Chế độ dinh dưỡng và bệnh gút
Cuộc sống hiện đại, chế độ sinh hoạt, ăn uống của con người bị xáo trộn và ảnh
hưởng. Các bệnh “mắc phải” của thời hiện đại ngày một nhiều và gút là bệnh phổ
biến và thường gặp nhất ở các quý ông thành đạt, quý ông thích la cà ở bàn nhậu
và ít về nhà ăn cơm. Vậy nên một chế độ dinh dưỡng không phù hợp đã khiến
bệnh nhân gút ngày càng gia tăng.
Bệnh gút đã được coi là một bệnh lý rối loạn chuyển hóa purin ở người, làm tăng
tổng hợp acid uric và/hoặc giảm thải acid uric ra ngoài, gây tăng acid uric trong
máu. Người bị bệnh gút có biểu hiện đầu tiên là đau ở ngón (ngón cái), xuất hiện
các tophy (u cục) ở khớp, quanh khớp, ở vành tai. Khởi bệnh đột ngột bằng một
cơn viêm khớp cấp với tính chất: sưng, nóng, đỏ, đau dữ dội, đột ngột ở một khớp
làm người bệnh rất đau đớn, không thể đi lại được. Bệnh diễn biến từng đợt, giữa
các cơn viêm cấp có những giai đoạn các khớp hoàn toàn hết đau, người bệnh
tưởng mình khỏi bệnh. Ở giai đoạn muộn, biểu hiện viêm ở nhiều khớp cả tay và
chân, có thể đối xứng, xuất hiện những u cục ở nhiều nơi đặc biệt quanh các khớp,
bệnh diễn biến liên miên không rõ từng đợt, giữa các đợt viêm cấp các khớp vẫn
đau nhức, dần dà gây biến dạng khớp, cứng khớp, teo cơ...
Người bệnh gút cần giảm ăn thực phẩm giàu đạm.
Một trong những nguyên nhân trực tiếp gây bệnh gút là acid uric, vậy nên những
người ăn nhiều thức ăn giàu purin sẽ làm tăng thêm tình trạng tăng acid uric máu
sẵn có, thúc đẩy họ trở thành bệnh nhân gút, làm nhanh tái phát các cơn gút, khó
kiểm soát bệnh và sớm trở thành gút mạn tính. Những bệnh nhân bị béo phì, tăng
huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu dễ bị gút và ngược lại bệnh nhân gút
rất dễ bị mắc 4 bệnh trên. Theo nghiên cứu, nguyên nhân hàng đầu dẫn tới mắc
bệnh gút là do chế độ ăn uống sai lầm: uống quá nhiều rượu bia góp phần làm tăng
thêm acid uric máu mà còn làm cho acid uric dễ dàng bị lắng đọng tại tổ chức, gây
cơn gút cấp, gây sỏi thận. Ăn nhiều phủ tạng động vật, thực phẩm có chứa nhiều
protit, các loại thịt có màu đỏ, các loại hải sản, nấm, giá, dọc mùng… Những thực
phẩm này sẽ làm gia tăng tốc độ tổng hợp acid uric trong cơ thể. Bệnh nhân gút có
tầm vóc trung bình 50kg không nên ăn quá 100g thực phẩm giàu đạm mỗi ngày.
Người bị bệnh gút cũng phải dùng thuốc điều trị vì chế độ ăn uống không thể thay
thế được thuốc điều trị. Tuy nhiên, chế độ ăn uống lại trở nên quan trọng và cần
thiết khi người bệnh bị dị ứng với thuốc điều trị. Và một chế độ ăn hợp lý sẽ cải
thiện rất nhiều trong quá trình điều trị và phòng ngừa bệnh. Những thực phẩm
người bệnh cần dùng là: ăn các thực phẩm rau xanh giàu chất xơ như dưa chuột,
rau cần, cải xanh, cải bắp, khoai tây, bí đỏ, lê, táo nho, các loại ngũ cốc… Uống
nhiều nước, nước khoáng có bicarbonate, nước sắc lá sakê.
