BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
Phạm Xuân Hưởng
SỰ GẮN KẾT VỚI CÔNG VIỆC CỦA GIẢNG VIÊN
CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TỰ CHỦ
Chuyên ngành: Tâm lý học chuyên ngành
Mã số: 9 31 04 01
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC
Hà Nội - 2025
Công trình được hoàn thành tại:
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. ĐỊNH THỊ HỒNG VÂN
TS. VŨ THỊ NGỌC TÚ
Phản biện 1: PGS.TS. Lê Thị Minh Loan, Trường Đại học Khoa học Xã hội
và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội
Phản biện 2: PGS.TS. Lã Thị Thu Thủy, Hội Tâm lý học Việt Nam
Phản biện 3: PGS.TS. Nguyễn Thị Huệ, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường họp tại
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội vào hồi … giờ … ngày … tháng… năm…
Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện:
Thư viện Quốc Gia, Hà Nội hoặc Thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Gắn kết với công việc (work engagement) là một trạng thái tâm lý tích cực, phản ánh mối liên hệ
sâu sắc giữa cá nhân và công việc mà họ đang đảm nhiệm. Trạng thái này được biểu hiện qua sự nhiệt
huyết, sự cống hiến và sự say mê công việc. Ba yếu tố này phản ánh chiều sâu trong nhận thức, cảm xúc
và hành vi nghề nghiệp. Không giống với sự hài lòng nhất thời hay sự tuân thủ có tính hình thức, gắn kết
với công việc là một chỉ báo tâm lý phản ánh động lực nội tại, sự tự chủ và tinh thần trách nhiệm nghề
nghiệp của người lao động.
Trong lĩnh vực sức khỏe nghề nghiệp, gắn kết với công việc được xem là yếu tố bảo vệ tâm lý, giúp
cá nhân duy trì trạng thái tích cực trong công việc, hạn chế kiệt sức nghề nghiệp (burnout), gia tăng năng
lượng tích cực (vigor) và cải thiện khả năng thích ứng với áp lực nghề. Người lao động có mức độ gắn kết
cao thường thể hiện sự chủ động, khả năng vượt khó và mức độ kiên trì cao hơn trong việc theo đuổi mục
tiêu công việc, từ đó góp phần nâng cao chất lượng đời sống nghề nghiệp và phòng ngừa các rối loạn liên
quan đến căng thẳng công việc, sự suy kiệt tinh thần và thể trạng dẫn đến nghỉ việc.
Về phía tổ chức, nhiều nghiên cứu đã khẳng định rằng gắn kết với công việc là một trong những
yếu tố dự báo quan trọng đối với hiệu suất, sự đổi mới sáng tạo, tinh thần hợp tác và cam kết lâu dài.
Trong môi trường giáo dục đại học, gắn kết với công việc của giảng viên không chỉ liên quan đến kết quả
giảng dạy hay nghiên cứu, mà còn góp phần định hình văn hóa học thuật tích cực, thúc đẩy phát triển
chương trình và chất lượng đào tạo. Một đội ngũ gắn kết có sự gắn kết với công việc là nền tảng cho sự
ổn định và phát triển bền vững của cơ sở giáo dục.
Tại Việt Nam, những năm gần đây, cơ chế tự chủ đại học đang được triển khai mạnh mẽ, tạo ra
những thay đổi sâu sắc trong cách thức tổ chức và vận hành nhà trường. Các trường đại học công lập khi
chuyển sang mô hình tự chủ toàn diện sẽ được quyền tự quyết về tổ chức, nhân sự, tài chính và học thuật.
