1
ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN YÊN LẠC
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
=====***=====
BÁO CÁO KẾT QUẢ
NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
Tên sáng kiến: "Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trong một
số bài của môn Địa lí lớp 9"
Tác giả sáng kiến: Trần Thị Ngọc Hà
Môn: Địa lí
Trường THCS: Trung Hà
Vĩnh Phúc, năm 2017
2
BÁO CÁO KẾT QUẢ
NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
Tên sáng kiến: "Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trong một số bài của
môn Địa lí lớp 9"
Vĩnh Phúc, Năm 2017
1
BÁO CÁO KẾT QUẢ
NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1. Lời giới thiệu:
Trong quá trình phát triển kinh tế x hội, biến đổi khí hậu (do phát thải khí
nhà kính gây ra) là một trong những vấn đề an ninh phi truyền thống, đe dọa tới
sự tồn vong của toàn nhân loại. Các nhà khoa học đ khẳng định rằng ngày nay
con người đ làm biến đổi, đảo lộn hệ thống Trái Đất với qui mô ngày càng rộng
lớn, tốc độ chóng mặt. Biến đổi khí hậu đ trở thành một thách thức và nguy cơ
lớn nhất đối với loài người trong thế kỉ 21.
Việt Nam là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất từ biến
đổi khí hậu, cả về chính trị, kinh tế - x hội và quốc phòng - an ninh. Hiện nay, ở
Việt Nam đ xuất hiện ngày càng nhiều những bằng chứng cho thấy biến đổi khí
hậu tác động tiêu cực như thế nào đến sự phát triển kinh tế - x hội. Các hiện
tượng như: lượng mưa thất thường và luôn biến đổi, nhiệt độ tăng cao hơn, tình
hình thời tiết khốc liệt hơn, tần suất và cường độ của những đợt b o lũ, triều
cường tăng đột biến, các dịch bệnh xuất hiện và lan tràn….trong những năm gần
đây đều liên quan nhiều đến việc biến đổi khí hậu.Vì thế, chủ động ứng phó với
biến đổi khí hậu ở nước ta là vấn đề quan trọng, cấp thiết.
Nhận thức sâu sắc vấn đề biến đổi khí hậu là hết sức cần thiết đối với tất cả
mọi người, mọi lứa tuổi, … để có các hành động cụ thể vào việc ứng phó với sự
biến đổi khí hậu. Nhà trường phổ thông, với sứ mệnh nâng cao dân trí, đào tạo
nhân lực và bồi dưỡng nhân tài, với mạng lưới rộng khắp cả nước, với hệ thống
chương trình, nội dung, kế hoạch và phương pháp giáo dục và đội ngũ hùng hậu
của những người làm công tác giáo dục đóng một vai trò to lớn và có tầm ảnh
hưởng sâu rộng đến việc nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu cho học sinh.
Là một giáo viên Địa lí tôi mong muốn và luôn ý thức được trách nhiệm
của mình đối với việc phải giáo dục biến đổi khí hậu cho học sinh, nhằm thực
hiện mục tiêu phát triển bền vững. Vì vậy tôi đ chọn đề tài: "Tích hợp giáo
dục biến đổi khí hậu trong một số bài của môn Địa lí lớp 9"
Trong các giờ học trên lớp, để làm được nhiệm vụ giáo dục môi trường, giáo
dục biến đổi khí hậu thông qua tiết học bài học, chúng ta có thể thực hiện nhiều
phương pháp, tuỳ thuộc vào đặc trưng của mỗi tiết, mỗi bài, mỗi phần mà có thể
lựa chọn phương pháp phù hợp. Trong phạm vi chuyên đề này tôi chỉ giới thiệu
một số phương pháp cơ bản với tính chất gợi ý theo tôi thấy là phù hợp nhất khi
dạy nội dung tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu, còn trong quá trình giảng
dạy tuỳ theo đối tượng học sinh các thầy cô có thể sử dụng nhiều hình thức và
phương pháp khác miễn sao đạt được mục đích mình đề ra.
2. Tên sáng kiến:
"Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trong một số bài của môn Địa lí lớp 9"
2
3. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:
3.1. Lĩnh vực có thể áp dụng sáng kiến:
- Môn: Địa lí lớp 9
- Đối tượng: Học sinh lớp 9 - Trường THCS
3.2. Vấn đề mà sáng kiến cần giải quyết:
3.2.1. Tích hợp giáo dục Biến đổi khí hậu (GDBĐKH) trong môn Địa lí 9.
3.2.1.1. Mục đích và ý nghĩa của giáo dục biến đổi khí hậu.
Giáo dục về biến đổi khí hậu phải giúp cho học sinh có hiểu biết về hiện
tượng biến đổi khí hậu, nguyên nhân và những tác động của nó tới đời sống con
người và những biện pháp hạn chế các tác nhân dẫn đến biến đổi khí hậu
(BĐKH), có được những kỹ năng cần thiết để ứng phó với những tác động do
BĐKH gây ra. Từ đó chuẩn bị cho học sinh tâm thế sẵn sàng tham gia các hoạt
động nhằm chống lại hạn chế sự BĐKH.
