Trái đất ngày xưa có màu tím
Cuộc sống xa xưa trên trái đất từng bao phủmột màu tím chứkhông
phải xanh nhưbây giờ. Các vi khuẩn cổ đại có thể đã sửdụng một phân tử
khác ngoài chất diệp lụcđể khai thác ánh sáng mặt trời, và chính chất này
mang lại cho sinh vật sắc tím.
Chất diệp lục, thành phần quang hợp chính của thực vật, hấp thu chủyếu
sóng màu đỏ và xanh lam từmặt trời và phản xạsóng màu xanh lục, chính ánh
sáng phản chiếu này mang lại cho thực vật màu xanh tươi. Điều này làm một số
nhà sinh vật học băn khoăn bởi phần màu xanh lục của dải quang phổlà nơi mặt
trời chứa nhiều năng lượng nhất.
"Tại sao chất diệp lục lại từchối vùng có nhiều năng lượng nhất?", Shil DasSarma,
nhà di truyền học vi khuẩn tạiĐại học Maryland, Mỹ, nói. Bên cạnh đó, sựtiến hoá
đã khiếnđôi mắt người nhạy cảm nhất với ánh sáng màu xanh lục (điềuđó lý giải
vì sao các loại kính nhìn ban đêm thường phủmàu xanh này). Vậy thì tại sao quá
trình quang hợp lại không đượcđiều chỉnh nhưvậy?
DasSarma cho rằng đó là bởi chất diệp lục xuất hiện sau khi một phân tửnhạy sáng
khác có tên gọi retinal tồn tại trên trái đất. Retinal, ngày nay có ởlớp màng màu
mận chín của một phân tửquang hợp gọi là halobacteria, hấp thu ánh sáng màu
xanh lá cây và phản chiếu màu đỏ và tím, mang lại màu tía tổng hợp.
Những phân tửnguyên thủy sửdụng retinal để khai thác năng lượng mặt trời có
thể đã thống trịtrái đất cổ đại, vì vậy khiến các vùng có sựsống đầu tiên trên trái
đất có sắc tím nổi bật.
Là những kẻ đến sau, các phân tửsửdụng chất diệp lục không thểcạnh tranh trực
tiếp với những sinh vật sửdụng retinal, nhưng chúng lại sống sót bằng cách phát
triển khảnăng hấp thu những sóng ánh sáng mà retinal không sửdụng.
Các nhà nghiên cứu phỏng đoán rằng các sinh vật có chất diệp lục và retinal đã tồn
tại song song với nhau. "Bạn có thểtưởng tượng tình huống mà quá trình quang
hợp diễn ngay ra dưới lớp của sinh vật mang màng tím", DasSarma nói.
Nhưng sau đó các nhà khoa học thấy rằng cán cân nghiêng vềchất diệp lục bởi nó
hiệu quảhơn retinal. "Chất diệp lục có thểkhông khai thác được cái tốt nhất của
dải quang phổnhưng nó lại tận dụng tốt hơn những ánh sáng mà nó hấp thu được",
Sparks giải thích. Trong khi đó retinal có cấu trúc đơn giản hơn chất diệp lục và
hoạtđộng dễhơn trong môi trường thiếu oxy ban đầu của trái đất.
Ngoài ra, halobacteria, một sinh vật sống ngày nay sửdụng retinal, lại không phải
là một vi khuẩn. Nó thuộc vềnhóm sinh vật gọi là archaea, có từthời trái đất chưa
có bầu khí quyển. Tất cảnhững điều này cho thấy retinal ra đời sớm hơn chất diệp
lục, DasSarma kết luận.
Nhóm đã trình bày giảthuyết vềtrái đất màu tím của mình vào đầu năm tại cuộc
họp thường niên của Hiệp hội thiên văn học Mỹvà miêu tảcông trình trong tạp chí
American Scientist sốmới nhất.
HệMặt Trời
HệMặt trời chỉlà một hệsao-hành tinh bình thường trong vũtrụ,
nhưng nó lại có vai trò cực kỳquan trọng đối với chúng ta vì một lẽgiản dị:
chúng ta là một thành viên của hệ. Trong lịch sử, việc nghiên cứu hệmặt trời
có lúc đã vượt khỏi lĩnh vực thiên văn , trởthành một vấnđề tranh luận gay
gắt của lịch sử,đánh dấu một bước tiến vượt bậc của con người trong việc
nhận thức giới tựnhiên. Trong cuộcđấu tranh đó, có nhứng nhà nguỵbiện,
những tiến sĩnhai lại, nhưng đồng thời cũng xuất hiện những vịanh hùng,
mà tài năng và lòng dũng cảm của họ được lưu truyền tới hôm nay.
