Luận án Tiến sĩ: Áp lực trong hoạt động học tập của học sinh trung học cơ sở khu vực miền núi phía Bắc

Áp lực trong hoạt động học tập là một hiện tượng tâm lý phức tạp, có thể vừa là động lực thúc đẩy vừa là yếu tố gây ra các vấn đề sức khỏe tinh thần nếu không được quản lý hiệu quả. Đối với học sinh trung học cơ sở (THCS), giai đoạn phát triển quan trọng này thường đi kèm với những yêu cầu học tập ngày càng cao, đặc biệt trong bối cảnh chương trình giáo dục phổ thông 2018 nhấn mạnh phát triển năng lực toàn diện. Nghiên cứu này tập trung vào bối cảnh đặc thù của học sinh THCS khu vực miền núi phía Bắc, nơi các em phải đối mặt với nhiều thách thức kép từ môi trường, kinh tế, văn hóa và xã hội. Việc làm rõ bản chất, mức độ và các yếu tố ảnh hưởng đến áp lực học tập ở nhóm đối tượng này là cực kỳ cần thiết, nhằm xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn để đề xuất các giải pháp tâm lý giáo dục phù hợp, góp phần hỗ trợ các em vượt qua khó khăn và phát triển toàn diện.

Các nhà khoa học trong lĩnh vực tâm lý học và giáo dục, cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên, và các nhà hoạch định chính sách giáo dục quan tâm đến sức khỏe tâm lý học đường của học sinh THCS khu vực miền núi.

Luận án này tập trung nghiên cứu toàn diện về áp lực trong hoạt động học tập của học sinh trung học cơ sở (THCS) tại khu vực miền núi phía Bắc, một đối tượng còn ít được quan tâm chuyên sâu. Nghiên cứu được cấu trúc thành ba chương chính: Chương 1 trình bày cơ sở lý luận về áp lực học tập, định nghĩa các khái niệm, phân tích biểu hiện qua nhận thức, cảm xúc, hành vi và các yếu tố ảnh hưởng từ bản thân, gia đình, nhà trường, xã hội. Chương 2 mô tả tổ chức và phương pháp nghiên cứu, bao gồm phương pháp lý luận, điều tra thực tiễn bằng bảng hỏi, phỏng vấn sâu, ý kiến chuyên gia, quan sát và thực nghiệm, cùng với xử lý số liệu bằng thống kê toán học. Nghiên cứu cũng áp dụng các nguyên tắc tiếp cận hệ thống, hoạt động, mục tiêu giáo dục và liên ngành (tâm lý học phát triển, dạy học, dân tộc, trường học, tích cực, trị liệu) để có cái nhìn đa chiều. Chương 3 trình bày kết quả khảo sát thực trạng mức độ và biểu hiện áp lực, phân tích các yếu tố tác động và đề xuất các biện pháp tâm lý giáo dục nhằm giảm thiểu áp lực. Kết quả nghiên cứu đã làm rõ thực trạng áp lực học tập ở mức độ khá, chỉ ra sự khác biệt theo vùng miền, giới tính và khối lớp, đồng thời xác định yếu tố nhà trường có ảnh hưởng mạnh nhất. Luận án đặc biệt đóng góp vào việc nhận diện các biểu hiện cụ thể của áp lực, mối quan hệ giữa chúng và đề xuất thành công các biện pháp can thiệp đã được thực nghiệm chứng minh hiệu quả. Từ đó, nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học vững chắc để điều chỉnh chính sách, chương trình và phương pháp giáo dục phù hợp hơn với đặc thù của học sinh miền núi phía Bắc, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và hỗ trợ sự phát triển tâm lý toàn diện cho các em.