Giáo án vật lý trung học phổ thông

Chia sẻ: Phan Thi Ngoc Giau | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:226

0
83
lượt xem
17
download

Giáo án vật lý trung học phổ thông

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Hiểu các khái niệm toạ độ góc, vận tốc góc, phương trình động học của chuyển động quay của vật rắn quanh một trục cố định.Biết cách xây dựng và vẽ đồ thị các phương trình chuyển động đều và quay biến đổi đều trong hệ tọa độ. Nắm vững các công thức liên hệ giữa vận tốc goác và vận tốc dài, gia tốc góc và gia tốc dài...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo án vật lý trung học phổ thông

  1. Giáo án Giáo án vật lý trung học phổ thông
  2. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. GV: TRẦN NGHĨA HÀ – TRƯỜNG THPT BÁN CÔNG PHAN BỘI CHÂU GIA LAI ĐT: 0989821244 – Email: hanghiatran@yahoo.com.vn Tiết 1 + 2 : Bài 1 – 2 : CHUYỂN ĐỘNG CỦA VẬT RẮN QUAY QUANH MỘT TRỤC CỐ ĐỊNH I / MỤC TIÊU : Hiểu các khái niệm toạ độ góc, vận tốc góc, phương trình động học của chuyển động quay của vật rắn quanh một trục cố định. Biết cách xây dựng và vẽ đồ thị các phương trình chuyển động quay đều và quay biến đổi đều trong hệ tọa độ (, t) Nắm vững các công thức liên hệ giữa vận tốc góc và vận tốc dài, gia tốc góc và gia tốc dài của một điểm trên vật rắn. Áp dụng giải các bài tập đơn giản. II / CHUẨN BỊ : 1 / Giáo viên : Hai tiết này là mở đầu cho môn học. Vì thế, GV nên chuẩn bị sao cho ngay từ buổi đầu gây được hứng thú học tập cho HS. - Bắt buộc HS phải có SGK trong giờ học. - Sử dụng tối đa các hình, chú thích ở các hình. - Chuẩn bị thêm các hình vẽ, tranh ảnh có liên quan đến bài học. 2 / Học sinh : - Đầy đủ SGK và sách bài tập, vở ghi. - Ôn lại phần Động học chất điểm ở SGK lớp 10 về phương trình chuyển động thẳng đều và chuyển động thẳng biến đổi đều. III / GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC : Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Xét một vật rắn quay quanh một trục, giáo Hoạt động 1 : viên vẽ hình và đặt câu hỏi : HS : Nêu hai đặc điểm của chuyển động GV : Chuyển động này có đặc điểm gì ? GV : Trong chuyển động thẳng đều tọa độ Hoạt động 2 : của điểm M được xác định như thế nào ? HS : - Khi nào thì tọa độ dương ? + OM > 0 - Khi nào thì tọa độ âm ? + OM < 0 HS : GV : Trong chuyển động tròn tọa độ của + Giá trị đó là dương nếu góc được điểm M được xác định như thế nào ? thực hiện bằng cách quay trục Ox đến tia - Khi nào thì tọa độ dương ? OM ngược chiều kim đồng hồ. - Khi nào thì tọa độ âm ? + Giá trị đó là âm nếu góc được thực hiện bằng cách quay trục Ox đến tia OM thuận chiều kim đồng hồ. Xét hai vật rắn quay quanh một trục : ở thời Hoạt động 3 : điểm t1 có toạ độ góc 1 , ở thời điểm t2 có HS : Tự hình thành định nghĩa vận tốc trung toạ độ góc 2 giáo viên vẽ hình và đặt câu bình. hỏi : GV : Vật nào có sự thay đổi toạ độ góc nhanh hơn ? GIÁO ÁN VẬT LÝ 12 PHÂN BAN 1 TRANG
  3. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. GV: TRẦN NGHĨA HÀ – TRƯỜNG THPT BÁN CÔNG PHAN BỘI CHÂU GIA LAI ĐT: 0989821244 – Email: hanghiatran@yahoo.com.vn GV : Giáo viên nhắc lại định nghĩa đạo hàm HS : Khi t nhỏ dần và tiến tới đến 0 thì vận để hướng dẫn học sinh định nghĩa vận tốc góc tức thời bằng đạo hàm theo thời gian của tốc trung bình trở thành vận tốc tức thời. tọa độ góc. HS : Phát biểu định nghĩa vận tốc góc tức thời bằng đạo hàm theo thời gian của tọa độ góc. GV : Khi nào vận tốc góc có giá trị dương HS : Tự nhìn sách ghi và có giá trị âm ? Xét hai vật rắn quay quanh một trục : ở thời Hoạt động 4 : HS : Tự hình thành định nghĩa gia tốc trung điểm t1 có vận tốc góc 1 , ở thời điểm t2 có bình. toạ độ góc 2 giáo viên vẽ hình và đặt câu hỏi : GV : Vật nào có sự thay đổi vận tốc góc nhanh hơn ? HS : Khi t nhỏ dần và tiến tới đến 0 thì gia GV : Giáo viên nhắc lại định nghĩa đạo hàm tốc trung bình trở thành gia tốc tức thời. để hướng dẫn học sinh