3.2.1.2. Nội dung về giáo dục Biến đổi khí hậu.
Nội dung của giáo dục biến đổi khí hậu đề cập đến thông qua tiết học, bài
học:
Khái niệm/ thuật ngữ về biến đổi khí hậu.
Hiện trạng, nguyên nhân của sự biến đổi khí hậu, đặc biệt là những nguyên
nhân do con người tạo ra
Hậu quả của biến đổi khí hậu và tác động của nó trên phạm vi toàn cầu, quốc
gia và khu vực - địa phương.
Những biện pháp hạn chế các tác nhân gây nên biến đổi khí hậu trên phạm vi
toàn cầu, quốc gia và địa phương.
Ứng phó trước tác động của biến đổi khí hậu ở Việt Nam: Phòng, chống ngập
lụt ở đồng bằng châu thổ và vùng ven biển, sạt lở đất vùng ven biển, lũ và sạt lở
đất ở vùng núi….
Cung cấp, rèn luyện những kỹ năng cần thiết để ứng phó với thiên tai do biến
đổi khí hậu gây nên ở địa phương (kỹ năng cụ thể phòng chống lũ lụt, sạt lở đất,
b o….).
3.2.2. Khả năng tích hợp GDBĐKH thông qua một số bài học trong môn Địa
lí lớp 9- THCS.
Chương trình Địa lí 9 dành cho Địa lí Việt Nam, gồm cả Địa lí dân cư, Địa lí
kinh tế-x hội và các vùng kinh tế. Học chương trình Địa lí 9, học sinh cần nắm
được các đặc điểm về dân cư, kinh tế, các đặc điểm tự nhiên - tài nguyên thiên
nhiên, đặc điểm phát triển kinh tế của các vùng kinh tế nước ta và một số vấn đề
đang được đặt ra nhằm sử dụng hợp lí tài nguyên, giảm thiểu hậu quả của thiên
tai, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, phát triển kinh tế - x hội cả
nước cũng như các vùng l nh thổ, địa phương nơi học sinh đang sinh sống. Qua
đó, chúng ta có thể thấy môn Địa lí 9 có nhiều khả năng tích hợp GDBĐKH.
3
4. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:
Thời gian: bắt đầu nghiên cứu và dùng thử từ tháng 9/ 2016
5. Mô tả bản chất của sáng kiến:
5.1. Về nội dung của sáng kiến:
5.1.1. Thực trạng về việc học tập, chất lượng môn Địa lí của học sinh lớp 9
trường THCS hiện nay:
Việc dạy và học môn Địa lí ở lớp 9 nói riêng và cấp THCS nói chung còn gặp
không ít những khó khăn. Theo điều tra khảo sát nghiên cứu trong nhiều năm tôi
thấy nhiều em học sinh còn chưa thực sự thích học bộ môn Địa lí do nhận thức
lệch lạc của các em và các bậc phụ huynh, như:
- Chưa thấy được vai trò của môn học, cho rằng đây là môn học “phụ”, không
quan trọng nên không chú trọng quan tâm, các các câu h i, bài tập liên quan đến
nội dung bài học giao về nhà nhiều em chỉ làm cho xong.
- Nhiều phụ huynh yêu cầu con mình chỉ tập trung vào các môn như Ngữ văn,
Toán, Tiếng Anh,….để chuẩn bị bước đệm cho thi vào THPT nên các em chỉ
học theo kiểu đối phó.
- Về năng lực tư duy tổng hợp theo l nh thổ, năng lực vận dụng kiến thức vào
thực tiễn,…của học sinh còn hạn chế dẫn đến hiều học sinh còn không đạt điểm
trong các câu h i vận dụng, liên hệ thực tế trong các bài kiểm tra.
- Kết quả trước khi áp dụng (Khảo sát ban đầu)
Năm học 2016- 2017 tôi được phân công giảng dạy Địa lí ở ba lớp 9 là: lớp
9B, 9C (lực học trung bình), 9A ( lực học khá) với bài kiểm tra khảo sát đầu
năm như sau:
Bảng 1: Thống kê bài kiểm tra khảo sát đầu năm
Lớp
Sĩ
số
< 3
5 - 6,4
8 trở lên
Tỷ lệ TB
trở lên
TS
%
TS
%
TS
%
TS
%
TS
%
TS
%
9A
38
8
21,0
24
63,2
6
15,8
38
100
9B
39
7
17,9
23
59
9
23,1
32
82,1
9C
37
2
5,4
8
21,6
20
54,1
7
18,9
29
78,4
Tổng
114
2
1,8
15
13,2
51
44,7
40
35,1
6
5,2
97
85,1