TR L I CÂU H I CH NG 7- Đ NG Đ TẢ Ờ Ỏ ƯƠ Ộ Ấ
Câu 1: Đ t gãy thu n, đ t gãy ngh ch là gì?ứ ậ ứ ị
Đ t gãy thu n: là đ t gãy có m t tr t nghiêng v phía cánh s t. Cánh nâng chuy nứ ậ ứ ặ ượ ề ụ ể
đ ng ng c chi u v i cánh s t.ộ ượ ề ớ ụ
Đ t gãy ngh ch: M t tr t nghiêng v cánh nâng(cánh tr i) lên. Theo ph ng th ngứ ị ặ ượ ề ồ ươ ẳ
đ ng thì cánh tr i đè ph lên cánh s t.ứ ồ ủ ụ
Đ hi u rõ h n v cánh s t và cánh nâng thì các b n m trang 143 sách khoa h c tráiể ể ơ ề ụ ạ ở ọ
đ t.ấ
Câu 2:N i nào x y ra hóa l ng?ơ ả ỏ
Mu n hi u v s hóa l ng c a đ t, chúng ta ph i nh n ra các đi u ki n hi n h u trongố ể ề ự ỏ ủ ấ ả ậ ề ệ ệ ữ
m t l p tr m tích tr c m t tr n đ a ch n. M t l p đ t tr m tích là m t t p h p c aộ ớ ầ ướ ộ ậ ị ấ ộ ớ ấ ầ ộ ậ ợ ủ
nh ng h t đ t cá th . N u chúng ta nhìn sát các h t này, chúng ta có th th y mmooixữ ạ ấ ể ế ạ ể ấ
h t ti p xúc v i m t s h t k c n. Tr ng l ng c a các h t n m trên sinh ra l c ti pạ ế ớ ộ ố ạ ế ậ ọ ượ ủ ạ ằ ự ế
xúc gi a các h t, các l c này gi các h t cá th n m yên t i ch và cung c p cho l pữ ạ ự ữ ạ ẻ ằ ạ ỗ ấ ớ
đ t s c m nh c a nó. Khi l p tr m tích bão hòa n c, n c l p đ y không gian lấ ứ ạ ủ ớ ầ ướ ướ ấ ầ ỗ
h ng gi a các h t. Các h t v n còn ti p xúc v i nhau. Khi sóng đ a ch n t i, áp su tổ ữ ạ ạ ẫ ế ớ ị ấ ớ ấ
trong n c tăng lên. N u áp su t c a n c gia tăng nhi u, n c bao b c hoàn toàn t tướ ế ấ ủ ướ ề ướ ọ ấ
c các h t và lo i b m i ti p xúc gi a các h t. Đ t tr m tích b y gi ch y ra nh m tả ạ ạ ỏ ọ ế ữ ạ ấ ầ ấ ờ ả ư ộ
l u ch t. Đ t hóa l ng th ng trào lên m t đ t.ư ấ ấ ỏ ườ ặ ấ
Đ t tr nên c ng l i sau khi đ ng đ t đã qua và n c rút xu ng tr v v trí c a nó sâuấ ở ứ ạ ộ ấ ướ ố ở ề ị ủ
h n trong đ t. Vì v y, hóa l ng x y ra đ t tr m tích và đ t y u(c nhóm th ng nh t ýơ ấ ậ ỏ ả ở ấ ầ ấ ế ả ố ấ
ki n nh v y, th c ra thì nhóm lên m ng tìm v n ko có câu tr l i cho câu h i này, nênế ư ậ ự ạ ẫ ả ờ ỏ
không đ m b o đúng hoàn toàn cho các b n)ả ả ạ
Câu 3: Xác đ nh m a đ phá ho i c a đ ng đ t còn nh ng thang đo nào?ị ứ ộ ạ ủ ộ ấ ữ
Ngoài thang đo Mercalli ra, trên th gi i v n còn nhi u thang đo khác. Ví d nh thangế ớ ẫ ề ụ ư
đo MSK.
