C NG HÒA XÃ H I CH NGHĨA VI T NAMỘ Ộ Ủ Ệ
Đc l p - T do - H nh phúcộ ậ ự ạ
SÁNG KI N KINH NGHI MẾ Ệ
Giúp h c sinh l p 4 gi i các bài toánọ ớ ả
đi n hình b ng ph ng pháp s đ đo nể ằ ươ ơ ồ ạ
th ngẳ
 
Qu ng Bình, tháng 10 năm 2016ả
C NG HÒA XÃ H I CH NGHĨA VI T NAMỘ Ộ Ủ Ệ
Đc l p - T do - H nh phúcộ ậ ự ạ
SÁNG KI N KINH NGHI MẾ Ệ
Giúp h c sinh l p 4 gi i các bài toán đi nọ ớ ả ể
hình b ng ph ng pháp s đ đo nằ ươ ơ ồ ạ
th ngẳ
 
Họ và tên: Lê Thị Biên Thùy
Ch c v : Giáo viênứ ụ
Đn v công tác: Tr ng TH Thanh Th yơ ị ườ ủ
Huy n L Th yệệủ
Qu ng Bình, tháng 10 năm 2016ả
Sáng ki n kinh nghi mế ệ : Giúp h c sinh l p 4ọ ớ gi i cácả
bài toán đi n hình b ng ph ng pháp s đ đo n th ngể ằ ươ ơ ồ ạ ẳ
I. PH N M ĐUẦ Ở Ầ
1.1. Lí do ch n đ tài nghiên c uọ ề ứ :
Môn toán ti u h c r t quan tr ng v i các em h c sinh. Nóở ể ọ ấ ọ ớ ọ
không ch giúp h c sinh bi t cách t h c mà còn phát tri n ngôn ngỉ ọ ế ự ọ ể ữ
(nói, vi t) đ di n đt chính xác, ng n g n và đy đ các thông tin, đế ể ể ạ ắ ọ ầ ủ ể
giao ti p khi c n thi t…mà còn giúp các em ho t đng đ phát tri nế ầ ế ạ ộ ể ể
năng l c c a mình. ự ủ Toán h c giúp b i d ng t duy lô gích, b i d ngọ ồ ưỡ ư ồ ưỡ
và phát sinh ph ng pháp suy lu n, phát tri n trí thông minh, t suy lôươ ậ ể ư
gích sáng t o, tính chính xác, kiên trì, trung th c. ạ ự
Vi c gi i toán đi n hình b ng ph ng pháp dùng c s đo nệ ả ể ằ ươ ơ ở ạ
th ng là r t quan tr ng vì ẳ ấ ọ “S đ đo n th ng”ơ ồ ạ ẳ là m t ph ng ti nộ ươ ệ
tr c quan đc s d ng trong vi c gi ng d y, gi i toán ngay t l p 1ự ượ ử ụ ệ ả ạ ả ừ ớ
b i nó đáp ng đc nhu c u tăng d n m c đ tr u t ng trong vi cở ứ ượ ầ ầ ứ ộ ừ ượ ệ
cung c p các ki n th c toán h c c b n cho h c sinh. ấ ế ứ ọ ơ ả ọ
Ph ng ti n tr c quan thì có nhi u nh ng qua th c t gi ng d yươ ệ ự ề ư ự ế ả ạ
tôi nh n th y s đ đo n th ng là ph ng ti n c n thi t, quan tr ngậ ấ ơ ồ ạ ẳ ươ ệ ầ ế ọ
và h t s c h u hi u trong vi c d y gi i toán (M t k năng c n thi tế ứ ữ ệ ệ ạ ả ộ ỹ ầ ế
nh t) b c ti u h c nói chung và các l p cu i c p nói riêng. Trongấ ở ậ ể ọ ở ớ ố ấ
ch ng trình môn toán ti u h c thì ch ng trình môn Toán l p 4 làươ ở ể ọ ươ ớ
tr ng tâm, bao g m các d ng toán đi n hình nh bài toán “ọ ồ ạ ể ư tìm s trungố
bình c ngộ”, “tìm hai s khi bi t t ng và hi u c a hai s đóố ế ổ ệ ủ ố ”, “tìm hai
s khi bi t t ng và t c a hai s đóố ế ổ ỉ ủ ố ”, “tìm hai s khi bi t hi u và t c aố ế ệ ỉ ủ
hai s đóố”. Vi c giúp h c sinh phân tích bài toán, tóm t t r i tìm cáchệ ọ ắ ồ
gi i bài toán d a vào tóm t t là v n đ không đn gi n, r t khó khăn vìả ự ắ ấ ề ơ ả ấ
các em th ng hay l n l n gi a các d ng toán đi n hình. Trong ph mườ ẫ ộ ữ ạ ể ạ
vi đ tài này tôi xin đ c p đn v n đ “ề ề ậ ế ấ ề Giúp h c sinh l p 4ọ ớ gi i cácả
bài toán đi n hình b ng ph ng pháp s đ đo n th ngể ằ ươ ơ ồ ạ ẳ ”.