định nghĩa gia tốc HS : Phát biểu định nghĩa gia tốc góc tức góc tức thời bằng đạo hàm theo thời gian của thời bằng đạo hàm theo thời gian của vận tốc vận tốc góc. góc. HS : Tự nhìn sách ghi HS : Tự nhìn sách ghi GV : Nêu các công thưc cơ bản trong chuyển thẳng biến đổi đều :  = const. GV : Tự suy ra các công thưc cơ bản trong  = o +  t chuyển quay biến đổi đều. 12  = o + ot + .t 2 2 - o2 = 2( - o) Hoạt động 5 : GV : Trong chuyển động tròn đều v có đặc HS : Thay đổi về hướng , không thay đổi về điểm gì ? độ lớn. GV : Trong chuyển động tròn không đều v HS : Thay đổi về hướng và cả độ lớn. có đặc điểm gì ? HS : GV : Hướng dẫn học sinh phân tích thành + Gia tốc pháp tuyến hai thành phần : vuông góc và trùng với quỹ + Gia tốc tiếp tuyến đạo ! IV / NỘI DUNG : 1. Đặc điểm của vật rắn quay quanh một trục cố định : + Mọi điểm của vật đều có cùng một góc quay trong cùng một khoảng thời gian. + Vị trí của một vật rắn quay quanh một trục cố định được xác định bằng tọa độ góc  của vật. 2. Vận tốc góc : + Vận tốc góc là một đại lượng đặc trưng cho sự biến đổi nhanh hay chậm của tọa độ góc và chiều quay của vật quanh trục quay. + Vận tốc góc tức thời (gọi tắt là vận tốc góc) của vật rắn quay quanh một trục bằng đạo hàm bậc nhất theo thời gian của tọa độ góc của vật rắn. GIÁO ÁN VẬT LÝ 12 PHÂN BAN 2 TRANG
  4. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. GV: TRẦN NGHĨA HÀ – TRƯỜNG THPT BÁN CÔNG PHAN BỘI CHÂU GIA LAI ĐT: 0989821244 – Email: hanghiatran@yahoo.com.vn d ='(t) ω= dt + Đơn vị của vận tốc góc là rad/s. + Vận tốc góc là một đại lượng đại số :  có giá trị dương khi vật rắn quay theo chiều dương quy ước và ngược lại. 3. Gia tốc góc + Gia tốc góc là đại lượng đặc trưng cho độ biến đổi nhanh, chậm của vận tốc góc. + Gia tốc góc tức thời (gọi tắt là gia tốc góc) của vật rắn quay quanh một trục bằng đạo hàm bậc nhất theo thời gian của vận tốc góc của vật rắn. d    '(t ) dt + Đơn vị của gia tốc góc là rad/s2. 4. Các công thức của chuyển động quay biến đổi đều.  = const.  = o +  t 12  = o + ot + .t 2 2 - o2 = 2( - o) Khi  = 0, ta có phương trình của chuyển động quay đều. 5. Vận tốc và gia tốc của một điểm của vật rắn chuyển động quay :  Gia tốc của một điểm chuyển động tròn đều bao gồm gia tốc hướng tâm ( a n ) và gia tốc tiếp tuyến. Gia tốc hướng tâm đặc trưng cho biến đổi vận tốc về phương. Gia tốc tiếp tuyến đặc trưng cho biến đổi vận tốc về độ lớn.  a  at  a n Với : d at = r.  r. dt v2 an = r.2 = r V / CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ : Làm hai câu hỏi trắc nghiệm và các bài tập : 1,2,3,4,5,6,7. GIÁO ÁN VẬT LÝ 12 PHÂN BAN 3 TRANG
  5. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. GV: TRẦN NGHĨA HÀ – TRƯỜNG THPT BÁN CÔNG PHAN BỘI CHÂU GIA LAI ĐT: 0989821244 – Email: hanghiatran@yahoo.com.vn Tiết 3 : Bài 3 : MOMEN LỰC MOMEN QUÁN TÍNH CỦA VẬT RẮN I / MỤC TIÊU : Hiểu được khái niệm momen lực là một đại lượng vật lí, đặc trưng cho tác dụng của lực làm quay vật rắn quanh một trục, momen lực là một đại lượng đại số. Nắm vững được công thức tính momen lực đối với một trục, cách xác định dấu của momen lực. Hiểu được cách xây dựng biểu thức định luật II Niu-tơn dưới dạng khác làm xuất hiện biểu thức momen lực và momen quán tính. Hiểu khái niệm momen quán tính đối với một trục của một chất điểm và của vật rắn. II / CHUẨN BỊ : 1 / Giáo viên : Giáo viên chuẩn bị trước dụng cụ thí nghiệm : - Đĩa moment. - Hộp quả cân. - Thước thẳng. - Thanh có tiết diện nhỏ, vành tròn, đĩa tròn, hình cầu đặc. 2 / Học sinh : - Đòn bẩy : cánh tay đòn và tác dụng lực trong đòn bẩy. - Ôn lại phần các định luật Newton ở SGK lớp 10. III / GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC : Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Hoạt động 1 : GV : Làm thí nghiệm như hình vẽ 1 : HS : Đĩa quay GV : Em có nhận xét gì về sự quay của đĩa khi chịu tác dụng của một lực ? GV : Làm thí nghiệm như hình vẽ 2: HS : Đĩa không GV : Em có nhận xét gì về sự quay của đĩa khi chịu tác dụng của một lực ? HS : Tự ghi nhận xét : Đối với vật rắn quay GV : Đối với vật rắn quay được quanh một được quanh một trục cố định, lực chỉ có tác trục cố định, lực chỉ có tác dụng làm vật dụng làm vật quay khi giá của lực không đi quay khi nào ? qua trục quay. GV : Làm thí nghiệm như hình vẽ 3 : Hoạt động 2 : HS : Đĩa quay theo chiều kim đồng hồ. GV : Lực F1 làm đĩa quay theo chiều nào ? HS : Đĩa quay ngược chiều kim đồng hồ. GV : Lực F2 làm đĩa quay theo chiều nào ? HS : F1.d1 = F2.d2 GV : Em có nhận xét gì về tích số của lực và HS : Tự ghi khái niệm moment lực. cánh tay đòn ? GV : Hướng dẫn học sinh hình thành Hoạt động 3 : phương chuyển động quay ? Momen quán tính của chất điểm đối GV : Thành phần nào của lực gây ra chuyển với một trục đặc trưng cho mức quán quay ? tính (sức i) của chất điểm đó đối với GV : Theo định luật II Newton nó được viết chuyển động quay quanh trục đó. I = m.r2 như thế nào ? Đơn vị : m : (kg); r2 : (m2); I : (kg.m 2) GV : Gia tốc góc và gia tốc tiếp tuyến có GIÁO ÁN VẬT LÝ 12 PHÂN BAN 4 TRANG
  6. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. GV: TRẦN NGHĨA HÀ – TRƯỜNG THPT BÁN CÔNG PHAN BỘI CHÂU GIA LAI ĐT: 0989821244 – Email: hanghiatran@yahoo.com.vn mối quan hệ như thế nào ? Momen quán tính của vật rắn đối với GV : Nhân 2 vế cho R, ta có gì ? GV : Ftt có mối quan hệ với lực F như thế một trục đặc trưng cho mức quán tính nào ? (sức i) của vật rắn đối với trục quay GV : R và d có mối quan hệ với nhau như đó. thế nào ? Momen quán tính của vật rắn là đại GV : Đặt I = m . R2 từ đó giáo viên hình lượng vô hướng, có tính cộng được, thành khái niệm moment quán tính. phụ thuộc vào hình dạng, kích thước, phân bố khối lượng của vật và tùy thuộc trục quay. I =  mi .ri2 i Hoạt động 4 : GV : Hướng dẫn học sinh xem hình 3.5 HS : Tự ghi các công thức moment quán tính của 1 số vật có dạng hình học đặc biệt trong sách giáo khoa trang 13. III / NỘI DUNG : 1. Momen lực đối với trục quay Đối với vật rắn quay quanh trục cố định : lực chỉ có tác dụng làm vật quay khi giá của lực không đi qua trục quay hoặc không song song với trục quay. Tác dụng của 1 lực lên vật rắn có trục quay cố định không chỉ phụ thuộc vào độ lớn của lực mà còn phụ thuộc vào vị trí của điểm đặt và phương tác dụng của lực đối với trục quay. Momen lực là đại lượng đặc trưng cho tác dụng làm quay vật của lực.  Momen của lực F đối với trục quay  có độ lớn bằng : M = F.d Với + F : độ lớn lực tác dụng lên vật (N)   + d : cánh tay đòn của lực F , là khoảng cách giữa đường tác dụng của lực F và trục quay  (m)  + M : momen của lực F (N.m) Momen lực là một đại lượng đại số (momen còn đặc trưng cho chiều tác động của lực) : momen lực có giá trị dương khi lực có xu hướng làm vật quay theo chiều (+) và ngược lại. 2. Chuyển động tròn của chất điểm. Dạng khác của định luật II Niutơn Đối với vật rắn quay quanh một trục cố định, chỉ có thành phần lực tiếp tuyến với quỹ đạo của điểm đặt mới làm cho vật quay. Dạng khác của định luật II Niutơn hay phương trình động lực học của chất điểm quay quanh 1 trục. M = I. Với : + I = m.r : momen quán tính của chất điểm đối với trục quay (kg.m2) 2 +  : gia tốc góc (rad/s2) + M : momen lực (N.m) 3. Momen quán tính của chất điểm đối với một trục : Momen quán tính của chất điểm đối với một trục đặc trưng cho mức quán tính (sức i) của chất điểm đó đối với chuyển động quay quanh trục đó. I = m.r2 GIÁO ÁN VẬT LÝ 12 PHÂN BAN 5 TRANG
  7. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. GV: TRẦN NGHĨA HÀ – TRƯỜNG THPT BÁN CÔNG PHAN BỘI CHÂU GIA LAI ĐT: 0989821244 – Email: hanghiatran@yahoo.com.vn Đơn vị : m : (kg); r2 : (m2); I : (kg.m 2) 4. Momen quán tính của vật rắn đối với một trục : Momen quán tính của vật rắn đối với một trục đặc trưng cho mức quán tính (sức i) của vật rắn đối với trục quay đó. Momen quán tính của vật rắn là đại lượng vô hướng, có tính cộng được, phụ thuộc vào hình dạng, kích thước, phân bố khối lượng của vật và tùy thuộc trục quay. I =  mi .ri2 i III / CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ : Làm câu hỏi trắc nghiệm 1 và các bài tập 1,2. Xem bài 4 GIÁO ÁN VẬT LÝ 12 PHÂN BAN 6 TRANG
