1
MỤC LỤC
Trang
A. Mở đầu
01
I. Lý do chọn đề tài
01
II. Mục đích nghiên cứu
02
III. Đối tƣợng nghiên cứu
02
IV. Phƣơng pháp nghiên cứu
02
B. Nội dung
03
I. Cơ sở lý luận của vấn đề
03
II. Thực trạng của vấn đề
04
III. Giải pháp thực hiện
05
1. Phƣơng pháp lồng ghép kể chuyện nhân vật lịch sử trong
giảng dạy lịch sử
05
2. Phƣơng pháp sử dụng âm nhạc trong dạy học lịch sử 12, phần lịch
sử Việt Nam (1946 - 1954)
13
3. Hiệu quả
19
C. Kết luận, kiến nghị
19
1. Bài học kinh nghiệm
19
2. Kiến nghị, đề xuất
20
Phụ lục
21
Tài liệu tham khảo
2
A. MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Công cuộc đổi mới đất nƣớc hiện nay đòi hỏi giáo dục phổ thông phải đào
tạo những con ngƣời phát triển toàn diện, phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại
hóa. Mỗi môn học nhà trƣờng phổ thông với đặc trƣng của mình đều phải góp
phần đào tạo thế hệ trẻ, trong đó có môn Lịch sử.
Đối với bất cứ nƣớc nào, môn Lịch sử đều có chức năng quan trọng trong
đào tạo năng lực của học sinh, đào tạo con ngƣời bản sắc dân tộc, tƣ duy
độc lập sáng tạo. Riêng đối với Việt nam, lịch sử càng giữ vai trò cực quan
trọng gắn với sự tồn vong của quốc gia - dân tộc. m 1941, khi về nƣớc trực
tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã biên soạn quyển
"Lịch sử nƣớc ta" bằng thơ lục bát và mở đầu bằng 2 câu:
"...Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam..."
Biết để tƣờng tận nguồn gốc mình đấu tranh giành độc lập dân tộc
tiến bộ xã hội. Có thể khẳng định rằng, tác dụng của môn lịch sử không chỉ cung
cấp kiến thức về quá khứ ("giáo ỡng") n tác dụng về tình cảm phẩm
chất, đạo đức, quan điểm chính trị ("giáo dục") nhận thức tƣởng khả năng
hành động ("phát triển").
Thế nhƣng, trong nhiều năm qua, do những nguyên nhân khách quan
chủ quan, chất lƣợng học tập lịch sử ngày càng giảm sút, đến mức báo động.
Những năm gần đây nhiều báo, tạp chí, ở Trung ƣơng và địa phƣơng đã lên tiếng
về tình trạng giảm t chất lƣợng một cách nghiêm trọng về n lịch sử. Một
cuộc điều tra với chủ đề: "Thanh niên Hồ Chí Minh trong snghiệp bảo tồn và
phát huy văn hóa dân tộc" đã thu đƣợc những số liệu đáng buồn nhƣ sau: Trong
số 1800 ngƣời đƣợc hỏi thì 39% không biết Hùng Vƣơng ai, 65% không
biết Trƣơng Định; 49% i sai về Trần Quốc Toản; 64% trong số 468 sinh viên
của một số trƣờng học hỏi không biết vLƣơng Thế Vinh, về anh hùng
Vĩnh Diện, Phan Đình Dót, Bế Văn Đàn...; 83% học sinh, sinh viên, thanh thiếu
niên không biết về các nhân vật, sự kiện lịch sử đặt tên cho các đƣờng phố,
họ đang sống hay rất quen thuộc.
