B T PHÁPỘ Ư
V PH BI N,Ụ Ổ Ế
GIÁO D C PHÁP LU TỤ Ậ
V CÁC V N Đ CHUNGỤ Ấ Ề
V XÂY D NG PHÁP LU TỀ Ự Ậ
Đ C NG GI I THI UỀ ƯƠ Ớ Ệ
LU T BAN HÀNH VĂN B N QUY PH M PHÁP LU TẬ Ả Ạ Ậ
Ngày 22/6/2015, tai ky hop th 9, Qu c h i khoa XIII đã thông qua Lu t ư ố ộ ậ
ban hành văn b n quy ph m pháp lu t (sau đây g i là Lu t năm 2015). Chuả ạ ậ ọ ậ
tich n c đã ky Lênh công bô ngay 06/7/2015 và Lu t có hi u l c thi hành k ươ ậ ệ ự ể
t ngày 01/7/2016.ừ
I. S C N THI T BAN HÀNH LU T Ự Ầ Ế Ậ LU T BAN HÀNH VĂNẬ
B N QUY PH M PHÁP LU TẢ Ạ Ậ
B c vào công cu c đi m i, tr c yêu c u c p bách c a vi c chuy nướ ộ ổ ớ ướ ầ ấ ủ ệ ể
đi t n n kinh t t p trung, bao c p, đi u hành ch y u b ng m nh l nhổ ừ ề ế ậ ấ ề ủ ế ằ ệ ệ
hành chính sang n n kinh t th tr ng đnh h ng xã h i ch nghĩa, qu n lýề ế ị ườ ị ướ ộ ủ ả
xã h i b ng pháp lu t, đòi h i ph i kh n tr ng xây d ng h th ng pháp lu tộ ằ ậ ỏ ả ẩ ươ ự ệ ố ậ
đy đ, th ng nh t, đng b đ đi u ch nh m i m t c a đi s ng xã h i. Vìầ ủ ố ấ ồ ộ ể ề ỉ ọ ặ ủ ờ ố ộ
v y, Qu c h i đã ban hành Lu t ban hành văn b n quy ph m pháp lu t nămậ ố ộ ậ ả ạ ậ
1996 (đc s a đi, b sung m t s đi u vào năm 2002, g i t t là Lu t nămượ ử ổ ổ ộ ố ề ọ ắ ậ
1996); Lu t ban hành văn b n quy ph m pháp lu t c a H i đng nhân dân,ậ ả ạ ậ ủ ộ ồ
U ban nhân dân năm 2004 (g i t t là Lu t năm 2004) và Lu t ban hành vănỷ ọ ắ ậ ậ
b n quy ph m pháp lu t năm 2008 (thay th Lu t năm 1996 và Lu t s a đi,ả ạ ậ ế ậ ậ ử ổ
b sung năm 2002, g i t t là Lu t năm 2008). ổ ọ ắ ậ S ra đi c a Lu t năm 1996,ự ờ ủ ậ
Lu t năm 2004 và Lu t năm 2008 đã góp ph n nâng cao nậ ậ ầ h n th c c a cácậ ứ ủ
c p, các ngành Trung ng và đa ph ng v ý nghĩa, vai trò c a công tácấ ở ươ ị ươ ề ủ
xây d ng pháp lu t, qua đó, công tác xây d ng, ban hành ự ậ ự văn b n pháp lu t đãả ậ
đc chu n hóa m t b c và d n đi vào n n p; quy trình xây d ng, banượ ẩ ộ ướ ầ ề ế ự
1
hành văn b n pháp lu t đc tuân th ngày càng t t h n. ả ậ ượ ủ ố ơ
Tuy nhiên, bên c nh nh ng k t qu đt đc, quá trình th c hi n cácạ ữ ế ả ạ ượ ự ệ
Lu t nêu trên đã b c l nh ng b t c p, h n ch nh : (1) H th ng pháp lu tậ ộ ộ ữ ấ ậ ạ ế ư ệ ố ậ
ph c t p, c ng k nh gây khó khăn cho vi c tuân th , áp d ng, thi hành; (2)ứ ạ ồ ề ệ ủ ụ
Ch t l ng nhi u văn b n pháp lu t còn h n ch , tính kh thi ch a cao; (3)ấ ượ ề ả ậ ạ ế ả ư
Hi u l c thi hành c a h th ng pháp lu t ch a cao, tình tr ng n đng vănệ ự ủ ệ ố ậ ư ạ ợ ọ
b n quy đnh chi ti t thi hành lu t, pháp l nh v n ch a đc kh c ph c tri tả ị ế ậ ệ ẫ ư ượ ắ ụ ệ
đ (4) Ch a khuy n khích, thu hút đc s tham gia tích c c c a Nhân dânể ư ế ượ ự ự ủ
vào quá trình xây d ng, ban hành văn b n quy ph m pháp lu t.ự ả ạ ậ Ngoài ra, sự
t n t i song song 02 Lu t ban hành văn b n quy ph m pháp lu t trong m t th iồ ạ ậ ả ạ ậ ộ ờ
gian dài v i nhi u quy đnh “vênh” nhau nh khái ni m văn b n quy ph mớ ề ị ư ệ ả ạ
pháp lu t, hình th c văn b n, quy trình xây d ng, hi u l c văn b n… đã gâyậ ứ ả ự ệ ự ả
khó khăn trong công tác xây d ng, ban hành văn b n quy ph m pháp lu tự ả ạ ậ .