  8. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. GV: TRẦN NGHĨA HÀ – TRƯỜNG THPT BÁN CÔNG PHAN BỘI CHÂU GIA LAI ĐT: 0989821244 – Email: hanghiatran@yahoo.com.vn Tiết 4 : Bài 4 : PHƯƠNG TRÌNH ĐỘNG LỰC HỌC CỦA VẬT RẮN QUAY QUANH MỘT TRỤC CỐ ĐỊNH. I / MỤC TIÊU : Biết cách xây dựng phương trình động lực học vật rắn. Hiểu được khái niệm momen động lượng là đại lượng động học đặc trưng cho chuyển động quay của một vật quanh một trục. Thuộc và hiểu được công thức về momen động lượng của vật rắn và các đại lượng chứa trong công thức đó. Hiểu định luật bảo toàn momen động lượng và áp dụng để giải thích một số hiện tượng trong đời sống. II / CHUẨN BỊ : 1 / Giáo viên : - Nếu có thể, GV chuẩn bị một số tranh ảnh có liên quan đến momen động lượng như các ảnh trong bài học. - Có thể chuẩn bị hình ảnh động về nhào lộn, trượt băng nghệ thuật trên máy tính 2 / Học sinh : Xem lại phương trình động lực học của chất điểm trên vòng tròn. M = I. III / GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC : Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên GV : Cho học sinh nhắc lại phương trình Hoạt động 1 : HS : Học sinh lên bảng viết phương trình động lực học của chất điểm trong chuyển động lực học của chất điểm trong chuyển động quay quanh một trục. GV : Hướng dẫn học sinh thiết lập phương động quay quanh một trục : M = I .  trình động lực học của vật rắn quay quanh HS : Học sinh lên bảng viết phương trình một trục. động lực học của vật rắn trong chuyển động GV : Hướng dẫn học sinh nêu ý nghĩa vật lý quay quanh một trục : M = I .  và đơn vị của từng đại lượng trong công thức HS : Tự nêu ý nghĩa vật lý và đơn vị của trên ? từng đại lượng trong công thức : M = I .  Hoạt động 2 : GV : Hãy viết phương trình động lực học + Ta có : của vật rắn quay quanh một trục : M = I. M = I. GV : Hãy viết công thức xác định gia tốc + Mà : d d góc :  = ? = dt dt GV : Hướng dẫn học sinh hình khái niệm + Ta có : moment động lượng ? d  I  d M = I. = GV : Hướng dẫn học sinh viết dạng khác dt dt của phương trình động lực học của vật rắn + Đặt : L = I .  : moment động lượng. chuyển động quay quanh một trục. dL GV : Em hãy cho biết khi M = 0 thì Hoạt động 3 : Học sinh tự ghi định luạt bảo dt toàn moment đọng lượng ! b ằng bao nhiêu ? GIÁO ÁN VẬT LÝ 12 PHÂN BAN 7 TRANG
  9. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. GV: TRẦN NGHĨA HÀ – TRƯỜNG THPT BÁN CÔNG PHAN BỘI CHÂU GIA LAI ĐT: 0989821244 – Email: hanghiatran@yahoo.com.vn dL GV : Em hãy cho biết khi = 0 thì dt moment động lượng có đặc điểm gì ? GV : L = const IV / NỘI DUNG : 1. Phương trình động lực học của vật rắn quay quanh một trục cố định : M = I. Với : M : momen của các ngoại lực (N.m) I : momen quán tính của vật rắn (kg.m2)  : gia tốc góc của vật rắn (rad/s2) 2. Momen động lượng của vật rắn : Momen động lượng của vật rắn đối với một trục quay bằng tích số của momen quán tính của vật đối với trục đó và vận tốc góc của vật quay quanh trục đó. L = I.  + I : momen quán tính (kg.m2) +  : vận tốc góc (rad/s) + L : momen động lượng (kg.m2/s) Momen động lượng luôn cùng dấu với vận tốc góc 3. Định lý biến thiên momen động lượng : Độ biến thiên momen động lượng của một vật rắn trong một khoảng thời gian bằng tổng các xung của momen lực tác dụng lên vật trong khoảng thời gian đó. L = M. t. Với L : độ biến thiên momen động lượng (kg.m 2/s) M.t : xung của momen lực. 4. Định luật bảo toàn momen động lượng Khi tổng đại số các momen ngoại lực vật lên một vật rắn đối với một trục bằng không (hay các momen ngoại lực triệt tiêu nhau), thì momen động lượng của vật rắn đối với trục đó là không đổi. I1.1 = I2.2 Trường hợp đặc biệt : Trong trường hợp vật rắn có momen quán tính đối với trục quay không đổi thì vật rắn không quay hoặc quay đều quanh trục đó. IV / CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ : Làm câu hỏi trắc nghiệm 1, trả lời câu hỏi 2,3 và các bài tập 1,2,3. Xem bài 5 GIÁO ÁN VẬT LÝ 12 PHÂN BAN 8 TRANG
