intTypePromotion=3

Báo cáo “Kỹ thuật canh tác cây sầu riêng tại huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre"

Chia sẻ: Huynh Minh Trieu | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:50

0
355
lượt xem
110
download

Báo cáo “Kỹ thuật canh tác cây sầu riêng tại huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre"

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Đồng bằng sông Cửu Long là một trong nơi có khí hậu và địa hình thuận lợi cho sự phát triển trồng trọt. Trong đó việc phát triển vườn cây ăn trái rất được quan tâm để có thể tận dụng tốt và tối đa những ngồn lợi mà thiên nhiên ưu đãi. Có rất nhiều loại cây ăn trái được các nhà vườn nơi đây chọn lựa để sản xuất như trong đó đặc biệt là cây sầu riêng rất được bà con quan tâm.loại cây này cho ra loại trái không chỉ vừa thơm vừa ngọt mà còn có một vị béo rất...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Báo cáo “Kỹ thuật canh tác cây sầu riêng tại huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre"

  1. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT)  Luận văn tốt nghiệp Đề tài: Kỹ thuật canh tác cây sầu riêng tại Huyện Chợ Lách, Tỉnh Bến Tre. 1
  2. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT) MỤC LỤC Contents MỤC LỤC .............................................................................................................. 2 MỞ ĐẦU ................................................................................................................ 3 CHƯƠNG 1 ............................................................................................................ 4 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU ........................................................................................ 4 1.1 Nguồn gốc, đặc tính thực vật và giống cây sầu riêng.......................................... 4 1.1.1 Nguồn gốc phân bố ..................................................................................... 4 1.1.2 Đặt tính thực vật ......................................................................................... 5 1.1.3 Các giống sầu riêng..................................................................................... 6 1.2 Điều kiện ngoại cảnh, thời vụ trồng và phương pháp nhân giống ....................... 9 1.2.1 Điều kiện ngoại cảnh .................................................................................. 9 1.2.2 Thời vụ trồng ............................................................................................ 11 1.2.3 Phương pháp nhân giống........................................................................... 11 1.3 Kỹ thuật trồng và chăm sóc.............................................................................. 14 1.3.1 Kỹ thuật trồng ........................................................................................... 14 1.3.1.1 Làm đất .............................................................................................. 15 1.3.1.2 Trồng cây ........................................................................................... 16 1.3.2 Chăm sóc .................................................................................................. 16 1.3.2.1 Làm cỏ trồng xen ............................................................................... 17 1.3.2.2 Bồi liếp .............................................................................................. 17 1.3.2.3 Tỉa cành tạo tán .................................................................................. 18 1.3.2.5 Bón phân ............................................................................................ 20 1.4. Các loại sâu bệnh chính trên cây sầu riêng ...................................................... 25 1.4.1 Các loại sâu hại chính ............................................................................... 25 1.4.1.1 Sâu đục trái ........................................................................................ 25 1.4.1.2 Rầy nhảy hại sầu riêng ....................................................................... 26 1.4.1.3 Sâu ăn bông sầu riêng ........................................................................ 27 1.4.1.4. Rệp sáp phấn ..................................................................................... 27 1.4.2. Các loại bệnh hại chính ............................................................................ 28 1.4.2.1 Bệnh thối gốc chảy mủ ....................................................................... 28 1.4.2.2 Bệnh thán thư ..................................................................................... 29 1.4.2.3 Bệnh nấm mốc hồng........................................................................... 29 1.4.2.4 Bệnh cháy lá và chết ngọn .................................................................. 30 1.5. Thu hoạch ....................................................................................................... 31 CHƯƠNG 2 .......................................................................................................... 34 PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ........................................ 34 2.1 Phương tiện ..................................................................................................... 34 2.2 Phương pháp.................................................................................................... 34 CHƯƠNG 3 .......................................................................................................... 36 2
