intTypePromotion=3

Bảo tồn và phát triển làng nghề trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Chia sẻ: K Loi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:31

0
64
lượt xem
6
download

Bảo tồn và phát triển làng nghề trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nội dung của tài liệu trình bày về vị trí, vai trò của làng nghề, nhiệm vụ bảo tồn và phát triển làng nghề trong tình hình mới và những giải pháp chủ yếu trong việc bảo tồn và phát triển làng nghề trong tình hình mới.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Bảo tồn và phát triển làng nghề trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

VI N NGHIÊN C U QU N LÝ KINH T TRUNG ƯƠNG<br /> TRUNG TÂM THÔNG TIN – TƯ LI U<br /> ---------------------------------------------------------------------------B O T N VÀ PHÁT TRI N LÀNG NGH TRONG S NGHI P<br /> CÔNG NGHI P HÓA, HI N<br /> I HÓA<br /> T NƯ C<br /> M CL C<br /> I. V TRÍ, VAI TRÒ C A LÀNG NGH .......................................................... 2<br /> <br /> 1. M t s nét v l ch s .............................................................................2<br /> 2. Khái ni m làng ngh và phân lo i làng ngh .........................................3<br /> 2.1. Khái ni m .......................................................................................3<br /> 2.2. Phân lo i làng ngh ........................................................................4<br /> 2.3. Các nhóm làng ngh .......................................................................5<br /> 3. Ý nghĩa và tác d ng c a làng ngh ........................................................7<br /> 3.1. T o vi c làm ...................................................................................7<br /> 3.2. Góp ph n chuy n d ch cơ c u kinh t .............................................8<br /> 3.3. Làng ngh góp ph n quan tr ng vào kim ng ch xu t kh u .............8<br /> 3.4. B o t n, ch n hưng và phát tri n làng ngh không ch là phát tri n<br /> kinh t theo ý nghĩa thông thư ng, mà còn là phát huy các giá tr văn<br /> hoá c a dân t c trong tăng trư ng kinh t .............................................9<br /> 3.5. Làng ngh gi vai trò quan tr ng trong vi c phát tri n du l ch văn<br /> hoá gi i thi u v i nhân dân trong nư c và b n bè qu c t nh ng c<br /> trưng văn hoá, phong t c t p quán c a m i dân t c, m i làng ngh , làm<br /> phong phú thêm các s n ph m du l ch .................................................10<br /> II. NHI M V B O T N VÀ PHÁT TRI N LÀNG NGH TRONG TÌNH<br /> HÌNH M I......................................................................................................... 11<br /> <br /> 1. Làng ngh v i công cu c xây d ng nông thôn m i .............................11<br /> 2. Cơ h i và thách th c............................................................................12<br /> 3. Nh ng v n m i ...............................................................................13<br /> 3.1. Nh ng khó khăn, y u kém ch y u c a làng ngh hi n nay:..........13<br /> 3.2. Hư ng b o t n và phát tri n.........................................................18<br /> 3.3. Khó khăn trư c m t ......................................................................19<br /> III. NH NG GI I PHÁP CH Y U............................................................... 19<br /> CIEM – Trung tâm Thông tin – Tư li u<br /> <br /> 1<br /> <br /> c áo, có ý nghĩa<br /> Làng ngh , v i nh ng s n ph m th công m ngh<br /> to l n trong i s ng kinh t , văn hóa c a dân t c ta. Trong th i kỳ m i phát<br /> tri n t nư c và h i nh p kinh t qu c t , c n có nh ng gi i pháp m i b o<br /> t n và phát tri n làng ngh ,<br /> làng ngh góp ph n có ý nghĩa hơn n a trong<br /> s nghi p công nghi p hóa, hi n i hóa t nư c.