  10. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. GV: TRẦN NGHĨA HÀ – TRƯỜNG THPT BÁN CÔNG PHAN BỘI CHÂU GIA LAI ĐT: 0989821244 – Email: hanghiatran@yahoo.com.vn Tiết 5 : Bài 5 : BÀI TẬP VỀ PHƯƠNG TRÌNH CHUYỂN ĐỘNG CỦA VẬT RẮN QUAY QUANH MỘT TRỤC. I / MỤC TIÊU : Thuộc và sử dụng được các công thức động học và động lực học vật rắn quay quanh một trục cố định. Nắm bắt được phương pháp giải một bài toán động học và động lực học vật rắn quay quanh một trục. Qua hai bài mẫu, sử dụng được những điều đã học để giải những bài tập khác. II / CHUẨN BỊ : Sau đây là một vài gợi ý khi giải một bài toán cơ học : 1. Việc học kỹ đầu bài là rất quan trọng. Khi đọc đầu bài cần xác định đối tượng xét là vật (hệ vật) nào. Chú ý đến các lực (do đó momen lực) đặt lên vật. Đối với bài toán thứ nhất vật là bánh xe, nhưng các lực tác dụng lại không cố định. Trong giai đoạn đầu có hai lực (hai momen lực) tác dụng lên bánh xe (trong 5s). Sau đó ngoại lực ngừng tác động, bánh xe vẫn còn quay. Do đó vẫn có lực ma sát tác dụng. Vậy ta có hai chuyển động với các điều kiện khác nhau tuy rằng cùng một vật là bánh xe. Bài toán thứ hai đơn giản hơn, chỉ có hai trọng lực tác dụng lên hệ. Tuy nhiên lại là hai hệ khác nhau : khi không kể đến khối lượng của ròng rọc thì hệ vật chỉ gồm hai trọng vật, còn khi kể đến khối lượng của ròng rọc thì hệ vật gồm ba vật, thêm ròng rọc có trục quay cố định. 2. Sau khi đã xác định rõ đối tượng và các lực tác dụng (momen lực tương ứng) thì viết phương trình động lực học cho từng vật (nếu là hệ vật) hoặc vật. Tùy theo vật có trục quay cố định hay không mà ta áp dụng công thức định luật II Niu-tơn hay công thức về momen lực. Nhớ rằng cần quy định chiều dương của chuyển động (tịnh tiến hay quay) để xác định dấu của lực hay của momen lực tác dụng. 3. Từ phương trình động lực học có thể tính được một (vài) đại lượng liên quan (gia tốc, gia tốc góc, khối lượng, momen quán tính, lực, momen lực). 4. Trường hợp đã biết được (tính được) gia tốc thì có thể sử dụng được các công thức động học để tìm các đại lượng chưa biết (phương trình chuyển động đều, chuyển động biến đổi đều, các công thức liên quan giữa vận tốc, gia tốc, thời gian...). 5. Chú ý rằng các phản lực là các lực thụ động, chỉ xuất hiện khi có lực tác dụng (lực căng của dây, phản lực của mặt đỡ, giá đỡ, lực ma sát tĩnh...) hoặc khi vật chuyển động (lực đàn hồi của lò xo, lực ma sát động...) 6. Giáo viên hướng dẫn học sinh nắm vững các công thức của chuyễn động quay :  = const.  = o +  t 12  = o + ot + .t 2 2 - o2 = 2( - o) Khi  = 0, ta có phương trình của chuyển động quay đều. III / GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY  HỌC : GIÁO ÁN VẬT LÝ 12 PHÂN BAN 9 TRANG
  11. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. GV: TRẦN NGHĨA HÀ – TRƯỜNG THPT BÁN CÔNG PHAN BỘI CHÂU GIA LAI ĐT: 0989821244 – Email: hanghiatran@yahoo.com.vn GIÁO ÁN VẬT LÝ 12 PHÂN BAN 10 TRANG
  12. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. GV: TRẦN NGHĨA HÀ – TRƯỜNG THPT BÁN CÔNG PHAN BỘI CHÂU GIA LAI ĐT: 0989821244 – Email: hanghiatran@yahoo.com.vn GIÁO ÁN VẬT LÝ 12 PHÂN BAN 11 TRANG
  13. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. GV: TRẦN NGHĨA HÀ – TRƯỜNG THPT BÁN CÔNG PHAN BỘI CHÂU GIA LAI ĐT: 0989821244 – Email: hanghiatran@yahoo.com.vn Tiết 6 : BÀI 6 : CHUYỂN ĐỘNG CỦA KHỐI TÂM VẬT RẮN ĐỘNG NĂNG CỦA VẬT RẮN CHUYỂN ĐỘNG TỊNH TIẾN I / MỤC TIÊU : Hiểu khái niệm khối tâm của một vật rắn và định luật chuyển động của khối tâm của vật rắn. Hiểu rằng trong thực tế, chuyển động của một vật được xét như chuyển động của khối tâm của nó. Nắm vững khái niệm tổng hình học các vectơ biểu diễn các lực đặt lên một vật rắn và phân biệt được khái niệm này với tổng hợp lực đặt lên một chất điểm. Hiểu và thuộc công thức động năng của vật rắn trong chuyển động tịnh tiến. II / CHUẨN BỊ : 1 / Giáo viên : - Vẽ hình 6.1 trên giấy để dễ giải thích. Nếu có điều kiện nên chuẩn bị hình động. - Có thể mở bài bằng ảnh pháo hoa. 2 / Học sinh : Ôn lại công thức động năng của một chất điểm. III / GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC : Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên GV : Mô tả thí nghiệm Hoạt động 1 : HS : Quan sát kỹ chuyển động của các điểm GV : Quỹ đạo chuyển động của điểm đánh khác nhau của hình tam giác. Đặc biệt dấu x có dạng gì ? GV : Giới thiệu điểm x chuyển động với vận chuyển động của điểm đánh dấu x ? HS : Điểm x là khối tâm của vật ! tốc không đổi ! HS : Tự ghi định nghĩa khối tâm. GV : Nêu định nghĩa khối tâm. HS : Tự ghi các công thức ở trang 24. GV : Giới thiệu công thức tọa độ khối tâm của một hệ N chất điểm GV : Vật rắn được coi như một hệ chất điểm Hoạt động 2 : liên kết chặt chẽ với nhau. Như trên đã nói, HS : Tự ghi định lý HS : Dựa vào H2 để giải thích thế nào là nếu không quan tâm đến chuyển động của từng điểm của vật mà chỉ xét chuyển động tổng hình học các vectơ biểu diễn các lực. của toàn bộ vật rắn, thì có thể xem chuyển HS : Học sinh trả lời câu hỏi ở hình 3. động đó là chuyển động của khối tâm của vật tuân theo định lý sau Hoạt động 3 : HS : Học sinh tự thiết lập công thức xác GV : Giáo viên giới thiệu định lý. định động năng của vật rắn chuyển động tịnh GV : Hướng dẫn học sinh tiến IV / NỘI DUNG : 1. Khối tâm của vật rắn Ở mỗi vật đều tồn tại một điểm mà nếu lực tác dụng lên vật có giá đi qua điểm đó thì chỉ làm vật chuyển động tịnh tiến mà không quay. Điểm đó được gọi là khối tâm của vật. GIÁO ÁN VẬT LÝ 12 PHÂN BAN 12 TRANG
  14. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. GV: TRẦN NGHĨA HÀ – TRƯỜNG THPT BÁN CÔNG PHAN BỘI CHÂU GIA LAI ĐT: 0989821244 – Email: hanghiatran@yahoo.com.vn Khối tâm là một điểm có khối lượng của vật. Khi không có lực tác dụng thì khối tâm chuyển động thẳng đều như chuyển động thẳng đều của một chất điểm chuyển động tự do. Công thức xác định vị trí (tọa độ) khối tâm của một hệ N chất điểm. xc =   m .y  m .z mi .xi i i i i ; yc = ; zc =  mi m m i i 2. Chuyển động của khối tâm Chuyển động của khối tâm của vật rắn là chuyển động của một chất điểm mang khối lượng của toàn bộ vật rắn và chịu tác dụng của một lực có giá trị bằng tổng hình học các vectơ ngoại lực.   F  m.a c  F : tổng hình học các vectơ biểu diễn các ngoại lực. m : khối lượng của vật  a c : gia tốc khối tâm. 3. Động năng của vật rắn chuyển động tịnh tiến Động năng của vật rắn bằng tổng động năng của các phần tử của nó. 1 1   mi .vi2  2 2mv Wđ =  ii 2 Khi vật chuyển động tịnh tiến, mọi điểm của vật chuyển động trên những quỹ đạo giống hệt nhau, với cùng vận tốc và gia tốc. Khi đó khối tâm của vật có cùng vận tốc và cùng gia tốc như các phần tử. Động năng tịnh tiến của vật rắn bằng : 12 Wđ = mvc 2 IV / CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ : Làm câu hỏi trắc nghiệm 1, trả lời câu hỏi 2,3 và các bài tập 1,2,3,4,5. Xem bài 7 GIÁO ÁN VẬT LÝ 12 PHÂN BAN 13 TRANG
  15. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. GV: TRẦN NGHĨA HÀ – TRƯỜNG THPT BÁN CÔNG PHAN BỘI CHÂU GIA LAI ĐT: 0989821244 – Email: hanghiatran@yahoo.com.vn Tiết 7 : BÀI TẬP GIÁO ÁN VẬT LÝ 12 PHÂN BAN 14 TRANG
  16. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. GV: TRẦN NGHĨA HÀ – TRƯỜNG THPT BÁN CÔNG PHAN BỘI CHÂU GIA LAI ĐT: 0989821244 – Email: hanghiatran@yahoo.com.vn Tiết 8 : BÀI 7 : ĐỘNG NĂNG CỦA VẬT RẮN QUAY QUANH MỘT TRỤC I / MỤC TIÊU : Hiểu và thuộc công thức tính động năng của vật rắn là tổng động năng của các phần tử của nó. Hiểu rằng chuyển động của vật rắn có thể phân tích thành chuyển động tịnh tiến của khối tâm và chuyển động quay của vật quanh khối tâm. Do đó động năng của vật rắn bằng tổng động năng của chuyển động tịnh tiến và động năng quay quanh khối tâm. Biết cách tính động năng toàn phần của một khối trụ lăn trên một mặt phẳng nghiêng. GIÁO ÁN VẬT LÝ 12 PHÂN BAN 15 TRANG