vậy, trong dạy học mục đích của các môn học nói chung của môn
lịch sử nói riêng phổ thông đều góp phần đào tạo thế hệ trẻ theo mục tiêu giáo
dục chung của Đảng Nnƣớc trên sở nội dung của môn học. Vậy nên
cũng nhƣ các môn học khác, bộ môn lịch sử nhiệm vụ Hoàn chỉnh vốn kiến
thức tnh độ kiến thức phổ thông của học sinh về lịch sđể làm cơ sở cho s
hình thành thế giới quan khoa học và đạo đức công dân xã hội chủ nghĩa của lao
động mới trên đất nƣớc ta”. Để hoàn thành nhiệm vụ này, bộ môn lịch sphải
cung cấp đầy đủ cho học sinh những tri thức cần thiết về quá trình phát triển hợp
quy luật của lịch sử dân tộc thế giới. Nhƣng do đặc điểm của bộ môn lịch sử
học sinh không thể trực tiếp “Trực quan sinh động” với sự kiện đã qua, cho nên
trong giai đoạn nhận thức cảm tính của các em không thể có cảm giác và tri giác
3
về sự kiện. vậy giáo viên phải tìm cách dạy nhƣ thế nào để cho học sinh cảm
thấy thích học lịch sử và có nhƣ vậy học lịch sử mới đạt đƣợc hiệu quả cao.
Qua nhiều năm giảng dạy, qua kết quả khảo sát tôi rút ra những nhận xét sau:
- Phần đông số học sinh không thích học môn lịch sử.
- Tình trạng xem nhẹ bộ môn, coi đâybộ môn phụ nên trong giờ học có
học sinh lén làm việc riêng hoặc nói chuyện riêng
- Giáo viên tự độc diễn trên bảng (giảng, đọc, học trò chép). Giáo viên đặt
câu hỏi, học sinh nhìn sách giáo khoa trả lời.
- Giáo viên trình bày bài giảng học sinh không hiểu, chóng quên, không
khơi dậy niềm đam mê, tìmi tính độc lập suy nghĩ của học sinh
- Kì kiểm tra thì ít học bài, chủ yếu là quay cóp, chép bài bạn...
Để cho học sinh hiểu hứng thú hơn trong việc học lịch sử thì tôi đã sử
dụng phƣơng pháp "Nâng cao hứng thú học tập n lịch sử Việt Nam giai
đoạn 1946 - 1954 bằng phƣơng pháp lồng ghép âm nhạc và kể chuyện nhân
vật lịch strong giảng dạy lịch sử 12" giúp học sinh nắm đƣợc nhân vật, sự
kiện lịch smột cách cụ thể hơn qua đó để bồi dƣỡng nhân cách đạo đức,
tƣởng tốt đẹp cho học sinh. Nhất những nhân vật lịch sử, những bài hát cách
mạng ở giai đoạn 1946 - 1954 phần lịch sử Việt Nam lịch sử 12, đây là giai đoạn
rất nhiều anh hùng, những tấm gƣơng đã góp vào chiến thắng của lịch sử dân
tộc. Trong đó, chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu chấn động
địa cầu" làm cho cả thế giới phải khen ngợi.
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Với những lý do trên và qua nhiều năm dạy học Lịch sử 12 tôi xin nêu kết
quả học tập bằng thống kê kết quả học sinh ở năm học 2013 - 2014 với số lƣợng
học sinh yếu kém còn nhiều, số lƣợng học sinh khá, giỏi ít. C thể nhƣ sau: học
sinh yếu kém là 11 em chiếm 11%, TB là 55 em chiếm 61%, khá là 20 em chiếm
22%, giỏi là 3 em chiếm 3%.
Nhằm góp mt phần giúp các em học sinh có những kiến thức lịch sử nhất
định để trang bị cho kỳ thi tốt nghiệp, thi học sinh giỏi tỉnh; Khắc phục tình
trạng “học vẹt” lịch sử. Mục đích chuyển từ “giáo viên trung tâm” sang “lấy
học sinh làm trungm”.
III. ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU
Đối tƣợng nghiên cứu mà i áp dụng cho đ tài là học sinh khối 12
Trung Tâm GDTX
IV. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Giáo viên chịu tìm tòi nghiên cứu sách tham khảo, nắm kiến thức cơ bản
sách giáo khoa.
- Kết hợp các phƣơng pháp phân tích, so sánh, đánh giá, tổng hợp, ch
hợp là cần thiết và phải có tính sáng tạo.
