intTypePromotion=1

Dẫn liệu về hàm lượng độc tố gây mất trí nhớ (ASP) trong thân mềm hai mảnh vỏ ở một số vùng nuôi trồng thủy sản ven biển miền Bắc Việt Nam

Chia sẻ: Nguaconbaynhay Nguaconbaynhay | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:6

0
21
lượt xem
0
download

Dẫn liệu về hàm lượng độc tố gây mất trí nhớ (ASP) trong thân mềm hai mảnh vỏ ở một số vùng nuôi trồng thủy sản ven biển miền Bắc Việt Nam

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết nghiên cứu sự biến động hàm lượng các độc tố tảo tích lũy trong thân mềm hai mảnh vỏ tại một số vùng nuôi trồng thủy sản. Đồng thời trình bày các kết quả nghiên cứu thu được về độc tố ASP trong thân mềm hai mảnh vỏ ở vùng ven biển miền Bắc Việt Nam trong các năm 2004-2005.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Dẫn liệu về hàm lượng độc tố gây mất trí nhớ (ASP) trong thân mềm hai mảnh vỏ ở một số vùng nuôi trồng thủy sản ven biển miền Bắc Việt Nam

30(3): 176-181 T¹p chÝ Sinh häc 9-2008<br /> <br /> <br /> <br /> DÉN LIÖU VÒ HµM L¦îNG §éC Tè G¢Y MÊT TRÝ NHí (ASP)<br /> TRONG TH¢N MÒM HAI M¶NH Vá ë MéT Sè VïNG NU¤I THUû S¶N<br /> VEN BIÓN MIÒN B¾C viÖt nam<br /> <br /> NguyÔn ThÞ Minh HuyÒn, Chu V¨n Thuéc<br /> ViÖn Tµi nguyªn vµ M«i tr−êng BiÓn<br /> Takehiko Ogata<br /> Tr−êng ®¹i häc Kitasato, NhËt B¶n<br /> <br /> Tr−êng hîp ngé ®éc g©y mÊt trÝ nhí ASP Trong khu«n khæ ®Ò tµi cÊp Nhµ n−íc (m·<br /> (Amnesic Shellfish Poisoning) lÇn ®Çu tiªn ®−îc sè KC-09-19) (2004-2005), nghiªn cøu sù biÕn<br /> ghi nhËn vµo n¨m 1987 t¹i ®¶o Price Edward, ®éng hµm l−îng c¸c ®éc tè t¶o tÝch luü trong<br /> Canada vµ ®· lµm chÕt 3 ng−êi vµ 105 ng−êi TMHMV t¹i mét sè vïng nu«i trång thuû s¶n<br /> kh¸c bÞ ngé ®éc ®−êng tiªu ho¸ ph¶i ®−a ®i cÊp tËp trung lµ mét trong nh÷ng néi dung thùc hiÖn<br /> cøu do ¨n vÑm xanh. Mét sè loµi t¶o silic ®−îc cña ®Ò tµi. Bµi viÕt nµy tr×nh bµy mét sè kÕt qu¶<br /> xem lµ t¸c nh©n chÝnh s¶n sinh ®éc tè ASP, ®ã nghiªn cøu ®· thu ®−îc vÒ ®éc tè ASP trong<br /> lµ: Pseudo-nitzschia australis, P. delicatissima, TMHMV ë vïng ven biÓn miÒn B¾c ViÖt Nam<br /> P. multiseries, P. multistriata, P. trong c¸c n¨m 2004, 2005.<br /> pseudodelicatissima, P. seriata vµ ®«i khi x¶y<br /> ra c¶ víi c¸c loµi P. fraudulenta, P. pungens vµ I. PH¦¥NG PH¸P NGHI£N CøU<br /> P. turgidula [5]. B¶n chÊt ho¸ häc cña ®éc tè<br /> ASP lµ domoic acid (DA), th©n mÒm hai m¶nh 1. VËt liÖu<br /> vá (TMHMV) cã hµm l−îng ®éc tè trªn 20 µg Chóng t«i ®· tiÕn hµnh nghiªn cøu kh¶ n¨ng<br /> DA/g thÞt lµ kh«ng an toµn cho ng−êi tiªu thô. tÝch luü ®éc tè ASP trong c¸c loµi TMHMV<br /> DA thuéc nhãm amino acid ®−îc gäi lµ kainoids d−íi ®©y:<br /> cã kh¶ n¨ng g©y kÝch thÝch thÇn kinh hoÆc c¶n<br /> trë c¬ chÕ vËn truyÒn thÇn kinh trong n·o. Ngoµi MÉu vÑm xanh (Mytilus sp.) vµ mÉu Ngao<br /> ra, ®éc tè ASP cßn g©y ¶nh h−ëng ®Õn hÖ tiªu (Meretrix meretrix) ®−îc thu t¹i §å S¬n vµ C¸t<br /> ho¸ [12]. Bµ (H¶i Phßng) 2 lÇn /th¸ng, tõ th¸ng 5/2004<br /> ®Õn hÕt th¸ng 4/2005.