Cách nhận dạng tuổi rầy nâu (21/08/2009)
Rầy nâu (Brown backed rice plant hopper)
Tên khoa học: Nilaparvata lugens
Họ: Delphasidae
Bộ: Homoptera
Vòng đời rầy nâu: 25-28 ngày, có 5 lần lột xác, (5
tuổi). Rầy non mới nở có màu trắng sữa, sau chuyển
thành màu trắng xám rồi chuyển thành nâu lợt hay
nâu đen. Rầy tuổi 1, 2 thường được gọi là rầy cám.
Rầy nâu là loài côn trùng gây hại nguy hiểm trên lúa,
có thể gây bộc phát trên diện rộng, ngoài ra rầy nâu
còn là môi giới truyền virus gây bệnh vàng lùn và lùn
xoắn lá, cũng gây thành dịch bệnh nghiêm trọng. Hai
bệnh này cho tới nay chưa có thuốc phòng trị.
Đặc điểm sinh học và sinh thái
Rầy trưởng thành có màu nâu, dài 3- 5mm, cánh
trong suốt. Rầy trưởng thành có hai dạng: Dạng cánh
ngắn (cánh ngắn khoảng 2/3 thân) và dạng cánh dài
(cánh dài phủ kín bụng). Đây là sự biến đổi về hình
thái, dạng sinh học thể hiện điều kiện môi trường
thuận lợi nhiều hay ít. Nếu môi trường bình thường
sẽ xuất hiện cánh dài với tỉ lệ đực cái là 1:1, còn
trong điều kiện môi trường thuận lợi thì xuất hiện rầy
cánh ngắn với tỉ lệ đực cái là 1:3.
Rầy nâu Rầy nâu cánh
cánh dài ngắn
- Rầy trưởng thành cánh ngắn: Sống 7-14 ngày (Đẻ
trứng sớm hơn)
- Rầy trưởng thành cánh dài: Sống 7 -14 ngày.
- Rầy cái dài: 4,5 - 5 mm có màu nâu vàng.
- Rầy đực dài 3,6 - 4 mm có màu nâu tối.
Rầy tuổi 1 Rầy tuổi 2 Rầy tuổi 3
- Trứng: 6-7 ngày. Trứng đẻ trong bẹ lá hoặc gân lá,
nở sau 6 - 7 ngày. Trứng hình bầu dục cong, một đầu
to, một đầu nhỏ, trong suốt.
- Trứng rầy rất nhỏ, hình giống tép bưởi, được đẻ
trong bẹ, gân lá. Mỗi ổ có từ 5 - 15 trứng.
- Ấu trùng: 12-13 ngày. Ấu trùng có 5 tuổi (lột xác 5
lần). Ấu trùng (rầy non) mới nở có màu trắng sữa,
sau chuyển thành màu trắng xám rồi chuyển thành
nâu lợt hay nâu đen. Rầy tuổi 1, 2 thường được gọi là
rầy cám.
Rầy tuổi 4 Rầy tuổi 5
- Trưởng thành: 10-12 ngày. Rầy trưởng thành sau
khi vũ hóa 3 - 5 ngày, bắt đầu đẻ trứng, rầy thường đẻ
trứng vào bẹ dưới của lá lúa và đẻ vào buổi chiều.
Nếu mật độ rầy cao, rầy có thể đẻ trứng ở ngay cả
gân chính của lá lúa.
- Trong thời gian sinh sống, mỗi con rầy cái cánh
ngắn đẻ 300 trứng, rầy cánh dài đẻ 100 trứng. Con
cái dùng gay đẻ trứng rạch 1 đường vào bẹ lá và đẻ
trứng vào đó, chổ rầy đẻ trứng thường có đốm vạch
màu nâu. Trứng được đẻ thành từng ổ, mỗi ỗ có từ 8
- 16 trứng. Trên 1 ổ trứng, trứng nở rải rác trong cùng
1 ngày, tỉ lệ trứng nở trên 90%. Rầy thích đẻ trứng
trên cỏ lồng vực hơn là trên cây mạ.