Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Năng lực tư duy sáng tạo của sinh viên sư phạm

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và Cách mạng công nghiệp 4.0, năng lực tư duy sáng tạo ngày càng trở nên thiết yếu đối với nguồn nhân lực chất lượng cao. Đặc biệt trong ngành Sư phạm, việc rèn luyện năng lực này cho sinh viên sư phạm – những người thầy tương lai – là cực kỳ quan trọng để họ có thể đổi mới phương pháp giảng dạy và ứng phó hiệu quả với thực tiễn giáo dục. Nghiên cứu này tập trung vào khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, nơi đang đối mặt với nhiều thách thức, nhằm khảo sát thực trạng năng lực tư duy sáng tạo của sinh viên sư phạm và đề xuất các biện pháp phát triển phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên tại địa phương.

Giảng viên và nhà nghiên cứu trong lĩnh vực tâm lý học, giáo dục học, đặc biệt là giáo dục đại học và đào tạo giáo viên; các nhà quản lý giáo dục; và sinh viên sư phạm quan tâm đến phát triển năng lực tư duy sáng tạo.

Luận án này hệ thống hóa cơ sở lý luận về năng lực tư duy sáng tạo, xác định thực trạng biểu hiện của năng lực này ở sinh viên sư phạm và đề xuất các biện pháp phát triển hiệu quả. Nghiên cứu làm rõ khái niệm, cấu trúc và các biểu hiện thành phần của năng lực tư duy sáng tạo, bao gồm khả năng quan sát phát hiện thuộc tính mới, phân tích mở rộng vấn đề, hình thành nhiều giả thuyết, suy luận logic và trực giác, cùng lập luận ngôn ngữ. Sử dụng phương pháp nghiên cứu đa dạng như trắc nghiệm TSD-Z, khảo sát bằng bảng hỏi, phỏng vấn và thực nghiệm, luận án đã thu thập dữ liệu từ sinh viên và giảng viên tại tám trường đại học khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Kết quả cho thấy sinh viên có ưu thế trong phân tích và suy luận logic nhưng còn hạn chế ở suy luận trực giác, quan sát sáng tạo và hình thành giả thuyết. Các yếu tố như kiến thức chuyên ngành, môi trường thực tập và phương pháp tổ chức học phần nghiệp vụ có ảnh hưởng tích cực. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất bốn biện pháp phát triển năng lực tư duy sáng tạo: nâng cao nhận thức, khuyến khích tự rèn luyện, đổi mới phương pháp dạy học, và tăng cường thực hành, thực tập, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên, đáp ứng yêu cầu của nền giáo dục hiện đại.