  17. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. GV: TRẦN NGHĨA HÀ – TRƯỜNG THPT BÁN CÔNG PHAN BỘI CHÂU GIA LAI ĐT: 0989821244 – Email: hanghiatran@yahoo.com.vn II / CHUẨN BỊ : 1 / Giáo viên :  Nếu có thể, GV chuẩn bị một con quay đồ chơi để làm mẫu chuyển động quay quanh một trục. Khi quay, con quay có một động năng.  Tìm một vài ảnh tuabin thủy lực (trong nhà máy Thủy điện), tuabin khí... 2 / Học sinh : Ôn kĩ bài học trước. III / GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC : Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Hoạt động 1 : HS : Học sinh xem hình 7.1 GV : Giáo viên cho học sinh xem hình 7.1 để giới thiệu cho học sinh thấy rằng mỗi HS : Động năng của vật rắn quay quanh một phần tử quay có một động năng ? trục bằng tổng động năng của tất cả các phần GV : Động năng của vật rắn quay quanh một tử tạo nên vật. trục được xác định như thế nào ? 1 I . 2 H S : Wđ = - Đơn vị của Wđ (J) GV : Viết biểu thức xác định động năng của 2 vật rắn quay quanh một trục ? Với : 2  I   m .r I= là momen quán i ii i tính của vật rắn đối với trục quay. HS : Động năng của vật rắn quay quanh một GV : Nêu kết luận ? trục bằng tổng động năng của tất cả các phần tử tạo nên vật; được đo bằng nửa tích số của momen quán tính của vật và bình phương vận tốc góc của vật đối với trục quay đó GV : Trong hệ thống đo lường quốc tế đơn HS : Trong hệ thống đo lường quốc tế đơn vị của động năng là gì ? vị của động năng là SI ? Hoạt động 2 : HS : Thiết lập định nghĩa chuyển động song GV : Quyển sách xe dịch trên bàn, pittông phẳng ? chuyển động trong xylanh của động cơ, con suốt chạy trên máy dệt … HS : Trả lời câu hỏi được đặt ra trong hình GV : Giáo viên cho học sinh xem hình 4.2 7.2 . HS : Chuyển động tịnh tiến của vật thể hiện GV : Phân tích chuyển động song phẳng bằng chuyển động của khối tâm C của vật thành các chuyển động đơn giản ! dưới tác dụng của tổng vectơ các ngoại lực đặt lên vật. HS : Chuyển động quay của vật rắn quanh GV : Chuyển động tịnh tiến của vật rắn và trục đi qua khối tâm và vuông góc với mặt chuyển động quay của vật rắn ! phẳng quỹ đạo của khối tâm. Hoạt động 3 : 1 GV : Động năng của khối tâm được xác định mv2C H S : W1 = như thế nào ? 2 1 GV : Động năng của vật quay quanh trục đi HS : W2 = I . 2 qua khối tâm ? 2 GIÁO ÁN VẬT LÝ 12 PHÂN BAN 16 TRANG
  18. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. GV: TRẦN NGHĨA HÀ – TRƯỜNG THPT BÁN CÔNG PHAN BỘI CHÂU GIA LAI ĐT: 0989821244 – Email: hanghiatran@yahoo.com.vn GV : Động năng toàn phần của vật rắn được xác định như thế nào ? 1 1 HS : W = mv2C + I . 2 2 2 IV / NỘI DUNG : 1. Động năng của vật rắn quay quanh một trục : Động năng của vật rắn quay quanh một trục bằng tổng động năng của tất cả các phần tử tạo nên vật; được đo bằng nửa tích số của momen quán tính của vật và bình phương vận tốc góc của vật đối với trục quay đó. 1 I . 2 - Đơn vị của Wđ (J) Wđ = 2 Với : 2  I   m .r I= là momen quán tính của vật rắn đối với trục quay i ii i 2. Định lý biến thiên động năng : Độ biến thiên động năng của một vật bằng tổng công của các lực tác dụng lên vật. Wđ = A. 1 I 2  12  2 Đối với vật quay quanh một trục : Wđ = 2 V / CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ : Làm câu hỏi trắc nghiệm 1, trả lời câu hỏi 2,3 và các bài tập 1,2,3. Xem bài 8 Tiết 9 : BÀI 8 : CÂN BẰNG TĨNH CỦA VẬT RẮN I / MỤC TIÊU : Hiểu được các điều kiện cân bằng tĩnh của một vật rắn về lực và về momen lực. Hiểu được thế nào là tổng hình học các vectơ biểu diễn các ngoại lực đặt lên vật rắn. Nắm vững điều kiện cân bằng của hệ hai lực và của hệ ba lực đồng phẳng và đồng quy. Biết áp dụng hai trường hợp trên cho một số bài tập. II / CHUẨN BỊ : 1 / Giáo viên : Chuẩn bị một, hai TN về cân bằng của một hình phẳng dưới tác dụng của ba lực đồng phẳng. 