<br /> ë ViÖt Nam, hiÖn t−îng con ng−êi bÞ ngé<br /> ®éc do ¨n ph¶i TMHMV cã ®éc tè ch−a ®−îc Ngao (Meretrix lyrata) nu«i t¹i TiÒn H¶i<br /> thèng kª vµ b¸o c¸o. Tuy nhiªn c¸c loµi t¶o tiÒm (Th¸i B×nh) vµ vÑm xanh (Mytilus sp.) nu«i ë<br /> tµng sinh ®éc tè ASP còng ®· ®−îc ph¸t hiÖn ë §Çm L¨ng C« (Thõa Thiªn HuÕ) ®−îc thu mçi<br /> vïng biÓn ViÖt Nam [10]. Ngoµi ra, Kotaki vµ th¸ng 1 lÇn.<br /> cs. (2000) còng ®· ph¸t hiÖn loµi Nitzschia MÉu t¶o silÝc Pseudonitzschia sp. ®−îc thu<br /> navis-varvingica ph©n lËp tõ ao nu«i t«m ë §å ®Þnh kú hµng th¸ng t¹i c¸c ®iÓm thu mÉu vÑm<br /> S¬n cã kh¶ n¨ng sinh ®éc tè ASP [9]. KÕt qu¶ xanh vµ ngao.<br /> nghiªn cøu trªn ®· gîi ý kh¶ n¨ng tÝch luü ®éc 2. Ph−¬ng ph¸p<br /> tè ASP cña c¸c sinh vËt biÓn vµ sù bïng ph¸t c¸c<br /> hiÖn t−îng ngé ®éc ASP t¹i vïng ven biÓn n−íc a. Ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch ®éc tè ASP<br /> ta. Tuy nhiªn, mèi quan hÖ gi÷a sù hiÖn diÖn c¸c<br /> Thu mÉu TMHMV ë ngoµi thùc ®Þa, röa<br /> loµi t¶o ®éc vµ tÝch luü ®éc tè ASP trong<br /> s¹ch, mæ t¸ch néi quan, sau ®ã thu dÞch chiÕt,<br /> TMHMV vÉn ch−a ®−îc hiÓu biÕt râ rµng do<br /> b¶o qu¶n trong tñ ®¸ -18oC ®Ó ph©n tÝch ®éc tè<br /> thiÕu hÖ thèng quan tr¾c, gi¸m s¸t trªn qui m«<br /> ASP.<br /> lín.<br /> 176<br /> §éc tè ASP ®−îc ph©n tÝch b»ng ph−¬ng Sedgewick - Rafter (thÓ tÝch 1mL), ®Õm sè<br /> ph¸p ELISA cßn gäi lµ ph−¬ng ph¸p miÔn dÞch l−îng tÕ bµo t¶o Pseudo-nitzschia sp. d−íi kÝnh<br /> häc liªn kÕt enzym (Enzyme Linked hiÓn vi huúnh quang ®¶o ng−îc LEICA, ®é<br /> Immunosorbant Assay). Nguyªn t¾c cña ph−¬ng phãng ®¹i 40 - 400 lÇn.<br /> ph¸p lµ dùa vµo c¸c chÊt kh¸ng thÓ (®−îc chiÕt<br /> xuÊt tõ huyÕt thanh thá) ®Ó nhËn biÕt ®éc tè t¶o. II. KÕT QU¶ Vµ TH¶O LUËN<br /> C¸c kh¸ng thÓ nµy ®−îc ®¸nh dÊu b»ng c¸c chÊt<br /> phãng x¹ hoÆc huúnh quang. Hoµ dÞch chiÕt thÞt 1. Khu vùc §å S¬n vµ C¸t Bµ (H¶i Phßng)<br /> TMHMV víi c¸c kh¸ng thÓ ®· ®−îc ®¸nh dÊu,<br /> tiÕp theo dïng m¸y so mµu chuyªn dông ®Ó ®o KÕt qu¶ ph©n tÝch ®éc tè ASP trong c¸c mÉu<br /> tæng l−îng phãng x¹ hoÆc huúnh quang cña hîp ngao t¹i §å S¬n cho thÊy, ngao nu«i t¹i vïng<br /> chÊt huyÕt thanh miÔn dÞch + chÊt kh¸ng thÓ, tõ nghiªn cøu cã kh¶ n¨ng tÝch luü ®éc tè trong m«<br /> ®ã tÝnh ra hµm l−îng ®éc tè t¶o cã trong mÉu néi t¹ng. Tuy nhiªn hµm l−îng ®éc tè rÊt thÊp,<br /> theo ph−¬ng ph¸p cña Branaa vµ cs. (1999) [3] dao ®éng tõ 0 ®Õn 2,8 ng/g, trong ®ã c¸c mÉu<br /> vµ Kodama vµ cs. (2003) [8]. thu trong th¸ng 4 vµ th¸ng 5 cã hµm l−îng ®éc<br /> tè ASP tÝch lòy thÊp nhÊt, vµ th¸ng 9/2004 cã<br /> Ph−¬ng tr×nh vµ ®å thÞ ®−êng chuÈn ®Ó tÝnh hµm l−îng ®éc tè cao, ®¹t 2,8 ng/g. §©y lµ ®Ønh<br /> to¸n hµm l−îng ®éc tè ASP trong c¸c mÉu cao nhÊt cña ®éc tè ASP trong ngao ë §å S¬n<br /> TMHMV ®−îc x©y dùng dùa trªn c¸c nång ®é n¨m 2004. TiÕp ®Õn lµ mÉu vËt thu vµo th¸ng<br /> chÊt chuÈn cña DA. Tõ ®ã tÝnh ra hµm l−îng 10, hµm l−îng ®éc tè ®¹t 2,16 ng/g (h×nh 1a).<br /> ®éc tè ASP trong m« TMHMV (ngDA/g) b»ng<br /> MS -Excel. So s¸nh víi c¸c kÕt qu¶ quan tr¾c n¨m 2003-<br /> 2004 cña dù ¸n JSPS trong ngao nu«i ë §å S¬n<br /> b. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu t¶o SilÝc Pseudo- nhËn thÊy, hµm l−îng ®éc tè ASP tÝch luü trong<br /> nitzschia sp. ngoµi hiÖn tr−êng vµ trong ngao nu«i t¹i ®©y còng rÊt thÊp, cao nhÊt chØ ®¹t<br /> phßng thÝ nghiÖm vµi ng/g m« néi t¹ng. Trong n¨m 2003, hµm<br /> l−îng ®éc tè trong ngao cã mét ®Ønh cao duy<br /> MÉu ®Þnh l−îng t¶o ®éc h¹i (chi t¶o Pseudo- nhÊt vµo th¸ng 11 (®¹t 7,2 ng/g) (h×nh 1a). §Ønh<br /> nitzschia sp.) ®−îc thu b»ng batomet víi thÓ tÝch hµm l−îng ®éc tè ASP trong n¨m 2003 cao h¬n<br /> mÉu thu lµ 1 lÝt. MÉu vËt ®−îc cè ®Þnh b»ng 2 lÇn so víi ®Ønh ®éc tè ASP ®−îc ph¸t hiÖn<br /> dung dÞch Lugol ngay t¹i hiÖn tr−êng vµ chuyÓn trong n¨m 2004. Tuy vËy, ngay c¶ vµo thêi ®iÓm<br /> vÒ phßng thÝ nghiÖm. MÉu t¶o mang vÒ, ®Ó l¾ng, tÝch luü cao nhÊt, hµm l−îng ®éc tè nµy vÉn cßn<br /> dïng xi ph«ng nhá rót dÇn n−íc trong c¸c lä ë møc thÊp, ch−a g©y ¶nh h−ëng ®èi víi søc<br /> mÉu cho ®Õn thÓ tÝch mÉu cßn l¹i kho¶ng 10 - kháe ng−êi tiªu thô.<br /> 20 mL. Cho dung dÞch mÉu vµo buång ®Õm<br /> quan)<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> tang)<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 90<br /> <br /> 8<br /> a b<br /> t¹ng)<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 80<br /> t¹ng)<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 7 70<br /> néi néi<br /> néinéi<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 6 60<br /> (ng/g m«<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 5<br /> (ng/g<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 50<br /> <br /> 4<br /> (ng/g<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> DA (ng/g<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 40<br /> <br /> 3<br /> DADA<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 30<br /> <br /> <br /> 2 20<br /> DA<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 1 10<br /> <br /> <br /> 0 0<br /> 10<br /> 4<br /> <br /> <br /> <br /> 7<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 1<br /> <br /> <br /> <br /> 4<br /> T5<br /> <br /> <br /> <br /> T8<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> T2<br /> 1<br /> 10<br /> 4<br /> <br /> <br /> <br /> 7<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 1<br /> <br /> <br /> <br /> 4<br /> T5<br /> <br /> <br /> <br /> T8<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> T2<br /> 1<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> I-T<br /> <br /> <br /> <br /> I-T<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> I-T<br /> <br /> <br /> <br /> I-T<br /> T1<br /> I-T<br /> <br /> <br /> <br /> I-T<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> I-T<br /> <br /> <br /> <br /> I-T<br /> T1<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> I-T<br /> II-<br /> <br /> <br /> <br /> II-<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> II-<br /> I-T<br /> II-<br /> <br /> <br /> <br /> II-<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> II-<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Th ời gian Th ời gian<br /> II-<br /> II-<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Quan tr¾c n¨m 2004-2005 thu mẫu Quan tr¾c n¨m 2004-2005 thu m ẫu<br /> Quan tr¾c n¨m 2003-2004 Quan tr¾c n¨m 2003-2004<br /> <br /> <br /> H×nh 1. Hµm l−îng ®éc tè ASP tÝch luü trong ngao nu«i ë §å S¬n (a) vµ vÑm xanh<br /> t¹i C¸t Bµ (b) (2003-2004) [sè liÖu dù ¸n JSPS] vµ 2004-2005<br /> <br /> 177<br /> KÕt qu¶ ph©n tÝch c¸c mÉu vÑm xanh ë C¸t Hµm l−îng ®éc tè cao nhÊt gÆp vµo th¸ng<br /> Bµ trong c¸c n¨m 2004, 2005 cho thÊy, chóng 11/2004 (®¹t 19,54 ng/g m« néi t¹ng), sau ®ã<br /> cã thÓ tÝch luü ®éc tè ASP trong m« néi t¹ng. gi¶m m¹nh vµo th¸ng 12 (chØ ®¹t 0,02 ng/g m«<br /> Nh×n chung, hµm l−îng ®éc tè ®· ph¸t hiÖn néi t¹ng) vµ tiÕp tôc t¨ng t¹o thµnh ®Ønh cao thø<br /> ®−îc cßn thÊp, dao ®éng tõ 0 ng/g (th¸ng 2 trong n¨m vµo th¸ng 1/2005 (®¹t 17,16 ng/g)<br /> 4/2005) ®Õn 78,38 ng/g (th¸ng 8/2004), sau ®ã vµ l¹i gi¶m dÇn (h×nh 2a).<br /> gi¶m m¹nh vµo th¸ng 9 (h×nh 1b). So víi hµm KÕt qu¶ ph©n tÝch ®éc tè ASP trong ngao<br /> l−îng ®éc tè ASP tÝch luü trong ngao §å S¬n TiÒn H¶i trong c¸c n¨m 2002-2003 b»ng ph−¬ng<br /> nhËn thÊy, ®éc tè ASP tÝch luü trong vÑm cao ph¸p HPLC cho thÊy hµm l−îng ®éc tè nµy dao<br /> h¬n trong ngao trªn 30 lÇn (t−¬ng øng lµ 78,38 ®éng tõ vµi ng/g ®Õn 24 ng /g [1]. Qua ®ã thÊy<br /> ng/g vµ 2,8 ng/g). Nh×n chung, theo thêi gian r»ng, biÕn ®éng hµm l−îng ®éc tè ASP t¹i ®©y<br /> hµm l−îng ®éc tè ASP trong ngao Ýt biÕn ®éng trong c¸c n¨m 2004, 2005 thÊp h¬n, nh−ng ®Òu<br /> h¬n so víi vÑm xanh. cã ®iÓm gièng nhau ®ã lµ th¸ng 11 cã hµm<br /> So s¸nh víi c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu t¹i C¸t l−îng ®éc tè cao nhÊt. C¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu<br /> Bµ n¨m 2003-2004 thÊy r»ng, hµm l−îng ®éc tè tõ 2002 ®Õn 2005 cho thÊy mét xu thÕ chung lµ<br /> ASP tÝch luü trong vÑm xanh còng kh¸ thÊp, cao hµm l−îng ®éc tè ASP tÝch luü trong ngao nu«i<br /> nhÊt chØ ®¹t vµi chôc ng/g m« néi t¹ng. Hµm t¹i TiÒn H¶i ®Òu thÊp, vÉn n»m trong giíi h¹n<br /> l−îng ®éc tè cao nhÊt ®¹t 80 ng/g vµo th¸ng 12, cho phÐp (h×nh 2a).<br /> ®Ønh nµy xuÊt hiÖn tõ th¸ng 10 ®Õn hÕt th¸ng §èi víi vÑm xanh ë §Çm L¨ng C«, hµm<br /> 12/2003 (h×nh 1b) [7]. l−îng ®éc tè ASP dao ®éng kh¸ m¹nh gi÷a c¸c<br /> 2. Khu vùc TiÒn H¶i (Th¸i B×nh) vµ §Çm ®ît quan tr¾c, hµm l−îng thÊp nhÊt lµ 0,22ng/g<br /> L¨ng C« (HuÕ) (th¸ng 7/2004) vµ cao nhÊt lµ 37,26 ng/g (th¸ng<br /> 11/2004) (h×nh 2b), trong ®ã chñ yÕu dao ®éng<br /> Trong c¸c n¨m 2004, 2005 ngao nu«i t¹i tõ 13, 66 ®Õn 20,9 ng/g. Nh×n chung, hµm l−îng<br /> TiÒn H¶i cã tÝch luü ®éc tè ASP trong m« néi ®éc tè ASP tÝch luü trong néi t¹ng cña vÑm xanh<br /> t¹ng, nh−ng nh×n chung hµm l−îng ®éc tè nµy trong thêi ®iÓm nghiªn cøu cßn thÊp, n»m trong<br /> cßn thÊp vµ dao ®éng kh«ng lín theo thêi gian. giíi h¹n cho phÐp sö dông.<br /> <br /> 30<br /> ng/g m« néi t¹ng<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> a 40 b<br /> ng/g m« néi t¹ng<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 25 35<br /> 30<br /> 20 25<br /> 15 20<br /> 15<br /> 10 10<br /> 5<br /> 5<br /> 0<br /> 5/2004<br /> 6/04<br /> 7/04<br /> 8/04<br /> 9/04<br /> 10/04<br /> 11/04<br /> 12/04<br /> 1/2005<br /> 2/05<br /> 3/05<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 0<br /> T5<br /> T6<br /> T7<br /> T8<br /> T9<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> T1<br /> T2<br /> T3<br /> T4<br /> 0<br /> 1<br /> 2<br /> T1<br /> T1<br /> T1<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Quan tr¾c 2004-2005 T hời gian T hời gian<br /> Quan tr¾c 2002-2003 thu mẫu thu mẫu<br /> <br /> H×nh 2. Hµm l−îng ®éc tè ASP trong ngao ë TiÒn H¶i (a) (2002-2003) [1] vµ 2004-2005<br /> vµ vÑm xanh ë §Çm L¨ng C« (b) (2004- 2005)<br /> <br /> 3. BiÕn ®éng hµm l−îng ®éc tè ASP trong ré cña t¶o ®éc vµ hµm l−îng ®éc tè t¶o trong c¸c<br /> TMHMV vµ mèi t−¬ng quan gi÷a sù tÝch sinh vËt cã vá cøng x¶y ra kh«ng ®ång thêi.<br /> luü ®éc tè ASP víi mËt ®é chi t¶o Hµm l−îng ®éc tè trong sinh vËt th−êng ®¹t gi¸<br /> Pseudo-nitzschia trÞ cao nhÊt sau khi xuÊt hiÖn në ré t¶o ®éc<br /> kho¶ng 1-2 tuÇn [11]. MÆt kh¸c, kh¶ n¨ng tÝch<br /> C¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu ®· chØ ra r»ng, sù në luü ®éc tè trong sinh vËt thay ®æi tuú theo tõng<br /> 178<br /> loµi, phô thuéc vµo sù nh¹y c¶m, søc chèng chÞu chóng tËp trung tÝch luü trong c¬ thÓ sinh vËt [5,<br /> cña hÖ thÇn kinh cña tõng loµi ®èi víi ®éc tè vµ 6]. KÕt qu¶ ph©n tÝch hµm l−îng ®éc tè ASP<br /> tËp tÝnh ¨n läc cña chóng. Qu¸ tr×nh ®µo th¶i trong c¸c ®èi t−îng TMHMV t¹i 4 vïng nghiªn<br /> ®éc tè phô thuéc vµo vÞ trÝ hay bé phËn mµ cøu ®−îc tr×nh bµy trong b¶ng d−íi ®©y.<br /> <br /> B¶ng<br /> Hµm l−îng ®éc tè ASP trong TMHMV t¹i c¸c vïng nghiªn cøu (2004-2005)<br /> Hµm l−îng ®éc tè ASP (ng/g m« néi t¹ng)<br /> Hµm l−îng<br /> Ngao §å S¬n VÑm C¸t Bµ Ngao TiÒn H¶i VÑm L¨ng C«<br /> Cao nhÊt 2,16 78,38 19,54 37,26<br /> Trung b×nh 0,32 5,02 3,38 13,36<br /> ThÊp nhÊt 0 0 0,04 0,22<br /> <br /> Tõ sè liÖu trong b¶ng trªn cho thÊy, t¹i thêi gian xuÊt hiÖn ®Ønh cao trong n¨m t¹i 2 vïng<br /> ®iÓm nghiªn cøu c¸c loµi ngao vµ vÑm t¹i khu kh¸c nhau. Hµm l−îng ®éc tè ASP tÝch luü<br /> vùc phÝa B¾c cã hµm l−îng ®éc tè ASP lu«n trong vÑm xanh t¹i C¸t Bµ cao h¬n ngao nu«i ë<br /> thÊp h¬n nhiÒu lÇn so víi tiªu chuÈn an toµn cho §å S¬n nhiÒu lÇn. §iÒu nµy gîi ý r»ng, vÑm<br /> phÐp ®èi víi lo¹i ®éc tè ASP. xanh cã kh¶ n¨ng tÝch luü ®éc tè ASP lín h¬n<br /> KÕt qu¶ tr×nh bµy trong h×nh 3 cho thÊy, ngao. Theo dÉn liÖu nghiªn cøu ®· cã, vÑm<br /> trong thêi gian quan tr¾c 2004-2005, biÕn ®éng xanh ®−îc xem lµ loµi cã thÓ tÝch luü ®éc tè<br /> mËt ®é t¶o Pseudo-nitzschia ë vïng biÓn §å nhanh nhÊt vµ ®µo th¶i trong thêi gian ng¾n<br /> S¬n vµ C¸t Bµ t−¬ng ®−¬ng nhau, nh−ng thêi nhÊt [13].<br /> <br /> 18000 90<br /> 16000 80<br /> tb/L<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> DA (ng/g)<br /> 14000 70<br /> 12000 60<br /> 10000 50<br /> 8000 40<br /> 6000 30<br /> 4000 20<br /> 2000 10<br /> 0 0<br /> Thêi gian<br /> 04<br /> 04<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 4<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 4<br /> <br /> <br /> 4<br /> <br /> 05<br /> 04<br /> <br /> <br /> 04<br /> <br /> <br /> 04<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 05<br /> <br /> <br /> 05<br /> <br /> 05<br /> /0<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> /0<br /> <br /> <br /> /0<br /> 0/<br /> /<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> /<br /> 6/<br /> <br /> <br /> 7/<br /> <br /> <br /> 8/<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 2/<br /> <br /> 3/<br /> <br /> <br /> 4/<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> thu mÉu<br /> /5<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> /9<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 11<br /> <br /> <br /> 12<br /> <br /> <br /> /1<br /> /1<br /> 8/<br /> <br /> 8/<br /> <br /> <br /> 4/<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 6/<br /> <br /> <br /> 9/<br /> <br /> <br /> 5/<br /> 10<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 14<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 11<br /> 7/<br /> <br /> <br /> 4/<br /> 11<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Pseudo-nitzschia §å S¬n Pseudo-nitzschia C¸t Bµ<br /> DA (ng/g) §å S¬n DA (ng/g) C¸t Bµ<br /> <br /> <br /> H×nh 3. Ph©n bè mËt ®é t¶o Pseudo-nitzschia vµ hµm l−îng ®éc tè ASP tÝch luü trong ngao<br /> t¹i §å S¬n vµ vÑm xanh t¹i C¸t Bµ<br /> <br /> Ngao nu«i ë TiÒn H¶i vµ vÑm xanh nu«i ë mËt ®é t¶o Pseudo-nitzschia t¹i 2 khu vùc nµy<br /> §Çm L¨ng C« cã cïng tÇn suÊt thu mÉu, nh−ng cho thÊy, t¹i TiÒn H¶i t¶o Pseudo-nitzschia t¹o<br /> khi so s¸nh hµm l−îng ®éc tè ASP tÝch luü trong nªn c¸c ®Ønh cao vÒ mËt ®é vµo c¸c th¸ng<br /> hai loµi nµy nhËn thÊy r»ng, vÑm xanh t¹i §Çm 10/2004, th¸ng 1 vµ 4/2005, trong ®ã ®Ønh mËt<br /> L¨ng C« cã hµm l−îng ®éc tè tÝch luü cao h¬n ®é vµo th¸ng 1/2005 ®¹t tíi 3,5.105 TB/L. Tõ kÕt<br /> ngao Th¸i B×nh (h×nh 2a, 2b). So s¸nh ph©n bè qu¶ quan tr¾c vÒ t¶o Pseudo-nitzschia t¹i<br /> 179<br /> TiÒn H¶i trong c¸c n¨m 2002-2003, 2004-2005 hµm l−îng ®éc tè ASP trong TMHMV t¹i mét<br /> thÊy r»ng, mËt ®é cao nhÊt cña chóng tËp trung sè n−íc trªn thÕ giíi vµ tiªu chuÈn cña Bé Thuû<br /> chñ yÕu vµo c¸c th¸ng tõ th¸ng 1 dÕn th¸ng 3. s¶n (< 20 µg/g m«) thÊy r»ng, hµm l−îng ®éc tè<br /> Nh− vËy, ®Ønh cao mËt ®é t¶o nµy kh«ng trïng ASP ®· ph¸t hiÖn ®−îc trong c¸c mÉu ngao vµ<br /> víi ®Ønh cao hµm l−îng ®éc tè ASP. ë §Çm vÑm t¹i ven biÓn §å S¬n, C¸t Bµ, TiÒn H¶i,<br /> L¨ng C«, t¶o Pseudo-nitzschia chiÕm −u thÕ vÒ L¨ng C« trong c¸c n¨m 2004 - 2005 ®Òu thÊp<br /> mËt ®é TVPD vµo c¸c th¸ng 8, 10 vµ 11, trong h¬n møc cho phÐp nhiÒu lÇn vµ vÉn n»m trong<br /> ®ã mËt ®é cao nhÊt trong n¨m xuÊt hiÖn vµo giíi h¹n an toµn thùc phÈm cho ng−êi tiªu thô.<br /> th¸ng 11, ®¹t 4.104 TB/L. Nh− vËy, kho¶ng thêi Tuy nhiªn cÇn cã c¸c quan tr¾c th−êng xuyªn vÒ<br /> gian t¶o Pseudo-nitzschia cã mËt ®é cao t¹i 2 mËt ®é t¶o Pseudo-nitzschia vµ hµm l−îng ®éc<br /> khu vùc gÇn trïng nhau vµ thêi gian xuÊt hiÖn tè ASP trong c¸c loµi ®éng vËt nµy.<br /> ®Ønh ®éc tè còng t−¬ng tù, ë L¨ng C« ®Ønh cao<br /> mËt ®é xuÊt hiÖn vµo th¸ng 8 nªn ®Ønh hµm IV. KÕT LUËN<br /> l−îng ®éc tè còng xuÊt hiÖn tr−íc. Trong khi ®ã<br /> ®Ønh mËt ®é t¶o Pseudo-nitzschia t¹i TiÒn H¶i 1. Hµm l−îng ®éc tè ASP tÝch luü trong m«<br /> cao h¬n L¨ng C« nh−ng hµm l−îng ®éc tè t¹i néi t¹ng cña ngao vµ vÑm xanh nu«i t¹i ven biÓn<br /> ®©y l¹i thÊp h¬n. KÕt qu¶ nµy gîi ý r»ng, cã thÓ §å S¬n, C¸t Bµ, TiÒn H¶i, L¨ng C« trong n¨m<br /> nh÷ng loµi Pseudo-nitzschia xuÊt hiÖn trong 2004-2005 th−êng dao ®éng kh«ng lín theo thêi<br /> §Çm L¨ng C« vµo c¸c th¸ng 10, 11 lµ c¸c loµi gian. Hµm l−îng trung b×nh th¸ng cña ®éc tè<br /> cã kh¶ n¨ng s¶n sinh ®éc tè. ASP thÊp nhÊt gÆp trong ngao t¹i §å S¬n chØ<br /> dao ®éng tõ 0,005 ®Õn xÊp xØ 2 ng/g. Hµm l−îng<br /> 4. §¸nh gi¸ møc ®é an toµn trong viÖc sö ®éc tè ASP ®· ph¸t hiÖn trong ngao vµ vÑm nu«i<br /> dông c¸c loµi TMHMV nu«i t¹i c¸c vïng t¹i c¸c vïng nghiªn cøu cßn thÊp h¬n giíi h¹n<br /> nghiªn cøu cho phÐp nhiÒu lÇn vµ an toµn cho ng−êi sö<br /> §éc tè ASP kh«ng g©y nguy hiÓm ®Õn tÝnh dông.<br /> m¹ng cña con ng−êi nh− ®éc tè PSP (nh− g©y tª 2. Cã mèi t−¬ng quan nhÊt ®Þnh gi÷a hµm<br /> liÖt thÇn kinh, dÔ dµng dÉn ®Õn tö vong khi bÞ l−îng ®éc tè ASP vµ mËt ®é t¶o Pseudo-<br /> nhiÔm ®éc) nh−ng ®éc tè ASP cã thÓ lµm gi¶m nitzschia t¹i c¸c vïng nghiªn cøu. Hµm l−îng<br /> trÝ nhí, ¶nh h−ëng ®Õn c¸c tÕ bµo thÇn kinh cña ®éc tè tÝch luü trong m« TMHMV phô thuéc<br /> ng−êi. V× vËy, ®éc tè ASP hiÖn lµ mét trong vµo kh¶ n¨ng tÝch luü vµ tù ®µo th¶i ®éc tè cña<br /> nh÷ng tiªu chuÈn kiÓm ®Þnh an toµn thùc phÈm c¸c loµi TMHMV, vµo mËt ®é t¶o Pseudo-<br /> trong xuÊt nhËp khÈu thuû s¶n cña c¸c n−íc EU nitzschia còng nh− kh¶ n¨ng s¶n sinh ®éc tè cña<br /> vµ ph−¬ng T©y. Víi ®Æc tÝnh cã thÓ tù läc s¹ch, loµi t¶o cã mÆt trong tõng thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh.<br /> ®µo th¶i ®éc tÝnh nÕu ngao ®−îc nu«i trong n−íc Sù tÝch luü ®éc tè trong sinh vËt cßn phô thuéc<br /> s¹ch sau nhiÒu ngµy [2], nh−ng ®éc tè trong m« vµo c¸c yÕu tè m«i tr−êng cña tõng khu vùc.<br /> kh«ng bÞ ph©n huû khi ®un nÊu ë nhiÖt ®é cao,<br /> 3. Kh¶ n¨ng tÝch luü ®éc tè ASP trong m«<br /> thËm chÝ trong thêi gian dµi. §iÒu nµy ®· lµm<br /> cña vÑm th−êng cao h¬n ngao. Tuy nhiªn ®©y<br /> cho ®éc tè ASP trë nªn nguy hiÓm h¬n v× chóng<br /> míi chØ lµ nhËn xÐt b−íc ®Çu, cÇn ph¶i cã c¸c<br /> ta kh«ng thÓ lo¹i ®éc tè ra khái thùc phÈm khi<br /> nghiªn cøu tiÕp theo ®Ó kh¼ng ®Þnh ®iÒu nµy.<br /> ®· bÞ nhiÔm ®éc. §Ó b¶o vÖ søc khoÎ ng−êi tiªu<br /> dïng, hiÖn t¹i mét sè n−íc ®· cã c¸c tiªu chuÈn Lêi c¶m ¬n: TËp thÓ t¸c gi¶ xin bµy tá lêi<br /> quy ®Þnh cô thÓ vÒ mËt ®é cña c¸c loµi t¶o c¶m ¬n tíi §Ò tµi KC-09-19 ®· hç trî kinh phÝ<br /> Pseudo-nitzschia trong n−íc biÓn t¹i c¸c khu ®Ó triÓn khai, thùc hiÖn néi dung nghiªn cøu<br /> nu«i TMHMV tËp trung. Ng−êi ta cã thÓ quyÕt trªn. §ång thêi còng göi lêi c¶m ¬n tíi c¸c<br /> ®Þnh cho phÐp khai th¸c hay ®ãng cöa c¸c khu thµnh viªn tham gia ®Ò tµi KC-09-19 thuéc ViÖn<br /> nu«i khi ph¸t hiÖn mËt ®é t¶o Pseudo-nitzschia Tµi nguyªn vµ M«i tr−êng biÓn, ViÖn Nghiªn<br /> qu¸ cao hoÆc hµm l−îng ®éc tè ASP trong m« cøu H¶i s¶n, Tr−êng §¹i häc Khoa häc (§¹i häc<br /> cña TMHMV v−ît qu¸ hµm l−îng cho phÐp ( > HuÕ) ®· gióp ®ì, hç trî thu thËp mÉu ë ngoµi<br /> 2 mg/100g m« TMHMV). thùc ®Þa vµ xö lý mÉu vËt trong phßng thÝ<br /> nghiÖm.<br /> §èi chiÕu víi c¸c tiªu chuÈn cho phÐp vÒ<br /> <br /> 180<br /> TµI LIÖU THAM KH¶O Cembella A. D. (Eds.), 2004: Manual on<br /> Harmful Marine Microalgae. UNESCO<br /> 1. NguyÔn V¨n Nguyªn vµ cs., 2004: §iÒu tra Publishing.<br /> nghiªn cøu t¶o ®éc h¹i t¹i ba vïng nu«i 7. Huyen N. T. M. et al., 2006: In Coastal<br /> ngao tËp trung t¹i Th¸i B×nh, Nam §Þnh vµ Marine Science, 30(1): 000-000.<br /> Thanh Ho¸. B¸o c¸o ®Ò tµi cÊp Bé Thuû s¶n,<br /> H¶i Phßng 2003. 8. Kodama M. et al., 2003: Japan Patent No.<br /> 12699. Japan.<br /> 2. Andersen P., 1996: Design and<br /> Implementation of some Harmful Algal 9. Kotaki Y. et al., 2000: J. Phycol, 36(6):<br /> Monitoring Systems. IOC Technical Series. 1057-1060.<br /> No. 44, UNESCO. 10. Larsen J. and N. L. Nguyen (Eds.), 2004:<br /> 3. Branaa P. et al., 1999: Bioconjug Chem., Opera Botanica, 140. Copenhagen.<br /> 10: 1137-1142. 11. Premazzi G., L. Voltera, 1993: Microphyte<br /> 4. Falconer I. R. (Eds.), 1993: Algal toxins in Algae. Commission of the European<br /> Seafood and Drinking water. Academic Communities.<br /> Press. 12. Quilliam M. A., J. L. C. Wright, 1995b:<br /> 5. Hallegraeff G. M., 1995: Harmful Algal Methods for Domoic acid, the Amnesic<br /> Blooms: A global overeview: 4-18. In: G. shellfish poisons: 113-133. In: G. M.<br /> M. Hallegraeff, D.M. Anderson, & A. D. Hallegraeff, D. M. Anderson, & A. D.<br /> Cembella (Eds.), Manual on Harmful Cembella (Eds.), Manual on Harmful<br /> Marine Microalgae: IOC Manuals and Marine Microalgae: IOC Manuals and<br /> Guides. No. 33. UNESCO. Guides. No. 33. UNESCO.<br /> 6. Hallegraeff G. M., Anderson D. M., 13. Shumway S. E., 1990: J. World<br /> Aquaculture Soc., 21: 65-104.<br /> <br /> DATA ON AMNESIC SHELLFISH POISONS (ASP)<br /> IN BIVALVES AT SOME AQUACULTURE AREAS<br /> IN THE NORTHERN COASTAL WATERS OF VIETNAM<br /> <br /> Nguyen Thi Minh Huyen,<br /> Chu Van Thuoc, Takehiko Ogata<br /> <br /> Summary<br /> <br /> In the framework of national project coded KC.09-19 (2004-2005), a study on the accumulation of ASP<br /> toxin in bivalves (clam and green mussel) at some aquaculture areas in the northern coastal waters of Vietnam<br /> had been carried out. The study results showed that the accumulation of ASP toxin concentration on viscera<br /> tissues of clam and green mussel at Doson, Catba, Tienhai, Langco areas usually fluctuate by time not<br /> strongly in 2004-2005. Of which the average concentration of ASP toxin per month in Do Son clam was the<br /> lowest, and ranged from 0.005 to approximately 2 ng/g tissue. The concentration of ASP toxin detected in<br /> clam and mussel tissues in the sampling areas were still lower than the permit limit and safety for consumer.<br /> There was the relationship between concentration of ASP toxin and biomass of Pseudo-nitzschia diatom at the<br /> sampling areas although it was not clearly. The accumulation of toxin in shellfish tissue depend on the toxin<br /> accumulation capacity and depuration of each shellfish species, on Pseudo-nitzschia biomass and toxin<br /> produce capacity of toxic phytoplankton species under the effect of environmental factors in each sampling<br /> area as well.<br /> <br /> Ngµy nhËn bµi: 22-4-2008<br /> <br /> <br /> 181<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2