà heo con dễ mắc phải, thí dụ dịch
tả, giả dại, thương hàn, tiêu chảy do E.coli... nhằm tạo miễn dịch chủ động
cho heo mẹ, và từ đó chất miễn dịch mới được truyền sang cho heo con. Nếu
không tiêm phòng cho nái, việc heo bú sữa đầu cũng không tạo ra được cho
heo con khả năng phòng bệnh. Không úm cho heo con, hoặc úm không đúng
quy cách làm heo con bị lạnh, hệ tiêu hóa sẽ hoạt động yếu, thể hiện qua sự
giảm nhu động ruột, giảm phân tiết dịch tiêu hóa, dẫn đến tình trạng không
tiêu, rồi viêm ruột, tiêu chảy.
c. Vệ sinh rốn không tốt: Heo con bị viêm rốn sẽ tiêu chảy, do đó sau khi
sanh phải dùng dây và dụng cụ sạch cột và cắt rốn, sát trùng bằng IODINE
sau khi cắt và sau đó tiếp tục sát trùng rốn ngày 2 lần cho đến khi rụng.
d. Không cấp sắt cho heo con: Sắt rất cần cho heo con để thành lập hồng
cầu, do trong sữa mẹ chứa rất ít chất sắt, do đó phải cấp thêm cho heo con
bằng cách chích chất sắt. Thiếu sắt sẽ dẫn đến thiếu máu, là một trong những
nguyên nhân quan trọng dẫn đến tiêu chảy.
e. Do heo mẹ mắc hội chứng M.M.A (còn gọi là hội chứng: Viêm vú, Viêm
tử cung, Kém sữa): Sự nhiễm trùng vú hoặc tử cung sau khi sanh sẽ gây vấy
nhiễm vi trùng vào đường tiêu hóa heo con.
f. Điều kiện vệ sinh kém: Bao gồm không sát trùng chuồng nái trước khi
sanh, cho nái ăn thức ăn kém phẩm chất, có chứa độc tố vi trùng hoặc nấm
mốc. Nguồn nước uống không sạch cũng được xem là nguyên nhân chính dẫn
đến sự nhiễm trùng đường ruột.
3. Do nhiễm trùng đường ruột:
Sự nhiễm trùng đường ruột thường xảy ra với các loại mầm bệnh có sẵn trong
chuồng trại (do sát trùng không hợp lý), do mầm bệnh từ heo mẹ truyền sang,
hoặc mầm bệnh có trong thức ăn, nước uống.
Nếu chúng ta tuân thủ nghiêm ngặt quy trình chăn nuôi và vệ sinh thú y, sức
kháng bệnh heo con tốt, dù nhiễm khuẩn xảy ra, thì cơ thể heo con có thể tự
chống chọi được, hoặc mắc bệnh với thể nhẹ. Ngược lại nếu sự nhiễm trùng
đường ruột đi kèm theo các yếu tố đã đề cập trên chắc chắn bệnh sẽ rất nặng,
việc chữa trị sẽ rất tốn kém và ít hiệu quả.