Bài thuy t trình môn: Lí lu n văn h c 3ế GVHD: Ths: Nguy n Th H ng H nh
I THUY T TNHN:LU NN H C 3
Nhóm: 07
c ph m: Ng i M . (Macxim Gorki) ườ
I. TÁC GI VÀ TÁC PH M
1. Tác Gi :
- Macxin Gorki tên th t là A-l ch-xây Mác-xi-mô-vich Pê-sc p. Sinh ngày 28 tháng ba năm ế
1868 th xã Ni-gi -ni Nô-v -gô-r t n c Nga. ơ ơ ướ
- Cha là th m c, m t ng i khéo tay, m t ng i có h c và hi u bi t. ườ ườ ế
- Năm 4 tu i ông m côi cha đ n năm 10 tu i thì m côi m s ng v i ông ngo i, ế
ông Gorki m t ti u ch làm ngh nhu m. Ông ngo i ti n, hung hãn, th ng hay đánh cháu. ườ
Nh ng ngo i hi n t , bi t nhi u chuy n c tích, nh nhi u bài dân ca, th ng k , hát choư ế ườ
cháu nghe chính đi u này đã t o cho Gorki m t v n văn h c dân gian phong phú.
- Gorki đi h c đ c 3 năm thì gia đình ông bà ngo i sa sút, ph i thôi h c, lao đ ng đ nuôi ượ
thân, khi thì đi ,khi thì làm ph r a bát d i tàu th y. Cu i cùng Gorki r i quê h ng, đi tìm k ướ ươ ế
sinh nhai, ông đi t Ca-dan đ n b bi n Ca-spiên. Trong th i gian y Gorki làm đ các ngh đ ế
ki m s ng: gác c ng, khuân vác, c a g , làm bánh mì, cân hàng, .v.v… Trong c nh s ng đó ,ế ư
Gorki đã h c đ c r t nhi u tr ng đ i, kinh nghi m đ c m r ng. ượ ườ ượ
- Gorki ng i r t ham đ c sách đã hi u bi t sâu v văn h c th gi i t lúc cònườ ế ế
thi u niên.ế
- Năm 16 tu i, khi Ca-dan, Gorki làm quen v i nhóm thanh niên cách m ng, v i gi i tri
th c đ a ph ng. Không đ c chính th c làm sinh viên đ i h c, Gorki quy t tâm t nghiên c u ươ ượ ế
các tác ph m c a các nhà văn dân ch cách m ng.
- Năm 19 tu i, Gorki tham gia nhóm Mác-xít và b t đ u ho t đ ng cách m ng.
- Năm 21 tu i, Gorki đã m t v n tri th c phong phú, ông tr v quê, làm th giúp ư
vi c cho m t lu t s . Năm 1891, Gorki ti n hành m t cu c “đi th c t l n trong n c Nga: d c ư ế ế ượ
song Vôn-ga, Qua các th o nguyên vùng sông Đông, các vùng U-c -ren, Bét-xa-ra-bi, d c b bi n ơ
H c H i, t i C -ri-mê, Cáp-ca-d . Trên đ ng đi ông đã g p nh ng ng i nông dân, công nhân ơ ơ ườ ườ
khuân vác, công nhân nmáy; ông đã cùng ăn, cùng s ng lao đ ng v i h . Chuy n đi này làm ế
cho kinh nghi m s ng c a Gorki thêm phong phú, thúc đ y ông vào con đ ng sáng tác văn h c. ườ
1
Bài thuy t trình môn: Lí lu n văn h c 3ế GVHD: Ths: Nguy n Th H ng H nh
- Ngày 12 tháng 9 năm 1892, truy n ng n Ma-ca d Tru-ca-d là tác ph m đ u tay c a ông ơ ơ
đ c đăng báo và kí tên M. Gorki.ượ
- Trong nh ng năm t 1892 đ n 1897, ông vi t nhi u tác ph m v a mang tính ch t lãng ế ế
m ng v tính ch t hi n th c nh : ư gái th n ch t, lão I-déc-ghin, Ông A-r -khip ế ơ
cháu Li-on-ca, Bài ca chim ng…ưNăm 1899 nh ng tác ph m c a Gorki đ c xu t b n thành 2 t p ượ
nhan đ Tùy bút và truy n t đó Gorki n i ti ng kh p c n c. ế ướ
- Năm 1905 ông tham gia công tác đ ng Ni-gi -ni Nô-v -gô-r t, công tác trong công nhân ơ ơ
sinh viên, t ch c nhà in m t. Nh ng c m t ng kinh nghi n tích lũy trong th i y đã ưở
ph c v cho đ tài cho cu n ti u thuy t Ng i m . ế ườ
- Năm 1907, Gorki tham d Đ i h i l n th V c a Đ ng, t i đây ông đã nhi u l n g p
nói chuy n v i Lê-nin.Trong nh ng năm đ u c a cu c Cách m ng Tháng M i Gorki tích c c ườ
góp ph n xây d ng n n văn hóa văn ngh m i xã h i ch nghĩa.