  3. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT) KẾT QUẢ THẢO LUẬN ...................................................................................... 36 3.1. Khu vực điều tra ............................................................................................. 36 3.2. Đặc điểm vườn ............................................................................................... 36 3.2.1 Mô hình canh tác ...................................................................................... 36 3.2.2 Diện tích vườn .......................................................................................... 37 3.2.3 Tuổi vườn: ................................................................................................ 38 3.2.4 Kích thước mương liếp và cống bọng: ...................................................... 38 3.2.5 Trồng cây chắn gió ................................................................................... 40 3.3. Giống được trồng, nguồn giống và phương pháp nhân giống .......................... 40 3.3.1 Giống được trồng ...................................................................................... 40 3.3.2 Nguồn giống ............................................................................................. 41 3.3.3 Phương pháp nhân giống........................................................................... 42 3.4 Kĩ thuật trồng ................................................................................................. 43 3.4.1 Khoảng cách, mật độ, kiểu trồng ............................................................... 43 3.5 Kỹ thuật chăm sóc ........................................................................................... 45 3.5.1 Tạo tán, tỉa cành........................................................................................ 45 3.5.2 Bồi líp, đắp mô ......................................................................................... 47 3.5.3 Quản lý nước ............................................................................................ 47 3.5.4 Phân bón ................................................................................................... 48 3.5.4.1 Bón lót ............................................................................................... 48 3.5.4.2 Bón phân cho cây tơ ........................................................................... 49 3.5.4.3 Phân bón cho cây trưởng thành .......................................................... 49 3.5.5 Xử lí ra hoa ............................................................................................... 51 3.5.6 Sâu bệnh hại ............................................................................................. 51 3.5.7 Quản lý cỏ ................................................................................................ 52 3.5.8.1 Phương pháp thu hoạch ...................................................................... 53 3.5.8.2 Xử lý sau thu hoạch............................................................................ 53 3.5.8.3 Năng Suất .......................................................................................... 53 MỞ ĐẦU Đồng bằng sông Cửu Long là một trong nơi có khí hậu và địa hình thuận lợi cho sự phát triển trồng trọt. Trong đó việc phát triển vườn cây ăn trái rất được quan tâm để có thể tận dụng tốt và tối đa những ngồn lợi mà thiên nhiên ưu đãi. Có rất nhiều loại cây ăn trái được các nhà vườn nơi đây chọn lựa để sản xuất như trong đó đặc biệt là cây sầu riêng rất được bà con quan tâm.loại cây này cho ra loại trái không chỉ vừa thơm vừa ngọt mà còn có một vị béo rất đặt trưng mà không phải loại trái nào cũng có được, ai đã từng thử qua một lần thì khó mà quên được mùi vị của trái. Và giá cả của trái luôn giữ được ở mức ổn định và thường cao hơn nhiều loại trái khác. 3
  4. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT) Sâu riêng được du nhập vào nước ta từ rất sớm, và nhanh chống được ta tiếp nhận và không ngừng lai tạo dể tạo ra nhiều giống sầu riêng đặc trưng riêng của ta. Và đến ngày nay đã có rất nhiều giống sầu riêng xuất hiện trên thị trường như: sầu riêng Ri6, cơm vàng hạt lép, khổ qua, … mỗi loại điều có một hương vị đặc trưng riêng và chất lượng trái ngày càng được nâng cao. Tùy theo sở thích mà mọi người có những lựa chọn thích hợp với sở thích của riêng mình Cũng vì khả năng giá trị kinh tế mà sầu riêng đem lại rất hấp dẫn người trồng nên những nhà vườn thường rất muốn phát triển loại cây này nhầm mang lại hiệu quả kinh tế cao cho gia đình. Nhưng không phải bất kỳ nơi nào ở Đồng bằng sông Cửu Long điều phát triển thành công loại cây này.Trong đó chỉ có một số nơi phát triển thành công như huyện Chợ Lách tỉnh Bến Tre, Cái Bè- Tiền Giang…là nổi tiếng với loại cây này. Trước những mục đích muốn tìm hiểu rõ hơn về các kỹ thuật canh tác của những nhà vườn như thế nào mà loại cây này có thể sinh trưởng và phát triển tốt, chúng tôi đã thực hiện cuộc điều tra về đề tài: “Kỹ thuật canh tác cây sầu riêng tại huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre” là một nơi mà loại cây này phát triển mạnh và được nhiều người biết đến bên cạnh nững loài cây ăn trái khác. CHƯƠNG 1 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU 1.1 Nguồn gốc, đặc tính thực vật và giống cây sầu riêng 1.1.1 Nguồn gốc phân bố Sầu riêng có nguồn gốc ở vùng Đông Nam Á và mọc dại trong rừng ở Malaysia (Sumatra và Kalimantan) .Tên khoa học là Durio zibethinus. Chi Durio có nhiều loài, nhưng có 1 loài quan trọng nhất, kinh tế nhất được trồng rộng rãi ở các nước Đông Nam Á và các nước khác là Durio zibethinus. Một số loài khác cũng cho quả ăn được nhưng cùi mỏng, phẩm chất kém được trồng ít hơn như Durio 4
  5. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT) oxleyanus, D. lowianus, D. graveolus, D. carinatus, D. dulcis và Durio testudinarium. Xuất xứ từ vùng đất thấp nhiệt đới ẩm ở Đông Nam Á nên sầu riêng được trồng nhiều ở Inđônêxia, Malaixia, Philippin, Mianma, Thái Lan, Lào, Việt Nam, Campuchia. Ngoài ra còn được trồng ở một số nước nhiệt đới Trung Nam Mỹ, một số nước ở Châu Phi và Châu Đại Dương như Ôxtrâylia. Riêng Việt Nam, sầu riêng du nhập vào Việt Nam từ Thái Lan và được trồng đầu tiên ở vùng Tân Quy (Biên Hòa) (theo Lê Thanh Phong, Võ Thanh Hoàng, Dương Minh (19940)) Theo Nguyễn Đình Khang (1992) trong bài “Xuất xứ vài loại trái cây ở Việt Nam thì trái sầu riêng do cha cố Gernet lấy giống ở quần đảo Inđônêxia sang; trái Saboche (hồng xiêm) do cha Gernet đưa từ Mỹ đến năm 1890…”. Với các tư liệu hiện có cho thấy cây sầu riêng được nhập vào nước ta từ rất sớm – cách đây khoảng 100 năm, nguồn gốc giống từ Inđônêxia do cha cố Gernet đưa vào. 1.1.2 Đặt tính thực vật Sầu riêng (2n=56) thuộc họ Gạo (Bombacaceae). Cùng họ với sầu riêng có cây gạo hoa đỏ [(Gossampinus malabarica (DC.) Merr.] mọc ở nhiều nơi trên cả nước ta và cây bông gòn [(Ceiba pentandra (L.) Gaertn] có hoa trắng vàng trồng nhiều ở Nam bộ Sầu riêng trồng bằng hạt có thể cao 20-40m, cây ghép chỉ cao 8-12m. Thân thẳng, cành thường nằm ngang, phân cành thấp. Khi cây còn nhỏ sầu riêng có tán hình chóp trông gần giống như cây thông. Đường kính tán cây tăng dần theo độ tuổi: độ tuổi 10 từ 6,63-8,44m, tuổi 15 từ 7,67-11,14m và trên 30 tuổi từ 8,75-12,67m (Lâm Thị Bích Lệ, 1995). Bộ rễ sầu riêng có thể đâm sâu 5-6m, sự phân bố của bộ rễ phụ thuộc vào tính chất đất, mực nước ngầm nơi trồng, hình thức nhân giống (gieo hạt, chiết cành, ghép) và kỹ thuật chăm bón. Lá sầu riêng thuộc loại lá đơn, mọc cách, hình trứng, gốc lá tròn hay tù, chiều dài 12-20cm, rộng 4-6m; màu xanh sáng ở mặt trên, mặt dưới có lông mịn màu nâu óng ánh. Cuống lá dày, dài 1,5-3,0cm, đường kính từ 0,15-0,25cm. Cây sầu riêng trồng bằng hạt khoảng 7-8 năm sau thì ra hoa, còn cây ghép độ 3-4 năm. Hoa sầu riêng mọc từng chùm (3-30 hoa hoặc hơn) trên những cành lớn, 5
  6. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT) thõng xuống cuống hoa to, dạng ống hơi to từ dưới lên trên, có đốt, dài khoảng 2- 4cm và có vảy. Trên một cây có đến 20.000-40.000 hoa. Đài có 5 cánh và đài phụ phía ngoài 3 cánh. Tràng 5, cánh hoa màu kem hơi xanh dài hơn đài (2-3 lần). Nhị đực dài hơn cánh, gồm 5 bó dính nhau một ít ở gốc, còn nửa chỉ nhị phía trên tự do. Bầu hình trái xoan, vòi dài, đầu nhụy trơn có năm mảnh. Khi chín có nhựa dính. Từ khi nụ bắt đầu nở đến khi thành hoa cần 2-3 ngày. Hoa nở khoảng 5 giờ chiều. Nuốm nhụy nhận phấn sớm khi lá đài phụ vừa nứt ra và kéo dài đến 6 giờ sáng hôm sau. Bao phấn bắt đầu tung phấn vào lúc 7 giờ tối đến khoảng 11 giờ đêm là khoảng thời gian thụ phấn tốt cho nhụy, nhưng lúc này nhụy đã tàn không còn khả năng tiếp nhận hạt phấn, vì vậy hoa sẩu riêng không tự thụ phấn được, mà muốn kết quả cây cần được thụ phấn của những cây khác. Nếu thụ phấn không hoàn hảo thì nuốm nhụy sẽ bị héo và rụng sau khi hoa nở khoảng 4 ngày, tỷ lệ đậu trái sẽ thấp, ảnh hưởng đến năng suất. Trong trường hợp hoa thụ phấn tốt, màu của quả non thay đổi tù màu nâu sáng sang xanh sáng và sau khoảng 1 tuần lễ bầu noãn bắt đầu to ra. Bầu noãn có 5 ngăn, mỗi ngăn chứa 1-7 tiểu noãn, không phải tất cả các tiểu noãn đều phát triển. Thông thường một quả sầu riêng trung bình có khoảng 12-13 hạt. Cùi mềm bọc quanh hạt là phần ăn được, hương vị chủ yếu phụ thuộc vào giống, ngoài ra còn có tác động của điều kiện tự nhiên nơi trồng và kỹ thuật canh tác. Ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long sầu riêng trổ hoa từ tháng 12 dương lịch và kéo dài đến tháng 2. Thời gian hoa nở đến quả lớn tối đa là 12-13 tuần lễ, đến quả chín là 15-16 tuần.Trước đây sầu riêng ở nước ta được trồng bằng hạt, qua quá trình trồng trọt nhiều năm sự phân ly các đặc tính di truyền rất rõ, do đó các giống/dòng sầu riêng ở các vùng trồng trong nước rất đa dạng. 1.1.3 Các giống sầu riêng Điều tra nghiên cứu sầu riêng ở Nam Bộ cho thấy có 59 giống/dòng (Nguyễn Minh Châu, 1999), ở Đắc Lắk, có 24 dòng (Trần Vinh, 1996). Trong đó các giống sầu riêng ngon được thị trường ưa chuộng là: 1.1.3.1 Sầu riêng sữa hạt lép Bến Tre (còn gọi là sẩu riêng Chín Hóa) 6
  7. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT) Có nguồn gốc ở xã Vĩnh Thành, huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre, hiện đang được trồng nhiều ở Bến Tre, Cần Thơ, Vĩnh Long, Tiền Giang, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Phước, Đắc Lắk, Lâm Đồngv.v… Cây sinh trưởng khỏe, tán dạng hình chóp, lá thuôn dài, mặt lá màu xanh đậm bóng láng. Quả khá to (2,6 – 3,1kg/quả), dạng hình cầu cân đối, đẹp. Khi chín vỏ quả có màu vàng đồng, cơm trái màu vàng, không xơ, vị béo ngọt, có mùa thơm, không sượng, hạt lép nhiều, tỷ lệ cơm khá cao (28,8%). Cây ghép sau 4 năm trồng đã có quả. Năng suất khá cao và khá ổn định (cây 20 tuổi có thể cho 300kg/cây/năm). Mùa thu hoạch từ tháng 5 – 6. Từ ra hoa đến thu hoạch 3,5 – 4 tháng. Xử lý đông lạnh với quả cho kết quả tốt 1.1.3.2 Sầu riêng Ri-6 Sầu riêng Ri-6 có xuất xứ từ Mianma, nhập vào nước ta vào năm 1988 tại xã Bình Hòa Phước, huyện Long Hồ, tỉnh Vỉnh Long. Hiện trồng khá phổ biến và cho kết quả tốt ở các tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long như Cần Thơ, Vỉnh Long, Tiền Giang và ở miền Đông Nam Bộ như Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Phước… Cây sinh trưởng phát triển khá tốt, phân cành ngang, tán hình tháp, lá hình xoan, mặt lá có màu xanh đậm. Quả có hình ôvan, trọng lượng trung bình 2-2,5 kg, vỏ quả có màu vàng khi chín, thưa gai. Cơm trái dày, có màu vàng đậm, không xơ, ráo, không sượng, vị béo ngọt, thơm hấp dẫn, o lép nhiều. Tỷ lệ cơm cao 32 – 34%. 1.1. 3.3 Sầu riêng Monthong Sầu riêng Monthong là giống ngon nổi tiếng của Thái Lan nhập nội vào nước ta lần đầu tiên vào năm 1991 do ông Trần Minh Tân trồng tại huyện Bình Long, tỉnh Bình Phước. Khả năng thích nghi rộng và cho quả tốt. Hiện nay được trồng ở nhiều tỉnh thuộc Đồng bằng Sông Cửu Long, Đông Nam Bộ và Tây Nguyên. Đến nay cây đã bắt đầu cho quả. Theo tài liệu của Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền Nam đến năm 2000 diện tích Monthong ở các tỉnh phía Nam khoảng 2.500ha.\ Cây trồng cho quả sớm. Cây ghép được chăm sóc tốt sau 3 năm cho quả. Cây 9 tuổi đã có 140 quả/cây/năm. Cây sinh trưởng khá tốt, tán hình tháp, lá thuôn dài, mặt lá phẳng, màu xanh sậm, bóng. 7
