Nghieân cöùu Y hoïc Y Hoïc TP. Hoà Chí Minh * Taäp 8 * Phuï baûn cuûa Soá 1 * 2004
KHAÛO SAÙT ÑOÄ LOAÏN THÒ GIAÙC MAÏC TRUNG TAÂM
TREÂN BEÄNH NHAÂN BÒ MOÄNG THÒT BAÈNG GIAÙC MAÏC ÑOÀ.
Huyønh Taán Caûnh*, Leâ Minh Thoâng*
TOÙM TAÉT
Coâng trình nghieân cöùu naøy ñöôïc tieán haønh töø thaùng 12/2002 – 7/2003 taïi Trung taâm chaån ñoaùn Y khoa
TP. HCM. Muïc ñích cuûa nghieân cöùu laø khaûo saùt moái töông quan giöõa kích thöôùc cuûa moäng thòt vaø ñoä loaïn thò
giaùc maïc ôû hai kích thöôùc ñöôøng kính 3mm vaø 5mm. Theâm vaøo ñoù, chuùng toâi nghieân cöùu veå nhöõng thay ñoåi
khuùc xaï coù lieân quan ñeán loaïn thò giaùc maïc khoâng ñeàu phuï thuoäc vaøo kích thöôùc cuûa moäng thòt.
Chuùng toâi ñaõ khaûo saùt 299 maét bò moäng thòt nguyeân phaùt vôùi nhöõng kích thöôùc khaùc nhau, söû duïng giaùc
maïc ñoà TMS-3 vaø ñeøn khe ñeå ño kích thöôùc moäng töø vuøng rìa (ñôn vò laø mm), töø ñoù xaùc ñònh caùc thoâng soá veà
kích thöôùc cuûa moäng lieân quan ñeán loaïn thò giaùc maïc do moäng thòt gaây ra. Keát quaû nghieân cöùu cho thaáy : khi
moäng thòt nguyeân phaùt xaâm laán qua vuøng rìa >3mm noù seõ gaây ra loaïn thò traàm troïng (>3D). Tình traïng
loaïn thò naøy coù khuynh höôùng gia taêng theo ñoä moäng. Ñaëc bieät, chuùng toâi ñaõ thaáy ñöôïc raèng, coâng suaát khuùc
xaï beà maët coù moät vai troø raát quan troïng trong moái töông quan giöõa kích thöôùc cuûa moäng thòt vaø ñoä loaïn thò
giaùc maïc.
SUMMARY
EVALUATION OF PTERYGIUM – INDUCED CENTRAL CORNEAL ASTIGMATISM
BY USING CORNEAL TOPOGRAPHY.
Huynh Tan Canh, Le Minh Thong *Y Hoïc TP. Ho Chi Minh * Vol. 8
* Supplement of No 1 * 2004: 155 – 161
This study was carried out from december 2002 to july 2003 at HCM city Medical Diagnotic Center. The
purpose of the study was to evaluated the correlation between pterygium size and corneal astigmatism in
the 3- mm- zone and 5- mm- zone. In addition, we investigated refractive changes featuring irregular
astigmatism depending on theire size.
We evaluated 299 eyes with primary pterygium of different sizes, using TMS- 3 and Slit- lamp beam
measurements of the size of the pterygium (in millimetters) from the limbus to assess parameters of
pterygium size with induced corneal astigmatism. The result of study showed: When primary pterygium
reaches more than 3mm in size from the limbus it induces significant astigmatism (>3D). This significant
astigmatism tends to increas with the increasing size of the lesion. Especially, we found that the anterior
crneal power has a very important role in the correlation between pterygium size and corneal astigmatism.
ÑAËT VAÁN ÑEÀ
Loaïn thò giaùc maïc khoâng ñeàu do moäng thòt laø
moät quaù trình bieán daïng töø töø cuûa beà maët tröôùc giaùc
maïc do bò xaâm laán cuûa moäng thòt töø vuøng rìa höôùng
vaøo trung taâm giaùc maïc.
Moäng thòt laø beänh khaù phoå bieán treân toaøn theá
giôùi, nhìn chung, khu vöïc nam baùn caàu coù tyû leä beänh
cao hôn khu vöïc baéc baùn caàu(27). ÔÛ Vieät Nam, nhöõng
ngöôøi < 50 tuoåi coù tyû leä beänh 14% vaø moäng thòt laø
nguyeân nhaân ñöùng haøng thöù hai sau ñuïc thuyû tinh
theå gaây giaûm thò löïc vaø roái loaïn thò giaùc hai maét(4).
