Công Nghệ Flying Camera
Máy quay phim biết bay (Flying-cam)
Bộ phim Áo lụa Hà Đông đã thu hình xong, vào hậu kỳ, nhưng ngày giờ
chính thức ra mắt thì chưa gút lại. Nguồn tin hành lang cho hay phim này sẽ đem
đi "ứng thí" tại một số liên hoan phim quốc tế trước đã, sau đó mới trình chiếu tại
các rạp VN… Xin ghi lại một ấn tượng khó phai trên đường làm phim, với sự xuất
hiện lần đầu tiên của flying-cam tại Việt Nam
Ê-kíp thực hiện cảnh quay bằng "camera biết bay" trên núi
Trước hết, cho phép lòng vòng sang "xứ người" một chút. Nếu bạn đã từng
xem bộ phim Harry Porter và căn phòng của những bí mật, bạn khó mà quên
được cảnh tượng xe hơi chở Harry Porter... bay lượn vòng vèo trên không trung,
điệu nghệ đến... lác mắt. "Dán" chiếc xe lơ lửng lên trên bối cảnh trời xanh, ắt là
do công nghệ CGI của vi tính (Computer Graphic Images) trổ tài. Nhưng đến cú
bay ngược đầu 180 độ, bãi cỏ xanh rì hun hút hết tầm mắt bỗng... vắt vẻo phía trên
khung hình, còn bầu trời thì nằm bên dưới thì quái thật, làm cách nào thu hình
được cảnh quay như thế. Hoặc nếu bạn đã từng dán mắt vào màn ảnh chiếu bộ
phim Thế giới không đủ (The world is not enough), chắc còn nhớ phân đoạn
chàng điệp viên tài hoa James Bond trượt tuyết len lỏi giữa rừng thông tuyết phủ
trắng xóa, dưới sự truy đuổi của bốn chiếc "máy bay dù" xả súng bắn xối xả đến
rát da. Cuộc rượt đuổi ly kỳ, mê mẩn. Lạ, cú máy quay từ trên cao ngất thì không
một chiếc cần cẩu crane nào với tới được để đặt máy camera. Hay là người quay
phim ngồi trên trực thăng chĩa máy xuống bám theo diễn viên đóng vai James
Bond, nhưng... cũng không phải, vì trực thăng to đùng thì chẳng tài nào luồn lách
trong rừng cây được. Nghĩ mãi không ra, bó tay, chỉ còn nước phục lăn tài nghệ
giới làm phim xứ người quá "siêu".
Rồi đến một ngày, nhân đi Hội chợ phim Hồng Kông (hồi tháng 3/2005),
tôi mới té ngửa. Có mặt trong cuộc trao đổi giữa Lưu Phước Sang (Giám đốc
Hãng phim Phước Sang), Nguyễn Phan Quang Bình (Giám đốc Công ty BHD),
Trần Khải Hoàng (hiện nay là Phó tổng giám đốc Megastar, thuộc Công ty Văn
hóa tổng hợp Phương Nam) với ông Emmanuel Previnaire người Bỉ, lần đầu tiên
giới làm phim Việt Nam tận mắt nhìn thấy một công nghệ quay phim hiện đại.
Flying-cam cũng là tên công ty của ông E.Previnaire, công ty đầu tiên trên thế giới
cung ứng dịch vụ quay phim "độc chiêu" như thế này. Tôi được tặng đĩa demo,
đem về xem, hóa ra pha gay cấn của James Bond là do sự thu hình của chiếc
flying-cam bay lượn trên Mont Blanc bên Pháp, hóa ra pha đảo lộn cảnh quan trời
và đất của Harry Porter được thực hiện tại Anh Quốc cũng không ngoài flying-
cam đảo camera lộn vòng dễ như trở bàn tay. Nào đã hết sự tuyệt diệu từ flying-
cam, đó còn là những pha rượt đuổi trên đèo, một bên vách núi sừng sững, một
bên vực sâu thăm thẳm, còn là cú máy từ trên đỉnh Eiffel đi vòng xuống luồn qua
vòm Khải Hoàn môn, còn là một số pha hồi hộp trong phim Van Helsing, Điệp vụ
bất khả...
Tôi nghĩ, xem để mà... nằm mơ. Vì sự ngoạn mục. Và vì giá tiền cao thấu
trời. Chi phí cho ê-kíp flying-cam (3 người: một người bấm remote điều khiển
chiếc máy bay, gọi là "pilot", một người bấm remote điều khiển camera, một
người phụ tá) bao gồm tiền máy bay đi lại, tiền thuê khách sạn, ăn uống và chi phí
quay phim cho một ngày, tất cả gần 30.000 USD! Một bộ phim Hollywood ngốn
hàng chục triệu đô la, việc bỏ tiền để thuê flying-cam hàng chục ngày, thậm chí cả
tháng chỉ là chuyện nhỏ. Nhưng đối với giới làm phim Việt Nam, chỉ một ngày
thôi cũng đã là chuyện khá lớn, để nằm mơ chơi.
Đùng một cái, giấc mơ hóa sự thật. Ê-kíp flying-cam bay qua VN, chỉ quay
đúng một ngày tại cố đô Hoa Lư (Ninh Bình), cho bộ phim truyện Áo lụa Hà
Đông.
...Xe lăn bánh trên đường gần đến Tam Cốc - Bích Động thì rẽ phải, chạy
một đỗi tới chân núi Hang Múa. Quang Bình, Khải Hoàng đều có mặt, đứng bên
cạnh Phước Sang đang chắt lưỡi... lạy trời cho nắng lên để thu hình, nếu mù sương
lì lợm ở lại hoài thì vẫn cứ phải chiếu theo hợp đồng mà mất đứt chục ngàn đô đưa
cho người ta. Lịch đã đâu ra đó rồi, trong ngày mai ê-kíp flying-cam lại trở về Bỉ.
Đi cỡ hai mươi phút đến nơi. Trong đoàn có một số người "đuối" vừa leo
vừa ngồi thở dốc, lên được đến đỉnh mất đứt hai tiếng. Đâu đã hết khó, cả đoàn
còn phải băng qua một quãng toàn đá tai mèo nhọn hoắt, lởm chởm. Không mang
bao tay, không mang giày cứng, trầy trụa là cái chắc. Trương Ngọc Ánh, nữ diễn
viên chính trong phim, có một kỷ niệm với... bàn tay trầy xước. Anh chàng
Nguyễn Quang Dũng, một đạo diễn trẻ cũng tìm đến để xem flying-cam cho biết,
leo núi "oải" quá cũng ngồi bệt xuống... rách quần.
Phải thừa nhận là đạo diễn Lưu (thường gọi tắt, thay cho Lưu Huỳnh) có
con mắt tinh đời. Chịu khó băng qua đá tai mèo, phần thưởng hiện ngay ra trước
mắt: từ cheo leo đỉnh núi, cảnh quan nhìn xuống quá đẹp, quá ngây ngất, sau khi
sương tan, lúc ấy vào khoảng 9h30. Bối cảnh này, theo tôi được biết, đã được Lưu
chấm cách đây hơn ba năm về trước khi đi một vòng đất nước để chọn cảnh. Đúng
là "Hạ Long trên cạn", như mỹ danh xưa nay tặng cho vùng đất Hoa Lư. Tôi thầm
phục sự hết mình vì nghệ thuật của Lưu. Anh nổi tiếng là người cầu toàn. Trước
ngày bấm máy phim Áo lụa Hà Đông, đạo diễn Việt kiều này đã ra yêu cầu là dứt
khoát phải có cảnh quay từ trên không trung, nếu không đáp ứng được thì bỏ phim.
Vợ chồng Dần (Trương Ngọc Ánh) và Gù (Quốc Khánh) đứng trên mỏm
cao, dán mắt dõi theo bước chân người ra đi xa xa dưới chân núi, thực hiện cuộc
chia tay với quê nhà vì loạn ly thời chiến. Hình bóng họ được flying-cam "chộp"
lấy, ghi lại trên phim...
Dân chúng gồng gánh chạy loạn (quay từ trên cao xuống bằng flying-cam) -
cảnh trong phim Áo lụa Hà Đông
Đoàn phim lại lục tục xuống núi. Ê-kíp quay cùng với đạo diễn đi đến
trường phổ thông cơ sở xã Ninh Thắng, lên trên sân thượng đặt máy. Tôi nhìn ké
vào màn hình monitor. Tuyệt cú mèo, trên phim truyện Việt Nam chưa bao giờ có
được một chuỗi khung hình dài hun hút và bồng bềnh đến thế.
Trời trút mưa, đâu khoảng 4h00 chiều, kéo dài đến chạng vạng tối. Cũng
may là những cảnh quay theo kịch bản đã xong. Gần ba chục ngàn đô la đã... xong.
Nhưng đạo diễn Lưu vẫn tiếc. Lúc ở trên núi Lưu cứ nấn ná hoài, muốn thực hiện
cảnh cho đến lúc "đã" mới thôi... Trương Ngọc Ánh nói: "Anh Lưu kỹ lưỡng đến...
khó tính. Nhưng, đó lại là lý do mà Ánh muốn tham gia bộ phim Áo lụa Hà Đông".
***
"Flying-cam chắp cánh cho sự bay lượn tự do như chim", "Biến ý tưởng
thành những gì nhìn thấy được", đó là đôi ba nhận xét của tờ Moving Image về
công trình của kỹ sư Emmanuel Previnaire. Công ty Flying-cam thành lập tại Bỉ
vào năm 1988, "Cũng gần mười bảy năm, trên núi cao tuyết phủ hay sa mạc nắng
cháy, chúng tôi đều có mặt. Riêng lần này đến Việt Nam, nghĩ là dễ nhưng thành
ra khó, yêu cầu về cú máy của đạo diễn khiến chúng tôi phải tập dượt nhiều lần
mới được", ông E. Previnaire nói. Cuộc chia tay trong vui vẻ.
Hiện nay bộ phim Áo lụa Hà Đông đã thu hình xong. Chưa thể nói gì khi
chưa xem tổng thể phim, nhưng tôi dám chắc những cảnh quay flying-cam là cực
kỳ ấn tượng, vừa đẹp ngoạn mục, vừa gieo được cảm giác man mác.
Rồi đây phải có nhiều phim VN hơn nữa ứng dụng những thành tựu công
nghệ này nọ, nếu không muốn chậm lụt so với người. Trên trang sử của ngành
điện ảnh Việt Nam sau này, tôi nghĩ, ít nhất cũng nên ghi lại sự kiện: xuất hiện
"máy quay phim biết bay" (flying-cam) lần đầu tiên, trong bộ phim hợp tác giữa
các hãng tư nhân - với phim Áo lụa Hà Đông.
Tuy nhiên, với mong muốn áp dụng một thành tựu trong công nghệ điện
ảnh như kể trên, đoàn phim đã phải mất rất nhiều công sức và vượt qua hàng núi
giấy tờ nhiêu khê xin phép các ban ngành! Mong là sự nhiêu khê sẽ không tái lập
về sau, để tạo điều kiện cho giới làm phim tiến đến với những công nghệ làm phim
mới. Bằng không thì chúng ta cứ mãi lẹt đẹt so với thế giới.