1.2. Đi m m i c a vi c th c hi n sáng ki n: ể ớ ủ ệ ự ệ ế
Đ tài này cũng đã có nhi u tác gi nghiên c u, áp d ng cho tr ngề ề ả ứ ụ ườ
h c c a h . T th c ti n d y h c ti u h c nói chung và th c ti n d yọ ủ ọ ừ ự ễ ạ ọ ể ọ ự ễ ạ
h c tr ng c a tôi nói riêng, ph m vi đ tài c a tôi có đi m m i sau:ọ ở ườ ủ ạ ề ủ ể ớ
Tôi đã thu th p, t p h p x lí thông tin, tìm ra nh ng gi i pháp c nậ ậ ợ ử ữ ả ầ
thi t đ hoàn thi n d n ph ng pháp d y h c toán l p 4 nói chung vàế ể ệ ầ ươ ạ ọ ớ
gi i các bài toán đi n hình nói riêng, giúp cho các em h c sinh kh i 4ả ể ọ ố
tr ng tôi yêu thích h c toán h n và các em h c ti n b r t rõ r t. ườ ọ ơ ọ ế ộ ấ ệ
1.3. Ph m vi tri n khai th c hi nạ ể ự ệ :
V i sáng ki n “ ớ ế Giúp h c sinh l p 4ọ ớ gi i các bài toán đi n hìnhả ể
b ng ph ng pháp s đ đo n th ngằ ươ ơ ồ ạ ẳ ”, tôi đã tri n khai và th c hi nể ự ệ
trong toàn th h c sinh kh i 4 c a tr ng tôi.ể ọ ố ủ ườ
II. PH N N I DUNG: Ầ Ộ
2.1. Th c tr ng c a n i dung c n gi i quy t: ự ạ ủ ộ ầ ả ế
Qua nhi u năm công tác, b n thân tôi đc nhà tr ng phân côngề ả ượ ườ
ch nhi m và gi ng d y nhi u kh i l p. Khi d y h c các môn h c nóiủ ệ ả ạ ề ố ớ ạ ọ ọ
chung và môn toán nói riêng, c th là các d ng toán đi n hình l p 4,ụ ể ạ ể ở ớ
tôi nh n th y nh ng thu n l i và khó khăn th ng g p nh sau:ậ ấ ữ ậ ợ ườ ặ ư
a. Thu n l i:ậ ợ
- B n thân nhi u năm tr c ti p gi ng d y b c ti u h c nên kinhả ề ự ế ả ạ ở ậ ể ọ
nghi m th c t tích lũy đc t ng đi nhi u.ệ ự ế ượ ươ ố ề
- H i đng s ph m tr ng nhi u đng chí có kinh nghi m, nhi u nămộ ồ ư ạ ườ ề ồ ệ ề
gi ng d y l i luôn có quy t tâm nh t quán trong đi m i ph ng phápả ạ ạ ế ấ ổ ớ ươ
nên b n thân h c h i và rút kinh nghi m đc nhi u v n đ h u ích.ả ọ ỏ ệ ượ ề ấ ề ữ
- Đc chi b , ban giám hi u nhà tr ng, lãnh đo đa ph ng, phượ ộ ệ ườ ạ ị ươ ụ
huynh h c sinh... quan tâm giúp đ khích l .ọ ỡ ệ
- H c sinh ph n l n chăm ngoan và r t ch u khó, l i ti p c n khá nhanhọ ầ ớ ấ ị ạ ế ậ
v i ph ng pháp m i nên vi c th nghi m đ tài luôn nh n đc sớ ươ ớ ệ ử ệ ề ậ ượ ự
ng h t phía các em.ủ ộ ừ
- C s v t ch t c a nhà tr ng đm b o, đáp ng đy đ các ph ngơ ở ậ ấ ủ ườ ả ả ứ ầ ủ ươ
ti n ph c v d y h c. ệ ụ ụ ạ ọ
b. Khó khăn:
- Năng l c và thói quen nghiên c u c a b n thân còn nhi u h n ch nênự ứ ủ ả ề ạ ế
cho dù đã r t c g ng, k t qu thu đc v n ch a đáp ng đc yêuấ ố ắ ế ả ượ ẫ ư ứ ượ
c u đ ra.ầ ề
- Tài li u tham kh o thi u, th i gian và đi u ki n nghiên c u h n h pệ ả ế ờ ề ệ ứ ạ ẹ
nh h ng khá nhi u đn vi c s d ng các gi i pháp m i.ả ưở ề ế ệ ử ụ ả ớ
- M t b ph n h c sinh chây l i trong h c t p, gia đình l i khôngộ ộ ậ ọ ườ ọ ậ ạ
quan tâm nên vi c t h c c a các em cho dù đã đc giáo viên h ngệ ự ọ ủ ượ ướ
d n r t kĩ nh ng ch a th đáp ng đc yêu c u đ ra.ẫ ấ ư ư ể ứ ượ ầ ề
- Đi t ng h c sinh trong m i l p không đng đu, nhi u em quáố ượ ọ ỗ ớ ồ ề ề
y u. Vi c chú ý đi t ng đã nh h ng nhi u đn quá trình nghiênế ệ ố ượ ả ưở ề ế
