Stress học đường
Chỉ một thời gian không phải
là dài trước đây, trẻ em vẫn có
được cho mình những khoảng
thời gian và không gian riêng
sau những giờ học trên lớp, thả
sức cho tâm hồn và trí tưởng
tượng bay bổng. Nhưng khi xã
hội ngày càng hiện đại, phát
triển thì những khoảng trống
ấy lại càng mất dần, nhất là ở
các đô thị hiện đại.
Trẻ em bây giờ chủ yếu chỉ tập
trung vào học tập và được đặt trên vai những gánh nặng
trách nhiệm tương lai từ nhỏ. Sự trưởng thành của một đứa
trẻ cần có một thời gian dài và đòi hỏi sự tương tác của
nhiều yếu tố, song một thực trạng dễ nhận thấy hiện nay là
ngày càng có nhiều em sớm đánh mất đi sự hồn nhiên,
trong sáng của tuổi thơ. Thay vào đó là những cạnh tranh
không mệt mỏi trong học tập và những áp lực tâm lý nặng
nề. Dần dần, xã hội chứng kiến một hiện trạng ngày càng
phổ biến: Stress ở lứa tuổi học đường.
Stress là một phản ứng sinh học không đặc hiệu của cơ thể
trước những tình huống căng thẳng. Biểu hiện thông
thường của stress là tâm lý dễ tổn thương, dễ xúc động, khó
làm chủ bản thân, có xu hướng trầm trọng hóa các khó
khăn và đánh giá thấp bản thân. Nhưng khi những tình
trạng này lặp đi lặp lại trong một thời gian dài thì stress dễ
trở thành một loại bệnh lý, vượt quá sức kiểm soát của đối
tượng, gây ra các rối loạn cơ thể, tâm thần và ứng xử.
Phương pháp điều trị stress hiện nay chủ yếu vẫn là bằng
liệu pháp tâm lý, ngoài ra người bệnh còn có thể được chỉ
định dùng một số loại thuốc đặc trị theo hướng dẫn của bác
sĩ để hỗ trợ khi cần thiết. Những trẻ có nhân cách mạnh mẽ,
có ý chí và có sức chống đỡ thường có khả năng khỏi bệnh
nhanh hơn những trẻ yếu đuối và bi quan.
Đối tượng dễ bị stress là những học sinh đang trong giai
đọan thi cử căng thẳng, những học sinh các lớp cuối cấp,
đặc biệt là những trẻ sống ở thành phố, chịu đựng áp lực
học tập căng thẳng hoặc từ nhỏ đã được gia đình bảo bọc, ít
tự va chạm với những tình huống khó khăn trong đời sống.
Nhưng nhìn chung, có ba nguyên nhân chính dẫn đến tình
trạng stress ở lứa tuổi học đường:
Áp lực từ chương trình học căng thẳng: Ngày nay học
sinh không chỉ phải đối diện với số lượng bài vở quá tải từ
chương trình sách giáo khoa mà còn phải đối mặt với nhiều
kỳ kiểm tra, những kỳ thi diễn ra liên tục trong suốt quá
trình học của các em. Bên cạnh đó, phần lớn trẻ còn phải
gắng sức chạy theo những buổi học thêm ngoài giờ lên lớp
với mong muốn tích lũy thêm nhiều kiến thức cho bản thân.
Thái độ của cha mẹ gây stress cho học sinh: Tâm lý của
đa số phụ huynh là khuyến khích con cái lập thân bằng con
đường học vấn, vì vậy họ không tiếc tâm sức đầu tư cho
chuyện học của con. Nhưng chính những kỳ vọng đôi khi
quá mức của cha mẹ lại vô tình trở thành gánh nặng đối với
trẻ. Trẻ cảm thấy chuyện học không còn là hứng thú mà trở
thành áp lực và trước những yêu cầu ngày càng cao về bài
vở ở các cấp học khác nhau, trẻ dễ trở nên chán nản, đuối
sức, thậm chí tuyệt vọng, mất niềm tin vào bản thân.
Xu hướng phát triển của xã hội: Xã hội Việt Nam đang
tiến nhanh trên con đường hội nhập quốc tế rộng lớn với
nền tảng là nền kinh tế tri thức có trình độ chuyên môn hóa
ngày càng cao. Những công việc trong xã hội do đó đòi hỏi
nhiều hơn sự đầu tư về kiến thức và chất xám. Xu hướng
này ít nhiều có tác động đến tâm lý lựa chọn ngành nghề
của học sinh và định hướng ngành nghề của phụ huynh đối
với con em mình. Cùng với áp lực từ chương trình học và
gia đình thì ảnh hưởng từ phía xã hội cũng là một trong
những nguyên nhân gây ra tình trạng stress cho học sinh.
Để vượt qua những biến động và áp lực, trẻ rất cần sự quan
tâm, chăm sóc và chỉ dẫn từ phía gia đình, nhất là cha mẹ.
Dưới đây là một số biện pháp mà các bậc phụ huynh có thể
tham khảo đế giúp đỡ con em mình:
Tham gia các hoạt động rèn luyện thân thể: Việc tham
gia thường xuyên các trò chơi vận động hoặc tập thể dục
đều đặn sẽ giúp trẻ phát triển tốt về mặt thể chất, có sức
khỏe để học tập và các họat động hàng ngày trong đời sống.
Việc luyện tập cũng là cách thức có lợi nhất để thư giãn và
làm dịu những cơn căng thẳng.
Ăn uống điều độ: Mỗi ngày, bạn nên cho trẻ ăn uống điều
độ và đầy đủ chất dinh dưỡng. Tránh dùng quá nhiều chất
ngọt, nhiều đường, chất béo, vì những chất này có nguy cơ
gây ra nhiều loại bệnh cho trẻ, làm cơ thể giảm khả năng
đối phó với stress.
Dành cho trẻ khoảng thời gian nhất định trong ngày để
thư giãn: Sau những giờ học căng thẳng ở trường, bạn nên
khuyến khích trẻ chơi đùa với bạn bè hoặc tham gia các lớp
học năng khiếu (thể dục nhịp điệu, vẽ, âm nhạc…). Việc
cân bằng giữa việc chơi và học sẽ giúp trẻ phát triển cân
bằng về mặt tâm lý.
Tạo sự gần gũi giữa trẻ và gia đình: Dù cuộc sống hằng
ngày khá bận rộn, thời gian sinh hoạt giữa các thành viên
trong gia đình khác nhau nhưng bạn hãy cố gắng để tạo mối
liên hệ gắn bó giữa mỗi người. Bạn có thể tâm sự với trẻ về
những gì bé trải qua sau một ngày ở trường, cùng bé học
bài, cùng bé xem một chương trình truyền hình bé yêu
thích hoặc nấu cho con một bữa cơm ngon lành. Tất cả