<br /> I. V TRÍ, VAI TRÒ C A LÀNG NGH<br /> <br /> 1. M t s nét v l ch s<br /> S sách ã ghi chép s n ph m th công nư c ta xu t hi n t th i ông<br /> Sơn, cách ngày nay t hàng nghìn năm, trư c h t là ngh luy n kim, úc<br /> ng, rèn s t ph c v nông nghi p. Sau ó, n Th k XI - XIV, Nhà nư c<br /> i Vi t ph c hưng, s n ph m th công xu t hi n ngày càng nhi u và ngày<br /> càng tinh s o, như g m, d t, làm gi y dó, tranh dân gian, úc ng, v.v...<br /> Dư i th i Lê (H u Lê) và th i M c k o dài su t 300 năm (Th k XV XVII), nhi u làng ngh ra i. n th i Nguy n, nh ng lo i hàng th công<br /> phát tri n nh t là ngành d t, sau ó là g m s , kim hoàn, rèn úc ng,...<br /> Ngay t th i ó, nhi u làng ngh c a các vùng ã n i ti ng trong c nư c, t<br /> B c n Nam, tuy v y, nhi u làng ngh v n t p trung mi n B c, nh t là<br /> vùng châu th sông H ng, sông Mã, sông áy; và ây ư c coi là cái nôi c a<br /> r t nhi u ngh th công Vi t Nam. Nh ng a phương ông c làng ngh là:<br /> Hà Tây, Hưng Yên, H i Dương, B c Ninh, Hà Nam, Thái Bình, Hà N i.<br /> Nh ng ngh th công truy n th ng n i ti ng b c nh t c a c nư c cũng t p<br /> trung vùng này, như: làm gi y dó, d t tơ l a,<br /> g m, úc ng, kh c g ,<br /> sơn th p, sơn mài, kh m trai, thêu ren, tranh dân gian, óng thuy n, in m c<br /> b n, làm con r i nư c, làm nón, làm qu t gi y, ngh kim hoàn, v.v...<br /> Nhi u làng ngh nư c ta có truy n th ng, tu i ngh r t cao, t m t vài<br /> trăm năm n hàng nghìn năm. S hình thành c a làng ngh thư ng g n v i<br /> vi c các th th công t p h p nhau l i theo các y u t kinh t , như các vùng<br /> t p trung ông dân cư có nhu c u v hàng th công (ph c v nhu c u c a s n<br /> xu t nông nghi p, v ăn, , i l i, th cúng ...) ho c ph c v cho vua quan<br /> ch n kinh kỳ. Làng ngh thư ng hình thành nh ng nơi thu n ti n v giao<br /> thông th y b và g n ngu n nguyên li u. Ngh th công và làng ngh phát<br /> tri n cũng do công lao c a các v t ngh ã ch<br /> ng d y ngh cho dân a<br /> phương và nh ng vùng xung quanh. Có nh ng s n ph m như g m Chu u<br /> (H i Dương) t cu i th k XIV v i nh ng lo i men và lo i hoa văn c áo,<br /> trình<br /> r t cao c v k thu t và m thu t, ư c coi là tuy t nh c a g m<br /> c truy n Vi t Nam. Có nh ng làng ngh như làng g m Bát Tràng, làng ngh<br /> CIEM – Trung tâm Thông tin – Tư li u<br /> <br /> 2<br /> <br /> gi y dó Yên Thái, gi y s c Nghĩa ô, gi y dó An C c và Phong Khê có tu i<br /> ngh t 500 n g n 800 năm. Làng ngh d t tơ l a V n Phúc (Hà Tây) v i<br /> nh ng s n ph m c áo như l a, là, g m, vóc, the, ũi, lĩnh ... xu t hi n t<br /> th k III sau Công Nguyên. Làng ngh Bát Tràng có l ch s t Th k XI,<br /> khi vua Lý Thái T d i ô v Thăng Long, ưa theo m t s th th công<br /> vùng B ch Bát (huy n Yên Mô, t nh Ninh Bình ngày nay) vê kinh kỳ. Khi<br /> thuy n ngư c sông H ng, h phát hi n ra m t vùng có hàng ch c gò t sét<br /> s n xu t g m s có ch t lư ng, li n d ng l i l p làng<br /> tr ng, r t thích h p<br /> v i tên g i là B ch Th phư ng, sau i thành Bát Tràng Phư ng ...