§C Da LiÔu GhÎ & Tæ ®Øa
GhÎ
C©u hái
1. BiÖn luËn chÈn ®o¸n bÖnh ghÎ
2. ChÈn ®o¸n ph©n biÖt ghÎ víi nh÷ng bÖnh g×?
3. BiÕn chøng cña ghÎ
4. §Æc ®iÓm sinh häc cña KST ghÎ?
5. §iÒu trÞ ghÎ: nguyªn t¾c vµ ®iÒu trÞ cô thÓ? Thuèc nam ®iÒu trÞ ghÎ?
6. C©u hái tr¾c nghiÖm
7. BiÖn luËn chÈn ®o¸n tæ ®Øa
8. C¸c thÓ l©m sµng cña tæ ®Øa
9. ChÈn ®ãan ph©n biÖt tæ ®Øa víi nh÷ng bÖnh nµo? BiÖn luËn?
10. §iÒu trÞ tæ ®Øa
11. C¸c h×nh ¶nh ghÎ vµ tæ ®Øa
C©u 1. BiÖn luËn chÈn ®o¸n
C¸c thÓ l©m sµng:
- GhÎ gi¶n ®¬n
- GhÎ nhiÔm khuÈn
- GhÎ viªm da eczema hãa
- Ghe Nauy( thÓ vÈy ):ghÎ sÈn côc ( t¨ng sõng ) : ë bÖnh nh©n nh©n HIV / AIDS ,m¶ng ®á dÇy
vÈy da, sÈn vÈy , sÈn côc …
1. ChÈn ®o¸n ghÎ gi¶n ®¬n:
* Cã tæn th−¬ng ®Æc hiÖu ë vÞ trÝ ®Æc biÖt:
- VÞ trÝ: kÏ tay, cæ tay, cïi tay, bê tr−íc n¸ch, quanh rèn, m«ng, ch©n, sinh dôc ngoµi
- Tæn th−¬ng c¬ b¶n: môn n−íc, ®−êng hang
§−êng hang ngo»n ngoÌo h×nh ch÷ chi mµu tr¾ng x¸m dµi vµi mm, ®Çu ®−êng hang lµ môn n−íc
1-2mm, KST ghe th−êng c− tró ë ®©y
* Tæn th−¬ng phô(thø ph¸t do gi· ngøa t¹o thµnh): vÕt x−íc da, vÕ trît vÈy tiÕt, sÑo thÉm mµu,
b¹c mµu
* C¬ n¨ng: ngøa nhiÒu vÒ ®ªm
* DÞch tÕ: cã yÕu yÕu tè l©y lan trong tËp thÓ vµ gia ®×nh
* ChÈn ®o¸n x¸c ®Þnh: nhÓ hoÆc khªu b¾t ®−îc KST ghÎ. HoÆc dïng th×a n¹o, n¹o luèng ghÎ,
môn n−íc cho vµo lam kÝnh soi, kÝnh hiÓn vi thÊt KST ghÎ hay trøng ghÎ
2. ChÈn ®o¸n ghÎ nhiÔm khuÈn:
Bs NguyÔn Quang Toµn- Kho¸ DHY34- Häc viÖn Qu©n Y - 1 -
§C Da LiÔu GhÎ & Tæ ®Øa
GhÎ nhiÔm khuÈn lµ ghÎ gi¶n ®¬n bÞ béi nhiÔm nªn cã thªm môn mñ
VËy chÈn ®ãan ghÎ nhiÔm khuÈn= ghÎ gi¶n ®¬n+ môn mñ nhiÔm khuÈn
3. ChÈn ®ãan ghÎ viªm da hãa:
- ChÈn ®ãan ghÎ gi¶n ®¬n(5 yÕu tè)
- Cã ®¸m viªm da hãa th−êng ë vïng da máng(mÆt trong 2 ®ïi) do cµo g·i chµ x¸t b»ng dao,
que, mãng tay, ®¸m viªm da ®á ®−êng kÝnh 5-10-15cm, trªn nÒn ®á r¶i r¸c cã môn n−íc, vÕt trît