- Khảo sát, thảo luận, sƣu tầm những bài ca đi cùng năm tháng, tranh ảnh
các nhân vật lịch sử. Cui cùng là kiểm tra đánh giá kết quả.
4
Việc sdụng phƣơng pháp kể chuyện nhân vật và sdụng âm nhạc cho
học sinh sẽ:
+ Giúp các em chú tâm vào bài học.
+ Huy động đƣợc vốn kiến thức, những hiểu biết sẵn có của học sinh.
+ Thu hút học sinh hăng say tìm hiểu, kích thích học sinh tranh luận, phản
biện ý kiến.
B. NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ
Trong chƣơng trình giáo dục phổ thông ban hành kèm theo quyết định số
16/2006/QQĐ-BGDĐT ngày 5/5/2006 của Bộ trƣởng Bộ giáo dục đào tạo đã
nêu: "phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tích cực tự giác, chủ động
sáng tạo của học sinh, điều kiện của từng lớp học. Bồi dưỡng cho học sinh
phương pháp tự học, khnăng hợp tác rèn luyện, kỹ năng vận dụng kiến thức
vào thực tế, tác động đến tình cảm đem lại niềm vui, hứng thú trách nhiệm
học tập cho học sinh".
Lịch sử một dòng chảy không bao giờ ngừng nghỉ. Học quá khứ đ
nhận thức hiện tại phán đoán tƣơng lai, đó đặc thù của môn lịch sử. Muốn
học tốt lịch sử phải tƣờng minh ba vấn đề: Thời gian, không gian con ngƣời.
Đặc trƣng nổi bật của nhận thức lịch sử là con ngƣời không thể tri giác trực tiếp
những thuộc về quá khứ. Lịch sử không phải mt bộ môn chính trị, nhƣng
lịch sử gần với chính trị.
Hƣớng dẫn học sinh tự học, tự tiếp cận vấn đề là một trong những đặc trƣng
của phƣơng pháp dạy học tích cực. Mỗi một tiết dạy, giáo viên một phƣơng
pháp riêng, tìm ra những con đƣờng để học sinh tiếp nhận nội dung bài học một
cách thoải mái, tự giác. Trong chƣơng trình lịch sử lớp 12 rất nhiều bài học giáo
viên thể vận dụng phƣơng pháp kể chuyện ứng dụng âm nhạc để dạy học
thu hút học sinh, tạo xúc cảm học tập lịch sử cho học sinh thông qua trình bày
miệng của giáo viên. Vì lời nói là phƣơng tiện dạy học quan trọng nhất, lời giảng
của giáo viên nguồn kiến thức sinh động nhất, tác động mạnh mẽ đến tƣ duy
tình cảm, khơi dậy những xúc cảm tích cực của học sinh. Ngôn ngữ sẽ giúp
cho ngƣời giáo viên hoàn thành tốt các nhiệm vụ dạy học lịch sử về cả ba mặt:
kiến thức, năng, tƣởng thái độ học sinh, khơi dậy trong các em những xúc
cảm lịch sử. Bởi vậy, "ngôn ngữ ràng, giàu hình ảnh, hấp dẫn của giáo viên
ảnh hưởng rất ln tới trí tuệ và trái tim học sinh". Bên cạnh lời nói thì thể
ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy đó máy chiếu nhân vật lịch sử, đặc
biệt âm nhạc có nhiều vai trò trong đời sống hội, có sức ảnh hƣởng lớn,
chứng nhân lịch sử, nhiều bài hát ra đời ghi lại các sự kiện lịch sử, nhiều bài hát
là vũ khí chiến đấu chống kẻ thù xâm lƣợc, là nguồn động viên khích lệ tinh thần
cho bộ đội ta trong hai cuộc kháng chiến chng Pháp và chng Mĩ.
II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ
Hiện nay học sinh trƣờng Trung Tâm GDTX tuyệt đại đa số không muốn
tiếp xúc với môn học này. Khi học một giờ lịch sử, nhiều học sinh xem đó
5
một giờ tra tấn tinh thần và thể xác”. o “chủ trƣơng”, nào “chính sách”,
nào là “đƣờng lối” nó chẳng khác gì cán bộ đi học Nghị quyết.
