Băng cháy – nguồn năng lượng khổng
lồ
Biển Đông đang nóng lên không chỉ vì nguồn tài nguyên phong phú về
hải sản, dầu khí mà còn có sức hấp dẫn khác mạnh hơn, đó là băng cháy.
Các nhà khoa học năng lượng tính toán năng lượng hóa thạch trên Trái đất
chỉ có thể khai thác khoảng 60 năm nữa là cạn kiệt. Trong nỗ lực phát triển,
con người đang đi tìm những nguồn năng lượng mới để thay thế. May mắn
thay Trái đất này còn một nguồn năng lượng khác đó là băng cháy, có thể
cung cấp cho con người nguồn năng lượng khổng lồ đủ cho con người sử
dụng trong vòng 2.000 năm nữa.
Hơn 90 nước có băng cháy
Băng cháy (còn gọi là đá cháy), có tên khoa học là natural hydrate hoặc gas
hydrate, hình thành từ các loại khí thiên nhiên như methane, ethane, propan
và nước trong điều kiện áp suất cao (trên 30 atm) và nhiệt độ thấp (dưới
0°C). Băng cháy thường tồn tại ổn định trong điều kiện thềm biển sâu ít nhất
từ 300 m trở lên, các đảo ngầm đại dương và ở các vùng băng vĩnh cửu,
dưới dạng thể rắn giống như những trái banh tuyết nhỏ.
Băng cháy là nguồn năng lượng khổng lồ, cứ 1 m3 băng cháy giải phóng
khoảng 164 m3 methane (cao gấp 2 – 5 lần khí thiên nhiên, lại sạch, không
gây ô nhiễm môi trường vì là hydrate đông lạnh, ít tạp chất). Băng cháy có
nhiều màu khác nhau như trắng, vàng, nâu, đỏ, xám hay xanh da trời. Có
hơn 90 quốc gia trên thế giới có trữ lượng băng cháy. Các nước có trữ lượng
băng cháy lớn nhất là Canada, Nga, Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản, Trung Quốc.
Băng cháy cũng có mặt trái của nó. Được hình thành ở nhiệt độ thấp và áp
suất thấp, nên chỉ cần thay đổi áp suất hoặc nhiệt độ tăng lên khoảng 1°C-
20°C sẽ làm băng cháy phóng thích methane gây nên thảm họa nhà kính
toàn cầu, gây sóng thần do các thềm lục địa đổ ập xuống. Đặc biệt, trong
tình trạng biến đổi khí hậu dang diễn ra nhanh chóng, dễ làm băng cháy
phóng thích năng lượng. Chính vì vậy băng cháy rất khó khai thác.
Cũng có giả thuyết cho rằng băng cháy có thể là nguyên nhân gây nên những
vụ mất tích máy bay, tàu thuyền bí hiểm bởi năng lượng của chính băng
cháy được giải phóng bất ngờ.
Chạy đua khai thác
Hiện nay, chưa có quốc gia nào khai thác băng cháy ở quy mô công nghiệp.
Nga khai thác mỏ băng cháy ở Siberi từ năm 1965 với công nghệ truyền
thống như với khí thiên nhiên nên hiệu quả thấp.
Làm sao khai thác băng cháy một cách an toàn và hiệu quả là một thách thức
đối với nhiều nước. Phương pháp khai thác băng cháy về nguyên tắc là
không được đào lên mà phải làm tan chảy băng cháy dưới lòng đất bằng
cách làm giảm áp suất để thu khí methane. Nhưng làm sao xây dựng được hệ
thống đường ống dẫn khí methane khi băng cháy phân hủy là một thách thức
của giới công nghệ.
Nga, Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản… là những quốc gia đang ráo riết đi tìm
công nghệ để khai thác băng cháy. Canada đã chiết xuất thành công methane
từ băng cháy trên đất liền. Nhật Bản đầu tư 127 triệu USD cho dự án khai
thác băng cháy ở vùng biển Tây Nam Tokyo… Nhưng cho đến nay, công
nghệ khai thác băng cháy hoàn chỉnh vẫn chưa được xác định và nó vẫn là
một thách thức rất lớn đối với con người hiện đại.
Việt Nam tiếp cận với băng cháy
Việt Nam được đánh giá là quốc gia có trữ lượng băng cháy khá lớn. Từ
năm 2007, Bộ Tài nguyên – Môi trường đã tổ chức hội nghị khoa học về
băng cháy. Chính phủ cũng đã ban hành nhiều quyết định, chương trình
nghiên cứu, đánh giá tài nguyên băng cháy. Ngày 3-6-2010, Thủ tướng
Chính phủ đã ban hành Quyết định 796 phê duyệt “Chương trình nghiên
cứu, điều tra cơ bản về tiềm năng khí hydrate ở các vùng biển và thềm lục
địa Việt Nam”. Theo đó, sau giai đoạn nghiên cứu (2007- 2015) kết thúc giai
đoạn tiếp cận, nghiên cứu công nghệ, đến giai đoạn 2015-2020 bắt đầu đánh
giá, thăm dò băng cháy trên những vùng biển và thềm lục địa có triển vọng.
Việc nghiên cứu băng cháy rất khó khăn, đặc biệt về công nghệ khai thác
nên đòi hỏi cần nhiều thời gian. Với các nước có công nghệ tiến tiến, cũng
cần phải mất đến vài chục năm nữa mới hy vọng tìm ra giải pháp công nghệ
tối ưu trong việc khai thác an toàn, hiệu quả nguồn năng lượng khổng lồ này