kh« hoÆc vÈn dÞch, ngøa
§¸m viªm da kh«ng ®−îc xö trÝ tèt l©u ngµy dÉn ®Õn eczema hãa trªn nÒn ®á viem cã chi chÝt
môn n−íc ®ïn tõ d−íi leen, ®¸m tæn th−¬ng ch¶y dÞch trong nhiÒu ngµy
H×nh ¶nh ®−êng hang d−íi hÝnh hiÓn vi: cã nhiÒu trøng trong ®−êng hang vµ c¸i ghÎ n»m ë
cuèi ®−êng hang
Bs NguyÔn Quang Toµn- Kho¸ DHY34- Häc viÖn Qu©n Y - 2 -
§C Da LiÔu GhÎ & Tæ ®Øa
C¸c vÞ trÝ tæn th−¬ng trong bÖnh ghÎ
C©u 2. ChÈn ®o¸n ph©n biÖt
- Tæ ®Øa
- RËn mu: chØ thÊy ë vïng mu , t×m thÊy ký sinh trïng rËn
- SÈn ngøa do c«n trïng
- SÈn ngøa néi giíi ë bÖnh nh©n thai nghÐn , rèi lo¹n néi tiÕt chuyÓn ho¸…
- Viªm da dÞ øng víi c©y cá …
1. Tæ ®Øa: kh¸c víi ghÎ:
- VÞ trÝ: 2 lßng bµn tay, lßng bµn ch©n(®Çu ngãn, mÆt d−íi ngãn, r×a ngãn, vßm lßng bµn tay, «
m« c¸i, « m« ót, vßm lßng bµn ch©n)
- Tæn th−¬ng c¬ b¶n: môn n−íc s©u ch×m d−íi da, nh− kh¶m vµo da, kh«ng cã ®−êng hang
- C¬ n¨ng: ngøa mäi lóc cßn ghÎ ngøa vÒ ®ªm
- Kh«ng cã c¸i ghÎ
- Kh«ng cã tÝnh chÊt l©y lan
Bs NguyÔn Quang Toµn- Kho¸ DHY34- Häc viÖn Qu©n Y - 3 -
§C Da LiÔu GhÎ & Tæ ®Øa
Tæ ®Øa
2. SÈn ngøa do c«n trïng: kh«ng cã tæn th−¬ng ë lßng bµn tay, quy ®Çu, chØ cã sÈn v¶y ë c¼ng
tay, c¼ng ch©n, quanh th¾t l−ng
3. Viªm da cá ngøa, l¸ ngøa: chØ cã tõng ®¸m sÈn lan to¶ phÇn lín ë l−ng, da bông, c¸c chi..
kh«ng cã tæn th−¬ng ë lßng bµn tay, kÏ tay
C©u 3. BiÕn chøng:
- Béi nhiÔm: do g·i t¹o thµnh c¸c vÕt x−íc, vÕt trît, khi nhiÔm khuÈn cã thÓ g©y viªm da, l©u
ngµy g·i nhiÒu t¹o thµnh eczema, cã thÓ t¹o thµnh môn mñ, chèc ho¸. §Æc biÖt nhiÔm vi
khuÈn g©y viªm da nhÊt lµ nhiÔm Streptococcus g©y viªm cÇu thËn cÊp
- Béi NhiÔm cã thÓ g©y nhiÔm khuÈn huyÕt
C©u 4. §Æc ®iÓm sinh häc KST ghÎ
KST ghÎ ( Sarcoptes Scabiei hominis ) sèng ký sinh ë líp th−îng b× da ng−êi, ra ngoµi sèng 2- 4
ngµy .
+ CÊu t¹o : Gièng rïa , 8 ch©n , vßi ®µo hÇm hót thøc ¨n .