Ngoài ra, bệnh nhân gút cần có một chế độ sinh hoạt, rèn luyện thân thể một cách
khoa học. Tránh làm những việc nặng, gắng sức; tránh bị lạnh đột ngột; tránh bị
stress
Thực phẩm tốt cho người bệnh gút
Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng khi một người đã mắc bệnh gút thì rất khó chữa
trị khỏi hẳn mà nên xác định là “sống chung với bệnh gút”. Ngoài việc điều trị
giảm sưng, đau khớp khi lên cơn cấp tính thì những thuốc và thực phẩm giúp cơ
thể đào thải acid uric cũng có tác dụng tốt với người bệnh.
Bệnh gút thường gây đau và viêm tấy ở khớp xương, đặc biệt là khớp ngón cái,
khớp gối và đau nhiều nhất về ban đêm. Đau kèm theo rát bỏng rất khó chịu. Lý
do đau khớp là vì khi acid uric vượt quá 8 mg/dl trong máu mà khả năng bài xuất
theo nước tiểu lại giảm đi thì tinh thể urát lắng đọng lại trong khớp xương.
Nguyên nhân của bệnh gút là do rối loạn chuyển hóa chất purin làm tăng lượng
acid uric trong máu. Người bình thường thì lượng acid uric sản xuất ra và lượng
thải trừ chúng luôn luôn cân bằng. Khi các loại thực phẩm có chứa nhân purin đưa
vào cơ thể được phân hủy thành acid uric thì lượng acid uric trong máu sẽ tăng
cao. Acid uric là loại trung tính mà cơ thể con người không cần thiết loại này cho
nên sẽ bị thận lọc ra khỏi dòng máu, bài tiết ra ngoài cơ thể theo đường niệu. Khi
lượng purin quá nhiều thì lượng acid uric được tạo ra cũng tăng theo nên cơ thể
không thể đào thải ra hết được. Thực phẩm có nhiều chất purin (trừ các loại rau
xanh nhiều prurin lại không làm gia tăng bệnh gút) là phủ tạng động vật như óc,
thận, gan, tim; thịt đỏ như các loại thịt: chó, bò, trâu, cừu, ngan, vịt, ngỗng và hải
sản như tôm, mực. Người ta cũng cho biết, ăn thịt chứa nhiều mỡ, sữa có nhiều
chất béo, bia, thực phẩm sấy khô (cá khô, mực khô, thịt hun khói) và các chất ngọt
nhân tạo có nguy cơ cao gây mắc bệnh gút.
Ngô và rau mùng tơi tốt cho người bệnh gút
Nên ăn thực phẩm gì và nên kiêng thực phẩm gì đối với người bị bệnh gút?
Nói chung, người bị gút nên sử dụng thức ăn ít chứa nhân purin như ngũ cốc (gạo,
ngô, bánh mì), các loại hạt, bơ, dầu, mỡ, đường, trứng, sữa, phomat tươi, rau, quả.
Hạn chế sử dụng thịt, cá, hải sản, gia cầm, đậu đỗ. Nên kiêng ăn óc, gan, tim, thận,
nấm. Tuyệt đối không uống rượu, bia, cà phê, chè nhưng cần uống nước lọc đủ
lượng hằng ngày. Khi đang lên cơn đau gút cấp thì tạm thời chỉ ăn thức ăn: cơm,
bánh mì, bột ngũ cốc, trái cây, rau các loại và không nên sử dụng chất đạm (nước
mắm). Khi hết cơn đau, có thể ăn một số thức ăn có hàm lượng purin vừa như các
loại họ đậu, rau dền, thịt gà, cá nhưng lượng ít. Đối với người béo, thừa cân mà bị
bệnh gút thì nên có kế hoạch giảm cân từ từ, nếu giảm nhanh quá hoặc nhịn ăn thì
nồng độ acid uric có thể tăng lên do sự phân hóa chính các tế bào của cơ thể dẫn
đến cơn đau do gút.