- Nh ng năm 1918-1919 Gorki tích c c tham gia các t ch c c a Đ ng vi t nhi u bài ế
c ng tác cho các t báo l n.
- T 1921 đ n 1928, ông s ng t i Ý đ tr bênh. T i đây ông cũng vi t nhi u tác ph m c ế ế
vũ cho phong trào cách m ng.
- T tháng 8-1928 đ n cu i năm, Gorki l i ti n hành m t cu c hành trình l n trên đ t ế ế
n c Liên Xô vĩ đ i và vi t hàng lo t bút kí.ướ ế
- Năm 1934, H i nhà văn Xô Vi t đ c thành l p, ông đ c bb u làm ch t ch h i. ế ượ ượ
- Gorki m c b nh n ng và qua đ i vào ngày 18 tháng sáu năm 1936 trong ni m th ng ti c ươ ế
vô h n c a nhân dân Liên Xô, toàn th nhân dân c n lao và các nhà văn hóa ti n b trên th gi i. ế ế
2. Tác Ph m:
- Tác ph m Ng i m ườ ra đ i khoãng năm 1906, lúc Gorki ra n c ngoài đ tránh s kh ng ướ
b c a Nga hoàng, đ ng th i tuyên truy n cho cách m ng Nga M .
-Tác ph m g m có ph n I: 29 ch ng và ph n II: 26 ch ng. ươ ươ
- Trong toàn b s nghi p sáng tác c a Gorki, cu n ti u thuy t ế Ng i m ườ chi m m t v tríế
quan tr ng b c nh t. Đó là tác ph m đ u tiên c a ph ng pháp hi n th c h i ch nghĩa. Nó là ươ
m t cái m c đánh d u m t b c ngo c căn b n trên con đ ng phát tri n c a văn h c ngh ướ ườ
thu t th gi i. ế
2
Bài thuy t trình môn: Lí lu n văn h c 3ế GVHD: Ths: Nguy n Th H ng H nh
- Ng i m ườ ph n ánh hi n th c xã h i n c Nga trong nh ng năm đ u c a th k XX, khi ướ ế
giai c p s n Nga đ c Đ ng Bôn-sê-vích lãnh đ o đang chu n b ti n hành cu c cách m nh ượ ế
Nga l n th nh t, cách m ng 1905.
- Ch đ c a tác ph m s hình thành c a đ i ngũ cán b cách m ng, s nãy n ý th c
cách m ng c a hàng tri u ng i trong qu n chúng nhân dân, tr c h t trong giai c p công ườ ướ ế
nông, s phát tri n c a phong trào cách m ng s n Nga, d i s l nh đ o c a Đ nh Lê- ướ
nin. S phát tri n c a phong trào đó đ c th hi n trong tác ph m nh quá trình k t h p phong ượ ư ế
trào công nhân v i ch nghĩa xã h i khoa h c. Tác ph m còn ca ng i v đ p c a con ng i m i, ườ
con ng i xã h i ch nghĩa ra đ i trong đ u tranh cách m ng.ườ
- Ng i m ườ b ng hình th c ngh thu t điêu luy n đã tham gia đ c l c vào cu c đ u tranh
t t ng c a Đ ng ch ng l i khuynh h ng t phát trong phong trào công nhân. Lê-nin đánh giáư ưở ướ
r t cao s c ng hi n đó c a ế Ng i m . ườ Ng i nói: “Đó m t cu n sách r t c n, nhi u côngườ
nhân tham gia phong trào cách m ng m t cách ý th c, t phát, bây gi h c đ c cu n Ng iườ
m s đi u r t ích đ i v i h ”. Cu n ti u thuy t nhanh chóng đu c d ch gi i thi u ế
nhi u n c Âu, M ,tr thành sách “g i đ u gi ng” c a các chi n cách m ng, c a anh em ướ ườ ế
công nhân.