+ Sinh s¶n :
. §Î 1-5 trøng / ngµy -> 3-5 ngµy trøng në -> sau 20-25 ngµy ghÎ tr−ëng thµnh
. GhÎ ®ùc chÕt sau giao hîp .
. Mét c¸i ghÎ -> sau 3 th¸ng -> 150 triÖu con .
+ Ho¹t ®éng vµ l©y truyÒn :
. Ban ®ªm ®µo hang, bß lªn mÆt da t×m con ®ùc -> g©y ngøa -> g·i -> vung v·i .
Bs NguyÔn Quang Toµn- Kho¸ DHY34- Häc viÖn Qu©n Y - 4 -
§C Da LiÔu GhÎ & Tæ ®Øa
. L©y do n»m chung , giÆt quÇn ¸o chung .
. Quan hÖ trùc tiÕp qua da – da … -> STD
+ C¸ch l©y truyÒn :
L©y do n»m chung , mÆc quÇn ¸o chung …
L©y qua tiÕp xóc trùc tiÕp da – da , khi quan hÖ t×nh dôc ( STD )
BÖnh xuÊt hiÖn trong gia ®×nh , tËp thÓ , æ g¸i ®iÕm , thµnh dÞch trong chiÕn tranh ,th¶m ho¹ m«i
tr−êng…
C©u 5. §iÒu trÞ:
1. Nguyªn t¾c ®iÒu trÞ ghÎ:
- Ph¸t hiÖn sím , ®iÒu trÞ sím
- §iÒu trÞ cïng lóc tÊt c¶ nh÷ng ng−êi bÞ ghÎ trong gia ®×nh , tËp thÓ
- §iÒu trÞ liªn tôc 10 – 15 ngµy, theo dâi sau 10 – 15 ngµy ®Ó cã thÓ cã ®ît trøng míi në .
- B«i thuèc ®óng ph−¬ng ph¸p vµ b«i bµo buæi tèi tr−íc khi ®i ngñ: b«i réng quanh vïng tæn
th−¬ng(b«i theo kiÓu quang dÇub«i), b«i 1 líp máng tõ cæ tíi ch©n; b«i 2 – 3 ®ªm liªn tôc míi
t¾m
- Tr¸nh k× cä, c¹o g·i v× g©y viªm da, nhiÔm khuÈn. Kh«ng b«i thuèc ®éc h¹i nh− thuèc trõ
s©u, thuèc diÖt cá …
- §iÒu trÞ kÕt hîp víi phßng chèng l©y lan: vÖ sinh(c¸ch ly, luéc quÇn ¸o vµ ch¨n mµn)
2. §iÒu trÞ cô thÓ: Ph¸c ®å
2.1 GhÎ gi¶n ®¬n :
* Thuèc b«i ngoµi da : Dïng mét trong c¸c thuèc trÞ ghÎ sau:
- Dung dÞch DEP ( Diethyl phtalate ) .
- Crem , dÇu Permethrin 1 – 5 % .
- Mì l−u huúnh( mì diªm sinh) 10% cho trÎ em , 30 % cho ng−êi lín .
- DÇu Benzyl benzoate 33 %
- Dung dÞch hoÆc kem Kwell rÊt tèt chØ cÇn b«i sau 3 phót b«i tiÕp
- Lidan 1% ( crem vµ dung dÞch ) .
- KÕt hîp t¾m xµ phßng Sastid , Betsomol .
C¸c pp hiÖn nay Ýt dïng:
- PP Demianovich:
B«i dd Hyposulfir natri 10% sau 3 phót b«i tiÕp
dd acid Chlohydric 6% x¶y ra ph¶n øng hãa häc lµm gi¶i phãng diªm sinh míi cã t¸c dông trÞ
ghÎ
- PP Diakova: xµ phßng giÆt 50g; bét diªm sinh 125g; n−íc cÊt 350ml
Bs NguyÔn Quang Toµn- Kho¸ DHY34- Häc viÖn Qu©n Y - 5 -