Đ kh c ph c nh ng b t c p, h n ch nêu trên, đng th i nh m cể ắ ụ ữ ấ ậ ạ ế ồ ờ ằ ụ
th hóa k p th i n i dung và tinh th n c a Hi n pháp năm 2013 ể ị ờ ộ ầ ủ ế thì vi c banệ
hành Lu t ban hành văn b n quy ph m pháp lu t là r t c n thi t. ậ ả ạ ậ ấ ầ ế
II. M C TIÊU, QUAN ĐI M CH ĐO XÂY D NG LU T Ụ Ể Ỉ Ạ Ự Ậ
1. M c tiêuụ
T o khuôn kh pháp lý v i nhi u đi m i v xây d ng, ban hành vănạ ổ ớ ề ổ ớ ề ự
b n quy ph m pháp lu t nh m xây d ng và v n hành h th ng pháp lu t th ngả ạ ậ ằ ự ậ ệ ố ậ ố
nh t, đng b , minh b ch, kh thi, d ti p c n, hi u l c và hi u qu ấ ồ ộ ạ ả ễ ế ậ ệ ự ệ ả ph c vụ ụ
đc l c cho s nghi p phát tri n đt n c trong th i k công nghi p hóa, hi nắ ự ự ệ ể ấ ướ ờ ỳ ệ ệ
đi hóa và h i nh p qu c t sâu r ngạ ộ ậ ố ế ộ .
2. Quan đi m ch đoể ỉ ạ
M t là,ộ ti p t c th ch hóa Ngh quy t s 48-NQ/TW c a B Chính trế ụ ể ế ị ế ố ủ ộ ị
v Chi n l c xây d ng và hoàn thi n h th ng pháp lu t Vi t Nam đn nămề ế ượ ự ệ ệ ố ậ ệ ế
2010, đnh h ng đn năm 2020 v i ch tr ng đn gi n hóa h th ng phápị ướ ế ớ ủ ươ ơ ả ệ ố
2
lu t; đi m i cách xây d ng ch ng trình và quy trình xây d ng, ban hành vănậ ổ ớ ự ươ ự
b n quy ph m pháp pháp lu t theo h ng dân ch , hi n đi, hi u qu .ả ạ ậ ướ ủ ệ ạ ệ ả
Hai là, b o đm phù h p v i tinh th n và n i dung c a Hi n pháp nămả ả ợ ớ ầ ộ ủ ế
2013, b o đm s đng b v i các d án lu t v t ch c b máy nhà n cả ả ự ồ ộ ớ ự ậ ề ổ ứ ộ ướ
đang đc s a đi, b sung ho c xây d ng m i.ượ ử ổ ổ ặ ự ớ
Ba là, k th a nh ng n i dung còn phù h p c a Lu t năm 2008, Lu tế ừ ữ ộ ợ ủ ậ ậ
năm 2004 và m t s quy đnh c a Lu t năm 1996.ộ ố ị ủ ậ
III. B C C C A LU T Ố Ụ Ủ Ậ
Lu t năm 2015 g m 17 ch ng, 173 đi u, v c b n, Lu t k th a bậ ồ ươ ề ề ơ ả ậ ế ừ ố
c c c a Lu t năm 2008, c th nh sau:ụ ủ ậ ụ ể ư
- Ch ng I: Nh ng quy đnh chung g m ươ ữ ị ồ 14 đi u (t Đi u 1 đn Đi uề ừ ề ế ề
14) g m các quy đnh v ph m vi đi u ch nh, khái ni m văn b n quy ph mồ ị ề ạ ề ỉ ệ ả ạ
pháp lu t, h th ng văn b n quy ph m pháp lu t; các nguyên t c xây d ng, banậ ệ ố ả ạ ậ ắ ự
hành văn b n quy ph m pháp lu t, tham gia góp ý ki n xây d ng văn b n quyả ạ ậ ế ự ả
ph m pháp lu t, trách nhi m c a c quan, t ch c, ng i có th m quy n trongạ ậ ệ ủ ơ ổ ứ ườ ẩ ề
xây d ng, ban hành văn b n quy ph m pháp lu t; nh ng hành vi b nghiêm c mự ả ạ ậ ữ ị ấ
và m t s quy đnh chung khác.ộ ố ị
- Ch ng II: Th m quy n ban hành, n i dung văn b n quy ph m phápươ ẩ ề ộ ả ạ
lu t ậg m 16 đi u (t Đi u 15 đn Đi u 30)ồ ề ừ ề ế ề quy đnh v th m quy n banị ề ẩ ề
hành văn b n quy ph m pháp lu t c a Qu c h i, y ban th ng v Qu cả ạ ậ ủ ố ộ Ủ ườ ụ ố
h i, Ch t ch n c, Chính ph , Th t ng Chính ph , B tr ng, Thộ ủ ị ướ ủ ủ ướ ủ ộ ưở ủ
tr ng c quan ngang b , H i đng Th m phán Tòa án nhân dân t i cao,ưở ơ ộ ộ ồ ẩ ố
Chánh án Tòa án nhân dân t i cao, Vi n tr ng Vi n ki m sát nhân dân t iố ệ ưở ệ ể ố
cao, T ng ki m toán nhà n c, văn b n quy ph m pháp lu t liên t ch và vănổ ể ướ ả ạ ậ ị
b n quy ph m pháp lu t c a H i đng nhân dân, y ban nhân dân các c p.ả ạ ậ ủ ộ ồ Ủ ấ
- Ch ng III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X và XI ươ g m 115 đi u (t Đi u 31ồ ề ừ ề
đn Đi u 145)ế ề quy đnh trình t , th t c xây d ng, ban hành văn b n quy ph mị ự ủ ụ ự ả ạ
3
pháp lu t c a Qu c h i, y ban th ng v Qu c h i, Ch t ch n c, Chínhậ ủ ố ộ Ủ ườ ụ ố ộ ủ ị ướ
ph , Th t ng Chính ph , B tr ng, Th tr ng c quan ngang b , H iủ ủ ướ ủ ộ ưở ủ ưở ơ ộ ộ
đng Th m phán Tòa án nhân dân t i cao, Chánh án Tòa án nhân dân t i cao,ồ ẩ ố ố
Vi n tr ng Vi n ki m sát nhân dân t i cao, T ng ki m toán nhà n c, vănệ ưở ệ ể ố ổ ể ướ
b n quy ph m pháp lu t liên t ch và văn b n quy ph m pháp lu t c a H i đngả ạ ậ ị ả ạ ậ ủ ộ ồ
nhân dân, y ban nhân dân các c p.Ủ ấ
- Ch ng XII: Xây d ng, ban hành văn b n quy ph m pháp lu t theoươ ự ả ạ ậ
trình t , th t c rút g n ự ủ ụ ọ g m 4 đi u (t Đi u 146 đn Đi u 149) quy đnh vồ ề ừ ề ế ề ị ề
các tr ng h p áp d ng trình t , th t c rút g n; th m quy n và quy trìnhườ ợ ụ ự ủ ụ ọ ẩ ề
xây d ng, ban hành văn b n quy ph m pháp lu t theo trình t , th t c rútự ả ạ ậ ự ủ ụ
g n.ọ
- Ch ng XIII: Hi u l c c a văn b n quy ph m pháp lu t, nguyên t cươ ệ ự ủ ả ạ ậ ắ
áp d ng, công khai văn b n quy ph m pháp lu t g m 8 đi u (t Đi u 150ụ ả ạ ậ ồ ề ừ ề
đn Đi u 157) ế ề g m các quy đnh v th i đi m có hi u l c, đăng Công báoồ ị ề ờ ể ệ ự
văn b n quy ph m pháp lu t, hi u l c tr v tr c, ng ng hi u l c, nh ngả ạ ậ ệ ự ở ề ướ ư ệ ự ữ
tr ng h p văn b n quy ph m pháp lu t h t hi u l c, hi u l c v khôngườ ợ ả ạ ậ ế ệ ự ệ ự ề
gian, nguyên t c áp d ng và vi c đăng t i, đa tin văn b n quy ph m phápắ ụ ệ ả ư ả ạ
lu t.ậ
- Ch ng XIV: Gi i thích Hi n pháp, lu t, pháp l nh ươ ả ế ậ ệ g m 4 đi u (tồ ề ừ
Đi u 158 đn Đi u 161)ề ế ề g m các quy đnh v các tr ng h p, nguyên t cồ ị ề ườ ợ ắ
gi i thích Hi n pháp, lu t, pháp l nh; th m quy n đ ngh gi i thích Hi nả ế ậ ệ ẩ ề ề ị ả ế
pháp, lu t, pháp l nh; trình t , th t c gi i thích Hi n pháp lu t, pháp l nh;ậ ệ ự ủ ụ ả ế ậ ệ
và đng t i, đa tin ngh quy t gi i thích Hi n pháp, lu t, pháp l nh.ẳ ả ư ị ế ả ế ậ ệ
- Ch ng XV: Giám sát, ki m tra, x lý văn b n quy ph m pháp lu tươ ể ử ả ạ ậ
g m 6 đi u (t Đi u 162 đn Đi u 167) g m các quy đnh v n i dung giámồ ề ừ ề ế ề ồ ị ề ộ
sát văn b n quy ph m pháp lu tả ạ ậ ; x lý và th m quy n x lý văn b n có d uử ẩ ề ử ả ấ
4
hi u trái pháp lu t c a Qu c h i, y ban th ng v Qu c h i, Chính ph , Bệ ậ ủ ố ộ Ủ ườ ụ ố ộ ủ ộ
tr ng, Th tr ng c quan ngang b , H i đng nhân dân, y ban nhân dânưở ủ ưở ơ ộ ộ ồ Ủ .