  8. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT) Quả có dạng hình trụ, đáy quả nhọn. Trọng lượng quả khá lớn (2,5-4,5kg). Khi chín vỏ quả chuyển từ màu xanh thành vàng nâu. Cơm trái màu vàng nhạt, ráo, mịn, ít xơ, tỷ lệ cơm cao: 29-33%, hạt lép nhiều, ăn ngọt, thơm, ít béo. Đây là giống có thể bảo quản bằng phương pháp đông lạnh. Công nghệ này đã giúp Thái Lan xuất khẩu được một khối lượng lớn đi các nước: Mỹ, Ôxtrâylia, Canada, Nhật Bản và các nước EU. 1.1.3.4 Sầu riêng khổ qua xanh Trồng nhiều ở cù lao Ngũ Hiệp, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang và rãi rác ở các tỉnh Bến Tre, Cần Thơ, Vĩnh Long, Đồng Nai… Ưu điểm là cây mọc khỏe, cho quả sớm (cây ghép 3 năm đã cho quả), khả năng đậu quả cao, có thể đậu 200 – 300 quả/cây/năm, thậm chí 500 – 600 quả, ngoài vụ chính (thu tháng 5 – 7) còn có thêm vụ trái (thu tháng 2 – 4). Nông dân rất thích trồng giống này vì cho nhiều quả. Nhưng với yêu cầu của thị trường, sầu riêng khổ qua xanh còn có những nhược điểm như: quả nhỏ (1,5 – 1,8 kg), tỷ lệ phần ăn được thấp, chỉ đạt 18 – 21%, thịt quả hơi nhão. Dạng quả hình êlip, màu quả xanh; khi chín cơm màu vàng rất nhạt, ăn ngọt đậm, béo, có vị đắng nhẹ; hạt to, 6-12 hạt/quả, thường không lép và chiếm 18,4% trọng lượng quả. Năng suất trung bình cây 9 tuổi trong 3 năm đạt 95 kg/cây. 1.1.3.5 Sầu riêng hạt lép Đồng Nai (dòng vô tính S11ĐL) Giống sầu riêng hạt lép Đồng Nai có nguồn gốc ở xã Xuân Tân, huyện Long Khánh, tỉnh Đồng Nai, là cây trồng bằng hạt khoảng 20 tuổi, có tán tròn đều, Thời gian thu hoạch tháng 6 – 8 dương lịch, năng suất cao và ổn định qua các năm (hơn 110 quả/cây/năm). Trọng lượng quả trung bình 1,5 – 3,2kg, dạng quả khá cân đối, cơm có màu vàng đều, không xơ, ráo, mịn, chắc, tỷ lệ cơm cao 29,6%, vị béo, ngọt, mùi thơm hấp dẫn. Giống này được phát hiện qua hội thi cây sầu riêng giống tốt năm 1996 tại trung tâm cây ăn quả Long Định (nay là Viện Nghiên cứu Cây ăn quả miền Nam) đã được Bộ NN và PTNT công nhận, cho phép đưa vào sản xuất ở các tỉnh Nam Bộ. 1.1.3.6 Sầu riêng cơm vàng hạt lép (dòng vô tính SĐN O1L) 8
  9. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT) Giống sầu riêng cơm vàng hạt lép có nguồn gốc ở huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai, tham gia Hội thi Cây sầu riêng giống tốt năm 1997 đã được Bộ NN và PTNT công nhận, cho phép đưa vào sản xuất ở các tỉnh Nam Bộ. Cây được trồng bằng hạt khoảng 10 năm tuổi, tán tròn, phân vố cành đều. Thời gian thu hoạch từ tháng 6-8 dương lịch, năng suất cao (hơn 80 quả/cây/năm) và ổn định qua các năm. Trọng lượng quả trung bình 1,5-2,0kg, dạng quả tròn, khá cân đối, cơm có màu vàng đếu, không xơ, ráo mịn, chắc, tỷ lệ cơm cao (27,0- 33,0%), vị béo, ngọt, mùi thơm, hấp dẫn, tỷ lệ hạt lép cao (>50%). 1.1.3.7 Dòng sầu riêng EAKV – 01 Do Viện KHKT Nông Lâm Nghiệp Tây Nguyên tuyển chọn ở tỉnh Đắc Lắk trong năm 1996. Đắc Lắk là vùng rất thích hợp để phát triển sẩu riêng và cũng là nơi tập trung nhiều dòng sầu riêng ngon nổi tiếng với năng suất cao, chất lượng tốt. Dòng sầu riêng số 13 trong số 24 dòng đã được chọn lọc mang mã số EAKV – 01 là dòng tốt: cây trên 30 tuổi có năng suất rất cao (600 – 1000kg/quả/năm), tỷ lệ cơm cao 30 – 46%. Cơm quả rất mềm, ít xơ, ăn ngọt, béo có mùi thơm. Đã được Bộ N và PTNT công nhận là dòng tốt cho phổ biến trong sản xuất ở các tỉnh phía Nam theo quyết định số 2767 ngày 29/10/1997. 1.2 Điều kiện ngoại cảnh, thời vụ trồng và phương pháp nhân giống 1.2.1 Điều kiện ngoại cảnh 1.2.1.1 Yêu cầu đối với khí hậu Sầu riêng là cây ăn quả điển hình nhiệt đới yêu cầu nhiệt độ và ẩm độ cao. Để sinh trưởng và phát triển cần có nhiệt độ từ 24-30oC, ẩm độ không khí vào khoảng 75-80%, có lượng mưa từ 1.600-4.000 mm/ năm, nhưng tốt nhất là 2.000 mm/năm, lượng mưa phân bố đều. Không mưa khi quả già, sắp thu hoạch. Mùa khô không nên kéo dài quá 3 tháng. Sầu riêng tuy ưa khí hậu nóng ẩm, song không ưa nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp (sự sinh trưởng của sầu riêng bị giới hạn khi nhiệt độ thấp dưới 22oC hoặc vượt quá 40oC) yêu cầu độ ẩm cao và ổn định, lượng bức xạ của vùng trồng không quá lớn, do đó miền Bắc nước ta không trồng được sầu riêng vì có mùa đông lạnh và mùa hè thì lại quá nóng vì gió Lào, nhiệt độ không khí thường đạt tới 39-40oC. Trong những vùng thuộc xích đạo sầu riêng không bị ảnh hưởng bởi quang kỳ hay 9
