Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Kỹ năng thấu cảm của giáo viên với học sinh trung học cơ sở

Trong bối cảnh giáo dục hiện đại, vai trò của giáo viên không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ tri thức mà còn mở rộng sang việc nuôi dưỡng nhân cách học sinh. Kỹ năng thấu cảm đóng vai trò trung tâm trong việc xây dựng mối quan hệ tích cực giữa giáo viên và học sinh, qua đó tạo môi trường học tập hỗ trợ sự phát triển toàn diện của các em. Đặc biệt, đối với học sinh trung học cơ sở – giai đoạn nhiều biến động tâm lý, kỹ năng thấu cảm của giáo viên càng trở nên cấp thiết để kịp thời hỗ trợ và nắm bắt những tín hiệu cảm xúc của học sinh, góp phần giảm thiểu các vấn đề như bạo lực học đường. Nghiên cứu này nhằm làm rõ lý luận và thực trạng kỹ năng thấu cảm của giáo viên THCS, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực này, hướng tới cải thiện chất lượng giáo dục.

Các nhà quản lý giáo dục, giáo viên trung học cơ sở, các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực tâm lý học và giáo dục, và sinh viên sư phạm.

Luận án tiến sĩ này tập trung vào nghiên cứu chuyên sâu về kỹ năng thấu cảm của giáo viên (GV) đối với học sinh trung học cơ sở (THCS), một năng lực sư phạm thiết yếu trong bối cảnh giáo dục hiện nay. Nghiên cứu bắt đầu bằng việc hệ thống hóa các vấn đề lý luận về thấu cảm, điều chỉnh khái niệm và xây dựng mô hình ba thành tố của kỹ năng thấu cảm nghề nghiệp (nhận thức, cảm xúc, hành vi) phù hợp với hoạt động giáo dục. Tác giả đã tiến hành khảo sát thực trạng mức độ và biểu hiện kỹ năng thấu cảm của 546 GV THCS tại Hà Nội, đồng thời xác định các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực này. Các phương pháp nghiên cứu đa dạng được sử dụng bao gồm nghiên cứu tài liệu, quan sát, điều tra bằng bảng hỏi, bài tập tình huống, phỏng vấn, nghiên cứu trường hợp và thực nghiệm, tiếp cận dưới góc độ hệ thống, hoạt động nghề nghiệp và tâm lý học phát triển. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng mức độ thấu cảm của GV THCS đang ở mức trung bình, với thành phần nhận thức đạt mức tốt. Dựa trên những phát hiện này, luận án đề xuất một chuyên đề tập huấn bồi dưỡng nhằm nâng cao kỹ năng thấu cảm cho GV THCS. Giá trị ứng dụng của công trình không chỉ làm phong phú thêm lý luận về tâm lý học nhân cách và sư phạm, mà còn cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các chương trình đào tạo GV, chính sách giáo dục hiệu quả. Công trình đóng góp vào việc hình thành các mô hình giáo dục nhân văn, nơi thấu cảm trở thành năng lực nghề nghiệp cốt lõi, giúp GV hỗ trợ học sinh phát triển toàn diện, đặc biệt trong giai đoạn tuổi dậy thì nhiều biến động.