Luận án Tiến sĩ: Kỹ năng thấu cảm của giáo viên với học sinh trung học cơ sở

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, thấu cảm đóng vai trò trung tâm trong việc xây dựng mối quan hệ và phát triển trí tuệ cảm xúc. Trong giáo dục, vai trò của giáo viên không chỉ là truyền thụ kiến thức mà còn là chăm sóc và hỗ trợ sự phát triển toàn diện của học sinh. Kỹ năng thấu cảm, khả năng hiểu và đáp ứng nhu cầu cảm xúc của học sinh, trở thành năng lực cốt lõi, tạo dựng môi trường học tập tích cực và mối quan hệ thầy trò bền vững. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng thấu cảm của giáo viên ảnh hưởng đáng kể đến kết quả học tập và sự gắn kết của học sinh. Đặc biệt, đối với lứa tuổi trung học cơ sở với nhiều biến động tâm sinh lý, kỹ năng thấu cảm càng trở nên cấp thiết để giáo viên đồng hành cùng học sinh. Với tầm quan trọng đó, việc nghiên cứu sâu về kỹ năng thấu cảm của giáo viên tại Việt Nam là cần thiết, đóng góp vào cả lý luận và thực tiễn giáo dục.

Các nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên ngành Tâm lý học, Khoa học giáo dục; các cán bộ quản lý giáo dục; và giáo viên trung học cơ sở.

Luận án này tập trung nghiên cứu sâu về kỹ năng thấu cảm của giáo viên với học sinh Trung học cơ sở (THCS), một năng lực then chốt trong bối cảnh giáo dục hiện nay. Công trình đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận về thấu cảm, làm rõ bản chất, cấu trúc và vai trò của kỹ năng thấu cảm trong hoạt động sư phạm. Nghiên cứu sử dụng phương pháp khảo sát thực trạng trên 546 giáo viên THCS tại Hà Nội, kết hợp quan sát, phỏng vấn, bài tập tình huống và thực nghiệm, để đánh giá mức độ biểu hiện và các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng thấu cảm của giáo viên. Kết quả cho thấy thấu cảm của giáo viên biểu hiện ở ba mặt: nhận thức, cảm xúc và hành vi, với mức độ thực hiện trung bình và thấu cảm nhận thức đạt mức tốt nhất. Luận án cũng chỉ ra các yếu tố khách quan và chủ quan tác động đến kỹ năng này, đồng thời không có sự khác biệt đáng kể theo giới tính hay thâm niên. Trên cơ sở các phát hiện, luận án đã đề xuất và tổ chức thực nghiệm chuyên đề bồi dưỡng nhằm nâng cao kỹ năng thấu cảm cho giáo viên, chứng minh tính khả thi và hiệu quả của chuyên đề. Giá trị ứng dụng của nghiên cứu nằm ở việc xây dựng một khung lý luận toàn diện về kỹ năng thấu cảm của giáo viên, phát triển công cụ đo lường và đề xuất giải pháp bồi dưỡng cụ thể. Điều này không chỉ góp phần làm phong phú thêm lý luận tâm lý học nhân cách và tâm lý học sư phạm mà còn cung cấp cơ sở quan trọng cho các chương trình đào tạo giáo viên, giúp họ phát triển thấu cảm một cách hiệu quả, từ đó nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục nhân văn trong trường THCS.