<br /> Tr i qua nhi u năm thăng tr m, các ngành ngh th công m ngh có<br /> lúc th nh, lúc suy. Th i t p trung, quan liêu, bao c p, th công nghi p ư c<br /> li t vào "ngh ph nông dân", các cơ s tư nhân s n xu t, kinh doanh hàng<br /> th công m ngh ư c c i t o, t ó mai m t d n. Ph i n nh ng năm i<br /> m i, các ngành ngh th công m ngh m i ư c khôi ph c; làng ngh cũng<br /> h i sinh. Nhi u a phương ã có nh ng làng ngh v i nh ng s n ph m th<br /> công m ngh<br /> c trưng n i ti ng trong c nư c; như g m Bát Tràng (Hà<br /> N i)), g m Chu u, Phù Lãng (H i Dương), d t th c m (Hoà Bình, Nình<br /> Thu n), ch m b c<br /> ng Xâm (Thái Bình), d t La Phù, l a tơ t m V n Phúc<br /> (Hà Tây), tranh ông H , rư u Làng Vân (B c Giang), á m ngh Non<br /> Nư c ( à N ng) và Hoa Lư (Ninh Bình), úc ng Ý Yên (Nam nh), i<br /> Bái (B c Ninh) và Phư c Ki u (Qu ng Nam), nư c m m Phú Qu c, nư c<br /> m m Phan Thi t, g m Bình Dương, v.v...<br /> 2. Khái ni m làng ngh và phân lo i làng ngh<br /> 2.1. Khái ni m<br /> Lâu nay khái ni m làng ngh thư ng ư c hi u theo nhi u cách khác<br /> nhau. Có nhà nghiên c u cho r ng "Làng ngh là m t thi t ch kinh t - xã<br /> h i nông thôn, ư c c u thành b i hai y u t làng và ngh , t n t i trong<br /> m t không gian a lý nh t nh trong ó bao g m nhi u h gia ình sinh<br /> s ng b ng ngh th công là chính, gi a h có m i liên k t v kinh t , xã h i<br /> và văn hóa" (Tr n Minh Y n, 2004). Có nhà nghiêu c u nh nghĩa "Làng<br /> ngh truy n th ng là làng ngh c truy n làm ngh th công.<br /> y không<br /> nh t thi t t t c dân làng u s n xu t hàng th công. Ngư i th th công<br /> nhi u trư ng h p cũng ng th i làm ngh nông. Nhưng yêu c u chuyên<br /> môn hóa cao ã t o ra nh ng ngư i th chuyên s n xu t hàng truy n th ng<br /> ngay t i làng quê c a mình" (Bùi Văn Vư ng, 2002). Th nhưng, tr i qua<br /> nhi u bư c phát tri n, có th th y cho n nay, (i) làng ngh không còn bó<br /> h p trong khuôn kh công ngh th công, tuy th công v n là chính, mà m t<br /> s công o n ã ư c cơ khí hóa ho c bán cơ khí hóa và (ii) trong các làng<br /> CIEM – Trung tâm Thông tin – Tư li u<br /> <br /> 3<br /> <br /> ngh , không ch có các cơ s s n xu t hàng th công, mà ã có nh ng có s<br /> d ch v và ngành ngh ph c v cho s n xu t, như các doanh nghi p kinh<br /> doanh d ch v phân ph i hàng hóa, cung ng u vào và u ra cho s n<br /> ph m làng ngh .<br /> 2.2. Phân lo i làng ngh<br /> Cũng ã có nh ng cách phân lo i làng ngh khác nhau. Nhi u nhà<br /> nghiên c u nh t trí hai cách phân lo i nhhư sau:<br /> (1) Phân lo i theo s lư ng làng ngh : (i) làng ngh m t ngh là nh ng<br /> làng ngoài ngh nông ra, ch có thêm m t ngh th công duy nh t; (ii) làng<br /> nhi u ngh , là nh ng làng ngoài ngh nông ra còn có thêm m t s ho c nhi u<br /> ngh khác.<br /> (2) Phân lo i theo tính ch t ngh : (i) làng ngh truy n th ng là nh ng<br /> làng ngh xu t hi n t lâu i trong l ch s và còn t n t i n ngày nay; (ii)<br /> làng ngh m i là nh ng làng ngh xu t hi n do s phát tri n lan t a c a các<br /> làng ngh truy n th ng ho c du nh p t các a phương khác. M t s làng<br /> m i ư c hình thành do ch trương c a m t s<br /> a phương cho ngư i i h c<br /> ngh<br /> nơi khác r i v d y cho dân a phương nh m t o vi c làm cho ngư i<br /> dân a phương mình.