  10. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT) cảm ứng nhiệt để phân hóa mầm hoa. Ở những vùng thuộc vĩ độ 10-18o bắc hay nam xích đạo thường thấy hoa xuất hiện vào mà xuân và thu hoạch quả giữa hè đến mùa thu. Gió mạnh gây ra gãy nhánh rụng quả nhiều ảnh hưởng đến năng suất và sản lượng của cây. Những vùng hàng năm có gió mạnh cần có đai rừng chắn gió để giảm bớt thiệt hại do gió gây ra. 1.2.1.2 Yêu cầu về đất đai Sầu riêng có thể sinh trưởng và phát triển tốt trên nhiều loại đất. Đất thịt pha cát hay hay thịt pha sét, đất phù sa, đất đỏ bazan, đất xám của các tỉnh Đông Nam bộ là loại đất phù hợp với sầu riêng. Đất giồng cát không thích hợp với sầu riêng vì đất thoát nước nhanh và thường nghèo dinh dưỡng; đất sét nặng thoát nước kém, nên rễ sầu riêng dễ bị thối do nấm bệnh khi ngập úng. Đất phù sa ven sông Tiền, sông Hậu là vùng đất rất thích hợp để trồng sầu riêng, nhưng phải chú ý lên líp cao, bồi đất, đắp ụ nếu đất thấp. Đất đỏ Đông Nam Bộ, Tây Nguyên có tầng lớp dà, độ màu mỡ khá, song phải chú ý tưới nước giữ ẩm cho cây trong mùa khô. Đất thích hợp cho sẩu riêng phải có thành phần cơ giới nhẹ, nhiều chất hữu cơ, thoát nước tốt. Độ pH thích hợp 5,0-6,5. Sầu riêng cũng phát triển tốt ở các vùng đồi núi. Vùng gần xích đạo ở độ cao trên 800m và 18 độ vĩ Bắc trở vào (H.Y. Nakasone; R.E. Paul, 1988). Đối chiếu khí hậu của các vùng trồng sầu riêng ở nước ta: Đồng bằng Sông Cửu Long, Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và yêu cầu sinh thái của cây sầu riêng cho thấy những nơi này có thời gian khô hạn thuận lợi cho việc phân hóa của cây, ngoài ra các chỉ số nhiệt độ trung bình hằng năm, lượng mưa ở các tháng trong năm tương đối phù hợp với yêu cầu của sầu riêng. Đặc biệt ở Bảo Lộc và Di Linh (tỉnh Lâm Đồng) tuy ở độ cao 800m so mặt nước biển (Bảo Lộc – 884m và Di Linh – 972m), nhiệt độ trung bình năm 21oC, tuy có thấp hơn Mỹ Tho (26,8oC) và Cần Thơ (27oC) nhưng nhiệt độ trung bình từ tháng 1 đến tháng 12 là rất ổn định 19,5-22,4oC. Nhiệt độ không nóng, không lạnh quá nên sầu riêng sinh trưởng và phát triển tốt. Ngoài nhiệt độ ổn định, ở đây lượng mưa hàng năm nhiều, mùa khô hạn ngắn chỉ khoảng 2-3 tháng nên rất thuận lợi cho 10
  11. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT) cây sầu riêng sinh trưởng phát triển. Mùa thu hoạch sầu riêng ở Lâm Đồng chậm hơn ở Đồng bằng sông Cửu Long 1-2 tháng, tạo lợi thế trong rải vụ thu hoạch quả trên diện rộng ở các tỉnh phía nam và Tây Nguyên. 1.2.2 Thời vụ trồng Vùng ĐBSCL, có thể trồng sầu riêng được quanh năm nếu bảo đảm được nước tưới. Nhưng tốt nhất là vào đầu đến giữa mùa mưa. 1.2.3 Phương pháp nhân giống Theo Nguyễn Danh Vàn (Nhà xuất bản tổng hợp Đồng Nai, 2006). Cây sầu riêng có thể nhân giống bằng cả hai phương pháp là nhân giống hữu tính (gieo bằng hạt) và nhân giống vô tính (chiết, ghép). 1.2.3.1 Nhân giống hữu tính  Nhân giống bằng hạt Trước kia, nhiều nhà vường thường trồng sầu riêng bằng hạt nhưng hiện nay đã chuyển sang nhân giống vô tính sẽ xo nhiều điểm thuận lợi hơn. Hạt sầu riêng mất sức nẩy mầm nhanh nên khi lấy hạt khỏi trái rửa sạch và gieo ngay. Hạt ương trên luống rộng khoảng 1m, cao 30cm, đất trộn nhiều tro, bụi dừa cho thoáng để hạt dễ nẩy mầm, khi hạt nẩy mầm rồi đem ương vào túi PE đến khi lớn chuyển sang bầu. Đất trong túi nhiều màu mỡ hơn luống ương để cho cây phát triển tốt không mất sức. Cần chăm sóc tốt cây con, cung cấp đầy đủ nước, dinh dưỡng và phòng ngừa sâu bệnh cần tiến hành kịp thời. Sau khi cây con phát triền đầy đủ thân lá thì đem trồng.  Cách nhân giống bằng phương pháp này có ưu điểm là đơn giản, ít tốn kém, giá thành rẻ, hệ số nhân giống cao, cây có bộ rễ khỏe, ăn sâu thích hợp với những vùng có mực thủy cấp thấp như các tỉnh Đông Nam Bộ và Tây Nguyên. Tuy nhiên, phương pháp nhân giống này lại có một số nhược điểm là cây rất lâu cho trái, thương không giữ được đặc tính tốt của cây mẹ. Ngoài ra, các cây trong vườn không đồng đều nhau, do sầu riêng là cây thụ phấn tự do, nên có sự phân li. 1.2.3.2 Nhân giống vô tính - Nhân giống bằng phương pháp chiết cành: Là cách nhân giống sầu riêng còn được sử dụng nhưng số lượng cây không đều. trên cây cần lấy giống dã chọn, chọn những cành có đường kính khoảng 1,5- 2cm, có 3-4 nhánh nhỏ, khỏe mạnh phát triển tốt, sung sức, không bị sâu bệnh, mọc 11
  12. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT) thẳng đứng hoặc hơi xiên một góc 45 độ và chổ có ánh sáng. Vị trí chiết cách ngọn khoảng 0,7-0,8m. Để mau ra rể có thể sử dụng thêm thuốc kích thích như các chất 2,4D, NAA. Khi thấy đã ra nhiều rễ phụ có màu vàng nâu là có thể chiết đem giâm trong bầu nơi râm mát và tưới nước giữ ẩm thường xuyên để bầu chiết ra thêm rễ và phát triển thêm thân lá thì đem trồng. - Nhân giống bằng phương pháp tháp ghép cải tiến: (Trần Thị Bạch Vân, Trung tâm kĩ thuật và công nghệ sinh học, 2007). Theo phương pháp ghép thông thương, mối ghép phải cách mặt bầu đất từ 20cm trở lên, cây sầu riêng là loại cây đa niên nên cần có bộ rễ phát triển và ăn sâu trong đất, cây trông bằng hạt có được ưu điểm này nhưng cây chậm cho trái và chất lượng trái không tốt; trồng bằng cây chiết thì cay nhanh cho trái, chất lượng và mẫu mã trái tốt nhưng bộ rễ bàng, rất dễ đổ ngã khi gặp giông to, gió lớn. Với cách ghép cải tiến, do nơi tiếp giáp giữa cành ghép và gốc ghép cách mặt bầu khoảng 6-10cm nên sau khi trồng một thời gian, nơi vết ghép sẽ phát triển một tầng rễ mới, giúp cây hấp thu dinh dưỡng nhiều hơn, chống chịu với ngoại cảnh tốt hơn và đặc biệt giảm được hiện tượng bật gốc, đổ ngã. Cây cho trái sau 3 – 4 năm trồng nếu được chăm sóc, bón phân đầy đủ, trái có hình dạng, mẫu mã chất lượng hoàn toàn giống cây mẹ. ▪ Thời vụ tháp (ghép): Tốt nhất là vào mùa mưa (từ tháng 6-9 dương lịch) do điều kiện nhiệt độ và ẩm độ không khí rất thích hợp để mắc ghép dính vào gốc ghép. Tuy nhiên cũng có thể ghép được trong mùa nắng, nhưng gốc ghép phải được cắt ngọn, bứng vô bầu, đem đặt vào chỗ mát rồi mới ghép. ▪ Chuẩn bị gốc ghép: Hạt Sầu Riêng dễ mất sức nẩy mầm, nên khi lấy hạt ở trái ra ta tiến hành rửa sạch, rồi đem gieo liền, trước khi gieo nên xử lý hạt để tiêu diệt mầm bệnh như: Ridomil, Aliette, Antracol… Sau đó trải đều hạt trên đất ẩm, dùng Basudin hạt rải xung quanh để ngừa kiến, dế phá hại hạt; phía trên phủ cỏ khô, tưới nước giữ ẩm hàng ngày, khi hạt nẩy mầm, đem giâm trên líp hoặc trong bầu PE. Tùy theo phương pháp ghép mà điều chỉnh thời gian giâm: nếu ghép đọt thì thời gian từ 2- 3 tháng, nếu ghép mắt thì thời gian từ 18- 24 tháng. Tuy nhiên đường kính gốc phải đạt tối thiểu 1,2 cm. 12
  13. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT) Cần lưu ý, thối gốc chảy mủ do nấm Phytopthora palmivora là một bệnh nguy hiểm nhất trên cây sầu riêng ở nước ta hiện nay cũng như các nước trồng sầu riêng trên thế giới, vì thế những nước trồng sầu riêng rất quan tâm đến việc chọn những giống làm gốc ghép có khả năng chống chịu với căn bệnh nguy hiểm này. Qua nghiên cứu ở Việt Nam, các nhà chuyên môn cho biết giống sầu riêng lá quéo và giống sầu riêng Chanee (nhập nội) là giống có khả năng chống chịu được với bệnh. Chính vì vậy, các nhà vườn và cơ sở nhân giống nên chọn những giống này làm gốc ghép. ▪ Phương pháp tháp (ghép) Có 2 phương pháp: tháp cành và tháp mắt.  Tháp cành (tháp đọt): Cách chọn cành để tháp: cây để lấy cành tháp phải có năng suất cao, phẩm chất ngon, không có dấu vết sâu bệnh nguy hiểm. Chọn những đoạn cành không già lắm hay còn gọi là cành bánh tẻ (nếu tháp cành) và nên chọn các cành hay đọt có đường kính tương đương với gốc tháp vừa cắt để việc tiếp xúc được chặt chẽ hơn. Kỹ thuật tháp: Tính từ mặt bầu trở lên khoảng 25 – 30 cm, cắt bỏ ngọn gốc ghép. Sau đó dùng lưỡi lam chẻ đôi phần thân từ trên xuống khoảng 2cm. Cắt 1 đoạn dài khoảng 3cm có chứa 1 mầm ngủ và 1 lá, cắt bỏ khoảng 2/3 lá; phía gốc của đoạn cành (đọt) dùng lưỡi lam vạt 2 bên như vạt nêm dài khoảng 1,5 – 2 cm, sau đó nêm vào phần gốc đã chẻ sẳn, cuối cùng quấn dây thật chặt lại và trùm lên bằng 1 bao nylon nhỏ rồi đem giữ trong mát. Khoảng 20 - 30 ngày sau nếu cây nào lá còn xanh thì cành (đọt) đã dính với gốc ghép. Chăm sóc cho đến khi cây ra đọt non, cơi đọt đó già thì chuyển sang bầu lớn, chăm sóc thời gian khoảng 6 tháng có thể đem trồng.  Tháp mắt: Đây là phương pháp phổ biến để nhân giống sầu riêng Chuẩn bị gốc tháp: thường sử dụng kiểu tháp hình chữ U xuôi với chiều dài 2,0-2,5 cm, rộng 1,0-1,5 cm. Chọn chỗ bằng phẳng trên thân gốc tháp, cách mặt đất 25-30 cm. Không nên tháp sát gốc vì dễ bị mầm bệnh xâm nhiễm, lau sạch bụi, đất bám ở chỗ định tháp mở miệng tháp. Sau khi mở miệng xong, dùng dao rọc một đường chia lớp vỏ đậy ra làm 2 phần lớn nhỏ (tỉ lệ 7/3) rồi khoét một lỗ nhỏ bên phần lớn để khi đặt mắt tháp vào không bị cấn dập. Lưu ý khi mở miệng tránh mũi dao làm trầy phần gỗ bên trong. 13
  14. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT) Chuẩn bị mắt tháp: Chọn mắt tháp ở những cây mẹ khoẻ mạnh, không sâu bệnh và cho sản lượng cao…Các cành dùng để lấy mắt (lấy bo) có thể chọn già hơn so với tháp cành. Mắt ghép được lấy từ những mầm nhú lên từ nách lá trên cành. Cuống lá được cắt 3-4 ngày trước khi lấy mắt ghép. Dùng dao rạch 4 đường thành hình thang, sau đó tách bo ra khỏi cành sao cho kích thước tương ứng với đường kính của cành. Đặt mắt ghép vào miệng ghép sao cho mầm ghép nhú ra ngoài từ nơi khoét lỗ của vỏ đậy. Sau cùng, dùng một đoạn lá dừa dài 5cm, rộng 2cm, có khoét lỗ ở giữa đậy kín miệng ghép và dùng dây cao su quấn chặt từ dưới lên (chừa lại chỗ mắt tháp nhô lên) theo kiểu mái lợp để tránh nước chảy vào khi mưa hay tưới. Có thể dùng parafin hay mở bò, sáp để bôi bên ngoài. Kiểm tra: Sau khi tháp khoảng 10 ngày mở dây buộc ra kiểm tra, nếu mắt đã dính thì mắt còn xanh tươi. Trường hợp mắt bị vàng, héo khô, màu nâu đen…là đã hư. Khoảng 10 – 15 ngày sau thì mở hẳn dây buộc ra, tiến hành cắt bỏ đọt của cây gốc ghép để mắt dễ phát triển. Sau khi mầm của mắt ghép phát triển được 3 – 6 tháng là có thể đem ra trồng.  Ưu – khuyết điểm phương pháp nhân giống vô tính Nhân giông bằng phương pháp này có ưu điểm là giữ được đặc tính tôt của cây mẹ mà ta đã chọn làm giống, nhanh cho trái. Ngoài ra, phương pháp chiết cành còn có ưu điểm là không có rễ cọc, rễ chỉ phân bố ở tầng mặt, nên rất phù hợp đối với những vùng đất thấp, có mực thủy cấp cao như các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long. Đối với phương pháp ghép còn có ưu điểm là hệ số nhân giống cao, cây giống đồng đều, phù hợp với yêu cầu sản xuất lớn tập trung chuyên canh hiện nay của chủ vườn. Tuy nhiên, phương pháp nhân giống vô tính cũng có một số nhược điểm là hệ số nhân giống thấp (phương pháp chiết cành). Còn với phương pháp ghép thì lại đòi hỏi người thực hiện phải nắm vững kĩ thuật ghép, phải có kinh nghiệm chọn cành ghép, chọn mắt ghép, chọn gốc ghép và chọn thời vụ thích hợp. Ngoài ra, còn phải biết cách chăm sóc cây con sau khi ghép. 1.3 Kỹ thuật trồng và chăm sóc 1.3.1 Kỹ thuật trồng Đặc biệt hơn những loài cây đa niên khác. Sầu riêng lại có những đặc điểm chiếm ưu thế: 14
  15. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT) Nếu nhân giống vô tính thì cây ra hoa rất sớm từ 2 – 3.5 năm. Còn tùy vào các yếu tố trồng và chăm sóc thời gian để trái được từ 2.5 – 4 năm. Gốc có đường kính từ 10 em trở lên có thể để trái vững vàng. Bên cạnh đó, cây trồng bằng cành ghép hoặc cành chiếc đều mau ra hoa trái, nhưng phải chú ý một điều cành chiết vào mùa mưa giông dễ bị lật gốc và tuổi thọ cây thường thấp. Bởi thế, yêu cầu về kỹ thuật trồng Sầu riêng là một điều rất quan trọng. 