Sâu đục trái Sầu riêng Conogethes
punctiferalis
Sâu đục trái Conogethes punctiferalis
Họ: Pyralidae- Bộ: Lepidoptera
TÌNH HÌNH GÂY HẠI TẠI ĐBSCL
Hiện diện trên 100% vườn Sầu Riêng đã được điều tra tại Tiền
Giang và 64% tại Bến Tre, quan trọng tại Cần Thơ.
ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI
Trứng hình bầu dục, dài khoảng
2-2,5 mm. Trứng mới nở có mầu trắng sữa sau đó trở nên vàng nhạt.
Ấu trùng phát triển đầy đủ dài khoảng 22 mm, đầu nâu, thân mình
sâu có mầu trắng ửng hồng, hai đốt ngực (trước và giữa) và hai đốt
thân ở cuối đuôi thường có mầu trắng hơi hồng, các đốt còn lại có
mầu hồng.
Trong mỗi đốt ở sống lưng cơ thể có 4 đốm nâu nhạt, 2 đốm trên to,
hai đốm dưới dài và hẹp, trên mỗi đốm đều có lông cứng nhỏ, mỗi
đốt cơ thể cũng có một đốm nhỏ mầu nâu ở bên hông cơ thể, kế bên
khí khổng mầu đen. Cả phần mặt bụng của cơ thể cũng có những
đốm nâu nhạt với lông nhỏ.
Thành trùng hoạt động chủ yếu vào lúc ban đêm, chiều dài sải cánh:
2,5 mm, chiều dài thân: 12mm. Toàn thân và cánh mầu vàng, trên
cánh có nhiều chấm đen. Nhộng lúc đầu mầu vàng hơi nâu, dần dần
chuyển sang mầu nâu khi sắp vũ hóa, dài khoảng 13mm, chiều
ngang 4mm. Kích thước thành trùng (ấu trùng, nhộng) và số lượng
chấm đen cũng như cách phân bố của chấm đen trên cánh tùy thuộc
vào thức ăn và các cây ký chủ. Thường C. puctiferalis có kích thước
lớn nhất khi gây hại trên Ổi và nhỏ nhất khi gây hại trên Mãng Cầu
Xiêm.
ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC VÀ GÂY HẠI
Loại này cũng được ghi nhận
gây hại trên Nhãn, Ổi, Chôm Chôm và cả trên Mãng Cầu Xiêm.
Trên Sầu Riêng, thành trùng đẻ trứng trên các vỏ trái non. Âú trùng
nở ra thường chọn nơi gần cuống trái để đục vào bên trong trái. Đầu
tiên sâu tấn công võ trái Sầu Riêng, sau đó khi tuổi lớn, sâu tiếp tục
đục vào phía trong trái
Sâu thường hóa nhộng ngay trên đường đục, gần bề mặt của vỏ trái
hoặc sâu chui ra ngoài, nhã tơ, kết lá và phân thành kén rồi hóa
nhộng trong kén ngay giữa các gai của trái, giai đoạn nhộng: 8-12
ngày.
Sâu thường đục trái ngay từ khi trái còn nhỏ, vào giai đoạn này nếu
bị gây hại, trái sẽ bị biến dạng và bị rụng sau đó, nếu tấn công vào
giai đoạn trái đã phát triển thì sẽ làm mất phẩm chất của trái.
Bên cạnh đó, khi bị sâu gây hại, trái thường bị các loại nấm bệnh
tấn công làm thối trái. Triệu chứng để nhận diện là từng đám phân
mầu nâu đậm do sâu thải ra bên ngoài lổ đục.
Thường trái chùm bị gây hại nhiều hơn trên trái đơn.
BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ
Hàng tuần theo dõi diển biến mật số sâu và thiên địch của sâu (quan
sát 10% cây trong vườn, 5 trái/cây và % trái bị đục).
Phát huy vai trò của thiên địch trong tự nhiên như các loại bọ xít ăn
mồi, nhện và Kiến Vàng Oecophylla smaragdina.
Tỉa bỏ trái bị nhiễm trong chùm trái non, trong chùm trái chưa bị
nhiễm nên sử dụng miếng giấy cứng hoặc miếng cây để chêm giữa
các trái để hạn chế sự gây hại .
Chỉ sử dụng thuốc trừ sâu khi 10% số trái quan sát bị nhiễm sâu. Tại
ĐBCL, các loại thuốc đã được sử dụng và tỏ ra có hiệu quả đối với
sâu đục trái gồm có Sumi-Alpha 5ND; Decis 2,5ND, Sevin.
Thuốc có hiệu quả cao đối với sâu tuổi nhỏ, khi chưa đục sâu vào
trong trái. Tuy nhiên do sâu có thể tấn công các giai đoạn phát triển
khác nhau của trái nên nông dân vùng đồng bằng Cửu Long phải
phun thuốc định kỳ nửa tháng 1 lần. Nhìn chung về phương hướng
lâu dài, nhằm hạn chế việc sử dụng thuốc định kỳ ảnh hưởng đến
môi trường và sức khoẻ con người, việc nghiên cứu trồng cây thấp
để dễ chăm sóc thì biện pháp bao trái sẽ là một biện pháp rất tốt,
không những ngừa được sâu đục trái C. punctiferalis mà cả nhiều
loại côn trùng khác gây hại trên trái nữa.