SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Tên đề tài:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT
LƯỢNG "RÈN CHỮ" Ở LỚP 1
Người thực hiện : Nguyễn Thị Bích.
Trường: Tiểu học Cát Linh - Đống Đa - Hà Nội
Hà Nội 2003 – 2004
I. Lý do chọn đề tài
Học sinh lớp 1 năm đầu tiên bước vào trường tiểu học, điều gì đối với các em cũng
mới lạ. Thầy cô giáo là những người dạy các em biết đọc biết viết.
Tập viết là một phân môn có tầm quan trọng đặc biệt ở tiểu học, nhất là đối với lớp
1. Học vần, tập đọc giúp cho học sinh đọc thông viết thạo. Viết đúng, đẹp, nhanh,
rõ ràng học sinh có điều kiện ghi chép bài học của tất cả các môn học tốt hơn.
Ngoài ra tập viết còn góp phần quan trọng vào việc rèn luyện cho học sinh những
phẩm chất đạo đức tốt như : Tính cẩn thận, bền bỉ, tinh thần kỷ luật và óc thẩm mỹ
bởi người xưa nói : "Nét chữ, nết người". Chữ đẹp còn luyện cho các em lòng tự
trọng đối với mình cũng như đối với thầy cô và bạn bè đọc bài vở của mình. Chính
vì vậy tôi đã đưa ra một số biện pháp nâng cao chất lượng rèn chữ cho học sinh.
II. Cơ sở thực tiễn để chọn đề tài
Học theo lời dạy của Bác Hồ: "Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm
trồng người", "Nét chữ, nết người".
Nếu ở lớp 1 mà không rèn được chữ đẹp thì lên lớp trên lại càng khó có thể rèn các
em viết chữ đẹp được. Các em lớp 1 cũng như những cây non, muốn trở thành các
cây vững chắc sau này thì phải được uốn nắn kịp thời ngay từ những buổi đầu cầm
bút. Tập viết trong nhà trường ít nhất cũng ngang bằng với các môn học khác. Có
như vậy phụ huynh mới quan tâm, tạo điều kiện cho con rèn nét chữ đẹp.
III. Biện pháp tiến hành
1. Việc đầu tiên cơ sở vật chất như
- Bàn ghế phải vừa tầm với độ tuổi lớp 1 (cả ở trường và gia đình). Góc học tập,
lớp học phải có đủ ánh sáng.
- Rèn cho các em có tư thế ngồi học thoải mái, tránh gò bó. Khoảng cách từ mắt
đến tầm 25cm - 30cm, cầm bút bằng 3 ngón tay.
- Khi viết mẫu trên bảng lớp, tôi thường viết chậm để học sinh 100% được nhìn
thấy tay cô viết từng nét chữ.
- Thường xuyên cho học sinh chơi trò chơi thư giãn giữa giờ để các em đỡ mỏi và
gây hứng thú, tạo không khí cho giờ học sôi nổi.
- Phân công những em viết đẹp ngồi cạnh em viết chưa đẹp để giúp đỡ nhau, xây
dựng đôi bạn cùng tiến.
- Chấm chữa liên tục, viết cẩn thận trong từng lời phê cho mỗi bài của từng học
sinh. Có như vậy tôi mới nắm được ngay những lỗi sai trong mỗi bài viết của các
em, đặc biệt giai đoạn đầu của lớp 1.
- Hàng tuần, hàng tháng có tổng kết khen thưởng kịp thời những em viết có tiến
bộ. Những em chậm tiến, tôi mời phụ huynh đến trao đổi, cùng phụ huynh kèm cặp
các em. Ngoài ra tôi dành thời gian viết bài mẫu, uốn nắn những lỗi mà em mắc
phải.
Luyện học sinh tập viết trên bảng lớp bảng con cũng là phương tiện hữu hiệu để
học sinh luyện tập kỹ năng viết chữ trước khi viết vào vở.
- Yêu cầu bảng của các em phải cùng 1 loại thống nhất dòng kẻ ô để viết được
thuận lợi nên sử dụng cả hai mặt.
- Khi hướng dẫn học sinh viết vào bảng tôi cũng kẻ bảng như bảng mẫu của học
sinh để các em nhìn vào đó viết theo được dễ dàng.
Mỗi bài viết tôi chỉ chọn những con chữ có nét viết khó mà học sinh hay viết sai để
các em luyện viết bảng.
Ví dụ : Luyện cho học sinh viết bảng chữ "bé" và chữ "ve". Viết chữ "bé" cần lưu
ý phần nét vòng ở cuối nét móc chữ b nối liền sang chữ e. Chữ "ve" cũng cần
hướng dẫn tỉ mỉ cho học sinh hiểu nét vòng ở phía bên phải chữ v nối liền với chữ
cái e ...
2. Rèn học sinh viết vở
Năm học 2002 - 2003 thực hiện chương trình thay sách giáo khoa phân môn tập
viết đã được quay về kiểu chữ truyền thống, những nét chữ mềm mại duyên dáng
từ xưa đến nay các cụ để lại nét chữ nết người. Việc rèn chữ viết của học sinh
trong nhà trường vô cùng quan trọng, để giúp cho học sinh viết đúng cỡ chữ, viết
đẹp thì không thể coi thường phần viết nét chữ cơ bản, đó là những nét chữ sau :
nét ngang nét cong hở phải
nét sổ nét cong hở trái
nét xiên trái nét cong kín
nét xiên phải nét khuyết trên
nét móc xuôi nét khuyết dưới
nét móc ngược nét thắt
nét móc hai đầu
Với 13 nét cơ bản này tôi yêu cầu học sinh học thuộc và viết chính xác. Từ những
nét cơ bản này học sinh viết sang các con chữ rất dễ dàng.
Giai đoạn viết bút chì : với việc thay sách mới đã chú trọng phần viết hơn nên ngày
nào sau tiết Tiếng Việt học sinh cũng được viết thực hành ngay âm, tiếng, từ vừa
học, nhằm khắc sâu kiến thức về đọc và viết luôn. Vở viết năm nay có nhiều cải
tiến là : học sinh được làm quen ngay với vở kẻ ô ly thuận tiện cho việc rèn chữ ở
nhà. Trong việc viết chữ của học sinh năm nay việc cần phải quan tâm nữa là cỡ
chữ vì năm nay các cỡ chữ h, k, l, b, g, y là thay đổi cỡ chữ cao 5 ly hoặc kéo
xuống 5 ly, cỡ chữ nhỏ thì cao 2 ly rưỡi. Chính vì vậy giáo viên phải hướng dẫn
cho học sinh biết đến đường kẻ ly chính xác, có thói quen và ước lượng 1/2 ly.
Ngoài vở tập viết ra tôi còn yêu cầu phụ huynh học sinh mua đồ dùng học tập cho
học sinh đầy đủ, lúc nào trong hộp bút cũng có 2 bút chì loại tốt vót sẵn không vót
nhọn hoặc quá tù. Nếu nhọn quá dẫn đến nét chữ mảnh, đôi khi còn chọc thủng cả
giấy. Ngược lại nếu đầu nét bút chì quá tù nét chữ sẽ to quá, nét chữ sẽ rất xấu.
Ngoài các tiết tập viết quy định trong một tuần của chương trình, hàng ngày sau
mỗi bài học vần, tôi vẫn dành thời gian viết mẫu những chữ cho các em. Có như
vậy chữ viết của những em còn yếu mới có điều kiện vươn lên cùng với những em
học khá hơn.
Tôi đã hướng dẫn học sinh sử dụng bút trong khi viết như sau :
- Cầm bút xuôi theo chiều ngồi, góc đọp bút đặt so với mặt giấy khoảng 45 độ
tránh cầm dựng đứng hoặc úp tay quá.
- Đưa bút từ trái sang phải, từ trên xuống dưới. Các nét đưa lên hoặc đưa sang
ngang phải thật nhẹ không ấn mạnh đầu bút chì vào giấy.
- Sau khi viết học sinh cần tự mình nhận xét nét nào được, nét nào hỏng để rút kinh
nghiệm, tránh vấp phải sai sót tương tự ở lần sau.
3. Giai đoạn viết bút mực
Đặc biệt giai đoạn này học sinh được làm quen với chữ viết 1 ly nên việc rèn chữ
lại gặp nhiều khó khăn.
Tôi yêu cầu phụ huynh sắm hai bút mực cho học sinh. Chọn ngòi bút nét trơn, vừa
phải. Thống nhất một loại mực cho cả lớp.
- Vở viết ở giai đoạn này lại hết sức quan trọng. Vở phải đều ly và tránh bị
nhoè. Gồm hai loại vở : vở viết chữ hai ly và vở viết chữ một ly.
- Để khắc phục nhược điểm khi học lên các lớp trên chữ các em thường hẹp và xấu
hơn. Khi dạy chữ một ly tôi yêu cầu các em viết thoáng nét viết ngang hơn để chữ
không bị ríu hoặc bị roãng quá.
- Hàng tuần, hàng tháng tôi cho các em viết bài "Thi viết chữ đẹp" để các em phấn
đấu dành điểm tốt. Mỗi điểm 10 tôi lại phát một phiếu "Bông hoa điểm 10". Cứ 5
điểm mười trở lên cô sẽ thưởng 1 quyển vở hoặc 10 cái nhãn vở ... để động viên
các em kịp thời.
- Chữ đẹp không chỉ viết ở vở tập viết mà còn phải biết tự rèn luyện viết đẹp trong
tất cả các môn học khác nữa.
Mỗi bài viết sạch đẹp vở bất cứ môn nào, điểm cao tôi đều tuyên dương trước lớp
để khơi dậy các em ý thức phấn đấu.
- Cá nhân thi đua, từng tổ thi đua, cả lớp thi đua và đã nhiều em chữ đẹp hơn, rõ
ràng rồi thích viết hơn, chăm chỉ hơn.
Bên cạnh việc rèn chữ việc giữ vở sạch cũng rất cần thiết và tiến hành song song vì
khi nhìn vào quyển vở sạch các em cũng thấy mình cần phải viết đẹp.
Tôi đề ra : Vở bẩn, quăn mép cô sẽ không chấm điểm và cô sẽ gửi về cho cha mẹ
và xin chữ ký.