3. Tóm t t tác ph m:
M đ u tác ph m là khung c nh xóm th v i tràn ng p trong cu c s ng tăm t i, không l i
thoát c a nh ng ng i công nhân, h làm vi c qu n qu t su t ngày này sang ngày khác mà ch ườ
h ng đ c đ ng l ng ít i. Cu c s ng c a h chìm trong t nh c v i r u V t-ca, nh ngưở ượ ươ ượ
cu c ăn ch i, nhãy múa, đánh nhau, văng t c nhau… v nhà đánh đ p v con không ti c tay. ơ ế
Cu c s ng nh th c ti p di n v i h t đ i này sang đ i khác. ư ế ế
Bác th ngu i Mi-kha-in cũng s ng m t cu c s ng nh th ,bác m t tay th ngu i gi i ư ế
nh t trong nhà máy, nh ng đ i x thô b o v i c p trên nên bác ch h ng đ c m t đ ng ư ưở ượ
l ng ít i. V bác là Pê-la-gây-a Ni-lôp-na, m t ng i đàn bà đau kh , nh n nh c, m t ng i vươ ườ ườ
luôn s ch ng m t ng i m hi n t nh ng nhu nh c. Cũng nh t t c m i công nhân ườ ư ựơ ư
khác, bác s ng m t cu c s ng b t c, luôn luôn gi n d mu n chút gi n vào t t c m i th . ế
Bác ch t vì b nh sa ru t vào m t bu i sáng khi ti ng còi nhà máy báo gi làm.ế ế
Sau khi bác m t, con trai bác Pa-ven V -la-xôp cũng b t đ u t p d n theo b : tr ng di n ơ ư
nh bao thanh niên khác, u ng r u Vôt-ca và v nhà quát m ng m , nh ng nh ng l i nói, nh ngư ượ ư
c d u dàng nh ng gi t n c m t c a m hi n t đã làm anh cùng h i h n v nh ng ướ
3
Bài thuy t trình môn: Lí lu n văn h c 3ế GVHD: Ths: Nguy n Th H ng H nh
vi c làm c a mình. T đó anh làm vi c hăng say xa d n con đ ng mòn c a t t c các b n. ườ
Pa-ven b t đ u đ c ngày càng nhi u sách và đ i x d u dàng h n v i m . Đi u đó làm m anh r t ơ
m ng ng c nhiên, b t đ u theo d i con mình. M t hôm Pa-ven tr nên nghiêm ngh nói
v i m mình đang đ c nh ng sách c m th b b t n u b phát hi n, nh ng đi u Pa-ven ế
nói làm cho m anh r t b i r i lo s , nh ng cũng r t t hào đ a con mình đã nòihi u ư
đúng v cu c đ i bà và th ng bà. ươ
M t hôm, Paven nói v i bà là s có các b n đ ng chí c a anh ghé nhà mình. Bà r t lo s
nghĩ r ng h nh ng ng i ghê g m, nh ng ng i ph n cách m ng, nh ng khi ti p xúc v i h ườ ườ ư ế
đã cách nghĩ khác. And rây dáng đi u đi m t nh, gi ng nói d u dàng. Natasa m t thanh nơ
nh nh n, v m t gi n d c a ng i dàn bà nông dân và nh ng ng i b n khác c a Paven, t t c ườ ườ
đã làm bà m yên lòng.
Nh ng cu c h p nhà ngày càng gây s chú ý cho nh ng ng i trong xóm, b n Sen ườ
Đ m (C nh sát d i ch đ Nga hoàng) th ng chú ý đ n l t soát nhà bà, Anđ rây ướ ế ườ ế ơ
Vêsôpsic p b b t. Sau đó xãy ra v “đ ng côp ch đ l p c n vũng l y”, sau nhà máy m t ế
vũng l y khá r ng bao quanh cái nhà máy b ng m t cái vành đai hôi th i. Nh ng tên qu n nhà
máy mu n l p vũng l y b ng cách tr b t vào l ng c a công nhân ng, đi u đó làm cho ươ
công nhân r t b t bình. H đã tìm đ n Paven nh anh giúp h đòi l i công b ng. Paven đã ế
đ ng lên kêu g i các anh em công nhân đình công đòi b n giám đ c nhà máy ph i bãi b quy t ế
đ nh kia, nh ng cu c đ u tranh còn ít ng i tham gia ti n hành m t cách r t rè, nhanh ch ng ư ườ ế
th t b i. Paven b b t. m r t bu n lo cho con. Sau đó mu n c u Paven, đã làm theo
l i Êgô, m t ng i đ ng chí c a con gi làm m t ng i bán hàng mang nh ng truy n đ n ườ ườ ơ
sách c m vào nhà máy đ đánh l c h ng b n c m quy n,bà r t sung s ng vì đã hoàn thành ướ ướ
xu t s c nhi m v .