Thang đo MSK (Medvedev-Sponheuer-Karnik) đ c áp d ng t i Đông Âu và Liên Xô cũượ ụ ạ
vào tr c th p niên 1990. Hi n nay, thang đo này v n đang đ c s d ng r ng rãi t iướ ậ ệ ẫ ượ ử ụ ộ ạ
n Đ , Israel, Nga, c ng đ ng các qu c gia đ c l p (SNG) và Vi t Nam… Thang MSKẤ ộ ộ ồ ố ộ ậ ệ
khá gi ng thang Mercalli, cũng có 12 c p đ , ghi b ng ch s La Mã:ố ấ ộ ằ ữ ố
I. Không
c m nh nả ậ
đ cượ
Không c m th y. Không có tác đ ng lên các v tả ấ ộ ậ
th . Không có thi t h i đ i v i nhà c a.ể ệ ạ ố ớ ử
II. Khó c mả
nh n đ cậ ượ
Ch nh ngỉ ữ ai đang ngh ng i m i c m nh n đ c.ỉ ơ ớ ả ậ ượ
Không có tác đ ng lên các v t th . Không có thi tộ ậ ể ệ
h i đ i v i nhà c a.ạ ố ớ ử
III. Y uếNg i trong nhà c m nh n đ c. Các đ v tườ ở ả ậ ượ ồ ậ
treo đu đ a nh . Không có thi t h i đ i v i nhàư ẹ ệ ạ ố ớ
c a.ử
IV. Quan sát
đ c trênượ
di n r ngệ ộ
Ng i trong nhà c m nh n đ c nh ng ng i ườ ở ả ậ ượ ư ườ ở
bên ngoài h u nh khôngầ ư nh n th y. Rung đ ngậ ấ ộ
v a ph i.ừ ả Có th nh nể ậ th y s rung hay đu đ aấ ự ư
nh c a nhà c a, phòng c, gi ng, bàn, gh v.v.ẹ ủ ử ố ườ ế
Các đ v t treo đu đ a. Không có thi t h i đ i v iồ ậ ư ệ ạ ố ớ
nhà c a.ử
V. Khá
m nhạ
Ng i trong nhà c m nh n đ c,ườ ở ả ậ ượ ng i bênườ ở
ngoài n u chú ý có thế ể nh n ra. M t s ng i sậ ộ ố ườ ợ
hãi và ch y ra kh i nhà. Nhi u ng i đang ngạ ỏ ề ườ ủ
t nh d y. Có th nh n th y s rung đ ng hay đuỉ ậ ể ậ ấ ự ộ
đ a m nh c a toàn b nhà c a, phòng c hay đư ạ ủ ộ ử ố ồ
n i th t. Các đ v t treo đu đ a đáng k . Thi t h iộ ấ ồ ậ ư ể ệ ạ
nh đ i v i các công trình xây d ng có k t c uẹ ố ớ ự ế ấ
y u.ế
VI. M nhạ
Ng i trong nhà c m nh n đ c,ườ ở ả ậ ượ ng i bênườ ở
ngoài n u chú ý có thế ể nh n ra. M t s ng i sậ ộ ố ườ ợ
hãi và ch y ra kh i nhà. Nhi u ng i đang ngạ ỏ ề ườ ủ
t nh d y. Có th nh n th y s rung đ ng hay đuỉ ậ ể ậ ấ ự ộ
đ a m nh c a toàn b nhà c a, phòng c hay đư ạ ủ ộ ử ố ồ
n i th t. Các đ v t treo đu đ a đáng k . Thi t h iộ ấ ồ ậ ư ể ệ ạ
nh đ i v i các công trình xây d ng có k t c uẹ ố ớ ự ế ấ
y u, vôi v a h h i d nh n ra.ế ữ ư ạ ễ ậ
VII. R tấ
m nhạ
Ph n l n m i ng i đ u s hãi và c ch y ra kh iầ ớ ọ ườ ề ợ ố ạ ỏ
nhà. Đ n i th t d ch chuy n và có th b l t nhào.ồ ộ ấ ị ể ể ị ậ
Đ v t b r i đ . N c b n tung tóe ra kh iồ ậ ị ơ ổ ướ ắ ỏ v tậ
ch a. Thi t h i nghiêm tr ng đ i v i nhà c a cũ,ứ ệ ạ ọ ố ớ ử
các ng khói xây b ng vôi v a s p đ . Có các vố ằ ữ ụ ổ ụ
l đ t nh .ở ấ ỏ
VIII. Gây
thi t h iệ ạ
Nhi u ng i khó đ ng v ng, ngay c khi bênề ườ ứ ữ ả ở
ngoài nhà. Đ n i th t có th b l t nhào. Có thồ ộ ấ ể ị ậ ể
nhìn th y các con sóng ch y trên đ t r t m m. Cácấ ạ ấ ấ ề
công trình xây d ng cũ b s p đ m t ph n hayự ị ụ ổ ộ ầ
ch u thi t h i đáng k . Các v t n t l n và các kheị ệ ạ ể ế ứ ớ
n t toác ra, đá l xu ng.ứ ở ố
IX. Phá h yủ
Ho ng lo n. Ng i đi đ ng không v ng.ả ạ ườ ứ ữ Các công
trình không đ chu n s p đ . Thi t h i th c sủ ẩ ụ ổ ệ ạ ự ự
đ i v i các công trình xây d ng có k t c u t t. Cácố ớ ự ế ấ ố
đ ng ng ng m n t gãy. M t đ t n t toác, l đ tườ ố ầ ứ ặ ấ ứ ở ấ
trên di n r ng.ệ ộ
X. H y di tủ ệ Các công trình g chạ đá bị đ s p, c s h t ng bổ ậ ơ ở ạ ầ ị
phá h ng. L đ t t. Các công trình tích n c cóỏ ở ấ ồ ạ ướ
th b phá ho i, gây ra ng p l t xung quanh.ể ị ạ ậ ụ
XI. Th mả
h aọPh n l n các công trình xây d ngầ ớ ự đ uề s p đ . Xáoụ ổ
tr n đ t trên di n r ng, sóng th n.ộ ấ ệ ộ ầ
XII. C c kỳự
th m h aả ọ T t c các k t c u phía trên vàấ ả ế ấ d i đ t đ u bướ ấ ề ị
phá h y hoàn toàn. C nh quan nói chung b thayủ ả ị
đ i, sông su i b thay đ i dòng ch y, sóng th n.ổ ố ị ổ ả ầ
Thang đo JMA c a c quan Khí t ng Nh t B n (Japan Meteorological Agency) quyủ ơ ượ ậ ả
đ nh 10 m c theo th t t 0 đ n 7. Trong đó, các muecs dao đ ng trong ph m vi ị ứ ứ ự ừ ế ộ ạ ± 0.5
đ c quy v m t m c s nguyên, riêng c p 5 và 6 đ c phân thành 2 m c “y u” vàượ ề ộ ứ ố ấ ượ ứ ế
“m nh” (ví d : “5 y u” t ng đ ng v i ph m vi 4.5 – 5.0; “5 m nh” t ng đ ngạ ụ ế ươ ươ ớ ạ ạ ươ ươ
v i ph m vi 5.0-5.5). C p đ theo thang đo c a Nh t đ c ký hi u b ng ch sớ ạ ấ ộ ủ ậ ượ ệ ằ ữ ố
th ng.ườ
Ngoài ra còn có m t s thang đo khác nh EMS ( European Macroseismic Scale) c aộ ố ư ủ
Châu Âu, hay CSIS (China Seismuc Intensity Scale) c a Trung Qu c…đ u khá t ng tủ ố ề ươ ự
thang Mercalli v i vi c chia thàng 12 c p đ .ớ ệ ấ ộ
Câu 4: T c đ tr t là gì?ố ộ ượ
T c đ tr t là t l tr t trong th i gian đ t gãy di n ra. Ví d : n u m t v t đ t gãyố ộ ượ ỷ ệ ượ ờ ứ ễ ụ ế ộ ế ứ
di chuy n 1m trong 1000 năm thì t c đ tr t là 1 mm trên 1 năm.ể ố ộ ượ
Câu 5: V t sáng đ tr c khi có sóng th n?ệ ỏ ướ ầ
•Tài li u v d u hi u sóng th n trên (v t sáng đ đ ng chân tr i) đ cệ ề ấ ệ ầ ệ ỏ ở ườ ờ ượ
nhóm trích xu t t Wikipedia. Thông tin trên không đ c ch ng th c, đ ngấ ừ ượ ứ ự ồ
th i khi nhóm tìm hi u trên r t nhi u tài li u khác thì cũng không tìm đ cờ ể ấ ề ệ ượ
các tài li u gi i thích. Tuy nhiên, cũng có m t gi thi t nghe khá h p lý màệ ả ộ ả ế ợ
nhóm mu n chia s : khi đ ng đ t hay núi l a ti n sóng th n x y ra, chúngố ẻ ộ ấ ử ề ầ ả
thoát ra m t l ng khí g m các ch t khác nhau t lòng đ t, các ch t nàyộ ượ ồ ấ ừ ấ ấ
b n thân có mày đ ho c do tán x ánh sáng m t tr i t o nên màu đ .ả ỏ ặ ạ ặ ờ ạ ỏ
•Nh ng gi i thích trên có cũng th đúng cho m t s tài li u cho r ng tr cữ ả ể ộ ố ệ ằ ướ
khi sóng th n x y ra, ng i ta s th y bóng tr ng ho c đen đ ng chânầ ả ườ ẽ ấ ắ ặ ở ườ
tr i, đôi khi gi ng nh b c t ng mây.ờ ố ư ứ ườ
•Nh ng gi thuy t nh m gi i thích trên cũng ch n m trong kh năng c aữ ả ế ằ ả ỉ ằ ả ủ
nhóm. V y xin b n nào có câu tr l i chính xác h n thì hãy chia s đậ ạ ả ờ ơ ẻ ể
nhóm mình cùng các b n khác h c t p. C m n nhi u!ạ ọ ậ ả ơ ề
Câu 6: Quá trình hình thành sóng th n?ầ
•Sóng th n đ c hình thành qua các quá trình sau:ầ ượ T i các đ i hút chìm, kheạ ớ
đ t gãy, ho t đ ng ki n t o t o nên n i l c khi n các các v trí này bứ ạ ộ ế ạ ạ ộ ự ế ị ị
bi n d ng theo chi u d c. Th ng x y ra t i các m ng rìa l c đ a. Khiế ạ ề ọ ườ ả ạ ả ụ ị
m t m ng đ i d ng va ch m v i m t m ng l c đ a, đôi khi nó làm rìaộ ả ạ ươ ạ ớ ộ ả ụ ị
m ng l c đ a chuy n đ ng xu ng d i. Cu i cùng, áp su t quá l n tácả ụ ị ể ộ ố ướ ố ấ ớ
d ng lên rìa m ng khi n nó nh y gi t lùi l i. Kh i n c nó chi m chụ ả ế ẩ ậ ạ ố ướ ế ỗ
tr c đó b đ y m nh lên trên r i theo tr ng l c d n xu ng tr l i, t oướ ị ẩ ạ ồ ọ ự ồ ố ở ạ ạ
nên sóng th n, lan t a theo ph ng ngang m t bi n.ầ ỏ ươ ặ ể