1.3.1.1 Làm đất Sầu riêng có khả năng thích nghi với nhiều loại đất, được tròng nhiều loại đất khác nhau. Đất hơi phèn vẫn trồng được. Độ pH lý tưởng từ 6 – 6,5, một số vùng có độ pH từ 5 – 5,5, sầu riêng vẩn phát triển khá tốt. Mặc khác, những vùng đất như Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ với rất nhiều loại đất xám và đất đỏ bazan thế mà sầu riêng vẫn mọc tươi tốt. Riêng với vùng đồng bằng Nam Bộ phải trồng sầu riêng trên đất có xẻ mương, làm tiếp và mô cao để tránh úng vào mùa mưa và có nước để tưới vào mùa khô. Tầng đất mặt ở ruộng, đất phù sa ven sông, ở hồ ao, kênh rạch phơi khô, đắp mô trồng rất tốt. Và không nên trồng Sầu Riêng trên đất cát, đất sét nặng. Để giúp cây có được môi trường thuận lợi cho việc sinh trưởng và phát triển, tạo điều kiện dễ dàng để bổ sung chất dinh dưỡng như phân hữu cơ, chất mùn, … cho cây. Và để cho cây có thể chủ động cho ra hoa trái theo ý muốn ta có thể trồng bằng cách đào hố với kích thước rộng 0.8m x 0.8m cùng độ sâu 0.6m và bón khoảng 1 – 2kg vôi sống vào hố. Thực hiện phơi đất thật khô. Sau đó, bón khoảng 20 – 30kg phân xanh (hay phân chuồng, phân rác, …) đã hoai mục kết hợp với 0,5 – 1kg phân lân (P2O5) trộn vào đất phơi khô và lấp xuống hố theo thứ tự theo tầng đất (đất ở đáy, ở giữa và lớp đất mặt). Ngoài ra, ta vẫn có thể áp dụng biện pháp trồng bằng cách đấp mô. Đắp một số đất khô có nhiều chất dinh dưỡng như đất mặt ruộng, đất phù sa sông rạch, … Tùy điều kiện đất đai từng vùng mà làm mô cho thích hợp. Mô nên có chiều cao 0.4 – 0.8m và rộng từ 1.2 – 2.2m nếu ở vùng đồng bằng sông Cửu Long. Còn với loại đất ở vùng miền Đông Nam Bộ nếu có độ nghiêng lớn hơn 2 – 5% chỉ nên đắp mô cao 15 – 25cm, rộng khoảng 60cm. Nếu độ nghiêng lớn hơn 5%, có thể không cần làm mô, chỉ cần cuốc xới cho đất tơi xốp và trộn phân khoáng và phân hữu cơ cho cây trồng mau tốt. Với độ dốc như thế, mùa mưa phải có kế hoạch 15
  16. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT) chống xói mòn. Có thể trồng xen canh các loại cây ăn trái không có tính cạnh tranh dinh dưỡng mạnh hoặc trồng cây màu để vừa che cỏ, vừa chống xói mòn mặt đất và tăng thêm thu nhập. Nên sử dụng thuốc xịt cỏ vào mùa mưa, vừa diệt cỏ vừa hạn chế sự xâm thực. Bên cạnh việc đấp mô và bồi đất hàng năm ta phải kết hợp với cải tạo đất, làm đất tơi xốp. Nhưng phải tránh lúc đã trồng cây rồi thì không thể đào xới nhiều để trở đất tránh ảnh hưởng đến bộ rễ hoặc sự thay đổi chất dinh dưỡng hạn chế khả năng gây stress cho cây. Ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và phát triển tự nhiên của cây. 1.3.1.2 Trồng cây Trồng bằng cách đào hố hay đấp mô chúng ta cũng phải tùy vào kích cỡ bầu cây giống mà đào hố hoặc đấp mô sao cho phù hợp. 1.3.1.2.1 Bón lót Nếu có phân dơi, phân cá, phân hữu cơ hoai mục nên bón một ít vào hố, tùy khả năng mà bón ít nhiều. Trộn sơ cho phân lẫn vào đất. Loại phân có nhiều đạm hay hàm lượng muối trong phân cao thì phảI vùi sâu vào đất để rễ non không bị ngộ độc. Rải một ít thuốc sát trùng như Basudin 10H, Furadan, BHC, … để phòng trừ mối, kiến, tuyến trùng, … tồn đọng trong đất làm hại rễ non. Liều lượng từ 20 – 50g tùy loại. 1.3.1.2.2 Trồng cây giống Thêm hoặc bớt đất ở hố sao cho đặt cây xuống mặt mô ngang bằng với phần trên của bầu. Cho đất vào xung quanh bầu đến gần ngang mô trồng là được. Không cần vô đất quá mịn dễ làm đất bị lèn, do mưa nhiều hay tưới thừa nước. Kết hợp với thao tác trên ta nên dùng cọc, que cắm gần gốc để cố định cho cây đứng thẳng. Dùng dây nilon, dây nhựa để cột, tránh dùng dây chuối khô, lạt dừa (ruột), … có tính giữ ẩm để phát sinh nấm bệnh hại cây. 1.3.2 Chăm sóc Cây con mới trồng chưa thích nghi với điều kiện tự nhiên nên ảnh hưởng đến quá trình dinh dưỡng, trao đổi chất, sức chống chịu rất kém, dễ bị tác động bởi các yếu tố bất lợi của ngoại cảnh như ánh sáng, nhiệt, gió, … nếu chăm sóc không tốt 16
  17. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT) dễ bị tình trạng còi cọc, chậm lớn. Có vườn sau khi trồng một năm, cây vẫn còn bị chết, đó có thể là do nguồn cây giống không sạch bệnh, cành ghép, mắt ghép già cổi, bị sâu bệnh. Hoặc do chăm sóc không chu đáo, mùa nắng thiếu nước cây suy kiệt, mùa mưa bị úng rễ bị hư hại, sử dụng phân thuốc quá liều lượng. Bởi thế, để nâng cao tỷ lệ sống và giúp cây trồng tăng trưởng được tốt quy trình chăm sóc đúng kỹ thuật là một yêu cầu quan trọng không kém. 1.3.2.1 Làm cỏ trồng xen Với quy cách mọc theo hình Kim tự tháp, thì cỏ dại rất khó mọc được trong vườn Sầu riêng. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là khi trồng Sầu riêng không cần phải làm cỏ trong vườn. Có mọt số cỏ dại có tính đề kháng rất cao, có thể mọc, sinh trưởng và phát triển cạnh tranh rất nhiều chất dinh dưỡng cây Sầu riêng. Với thực tế nêu trên ta phải làm cỏ thường xuyên kết hợp với trồng một số cây có thể trồng xen được, có thể sống trong điều kiện thiếu ánh sáng như: ca cao, măng cụt, cây có múi,… Có thể kết hợp dùng rơm, rạ, cỏ khô, bả dừa, bả cây họ đậu, … đậy xung quanh mô để giữ ẩm vào mùa khô, hay chống xói mòn vào mùa mưa. Tránh đậy cận gốc, ẩm độ cao, nấm bệnh dễ phát triển làm hư hại gốc. 1.3.2.2 Bồi liếp Chất dinh dưỡng trong đất là một nguồn sống chủ yếu của cây. Ta cần phải bồi bùn cho cây, tăng cường cung cấp chất dinh dưỡng cho cây theo dịnh kỳ là rất cần thiết. Tùy theo loại đất và khả năng giữ cũng như khả năng tái tạo chất dinh dưỡng của đất mà ta có chế độ bồi bùn, bón phân thích hợp. Bệnh cạnh đó, còn tùy vào mùa vụ thường thì định kỳ 2 lần/năm nếu có áp dụng kích thích ra hoa nghịch mùa. Đất để bồi mô, liếp có thể lấy từ mương lên đấp mô. Nhưng cách này rất ít người sử dụng, do đất lấy trự tiếp từ mương, có thể chưa được xử lý nhiệt, còn nhiều mầm bệnh, nhiễm phèn, một số vùng đất giáp biển thì đất lại có nồng độ muối cao, khí độc còn nhiều chưa bốc hơi hết dễ bị ngộ độc cho rễ khi hấp thu. Bởi thế, cách lấy đất từ mương lên đấp liếp và lấy đất từ liếp lên đấp mô là một phương pháp được nhiều người sử dụng và đạt nhiều hiệu quả hơn. 17