Sự tự chủ mang lại nhiều cơ hội phát triển nhưng đồng thời cũng tạo ra những áp lực đặc thù: áp lực về tài
chính, cạnh tranh về chất lượng đào tạo, và yêu cầu khẳng định uy tín – thương hiệu học thuật trong nước
và quốc tế. Trong bối cảnh đó, nhà trường rất cần đội ngũ giảng viên vừa giỏi chuyên môn vừa có sự gắn
kết với công việc để duy trì động lực làm việc, năng lực thích ứng và tinh thần hợp tác trong môi trường
năng động và nhiều áp lực. Sự gắn kết đóng vai trò như một “chất kết dính” giúp giảng viên không chỉ
hoàn thành nhiệm vụ, mà còn sẵn sàng đổi mới phương pháp giảng dạy, chủ động trong nghiên cứu, tham
gia xây dựng chính sách và đồng hành cùng chiến lược phát triển của nhà trường. Giảng viên có sự gắn
kết cao thường có xu hướng đồng cảm với sứ mệnh tổ chức, cảm nhận rõ ý nghĩa nghề nghiệp và bền bỉ
trong công việc. Chính vì vậy, đầu tư vào việc nuôi dưỡng và nâng cao sự gắn kết nghề nghiệp cho đội
ngũ giảng viên là một yêu cầu cấp thiết đối với các trường đại học tự chủ hiện nay.
Mặc dù nghiên cứu về sự gắn kết với công việc của giảng viên ở trường đại học là một chủ đề hay,
có ý nghĩa về cả phương diện lý luận lẫn thực tiễn, tuy nhiên tại Việt Nam, các nghiên cứu chuyên sâu về
gắn kết với công việc của giảng viên vẫn còn khá hạn chế. Phần lớn công trình hiện nay tập trung vào
khái niệm gắn kết với tổ chức hoặc đo lường sự hài lòng nghề nghiệp nói chung. Những nghiên cứu định
lượng có hệ thống, dựa trên lý thuyết tâm lý hiện đại như Mô hình Yêu cầu – Nguồn lực công việc (JD-
R), Thuyết Tự quyết (SDT), Lý thuyết Vốn Tâm lý (PsyCap) vẫn còn ít, đặc biệt là trong bối cảnh các
trường đại học tự chủ – nơi đang cần những bằng chứng thực tiễn để xây dựng chính sách quản lý, đào
tạo và phát triển nhân sự phù hợp.
Từ những lý do trên, có thể thấy việc nghiên cứu sự gắn kết với công việc của giảng viên trong bối
cảnh tự chủ đại học là vấn đề có tính cấp thiết cả về mặt lý luận và thực tiễn. Đây chính là lý do để tác giả
lựa chọn đề tài: “Sự gắn kết với công việc của giảng viên các trường đại học tự chủ” để nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng sự gắn kết với công việc
của giảng viên ở các trường đại học tự chủ cùng các yếu tố ảnh hưởng đến sự gắn kết với công việc, luận
án đề xuất các biện pháp nâng cao sự gắn kết với công việc của giảng viên ở các trường đại học tự chủ.
2
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Mức độ, biểu hiện, các yếu tố ảnh hưởng đến sự gắn kết với công việc của giảng viên trong các
trường đại học thực hiện cơ chế tự chủ toàn diện.
3.2 Khách thể nghiên cứu
Giảng viên cơ hữu đang giảng dạy và công tác tại các trường đại học công lập thực hiện cơ chế tự
chủ toàn diện.
4. Giả thuyết nghiên cứu
Mức độ gắn kết với công việc của giảng viên ở các trường đại học thực hiện cơ chế tự chủ ở mức
trung bình. Mức độ gắn kết của giảng viên với hoạt động giảng dạy cao hơn so với hoạt động nghiên cứu
khoa học. Mức độ gắn kết có sự khác biệt dưới góc độ nhân khẩu học như giới tính, trình độ, thâm niên
công tác.
Các thành phần của sự gắn kết với công việc (sự nhiệt huyết, sự cống hiến và sự say mê công việc)
có mối quan hệ tương hỗ, phản ánh tính đa chiều thông qua sự trải nghiệm nghề nghiệp của giảng viên.
Sự gắn kết với công việc của giảng viên phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm yếu tố cá nhân và
yếu tố thuộc môi trường tổ chức.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
Tổng quan tình hình nghiên cứu về sự gắn kết với công việc và sự gắn kết với công việc của giảng
viên trong và ngoài nước.
Xây dựng cơ sở lý luận về sự gắn kết với công việc của giảng viên các trường đại học tự chủ, bao
gồm khái niệm, cấu trúc, biểu hiện, đặc điểm, vai trò và các yếu tố ảnh hưởng.
Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng sự gắn kết với công việc của giảng viên tại một số
trường đại học công lập thực hiện cơ chế tự chủ toàn diện và các yếu tố ảnh hưởng đến sự gắn kết đó.
Đề xuất một số biện pháp nâng cao sự gắn kết với công việc của giảng viên trong các trường đại
học tự chủ.
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
6.1. Giới hạn về nội dung nghiên cứu
Có nhiều cách tiếp cận khái niệm gắn kết với công việc, luận án này lựa chọn quan điểm khái niệm
gắn kết được xem là trạng thái tâm lý tích cực, ổn định, đặc trưng bởi: sự nhiệt huyết, sự cống hiến và sự
say mê công việc. Những yếu tố này phản ánh mức độ mà giảng viên đầu tư cảm xúc, năng lượng và sự
tập trung vào vai trò nghề nghiệp của mình.
Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sự gắn kết với công việc của giảng viên, trong luận án này tác giả
đi sâu vào phân tích các yếu tố: (1) sự hài lòng với công việc, (2) nhu cầu học thuật, (3) văn hóa tổ chức.
Bên cạnh đó, luận án còn xem xét sự ảnh hưởng của gắn kết với công việc đến kết quả thực hiện công
việc của giảng viên trường đại học tự chủ.
Ngoài ra, luận án còn xem xét sự khác biệt về mức độ gắn kết và các mối quan hệ thông qua các
biến nhân khẩu học.
6.2. Giới hạn về khách thể nghiên cứu
Khách thể trả lời bảng hỏi là 381 giảng viên cơ hữu của ba trường đại học thực hiện cơ chế tự chủ
toàn diện tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Khách thể trả lời phỏng vấn là 22 giảng viên cơ hữu, 06 cán bộ quản lý cấp khoa/bộ môn, 04 lãnh
đạo nhà trường.
Khách thể tham gia nghiên cứu trường hợp là 03 giảng viên.
6.3. Giới hạn về địa bàn nghiên cứu
Địa bàn nghiên cứu trong đề tài này được giới hạn là các trường đại học thực hiện cơ chế tự chủ
toàn diện đóng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Các trường đại học tác giả tiến hành nghiên cứu
gồm: Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Tài chính – Marketing và Trường Đại
học Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh.
3
7. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
7.1. Cách tiếp cận nghiên cứu
Đề tài tiếp cận vấn đề gắn kết công việc của giảng viên theo hướng tích hợp. Cụ thể, tác giả vận
dụng một số lý thuyết nền tảng trong tâm lý học hoạt động, tâm lý học tích cực, tiếp cânh theo Lý thuyết
Tự Quyết (SDT), tiếp cận liên ngành. Cách tiếp cận này giúp luận án có cái nhìn toàn diện về các yếu tố
ảnh hưởng đến mức độ gắn kết của giảng viên trong môi trường đại học tự chủ.
7.2. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện luận án này, tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây:
Phương pháp nghiên cứu tài liệu;
Phương pháp chuyên gia;
Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi;
Phương pháp phỏng vấn bán cấu trúc;
Phương pháp nghiên cứu trường hợp;
Phương pháp phân tích dữ liệu nghiên cứu.