SỰHÌNH THÀNH HỆMẶT TRỜI:
- việc hình thành Thái dương hệ được bắtđầu từsau khi Côpecnich, Kepler khám
phá ra quy luật chuyểnđộng của các hành tinh và Newton khám phá ra hiện tượng
hấp dẫn của vật chất trong vũtrụ.
Vào giữa thếkỉmười tám, nhà triết học ngườiĐức là Căng lầnđầu tiên đã nêu lên
sựtiến hoá của vũtrụ. Ông cho rằng hệmặt trời hình thành từmộtđám tinh vân
khổng lồ.
Tiếpđó, Laplatxơcho rằng hệmặt trời hình thành từmộtđám khí bụi khổng lồ.
Khối khí bụi từtừquay quanh trục và ởtrung tâm khối là một nhân cô đặc. Thể
tích khối khí bụi nhỏdần, co lại do lực hấp dẫn làm nó quay nhanh hơn. Đến một
tốcđọ quay nhấtđịnh, lực ly tâm của vành vật chấtởxích đạo lớn hơn lực hấp dẫn,
vành này tách khỏi trung tâm và tiếp tục quay nhưtrước. Khối trung tâm tiếp tục
quay nhanh hơn dẫnđến việc tách ra của vành vật chất thứ2 , thứ3 .v.v.... Do sự
phân bốvật chất trong các vành không đều nên vật chất trong vành dần tích tụ
thành phôi thai của hành tinh. Mỗi phôi thai đó lại quay nhanh dần làm tách ra các
vành vậtchất tạo thành vệtinh. Phần khối khí còn lạiởtrung tâm tạo thành Mặt
trời.
CÁC HÀNH TINH THÁI DƯƠNG HỆ:
1-Thuỷtinh:
Cách mặt trời 58 triệu km, có khối lượng bằng 0,05 khối lượng trái đất nhưng là
hành tinh có khối lượng riêng lớn nhất trong hệmặt trời. Thuỷtinh quay quanh
mặt trờihết 88 ngày và quay quanh trục hết 58 ngày đêm trái đất.
2-Kim tinh:
Cách mặt trời 108 triệu km, có khối lượng bằng 0,82 khối lượng trái đất và bán
kính xích đạo bằng 0,95 bán kính xích đạo trái đất. Một năm sao Kim dài bằng 225
ngày đêm trái đất và một ngày của nó dài từ20-24 ngày đêm trái đất.
3-Hoảtinh:
Cách mặt trời 228 triệu km. Sao Hoảcó hai vệtinh đều nhỏhơn mặt trăng của trái
đất. Khối lượng của nó bằng 0,12 khối lượng trái đất, nó tựquay quanh trục theo
chu kì 24h37mn và quay quanh mặt trời hết 687 ngày đêm trái đất.
4-Mộc tinh:
Là hành tinh lớn nhất trong hệmặt trời với bán kính xích đạo =11,3 lần của trái đất.
Mộc tinh cách xa MT hơn TĐ5,2 lần. Nó quay quanh MT 1 vòng hết 12 năm nhưng
1 ngày chỉcó 9h50mn.
5-Thổtinh:
Cách MT 9,5 lần khoảng cách TĐ-MT, sao thổlà hành tinh lớn thứ2 trong hệvớib
bán kính xích bđạo lớn hơn trái đất 9,5 lầnvà khối lượng bằng 95 lần khối lượng
trái đất.
Thổtinh quay quanh MT hết 30 năm TĐvà 1 ngày đêm sao Thổdài 10h
6-Thiên vương tinh:
Cách MT hơn TĐ19,2 lần, có bán kính lớn gấp 4 lần bán kính TĐ,được phát hiện
năm 1781 .Một nămsao Thiên vương tinh bằng 84 năm TĐvà một ngày dài
10h49mn. Một năm có 72 ngàn ngày đêm
7- Hải vương tinh:
được phát hiện vào năm 1846, cách xa MT hơn TĐ30 lần, có kích thước tương
đương sao thiên vương và khối lượng bằng 17,2 lần khối lượng TĐ. Một năm sao
hải vương dài băng 165 năm TĐvà một ngày đêmở đây dài 15h
8- Sao Diêm vương:
Cách MT 39,37 u.a, được phát hiện vào năm 1930. Sao DV tựquay quanh trục hết 6
ngày đêm TĐvà một năm dài bằng 247 năm TĐ. Bán kính hành tinh này là 1140
km, có tỷtrong bằng 2. Diêm vương tinh được bao phủbởi một lớp vật chất nănmg
hơn nướcđá, chủyếu là methane trắng, ngoài ra còn có N2 và CO dưới dạng băng
hà, trọng lựcở đây chỉbằng 1/380 của TĐ.
Sao diêm vương có một vệtinh duy nhất là Charon phát hiện năm 1978 , cách hành
tinh mẹ19640km và có bán kính 590km.