  18. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT) 1.3.2.3 Tỉa cành tạo tán Cành cây Sầu riêng mọc rất đặc biệt, chỉ nằm dè ra không mọc hướng lên trên. nên tạo hình tốt (dang các tay nhánh ra) cho cây sầu riêng sẽ thuận lợi cho ra hoa kết trái, làm cho cây có bộ khung cành khỏe, hoa trái đều khắp và đều hàng năm, giảm thiệt hại do sâu bệnh, gió bão. Tỉa cành, tạo dáng giúp cho cây được thoáng, cành lá nhận được nhiều ánh sáng để quang hợp và hạn chế được sâu bệnh. Giúp cho cây khỏi phải nuôi những cành ăn hại, tốn hao chất dinh dưỡng mà không có lợi. Loại những cành già nằm gần mặt đất nhằm ngăn ngừa bùn đất, phân bón bám vào cành lá tạo môi trường tốt cho vi sinh vật gây hại như các loại nấm, tảo làm hạn chế sự hấp thu, bài tiết và quang hợp ở các bộ phận đó. Đối với Sầu riêng còn nhỏ ta nên tỉa bỏ các cành mọc quá gần mặt đất sao cho khi cây cho trái cành ở độ cao ít nhất là 1 m. Ngoài ra, ở vị trí nào đó trên thân chính không để mọc ra 2,3 cành vì cây sẽ bị chẻ 2,3 khi đeo nhiều quả. Bỏ các cành ốm yếu, cành sâu bệnh, cành già, cành mọc không đúng hướng. Chỉ để 1 ngọn. Nhưng thường ta không cắt ngọn cây sầu riêng, vì dáng cây sầu riêng giống như cây Noel mà người phương Tây, tín đồ Công giáo rất thích. Khoảng cách trên thân chính của các cành, khi cây nhỏ nên để thưa 8 – 10 cm, khi cây lớn khoảng cách không nên để dưới 30cm. Sầu riêng kết trái trên thân, cả cành nhỏ lẫn cành lớn không ra hoa ở ngọn. Vì vậy chỉ để lại cành khỏe, có thể chia ra 3 lần cắt tỉa: - Lần 1: Sau khi thu hoạch xong, cắt cành khô, cành bệnh, cành gầy yếu, cành kiệt sức vì đã ra nhiều trái. - Lần 2: Trước khi bón phân lần thứ 2. - Lần 3: Khi sầu riêng đã có trái bằng trái quít, trước tuần thứ 6 khi đậu trái, đồng thời với cắt tỉa trái, dồn thức ăn cho những trái còn lại. Một số khuyến cáo về những cành nên tỉa: Cành mọc đứng, cành bẻ vào trong tán, cành ốm yếu, cành sâu bệnh, cành mọc quá gần mặt đất Các cành cần giữ lại: Cành mọc ngang, cành khõe mạnh, cành ở độ cao 1m so với mặt đất. Đốn tỉa bớt các cành cấp 1. Nên phân tầng, mỗi tầng có khoảng 3 – 4 cành cấp 1. Tầng nọ cách cành kia 40 – 60cm ( đối với những cây trưởng thành). Các cành cấp 2,3, . . . dầy đặc, phải tỉa bỏ bớt. 18
  19. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT) Hoa sầu riêng rất nhiều, cây không có sức nuôi hết, bên cạnh việc tỉa cành tạo tán ta cũng phải tỉa bớt hoa. Hoa ra 2 – 3 đợt một năm. Nếu ra 3 đợt, có thể tỉa bớt hoa đợt 1 và hoa đợt 3, có thể kết những quả chín sớm và muộn thường bán giá cao hơn. Khi tỉa hoa, phải tùy theo giống. Bắt đầu tỉa hoa 30 – 35 ngày sau khi hoa nở. Khi đã đậu quả, lại cắt bỏ một số trái chỉ để lại mỗi cành 3 – 5 trái. Các loại trái cần tỉa bỏ là trái dày đặc, trái méo mó, trái sâu bệnh. Việc tổng vệ sinh vườn cây sau khi tỉa cành, hoa, trái tạo tán là công việc cần thiết nhằm loại bỏ xác cành, lá đồng thời tiêu diệt các vi sinh vật có hại cho cây. Dùng 1 kg vôi pha với 25 lít nước phun ướt toàn bộ thân, cành nhằm tiêu diệt các mầm bệnh tồn lưu trên cây. Bón thêm 1 – 2 kg vôi để nâng độ pH của đất lên, giúp tăng cường hoạt động của các vi sinh vật có ích, hạn chế sự phát triển của các VSV có hại. 1.3.2.4 Tưới nước, tủ gốc giữ ẩm Đất xung quanh mô trồng phải được giữ ẩm vào mùa khô và mùa mưa phải ráo. Có thể quan sát độ ẩm của đất bằng cách bới sâu xuống khoảng 10- 20cm, lấy ít đất lên vo thành viên được là tốt. Vo thành viên không được quá ẩm hoặc bời rời là thiếu. Cây rất cần nước, bởi vì đây là môi trường phải có để các phản ứng sinh hóa xảy ra. Sầu riêng mới trồng nên tưới ngày một lần trong khoảng 4 tháng. Sau đó chỉ tưới khi gặp hạn. Trong những tuần lễ đầu, nếu thời tiết nóng bức hay quá nắng, nên tưới ướt thân và lá (lúc trưa và xế chiều) để tránh mất nước ở cây. Nếu trồng đại trà ở những vùng thiếu nước nên dùng bình xịt để tưới vừa nhanh, vừa tiết kiệm được nước. Trời mát mẻ hay có mưa không cần tưới. Nên sử dụng nguồn nước sạch để tưới. Tránh tưới nước có độ phèn cao (độ pH quá thấp) hay nước có hàm lượng muối khoáng quá nhiều. Nguồn nước ao tù, nước bùn,… dùng tưới phải tránh dính lên thân lá sẽ làm môi trường thuận lợi cho nấm địa y phát triển. Tủ gốc bằng rơm, cỏ khô sẽ bớt được công tưới; nhưng mùa mưa nên bỏ rơm tủ đi vì dễ gây bệnh và cũng là ổ chứa mối hại cây sầu riêng. 19
  20. CHUYÊN ĐỀ CÂY SẦU RIÊNG NHÓM 01- LỚP NH_34 (ĐHCT) Khi ra hoa kết trái, cây sầu riêng cần ẩm, thời kỳ này ở miền Nam đang là mùa khô nên cần tưới, nhưng tưới nhiều sẽ làm rụng hoa quả và cơm sầu riêng có thể nhão. 1.3.2.5 Bón phân Phương pháp cung cấp phân được giới thiệu sau đây dựa vào kinh nghiệm và một số tài liệu tham khảo của nước ngoài. 1.3.2.5.1 Nguyên tắc cung cấp phân Phân bón bao gồm phân vô cơ (phân hóa học) và phân hữu cơ (phân xanh, phân chuồng, phân ruốc …) cung cấp cho cây trồng là nhằm tăng nguồn dinh dưỡng dự trữ cho cây trong đất. Cây không thể hấp thụ chất dinh dưỡng trực tiếp từ phân (đặc biệt là phân vô cơ) mà phải thông qua yếu tố cơ bản rất đặc biệt là đất và nước. Mỗi gian đoạn sinh trưởng của cây luôn đi kèm với quá trình sinh lý nhất định. Do vậy, muốn cung cấp phân cho cây có hiệu quả nên tuân thủ nguyên tắc. Bón phân có định kỳ : Cây còn nhiều chất dinh dưỡng, nhất là lúc ra chồi non, lá non, ra hoa, mang trái. Nên cần bón thúc phân cho cây khi lá đã già hay sau mùa thu hoạch trái và sau đó thường xuyên bón bổ sung. Thời gian từ ra hoa đến trái chín của sầu riêng khoảng 16- 18 tuần. Giai đoạn làm cơm cần nhiều chất dinh dưỡng hơn giai đoạn cuối, nên bón phân trước khi trái hình thành cơm. Bón đúng và bón đủ : ▪ Mỗi giai đoạn và sinh trưởng nhu cầu chất dinh dưỡng có khác nhau. Cung cấp nhiều đạm cây sẽ giảm ra hoa, trái dễ bị rụng, hương vị phẩm chất giảm. ▪ Phải cung cấp đủ lượng phân dự trữ trong đất để cây phát triển và có năng suất cao. Thiếu phân cây ngừng sinh trưởng, phát dục không hoàn chỉnh, năng suất kém . ▪ Ngược lại, cây thừa phân sẽ làm bộ rễ tổn hại, tình trạng nặng cây sẽ bị chết. Bón nhiều phân trong thời gian ngắn ở giai đoạn mang trái sẽ làm rụng trái hàng loạt …Tốt nhất là bón vừa đủ theo định kỳ sinh trưởng của cây. Bón để nuôi cây : Vào thời điểm đất khô, thiếu nước tưới nếu bón phân sẽ gây lãng phí và có thể gây hại cho cây. Quan trọng nhất là phân đạm, khi bón phân tưới qua một vài 20

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản