1
MỤC LỤC
Trang
PHẦN MỘT – ĐẶT VẤN ĐỀ
3
1. Lý do chọn đề tài
3
2. Điểm mới. đóng góp của đề tài
4
PHẦN HAI – NỘI DUNG
6
Chương 1: Cở sở lý luận và thực tiễn trong dạy học tích hợp tư tưởng,
đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh nhằm phát triển năng lực, phẩm
chất học sinh ở trường THPT
6
1.1.Cơ sở lí luận
6
1.2. Cơ sở thực tiễn
7
1.3. Giải pháp
9
Chương 2: Nội dung tích hợp tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí
Minh cần khai thác , sự dụng trong dạy học lịch sử Việt Nam lớp 12.
10
2.1. Giới thiệu hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh
10
2.2. Giới thiệu nội dung chủ yếu của đạo đức Hồ Chí Minh
11
2.3. Giới thiệu nội dung chủ yếu của phong cách Hồ Chí Minh .
11
2.4. Vai trò và ý nghĩa của trường học trong việc tuyên truyền TT, ĐĐ, PC
HCM
13
2.5. Mối liên hệ giữa tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh với nội
dung dạy học lịch sử Việt Nam lớp 12 ở trường THPT
15
Chương 3: Các biện pháp sự dụng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ
Chí Minh trong dạy học lịch sử Việt Nam lớp 12 ở Trường THPT
(Ban cơ bản)
28
3.1. Sử dụng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào dạy học bài
nội khóa lịch sử 12 Việt Nam ở trường THPT
28
3.2. Tiến hành các hoạt động ngoại khóa lịch sử nhằm giáo dục đạo đức, tư
tưởng, phong cách Hồ Chí Minh cho HS
43
Chương 4. Thực nghiệm sư phạm về việc tích hợp TT, ĐĐ, PC HỒ
CHÍ MINH trong dạy hoc lịch sử nhằm phát triển năng lực, phẩm
chất học sinh ở trường THPT
47
4.1.Đối tượng thực nghiệm
47
2
4.2. Phương pháp thực nghiệm
47
4.3. Kết quả xử lí thực nghiệm
47
PHẦN BA – KẾT LUẬN
52
TÀI LIỆU THAM KHẢO
53
PHỤ LỤC
54
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG SÁNG KIẾN
Nội dung
Viết tắt
Giáo viên
GV
Học sinh
HS
Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ
Chí Minh
TT,ĐĐ, PC HCM
Phát triển năng lực, phẩm chất
PTNL, PC
Sách giáo khoa
SGK
Trung học phổ thông
THPT
Chương trình giáo dục phổ thông
CTGDPT
Đảng cộng sản
ĐCS
Chủ nghĩa xã hội
CNXH
giải phóng dân tộc
GPDT
Hội nghị Ban chấp hành trung ương
HNBCHTƯ
Khoa học xã hội
KHXH
3
PHẦN I - ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài:
Tôn sư trọng đạo, ăn quả nhớ kẻ trồng cây là đạo lý tốt đẹp trong truyền
thống của dân tộc Việt Nam. Trân trọng quá khứ và ghi nhận công lao của lớp
người đi trước là yếu tố quan trọng để tạo lập nên những giá trị bền vững cho
tương lai. Hồ Chí Minh đã để lại cho chúng ta và các thế hệ mai sau một gia tài
đồ sộ, một di sản hết sức quý báu: Tư tưởng Hồ Chí Minh; đạo đức Hồ Chí
Minh; phong cách Hồ Chí Minh. Đó là di sản vô cùng đa dạng và phong phú,
thấm đượm trong toàn bộ cuộc đời, sự nghiệp, trong tư tưởng, đạo đức, phong
cách của Người; tỏa sáng trong những trước tác, trong từng việc làm, cử chỉ và
mối quan tâm sâu sắc, ân cần đối với con người, với nhân dân, đất nước và nhân
loại, nhất là nhân dân các dân tộc bị áp bức.
Thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng, ngày
15/5/2016, Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị 05-CT/TW về “Đẩy mạnh việc học
tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” - trong đó yêu cầu:
"Tiếp tục chỉ đạo biên soạn chương trình, giáo trình về tư tưởng, đạo đức, phong
cách Hồ Chí Minh để giảng dạy trong hệ thống giáo dục quốc dân và các học
viện, trường chính trị, trường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ các cấp, bảo đảm phù
hợp với từng cấp học, bậc học và với yêu cầu giáo dục, đào tạo. Đối với học sinh
phổ thông, dạy nghề, trung học chuyên nghiệp, học tập về đạo đức, phong cách
Hồ Chí Minh gắn với giáo dục công dân, đạo đức nghề nghiệp".
Trước những nhiệm vụ trọng đại và cấp bách của nền giáo dục nước nhà
hiện nay, hơn lúc nào hết, chúng ta cần đi sâu nghiên cứu, học tập và vận dụng
TT, ĐĐ, PC của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng và phát triển nền giáo dục
Việt Nam, về đào tạo nguồn nhân lực, về sự nghiệp trồng người.
Chúng ta đều biết, Chủ tịch Hồ Chí Minh người con ưu tú của dân tộc, là
danh nhân văn hóa của thế giới. Người là kết tinh của tư tưởng “Đại nhân, Đại
nghĩa” Người để lại cho dân tộc ta một tư tưởng cách mạng, một nhân cách đạo
đức cao cả. Người đã làm “rạng rỡ non sông ta, đất nước ta, dân tộc ta”. Hiện
nay đất nước ta đang trên con đường đẩy nhanh, đẩy mạnh sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đai hóa đất nước và chủ động hội nhập thế giới để đưa đất nước
phát triển.Vì vậy việc học tập, rèn luyện tư tưởng, đạo đức, lối sống và làm theo
tấm giương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là việc làm hết sức cần thiết
trong gian đoạn hiện nay. Bởi vì tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là
nền tảng của xã hội, là động lực vượt qua mọi khó khăn, thử thách để phát triển
kinh tế đất nước, hoàn thiện nhân cách của mỗi con người.
Nhưng hiện nay vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh trong nhà trường vẫn
chưa đạt được hiệu quả cao, vì do ảnh hưởng nhiều tác động như phim ảnh, lối
sống hưởng thụ, các trò chơi điện tử mang nặng lối sống bạo lực, một bộ phận
học sinh có biểu hiện suy thoái về đạo đức….. Bên cạnh đó một số phụ huynh ít
4
có thời gian quan tâm đến con cái chỉ phó mặc cho nhà trường giáo dục. Một
khía cạnh khác là cơ chế thị trường đã len lỏi vào nếp suy nghĩ của một số phụ
huynh và học sinh chỉ quan tâm đến các môn học tự nhiên. Một bộ phận học
sinh phổ thông hiểu biết cuộc đời, hoạt động và tư tưởng của Bác nhưng chưa
sâu sắc, có một số nhầm lẫn, sai lầm về sự kiện. Một phần nhỏ không nhiệt tình
trong việc tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp Hồ Chí Minh, mà chỉ học thuộc để
trả bài. Sự hiểu biết về Bác và TT, ĐĐ, PC của Bác ở học sinh phổ thông còn
đơn giản, nặng về cảm tính nên tác động của TT, ĐĐ, PC Hồ Chí Minh đến suy
nghĩ, hành động của các em chưa mạnh mẽ, chưa đạt hiệu quả cao. Vì vậy bộ
môn lịch sử đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh.
giáo dục học sinh lòng yêu nước, truyền thống tốt đẹp của dân tộc, lòng biết ơn
ông cha ta đã đổ bao mồ hôi xương máu mới có được cuộc sống tốt đẹp như
ngày hôm nay, giáo dục cho học sinh tinh thần yêu nước, yêu CNXH , để góp
phần xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, ngày càng văn minh.
Với mong muốn hướng tới phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh, giúp đỡ
các em về phương pháp học tập, động viên sự cố gắng, hứng thú học tập của các
em trong quan hệ dạy học. Thực hiện môi trường phát triển toàn diện phong
cách, nhân cách, chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống
thực tiễn nhằm chuẩn bị cho học sinh năng lực giải quyết các vấn đề của cuộc
sống và nghề nghiệp. Mặt khác, để khắc phục những hạn chế trong chủ động
sáng tạo xây dựng nội dung dạy học phù hợp với phương pháp cũng như kỹ
thuật dạy học tích cực. Tôi tiến hành thực hiện đề tài “Tích hợp nội dung học
tập tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong dạy học Lịch sử Việt
Nam lớp12 nhằm phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh ở trường
Trung học phổ thông” để góp phần tăng thêm hiệu quả, nâng cao chất lượng
dạy và học.
2. Điểm mới, đóng góp của đề tài
Hệ thống hóa cơ sở lí luận về TT, ĐĐ, PC Hồ Chí Minh và cơ sở thực tiễn
của việc xây dựng và tổ chức dạy học theo hướng tích hợp trong môn Lịch sử ở
trường THPT, đáp ứng yêu cầu của đổi mới phương pháp dạy học chương trình
hiện hành và CTGDPT môn Lịch sử năm 2018.
Tìm ra mối liên hệ giữa tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh với
nội dung dạy học lịch sử Việt Nam lớp 12 ở trường THPT
Xác định được những nguyên tắc khi sử dụng tích hợp trong dạy học lịch
sử Việt Nam lớp 12 ở trường THPT (Ban cơ bản)
Đề xuất một số biện pháp sư phạm mang tính khả thi để tích hợp TT, ĐĐ,
PC Hồ Chí Minh vào dạy học lịch sử Việt Nam ở trường THPT (Ban cơ bản)
một cách hợp lí, khoa học, phù hợp với yêu cầu đổi mới việc dạy học lịch sử
hiện nay.
5
Góp phần đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học để
tìm ra biện pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả giảng dạy và giáo dục học sinh:
hình thành và phát triển một số phẩm chất và năng lực nói chung cho học sinh
trong quá trình dạy học như phẩm chất nhân ái và khoan dung, làm chủ bản
thân, thực hiện nghĩa vụ học sinh. Cũng như năng lực tự học, năng lực sáng tạo,
năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực
sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông.
Trang bị cho học sinh những hiểu biết cần thiết, cơ bản về TT, ĐĐ, PC HCM;
trên cơ sở đó giúp học sinh có được nhận thức, thái độ và hành vi đúng đắn theo
tấm gương tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
Phát triển kĩ năng thực hành, kĩ năng phát hiện và ứng xử tích cực trong việc
học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh;
Góp phần giáo dục cho học sinh trở thành người công dân tốt, biết sống và
làm việc theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và có trách nhiệm đối với gia
đình, với đất nước
Kết quả này giúp tôi và đồng nghiệp vận dụng trong quá trình dạy học
thực tiễn, đề tài cũng là tài liệu tham khảo hữu ích cho HS, GV trong quá trình
dạy và học.