<br /> Năm 2006, B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn ã ban hành<br /> Thông tư s 116/2006/TT-BNN ngày 18 tháng 12 năm 2006 quy nh n i<br /> dung và các tiêu chí công nh n ngh truy n th ng, làng ngh , làng ngh<br /> truy n th ng. Theo ó,<br /> Ngh truy n th ng là ngh ã ư c hình thành t lâu i, t o ra nh ng<br /> s n ph m c áo, có tính riêng bi t, ư c lưu truy n và phát tri n n ngày<br /> nay ho c có nguy cơ b mai m t, th t truy n.<br /> Làng ngh là m t ho c nhi u c m dân cư c p thôn, p, b n, làng,<br /> buôn, phum, sóc ho c các i m dân cư tương t trên a bàn m t xã, th tr n,<br /> có các ho t ng ngành ngh nông thôn, s n xu t ra m t ho c nhi u lo i s n<br /> ph m khác nhau.<br /> Làng ngh truy n th ng là làng ngh có ngh truy n th ng ư c hình<br /> thành t lâu i.<br /> Cũng theo Thông tư nói trên, các tiêu chí dùng<br /> công nh n ngh<br /> truy n th ng, làng ngh và làng ngh truy n th ng ư c quy nh như sau:<br /> Ngh ư c công nh n là ngh truy n th ng ph i t 03 tiêu chí sau: (a)<br /> ngh ã xu t hi n t i a phương t trên 50 năm tính n th i i m<br /> ngh<br /> công nh n; (b) ngh t o ra nh ng s n ph m mang b n s c văn hóa dân t c;<br /> CIEM – Trung tâm Thông tin – Tư li u<br /> <br /> 4<br /> <br /> (c) ngh g n v i tên tu i c a m t hay nhi u ngh nhân ho c tên tu i c a làng<br /> ngh .<br /> Làng ngh ư c công nh n ph i t 03 tiêu chí sau: (a) có t i thi u<br /> 30% t ng s h trên a bàn tham gia các ho t ng ngành ngh nông thôn;<br /> (b) ho t ng s n xu t kinh doanh n nh t i thi u 02 năm tính n th i<br /> i m<br /> ngh công nh n; (c) ch p hành t t chính sách, pháp lu t c a Nhà<br /> nư c.<br /> Làng ngh truy n th ng ư c công nh n ph i t tiêu chí làng ngh và<br /> có ít nh t m t ngh truy n th ng theo quy nh t i Thông tư này.<br /> iv i<br /> nh ng làng chưa t tiêu chí công nh n làng ngh (theo tiêu chí (a) và (b)<br /> trên ây) nhưng có ít nh t m t ngh truy n th ng ư c công nh n theo quy<br /> nh c a Thông tư này thì cũng ư c công nh n là làng ngh truy n th ng.<br /> 2.3. Các nhóm làng ngh<br /> Theo th ng kê năm 2004, c nư c có 2.017 làng ngh , trong ó có<br /> kho ng 300 làng ngh truy n th ng, bao g m 1,4 tri u cơ s s n xu t v i<br /> nhi u lo i hình t ch c s n xu t t h gia ình n t s n xu t, t h p tác,<br /> h p tác xã, doanh nghi p tư nhân và các lo i hình công ty.<br /> S 2017 làng ngh<br /> -<br /> <br /> ư c phân b như sau (s li u năm 2004):<br /> <br /> ng b ng Sông H ng: 866 làng;<br /> ông b c: 164 làng;<br /> <br /> -<br /> <br /> Tây B c 247 làng;<br /> <br /> -<br /> <br /> B c Trung B : 341 làng;<br /> <br /> -<br /> <br /> Nam Trung B : 87 làng;<br /> <br /> -<br /> <br /> Tây Nguyên: 0 làng;<br /> <br /> -<br /> <br /> ông Nam B : 101 làng;<br /> ng b ng Sông C u Long: 211 làng.<br /> <br /> Như v y, có th th y làng ngh t p trung ch y u<br /> ng b ng Sông<br /> Hông, nơi ây có n 80% h nông dân tham gia làm hàng th công. Riêng<br /> t nh Hà Tây (cũ) có n 258 làng, ư c coi là " t trăm ngh ), nơi có nh ng<br /> làng ngh n i ti ng t lâu i như l a V n Phúc, mây tre an Phú Vinh,<br /> kh m Chuyên M , v.v…<br /> áng chú ý là t năm 2004 n nay, tình hình làng ngh<br /> các a<br /> phương ã có nhi u thay i, nhi u làng ngh ã hình thành, có làng ngh<br /> ư c a phương công nh n chính th c b ng văn b n, có làng chưa ư c<br /> CIEM – Trung tâm Thông tin – Tư li u<br /> <br /> 5<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản