Bàn thêm v
ề Hợp đồng
quyền chọn
Cùng với bài viết Hợp đồng quyền chọn và phương pháp hạch
toán của Nguyễn Trung Lập đăng trên tapchiketoan.info về
hạch toán theo hợp đồng quyền chọn, chúng tôi muốn làm
rõ thêm một số vấn đề về hợp đồng quyền chọn liên quan
đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Hợp đồng quyền chọn
Hợp đồng quyền chọn là hợp đồng cho phép người mua nó có
quyền, nhưng không bắt buộc, được mua hoặc được bán:
+ Một số lượng xác định các hàng hoá, ngoại tệ hay chứng
khoán;
+ Tại (hoặc trước) một thời điểm xác định trong tương lai;
+ Với một mức giá xác định tại thời điểm ký hợp đồng.
Tại thời điểm xác định trong tương lai, người mua quyền có thể
thực hiện hoặc không thực hiện quyền mua (hay bán) các hàng
hoá, ngoại tệ hay chứng khoán. Nếu người mua thực hiện quyền
mua (hay bán), thì người bán quyền buộc phải bán (hay mua).
Các loại quyền chọn
Quyền chọn cho phép được mua gọi là quyền chọn mua (call
option), quyền chọn cho phép được bán gọi là quyền chọn bán
(put option).
Quyền chọn mua trao cho người mua (người nắm giữ) quyền,
nhưng không phải nghĩa vụ, được mua các hàng hoá, ngoại tệ
hay chứng khoán vào một thời điểm (kiểu Châu Âu) hay trước
một thời điểm (kiểu Mỹ) trong tương lai v
ới một mức giá xác định.
Quyền chọn bán trao cho người mua (người nắm giữ) quyền,
nhưng không phải nghĩa vụ, được bán các hàng hoá, ngoại tệ
hay chứng khoán vào một thời điểm (kiểu Châu Âu) hay trước
một thời điểm (kiểu Mỹ) trong tương lai v
ới một mức giá xác định.
Đối với quyền chọn mua sẽ có người mua quyền chọn mua và
người bán quyền chọn mua. Đối với quyền chọn bán, cũng sẽ có
người mua quyền chọn bán và người bán quyền chọn bán.
Để có được quyền, người mua quyền (chọn mua hay chọn bán)
phải trả một khoản tiền (gọi là giá của quyền chọn) cho ngư
ời bán
quyền. Mức giá này được thanh toán ngay khi ký kết hợp đồng
quyền chọn.
Giá trị nhận được của quyền chọn mua vào lúc đáo hạn
Gọi PT là giá trị thị trường của các hàng hoá, ngoại tệ, chứng
khoán vào lúc đáo hạn, PHĐ là giá xác định tại thời điểm thoả
thuận hợp đồng và P là giá trị nhận được của quyền chọn v
ào lúc
đáo hạn.
Mua quyền chọn mua:
Vào lúc đáo hạn, nếu thực hiện quyền, ngư
ời mua sẽ mua với giá
PHĐ. Nếu mua trên thị trường, người mua sẽ trả với giá PT.
Trường hợp PT > PHĐ. Nếu thực hiện quyền người mua sẽ mua
với giá PHĐ, trong khi nếu ra thị trường thì phải mua với giá PT.
Như vậy, nếu PT > PHĐ, người mua quyền chọn mua sẽ thực
hiện quyền và nhận được giá trị P = PT - PHĐ.
Trường hợp PT <= PHĐ. Nếu thực hiện quyền, người mua sẽ
mua với giá PHĐ, trong khi hoàn toàn có thể ra thị trư
ờng để mua
với giá PT < PHĐ. Như vậy, nếu PT <= PHĐ, người mua quyền
chọn mua sẽ không thực hiện quyền và nhận được giá trị P = 0.
Tóm lại, giá trị nhận được đối với người mua quyền chọn mua
vào lúc đáo hạn là:
P = max[(PT – PHĐ);0]
Ví dụ minh hoạ: Ngày 10/5/N, công ty T ký hợp đồng quyền chọn