8. Đóng góp mới của đề tài
8.1. Đóng góp về lý luận
Luận án đã góp phần làm rõ và mở rộng khung lý thuyết về sự gắn kết với công việc của giảng viên
trong bối cảnh đại học thực hiện cơ chế tự chủ, một lĩnh vực nghiên cứu còn hạn chế ở Việt Nam. Cụ thể,
tác giả đã xác lập và phân biệt rõ hai khía cạnh gắn kết của giảng viên gồm: gắn kết với giảng dạy và gắn
kết với nghiên cứu. Đây là điểm mới so với các nghiên cứu trước thường tiếp cận sự gắn kết như một cấu
trúc đơn nhất hoặc tổng thể chung chung.
Đồng thời, luận án đã xây dựng một mô hình lý thuyết tích hợp dựa trên nhiều nền tảng như thuyết
Tự quyết (SDT), mô hình Nguồn lực - Yêu cầu công việc (JD-R), thuyết Trao đổi xã hội (SET), Lý thuyết
Vốn Tâm lý (PsyCap) và mô hình ba thành phần gắn kết nhằm giải thích mối quan hệ giữa nhu cầu học
thuật, sự hài lòng với công việc, văn hóa tổ chức và sự gắn kết với công việc, sự gắn kết với công việc và
kết quả thực hiện công việc. Mô hình này cho thấy tính đa chiều và sự tương tác của các biến nghiên cứu.
Ngoài ra, luận án đã phát triển và thích ứng bộ công cụ đo lường gắn kết công việc trong môi
trường đại học tự chủ, bao gồm các thang đo gắn kết với giảng dạy, thang đo gắn kết với nghiên cứu,
thang đo nhu cầu học thuật, thang đo sự hài lòng với công việc, thang đo văn hóa tổ chức và thang đo kết
quả thực hiện công việc. Các thang đo này có độ tin cậy và độ hiệu lực cao, những nghiên cứu trong
tương lai hoàn toàn có thể kế thừa bộ công cụ này để đo lường trong môi trường giáo dục đại học.
8.2. Đóng góp về thực tiễn
Luận án cung cấp những kết quả nghiên cứu trên đội ngũ giảng viên ở các trường đại học tự chủ,
giúp nhận diện rõ mức độ gắn kết theo lĩnh vực giảng dạy và nghiên cứu và sự khác biệt giữa các nhóm
nhân khẩu học (giới tính, học vị, thâm niên công tác). Đây là nguồn dữ liệu quý giá cho các nhà quản lý
giáo dục đại học trong việc đánh giá hiện trạng đội ngũ, từ đó đề xuất các biện pháp quản trị nguồn nhân
lực phù hợp với đặc thù của môi trường đại học tự chủ.
Kết quả phân tích định lượng bằng phương trình cấu trúc tuyến tính đã chỉ ra vai trò của bản chất
công việc và nhu cầu học thuật là hai yếu tố then chốt có tác động mạnh nhất tới gắn kết với công việc
của giảng viên, vượt trên cả các yếu tố về chính sách đãi ngộ, môi trường làm việc, cơ hội thăng tiến.
Kết quả nghiên cứu định tính đã khám phá yếu tố năng lực vượt khó và năng lực học thuật (đặc biệt
là năng lực nghiên cứu) có ảnh hưởng đáng kể đến sự gắn kết với công việc của giảng viên các trường đại
học tự chủ. Phát hiện này củng cố thêm thành phần tâm lý cá nhân của giảng viên có ảnh hưởng đến gắn
kết với công việc bên cạnh động lực nội tại. Ngoài ra, nghiên cứu định tính cho thấy các dấu hiệu rõ rệt
của hiện tượng kiệt sức trong trải nghiệm nghề nghiệp của giảng viên.
Luận án đã đưa ra một số biện pháp khả thi hướng đến phát huy mạnh mẽ động tực nội tại cho
giảng viên, cải thiện môi trường học thuật trong nhà trường, xây dựng văn hóa nhà trường giàu bản sắc,
các chương trình cải thiện sức khỏe nghề nghiệp góp phần nâng cao sự gắn kết với công việc cho đội ngũ
giảng viên.