c u. ứNh ng h n ch c a h c sinh khi h c các d ng toán đi n hình là:ữ ạ ế ủ ọ ọ ạ ể
H c sinh ch a xác đnh đc m i quan h gi a các d ki n, nh nọ ư ị ượ ố ệ ữ ự ệ ậ
d ng toán còn m h . T đó v n d ng quy t c, công th c còn l n l n,ạ ơ ồ ừ ậ ụ ắ ứ ẫ ộ
vi c tóm t t đ toán, cũng nh cách trình bày ch a lôgic, các em cònệ ắ ề ư ư
lúng túng trong vi c phân tích t ng h p đt l i gi i cho t ng phép tính.ệ ổ ợ ặ ờ ả ừ
Các em ch bi t tính ch ch a bi t chuy n hình th c câu h i sang câuỉ ế ứ ư ế ể ứ ỏ
tr l i mang tính kh ng đnh, ch bi t gi i ch ch a bi t th l i k tả ờ ẳ ị ỉ ế ả ứ ư ế ử ạ ế
qu . Hay t b ng lòng v i k t qu làm đc, ch a ch u khó tìm cáchả ự ằ ớ ế ả ượ ư ị
gi i hay và g n h n.ả ọ ơ
c. Nguyên nhân:
- Giáo viên th ng gi ng d y theo n i dung sách giáo khoa mà khôngườ ả ạ ộ
gi i thích rõ cho h c sinh v ý nghĩa c a t ng d ng toán đi n hìnhả ọ ề ủ ừ ạ ể
trong các bài t p c th . ậ ụ ể
- Nhi u em ch a xác đnh đc d ng toán nh ng l i v n d ng m tề ư ị ượ ạ ư ạ ậ ụ ộ
cách r p khuôn, máy móc các bài toán m u mà không hi u đc th cậ ẫ ể ượ ự
ch t c a v n đ c n gi i quy t nên khi làm bài thì các em l i lúngấ ủ ấ ề ầ ả ế ạ
túng.
B n thân tôi là m t giáo viên nhi u năm d y ti u h c, tôi nghĩ c nả ộ ề ạ ể ọ ầ
ph i có m t s bi n pháp c th giúp h c sinh n m, hi u và gi i đcả ộ ố ệ ụ ể ọ ắ ể ả ượ
các bài toán đi n hình m t cách ch c ch n h n. ể ộ ắ ắ ơ
Đ giúp h c sinh có k năng gi i toán nói chung và k năng gi iể ọ ỹ ả ỹ ả
b ng ph ng pháp dùng s đ đo n th ng nói riêng, tôi đã giúp choằ ươ ơ ồ ạ ẳ
h c sinh n m m t s b c c b n sau đây: ọ ắ ộ ố ướ ơ ả
2.2. Các b c c b n đ “ướ ơ ả ể Giúp h c sinh l p 4ọ ớ gi i các bài toánả
đi n hình b ng ph ng pháp s đ đo n th ng”: ể ằ ươ ơ ồ ạ ẳ
B c 1: Tìm hi u đ bàiướ ể ề
Sau khi phân tích đ toán, suy nghĩ v ý nghĩa bài toán, n i dungề ề ộ
bài toán đc bi t chú ý đn câu h i c a bài toán. ặ ệ ế ỏ ủ
B c 2: L p lu n đ v s đ ướ ậ ậ ể ẽ ơ ồ
Sau khi phân tích đ, ta c n ph i thi t l p đc m i quan h vàề ầ ả ế ậ ượ ố ệ
ph thu c gi a các đi l ng cho trong bài toán đó. Mu n làm vi c nàyụ ộ ữ ạ ượ ố ệ
ta th ng dùng s đ đo n th ng thay cho các s (s đã cho, s ph iườ ơ ồ ạ ẳ ố ố ố ả
tìm trong bài toán) đ minh ho các quan h đó. ể ạ ệ
Khi v s đ ph i ch n đ dài các đo n th ng và s p x p cácẽ ơ ồ ả ọ ộ ạ ẳ ắ ế
đo n th ng đó m t cách thích h p đ có th d dàng th y đc m iạ ẳ ộ ợ ể ể ễ ấ ượ ố
quan h ph thu c gi a các đi l ng, t o ra m t hình nh c th giúpệ ụ ộ ữ ạ ượ ạ ộ ả ụ ể
ta suy nghĩ tìm tòi cách gi i m t bài toán. ả ộ
Có th nói đây là m t b c quan tr ng vì đ toán đc làm sángể ộ ướ ọ ề ượ
t : m i quan h gi a các đi l ng trong bài toán đc nêu b t cácỏ ố ệ ữ ạ ượ ượ ậ
y u t không c n thi t đc l c b . ế ố ầ ế ượ ượ ỏ
Đ có th th c hi n nh ng bài toán b ng s đ đo n th ng thìể ể ự ệ ữ ằ ơ ồ ạ ẳ
n m đc cách bi u th các phép tính (c ng, tr , nhân, chia) các m iắ ượ ể ị ộ ừ ố