Năm học 2012 - 2013, khi nghe tin Bộ Giáo dục Đào tạo công bố sáu
môn thi tốt nghiệp, trong đó không môn Lịch sử, c học sinh trƣờng THPT
Nguyễn Hiền Thành phố Hồ Chí Minh đã reo mừng đề cƣơng ôn thi
môn Sử. Đây là một hành động phản cảm nhƣng cũng nói lên thực trạng rất báo
động của bộ môn Lịch sử trong hệ thống giáo dục của nƣớc ta hiện nay.
Theo qui chế thi của Bộ Giáo dục Đào tạo từ năm học 2014 - 2015 đối
với học sinh Trung tâm GDTX ngoài hai môn thi bắt buộc là Văn Toán các
em có quyền lựa chọn hai môn thi trong số năm môn là: Sử, Địa, , Hóa, Sinh
thì môn Lịch sử rất ít học sinh chọn thi.
Vậy làm sao để môn học Lịch sử hấp dẫn, làm sao để học sinh yêu thích
môn Lịch sử?
Mặc đội ngũ giáo viên dạy sử các trƣờng phổ thông đang rất cố gắng
đổi mới phƣơng pháp để nâng cao hiệu quả của bài học nhƣng kết quả không có
mấy chuyển biến. Khi hỏi về một nhân vật lịch sử Việt Nam, một bộ phim lịch
sử Việt Nam học sinh trở nên tịt”, nhƣng khi nói về một bộ phim lịch sử
Trung Quốc tnhiều học sinh kể vanh vách. Học xong bài học trả lại cho
thầy cô. Thật là một thực trạng đáng báo động.
Một hiện tƣợng phổ biến bây giờ của học lịch sử là chủ yếu học thuộc lòng,
ghi nhớ một cách máy móc, đối phó với thi cử: thiếu kỹ năng miêu tả, phân tích,
tổng hợp, đánh giá về một sự kiện lịch sử.
Bên cạnh đó vấn đề thực tế vẫn còn tồn đọng nhiều năm nay các trƣờng
THPT giáo viên chú trọng giành nhiều thời gian hơn cho việc đầu giảng dạy
ít tìm tòi sáng tạo trong đổi mới phƣơng pháp dạy học. Trong công tác này
giáo viên phần lớn lại chú trọng đến việc truyền đạt kiến thức hơn tập dẫn
cho học sinh tự học - tự tìm tòi nghiên cứu về một sự kiện vấn đề mới của tiết
sau học để bài học có hiệu quả tốt nhất, kích thích sự say mê tìm tòi của các em.
Với kinh nghiệm của tôi đứng trên bục giảng, tôi thấy rằng một phƣơng
pháp làm cho học sinh hứng thú say học môn lịch sử đó sử dụng âm
nhạc kể chuyện nhân vật lịch sử. âm nhạc nhân vật lịch sử có khắp các
bài học, tức lịch sử phải không khí, phải hấp dẫn, dấu ấn trong bài học.
Bởi học sinh ham thích môn lịch sử là thành công lớn của ngƣời dạy.
Để hoàn thành nhiệm vụ đó đòi hỏi giáo viên phải tìm hiểu bài hát giá
trị, ý nghĩa nhân vật lịch sử điển hình để vận dụng vào bài giảng lịch sử
làm phong phú và hấp dẫn thêm.
Trƣớc thực trạng trên, Nhà nƣớc, Bộ Giáo dục Đào tạo đang rất
nhiều giải pháp về chế, chính sách đkhắc phục. Còn những ngƣời trực tiếp
dạy lịch sử nhƣ chúng tôi cũng đang c gắng gạt qua sự “mặc cảmđể cố gắng
tìm ra phƣơng pháp dạy học đƣa lại hiệu quả tốt nhất, làm cho học sinh phát huy
đƣợc tính chủ động, sự hứng thú, nhất đối với lịch sử dân tộc ta. Cho nên, tôi
quyết định chọn đề tài “Nâng cao hứng thú học tập môn lịch sử Việt Nam giai