2 / Học sinh : Ôn lại về momen lực. III / GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC : Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên Hoạt động 1 : HS : Mọi phần tử của vật đều đứng yên so GV : Vật rắn nằm ở trạng thái cân bằng tĩnh với mặt đất. khi dưới tác dụng của các ngoại lực, mọi phần tử của vật ở trang thái như thế nào ? GV : Phiến đá trong ảnh nằm trên hai trụ đá HS : Trọng lực của phiến đá và phản lực của ở trạng thái cân bằng tĩnh dưới tác dụng của GIÁO ÁN VẬT LÝ 12 PHÂN BAN 17 TRANG
  19. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. GV: TRẦN NGHĨA HÀ – TRƯỜNG THPT BÁN CÔNG PHAN BỘI CHÂU GIA LAI ĐT: 0989821244 – Email: hanghiatran@yahoo.com.vn hai trụ. những lực nào ? GV : Ta biết rằng chuyển động của vật rắn HS : Tổng hình học các vectơ biểu diễn các được xét như chuyển động tịnh tiến của khối ngoại lực tác dụng lên vật rắn bằng không. tâm chuyển động quay quanh trục đi qua   khối tâm. Như vậy để vật hoàn toàn đứng F  0 yên thì khối tâm của vật phải đứng yên và HS : Tổng các momen các ngoại lực đặt lên vật không quay quanh bất cứ trục nào đi qua khối tâm. Muốn vậy, hệ các ngoại lực đặt lên vật đối với khối tâm bằng không. vật phải thỏa mãn hai điều kiện sau : M = 0 Hoạt động 2 : GV : Hãy vẽ các vectơ lực đặt lên quả dọi và HS : Vẽ các vectơ lực đặt lên quả dọi và lên lên quyển sách ? quyển sách. GV : Điều kiện cân bằng của hai vật đo có HS : Cân bằng của quả dọi và cân bằng của gì khác nhau ? quyển sách đều dưới tác dụng của hai lực. Khác nhau là hai lực hướng ra xa nhau ( trọng lực của quả dọi và sức căng của sợi dây ) và hướng về nhau ( trọng lực của GV : Phát biểu điều kiện thứ nhất cân bằng quyển sách và phản lực của bàn ). tĩnh của một vật dưới tác dụng của hai lực ? HS : GV : Phát biểu điều kiện thứ hai cân bằng Điều kiện thứ nhất : hai lực phải song song, tĩnh của một vật dưới tác dụng của hai lực? ngược chiều và bằng nhau về độ lớn.  '  '   '  ' F 1  F 2  0 h ay F 1   F 2 GV : Hướng dẫn học sinh vẽ một vật rắn Điều kiện thứ hai : hai lực có cùng đường tác chịu tác dụng của ba lực đồng phẳng không dụng. song song ? Hoạt động 3 : GV : Phát biểu điều kiện thứ nhất cân bằng HS : Vẽ hình 4.3 tĩnh của một vật dưới tác dụng của ba lực ? GV : Phát biểu điều kiện thứ hai cân bằng HS : Các đường tác dụng đồng quy. tĩnh của một vật dưới tác dụng của ba lực? HS : Hợp lực bằng không. IV / NỘI DUNG : 1. Điều kiện cân bằng tĩnh của vật rắn Vật rắn ở trạng thái cân bằng tĩnh khi dưới tác dụng của các ngoại lực, mọi phần tử của vật đều đứng yên so với mặt đất. Điều kiện cân bằng tĩnh của vật rắn : Tổng hình học các vectơ biểu diễn các ngoại lực tác dụng lên vật rắn bằng không.   F  0 Tổng các momen các ngoại lực đặt lên vật đối với khối tâm bằng không. M = 0 2. Cân bằng tĩnh của một vật dưới tác dụng của hai lực Điều kiện cân bằng tĩnh của một vật dưới tác dụng của hai lực. Điều kiện thứ nhất : hai lực phải song song, ngược chiều và bằng nhau về độ lớn.  '  '   '  ' F 1  F 2  0 hay F 1   F 2 Điều kiện thứ hai : hai lực có cùng đường tác dụng. 3. Cân bằng của một vật dưới tác dụng của ba lực đồng phẳng. GIÁO ÁN VẬT LÝ 12 PHÂN BAN 18 TRANG
  20. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. GV: TRẦN NGHĨA HÀ – TRƯỜNG THPT BÁN CÔNG PHAN BỘI CHÂU GIA LAI ĐT: 0989821244 – Email: hanghiatran@yahoo.com.vn Điều kiện cân bằng của một vật dưới tác dụng của ba lực đồng phẳng là ba lực đó phải có các đường tác dụng đồng quy và có hợp lực bằng không. V / CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ : Làm câu hỏi trắc nghiệm 1, trả lời câu hỏi 2 và các bài tập 1,2. Xem bài 9. Tiết 10 : BÀI TẬP. GIÁO ÁN VẬT LÝ 12 PHÂN BAN 19 TRANG

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản