Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Tự ý thức trong hoạt động học tập của sinh viên

Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phổ cập của trí tuệ nhân tạo, giáo dục đại học đối mặt với yêu cầu trang bị cho sinh viên (SV) những năng lực cốt lõi để tự định hướng và học tập suốt đời. Trong số đó, tự ý thức (TYT) nổi lên như một năng lực tâm lý nền tảng, cho phép SV làm chủ quá trình phát triển bản thân. Tuy nhiên, nhiều SV hiện nay thiếu khả năng tự nhận thức (TNT) để áp dụng các phương pháp học hiệu quả, thiếu năng lực tự đánh giá (TĐG) để kiên trì, và thiếu kỹ năng tự điều chỉnh (TĐC) để biến kiến thức thành hành động. Các nghiên cứu hiện có về TYT thường chưa tích hợp đầy đủ các yếu tố hiện đại như năng lực số. Luận án này nhằm mục đích lấp đầy khoảng trống nghiên cứu này, cung cấp cơ sở khoa học và đề xuất các biện pháp hiệu quả để nâng cao tự ý thức trong hoạt động học tập của sinh viên.

Các nhà nghiên cứu, giảng viên, và chuyên gia tâm lý giáo dục quan tâm đến sự phát triển năng lực tự chủ học tập của sinh viên; sinh viên đại học mong muốn nâng cao hiệu quả học tập cá nhân.

Luận án nghiên cứu về Tự ý thức (TYT) trong hoạt động học tập của sinh viên (SV) nhằm giải quyết thách thức về khả năng tự chủ học tập trong bối cảnh chuyển đổi số. Nghiên cứu được xây dựng trên cơ sở lý luận vững chắc, kết hợp các quan điểm từ tâm lý học xã hội, tâm lý học nhận thức, lý thuyết hệ thống, lý thuyết hoạt động và quan điểm phát triển. Mục tiêu chính là xây dựng cơ sở lý luận về TYT, khảo sát thực trạng biểu hiện và các yếu tố ảnh hưởng, từ đó đề xuất và kiểm nghiệm các biện pháp nâng cao TYT cho SV. Công trình đã hệ thống hóa cơ sở lý luận, khẳng định TYT cấu thành từ ba thành tố: Tự nhận thức (TNT), Tự đánh giá (TĐG) và Tự điều chỉnh (TĐC). Bằng phương pháp điều tra thông qua bảng hỏi, phỏng vấn và thực nghiệm, luận án khảo sát SV các trường đại học tại TP.HCM trong độ tuổi 18-24. Giả thuyết nghiên cứu bao gồm sự khác biệt về mức độ giữa các thành tố của TYT (TĐG thấp hơn TNT và TĐC), cũng như sự ảnh hưởng của các yếu tố như giới tính, năm học, kết quả học tập. Đặc biệt, luận án kiểm nghiệm hiệu quả của bốn biện pháp can thiệp ứng dụng công nghệ (đặt mục tiêu SMART, quản lý thời gian bằng Notion, viết nhật ký học tập, và email khuyến khích) trong việc tăng cường các thành phần TYT. Về mặt lý luận, luận án đóng góp bằng cách xây dựng mô hình lý thuyết tích hợp về TYT trong hoạt động học tập, làm rõ mối quan hệ biện chứng giữa ba thành tố TNT, TĐG, TĐC dựa trên các lý thuyết về TYT, học tập tự điều chỉnh, siêu nhận thức và tự quyết. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực trạng về mức độ TYT của SV tại TP.HCM và chứng minh tính hiệu quả của các biện pháp can thiệp đã đề xuất, mang lại giá trị ứng dụng cao cho việc bồi dưỡng năng lực tự chủ và thích nghi cho SV trong môi trường học tập hiện đại.