- Ch ng XVI: H p nh t văn b n quy ph m pháp lu t, pháp đi n hươ ợ ấ ả ạ ậ ể ệ
th ng quy ph m pháp lu t, rà soát, h th ng hóa văn b n quy ph m pháp lu tố ạ ậ ệ ố ả ạ ậ
g m 3 đi u (t Đi u 168 đn Đi u 170) g m các quy đnh v ồ ề ừ ề ế ề ồ ị ề h p nh t,ợ ấ
pháp đi n h th ng quy ph m pháp lu t, rà soát, h th ng hóa văn b n quyể ệ ố ạ ậ ệ ố ả
ph m pháp lu t.ạ ậ
- Ch ng XVII: Đi u kho n thi hành ươ ề ả g m 3 đi u (t Đi u 171 đnồ ề ừ ề ế
Đi u 173)ề quy đnh th i đi m có hi u l c c a Lu t, nh ng quy đnh chuy nị ờ ể ệ ự ủ ậ ữ ị ể
ti p; vi c b o đm ngu n l c cho công tác xây d ng, ban hành văn b n quyế ệ ả ả ồ ự ự ả
ph m pháp lu t và trách nhi m c a y ban th ng v Qu c h i, Chính phạ ậ ệ ủ Ủ ườ ụ ố ộ ủ
quy đnh chi ti t nh ng n i dung đc giao trong Lu tị ế ữ ộ ượ ậ .
IV. NH NG ĐI M M IỮ Ể Ớ C B N C A LU T Ơ Ả Ủ Ậ
1. Th ng nh t hai Lu t hi n hành v ban hành văn b n quy ph mố ấ ậ ệ ề ả ạ
pháp lu t thành m t Lu tậ ộ ậ
Tr c đây, vi c ban hành văn b n pháp lu t đc quy đnh t i hai Lu tướ ệ ả ậ ượ ị ạ ậ
là Lu t ban hành văn b n quy ph m pháp lu t năm 2008 và Lu t ban hành vănậ ả ạ ậ ậ
b n quy ph m pháp lu t c a H i đng nhân dân, y ban nhân dân năm 2004.ả ạ ậ ủ ộ ồ Ủ
Tuy cùng đi u ch nh v ho t đng xây d ng, ban hành văn b n quy ph mề ỉ ề ạ ộ ự ả ạ
pháp lu t, nh ng n i dung c a hai Lu t này l i có nh ng quy đnh khôngậ ư ộ ủ ậ ạ ữ ị
th ng nh t, th m chí mâu thu n nhau. ố ấ ậ ẫ Đ kh c ph c tình hình này, ể ắ ụ trên c sơ ở
k th a và phát tri n 02 Lu t hi n hành,ế ừ ể ậ ệ Lu t năm 2015 đã quy đnh th ngậ ị ố
nh t vi c ban hành văn b n quy ph m pháp lu t c a c quan, t ch c, ng iấ ệ ả ạ ậ ủ ơ ổ ứ ườ
có th m quy n ban hành văn b n quy ph m pháp lu t trung ng và đaẩ ề ả ạ ậ ở ươ ị
ph ng. ươ
2. V khái ni m văn b n quy ph m pháp lu t và quy ph m phápề ệ ả ạ ậ ạ
lu t ậ
5
