ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
Dương Thị Thủy
ĐÁNH GIÁ ĐIỀU KIỆN ĐỊA LÝ VÀ TÀI NGUYÊN PHỤC VỤ
PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG TỈNH ĐẮK LẮK
Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên và môi trường
Mã số : 9850101.01
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ
Hà Nội - 2019
Công trình được hoàn thành tại: Khoa Địa lý, Trường Đại học Khoa
học Tự nhiên, Đại học Quốc Gia Hà Nội
Người hướng dẫn khoa học: 1. PGS.TS. Phạm Quang Tuấn
2. GS.TS. Trương Quang Hải
Phản biện: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Phản biện: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng cơ sở chấm luận án
tiến sĩ họp tại . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
………………vào hồi giờ ngày tháng năm 20...
Có thể tìm hiểu luận án tại:
- Thư viện Quốc gia Việt Nam
- Trung tâm Thông tin - Thư viện, Đại học Quốc gia Hà Nội
1
MỞ ĐẦU
Đắk Lắk có tiềm năng và lợi thế to lớn về du lịch bởi cảnh quan
độc đáo và truyền thống văn hóa đặc sắc, tọa lạc tại trung tâm vùng
Tây Nguyên dễ dàng kết nối liên vùng, liên quốc gia. Địa hình núi và
cao nguyên chia cắt mạnh tạo nên 17 thác nước hùng vĩ. Tỉnh có 2
VQG và 5 khu bảo tồn là nơi lưu giữ đặc thù thảm thực vật nhiệt đới
nguyên sinh cùng nhiều loài động vật quý hiếm. Nơi đây còn lưu giữ
và trao truyền các giá trị văn hóa tộc người đặc trưng của 47 đồng
bào mà tiêu biểu là Di sản văn hóa phi vật thể “Không gian văn hóa
cồng chiêng Tây Nguyên” cùng 32 di tích VH-LS và 7 lễ hội đặc sắc.
Trong thời gian qua du lịch Đắk Lắk đã bắt đầu khởi sắc, tốc độ
tăng trưởng giai đoạn 2000-2018 đạt 10,72%/năm. Tốc độ nhanh
nhưng đã xuất hiện những dấu hiệu của không bền vững như: Sản
phẩm, loại hình du lịch bị mai một do tài nguyên suy giảm và biến
đổi như đàn voi, diện tích rừng nguyên sinh, nguồn nước, kiến trúc
nhà ở và văn hóa sinh hoạt đang bị mất đi. Du lịch còn tự phát, thiếu
vồn đầu tư, thiếu tính liên kết và hạn chế về nguồn lao động du lịch
đặc biệt tại các huyện. Do vậy, phát triển một cách bền vững, đảm
bảo và phát triển hài hòa giữa kinh tế xã hội và môi trường thì nhất
thiết phải đánh giá ĐKĐL và TN khu vực, là căn cứ sử dụng hợp lý
tài nguyên du lịch, phát triển loại hình du lịch đúng với chức năng
lãnh thổ. Đây là vấn đề quan trọng nhất và cách duy nhất để phát
triển du lịch bền vững.
Mục tiêu của luận án là “Làm rõ sự phân hóa về điều kiện địa lý
theo các tiểu vùng với tiềm năng du lịch khác nhau, xác định và đề
xuất được một số loại hình du lịch đặc thù mang tính bền vững ở tỉnh
Đắk Lắk”.
Để thực hiện mục tiêu, sáu nội dung nghiên cứu được đặt ra:
1. Xác lập cơ sở lí luận về ĐKĐL&TN phục vụ phát triển du lịch
bền vững, vận dụng cho tỉnh Đắk Lắk;
2
2. Phân vùng địa lí du lịch (ĐLDL);
3. Phân tích, đánh giá tiềm năng, tài nguyên theo tiểu vùng địa lý du lịch;
4. Đánh giá ĐKĐL&TN cho phát triển các loại hình du lịch đặc thù;
5. Phân tích và đánh giá thực trạng phát triển du lịch tại các tiểu
vùng địa lý theo hướng bền vững;
6. Định hướng tổ chức không gian và khuyến nghị giải pháp phát
triển du lịch bền vững tỉnh Đắk Lắk.
Phạm vi nghiên cứu của luận án: (1). Phạm vi không gian là
tỉnh Đắk Lắk với diện tích 13.125 km2; (2). Phạm vi thời gian là số
liệu và các dữ từ 2010 đến 2018 và định hướng đến 2030; (3). Phạm
vi khoa học là Phân vùng địa lý du lịch tỉnh Đắk Lắk mang tính ứng
dụng với 2 cấp là vùng và tiểu vùng, không đi sâu phân tích hệ thống các
cấp phân loại. Khía cạnh DLBV được NCS đề cập và giải quyết với
phạm vi “phục vụ phát triển du lịch bền vững”.
Những điểm mới của luận án:
1. Làm rõ được sự phân hóa lãnh thổ thành các tiểu vùng ĐLDL với
đặc điểm riêng về điều kiện tự nhiên, văn hóa tộc người, hoạt
động kinh tế, nhóm dạng tiềm năng du lịch tạo cơ sở khoa học cho
phát triển những sản phẩm DL đặc thù mang tính bền vững;
2. Xác định được mức độ thuận lợi cho phát triển 4 loại hình du lịch
theo hướng bền vững: 1, Du lịch sinh thái; 2, Du lịch văn hóa; 3,
Du lịch nghỉ dưỡng; 4, Du lịch nông nghiệp và định hướng phát
triển bền vững theo các tiểu vùng địa lý du lịch của tỉnh Đắk Lắk.
Những luận điểm bảo vệ:
Luận điểm 1: Sự khác nhau về vị trí địa lý cùng đặc điểm địa
chất, địa hình và các hợp phần tự nhiên, nhân sinh quyết định sự đa
dạng về đặc điểm sản xuất, hệ thống tài nguyên du lịch và ảnh hưởng
đến văn hóa dân tộc, đã hình thành một cấu trúc lãnh thổ đặc thù gồm
5 vùng và 11 tiểu vùng địa lý du lịch ở tỉnh Đắk Lắk.
3
Luận điểm 2: Kết quả đánh giá mức độ thuận lợi của điều kiện
địa lý, tài nguyên đối với các loại hình: du lịch sinh thái, du lịch văn
hóa, du lịch nghỉ dưỡng và du lịch nông nghiệp theo tiểu vùng địa lý
du lịch, kết hợp phân tích thực trạng du lịch là cơ sở khoa học quan
trọng cho đề xuất định hướng không gian phát triển du lịch bền vững
tỉnh Đắk Lắk.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn: (1). Ý nghĩa khoa học: Kết quả
của luận án góp phần hoàn thiện phương pháp luận và phương pháp
nghiên cứu về phân vùng địa lý ứng dụng và đánh giá điều kiện địa lí
và tài nguyên phục vụ phát triển du lịch bền vững cấp tỉnh. (2). Ý
nghĩa thực tiễn: Những kết quả nghiên cứu của luận án có thể sử
dụng làm tài liệu tham khảo hữu ích cho công tác quy hoạch, quản lý
và thu hút đầu tư cho phát triển du lịch bền vững tỉnh Đắk Lắk.
Cơ sở tài liệu thực hiện đề tài gồm: 1. Các tài liệu nghiên cứu về
ĐKĐL & TN tỉnh Đắk Lắk; 2. Hệ thống bản đồ cập nhật của tỉnh
Đắk Lắk được cung cấp bởi Sở TN & MT và Sở NN và PTNT; 3.
Niên giám thống kê, báo cáo kinh tế và du lịch tỉnh Đắk Lắk (2010-
2018); 4. Các số liệu, kết quả khảo sát, điều tra thực địa của đề tài
cấp nhà nước TN3/T18 thuộc Chương trình Tây Nguyên 3; 5. Dữ liệu
thực địa, điều tra xã hội học khi chủ trì đề tài cấp Trường TN16.17;
6. Kết quả điều tra xã hội học tại Đắk Lắk: 468 phiếu khách du lịch
(quốc tế và nội địa), 665 phiếu phỏng vấn CĐĐP (trực tiếp & gián
tiếp) được xử lý bằng phần mềm SPSS 20.
Luận án gồm 3 chương nội dung cùng mở đầu, kết luận, tài liệu
tham khảo và các phụ lục. Trong đó có 41 bảng, 23 hình và biểu đồ,
24 bản đồ chuyên đề để minh họa.