R bin m t hàng xóm c a bà, xu t thân t t ng l p nông dân. Anh c m ph c Paven ư
các đ ng chí c a anh nh ng bác ta l i không tin vào nh ng ng i lãnh đ o cách m ng vì cho r ng ư ườ
đ ng sau h t ng l p quí t c, n bác đã ra đi t mình kêu g i nông dân, tuy lo s cho bác
nh ng bà m t ra ng h bác.ư
M t th i gian sau Paven Anđ rây ra tù. Lúc này theo s ch đ o c a m t t ch c Đ ng ơ
Paven các đ ng chí c a mình g p rút chu n b t ch c m t cu c mít-tinh bi u tình, tu n hành
nhân ngày 1 tháng 5. Paven c ng quy t c m c đi đ u đ c tinh th n công nhân bi tươ ế ế
r ng mình s b b t đày. Cu c mít-tinh di n ra đ c đông đ o anh em công nhân tham ượ
gia, h gi ng cao ng n c Đ ng, hát vang i “Qu c t ca”, m luôn theo sát Paven ươ ế
4
Bài thuy t trình môn: Lí lu n văn h c 3ế GVHD: Ths: Nguy n Th H ng H nh
Anđ rây tham gia vào đoàn ng i bi u tình. B n c m quy n đàn áp r t dã man cu c bi u tình, cơ ườ
Đ ng b g y, Paven các đ ng chí b b t, m c m cán c g y đi th n th trong đám đông.
(K t thúc ph n I ).ế
Sang ph n II , vì đ m b o s an toàn cho bà m , Nicôlai Ivanovich đã đón bà v thành ph
s ng v i anh. T i đây ti p t c cùng v i Xôphia (ch c a Nicôlai) mang truy n đ n xu ng các ế ơ
vùng nông thôn, t i đây g p l i bác nông dân G bin Xavêli-m t ng i nông dân b b c l t ư ườ
s c lao đ ng s p ch t. H đã tuyên truy n cách m ng đó. ế
Êgô m t và trong đám tang c a ng i chi n sĩ cách m ng này đã xãy ra nh ng cu c xô xát ườ ế
gi a đoàn ng i đ a tang quá khích và binh lính. ườ ư
trong m t l n mang truy n đ n v vùng quê, đã ch ng ki n c nh bon Sen Đ m b t ơ ế
và đánh đ p dã man bác R bin, tr c s ph n ng m nh m c a nh ng ng i dân mu n b o v ư ướ ườ
cho bác.
Lúc này, m t đ ng chí c a PavenXacenca, mu n t ch c cho anh v t ng c nh ng anh ượ ư
không đ ng ý. Tuy bu n nh ng m r t hi u ng h con anh. tr c tòa án Nga hoàng, ư ướ
anh các đ ng chí đã chuy n th b can thành công t , đanhn thép lên án cái ch đ h i th i ế ế
nát nh t đ nh ph i nh ng ch cho ch đ m i, ch đ XHCN. Bà m r t t hào v anh, m c dù ườ ế ế
anh ph i nh n m t b n án đã đinh s n t tr c là đày sang Xiberi ướ
Tác ph m khép l i b ng c nh Ng i mườ b b n m t thám theo d i b t đ c khi ượ
mang nh ng truy n đ n ghi l i nh ng l i nói đanh thép c a con tr c tòa án Nga hoàng đ n ơ ướ ế
cho Na-ta-sa tuyên truy n r ng rãi ra cho m i ng i. Bi t mình b theo d i bà đinh b ch y nh ng ườ ế ư
vì lòng th ng con, bà đã can đ m l i. Khi b b t bà không h khi p s , bà tung truy n đ n vàoươ ế ơ
nhân dân, hùng h n v ch m t b n th ng tr n ác tr c s đánh đ p c a b n m t thám. ướ
II. C S HÌNH THÀNHƠ
1. C s xã hôi:ơ
C s h i c a CNHT XHCN là th c ti n đ u tranh c a giai c p công nhân.ơ Th k XXế
th k ch ng ki n s tr ng thành c a giai c p công nhân, t ch m t giai c p t phát trế ế ưở
thành m t giai c p t giác, đ u tranh không khoan nh ng ch ng b c l t c a ch nghĩa t b n. ượ ư
Phong trào đ u tranh c a h trong th i gian này ph ng h ng r t, trình đ t ch c cao ươ ướ
và đ c bi t, có s k t h p ch t ch v i ch nghĩa xã h i khoa h c. Phong trào đ u tranh này ngày ế
càng phát tri n sâu r ng và giành đ c th ng l i nhi u n i trê th gi i. ượ ơ ế
5