* Boä moân Maét - ÑH Y Döôïc TP. Hoà Chí Minh
Chuyeân ñeà Tai Muõi Hoïng – Maét 155
Y Hoïc TP. Hoà Chí Minh * Taäp 8 * Phuï baûn cuûa Soá 1 * 2004 Nghieân cöùu Y hoïc
Do ñaëc tính cuûa moäng thòt laø moät beänh coù tyû leä
taùi phaùt cao sau phaãu thuaät, neân caùc coâng trình
nghieân cöùu trong vaø ngoaøi nöôùc töø tröôùc ñeán nay taäp
trung vaøo vaán ñeà naøy raát nhieàu. Rieâng veà vaán ñeà loaïn
thò giaùc maïc do moäng thòt, ôû Vieät Nam cho ñeán nay
vaãn chöa thaáy coâng trình naøo nghieân cöùu, nhöng ôû
Myõ vaø caùc nöôùc chaâu Aâu nhôø coù giaùc maïc ñoà ñaõ
nghieân cöùu veà khía caïnh naøy khaù
nhieàu(6,10,19,22,23,31,32,35). Tuy nhieân, haàu heát caùc coâng
trình ñeàu döøng laïi ôû choã so saùnh söï thay ñoåi ñoä loaïn
thò giaùc maïc tröôùc vaø sau phaãu thuaät caét moäng, coøn
nhöõng vaán ñeà coù lieân quan ñeán nhöõng söï xaùo troän
khuùc xaïdo moäng thòt gaây neân thì vaãn chöa coù caâu traû
lôøi thoáng nhaát. Ñeå goùp phaàn traû lôøi cho caâu hoûi naøy,
chuùng toâi söû duïng giaùc maïc ñoà vôùi maùy hieäu TMS-3
khaûo saùt ñoä loaïn thò giaùc maïc trung taâm treân beänh
nhaân bò moäng thòt. Vaø treân cô sôû ñoù, ruùt ra moät soá
nhaän ñònh ñeå boå sung vaøo vieäc ñaùnh giaù loaïn thò giaùc
maïc sau nhöõng phaãu thuaät coù aûnh höôûng beà maët
tröôùc giaùc maïc cuõng nhö chæ ñònh phaãu thuaät phuø
hôïp vôùi beänh hoïc.
Muïc tieâu nghieân cöùu.
Khaûo saùt ñoä loaïn thò khoâng ñeàu cuûa giaùc maïc
trung taâm ôû hai kích thöôùc ñöôøng kính 3mm vaø 5mm
töông öùng vôùi moãi ñoä xaâm laán cuûa moäng thòt vaøo giaùc
maïc vaø nhöõng xaùo troän khuùc xaï coù lieân quan ñeán loaïn
thò giaùc maïc do moäng thòt.
ÑOÁI TÖÔÏNG VAØ PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN
CÖÙU
Ñoái töôïng nghieân cöùu:
-Côû maãu ñöôïc tính theo coâng thöùc : n = Z(2).P(1
– P) / d(2)Æ n = 299 maét.
-Maãu ñöôïc chia thaønh 4 nhoùm töông öùng vôùi 4 ñoä
moäng: ñoä I (0,2 – 1mm), ñoä II (1,1mm – 3mm), ñoä
III (3,1 – 4,5mm) vaø ñoä IV (>4,5mm).
-Tieâu chuaån choïn maãu: bao goàm, khoâng phaân
bieät giôùi, moïi löùa tuoåi, moäng thòt nguyeân phaùt,
khoâng coù caùc khoái u ôû mi vaø vuøng rìa, khoâng coù caùc
beänh lyù giaùc maïc ñi keøm cuõng nhö caùc beänh lyù gaây
kích thích tieát nhieàu nöôùc maét (nhö: loâng sieâu, saïn
voâi), nhaõn aùp trong giôùi haïn bình thöôøng, maét coøn
khaû naêng ñònh thò.
Phöông phaùp nghieân cöùu
-Thieát keá nghieân cöùu : nghieân cöùu choïn maãu
moâ taû caét ngang.
-Phöông tieän nghieân cöùu : giaùc maïc ñoà TMS-3
(Topographic Modeling System) Giaùc maïc ñoà TMS-
3 laø maùy chuïp hình giaùc maïc töï ñoäng, ñöôïc saûn
xuaát naêm 1998, laø theá heä thöù 5 cuûa loaïi maùy naøy.
TMS-3 hoaït ñoäng döïa treân nguyeân lyù cuûa ñóa
Placido, ñóa naøy coù caáu truùc nhö moät hình noùn
cuït, treân ñoù coù 28 voøng troøn ñoàng taâm coù kích
thöôùc taêng daàn töø trung taâm ra ngoaïi bieân, caùc
voøng troøn naøy phaùt saùng khi chuïp hình giaùc maïc
vaø khoaûn caùch giöõa caùc voøng khi chieáu leân giaùc
maïc laø 180 micromet. Khi caùc voøng phaûn xaï
ñöôïc ghi vaøo boä nhôù cuûa maùy vi tính nhôø moät
moät maùy chuïp hình giaùc maïc (CCD camera: laø
loaïi maùy chuyeån caùc tín hieäu hình aûnh thaønh
caùc tín hieäu baèng soá) thì phaàn meàm seõ xöû lyù caùc
thoâng tin nhaèm xaùc ñònh khoaûn caùch giöõa caùc
voøng troøn treân 256 kinh tuyeán ñaõ ñöôïc laäp trình
saún. Qua moät thuaät toaùn trong chöông trình cuûa
maùy vi tính, caùc khoaûn caùch naøy ñöôïc lieân keát
vôùi nhöõng khoaûn caùch töông öùng treân moät beà
maët hình caàu ñöôïc thieát keá theo lyù thuyeát. Söï
khaùc bieät giöõa caùc döõ lieäu thu thaäp ñöôïc vaø döõ
lieäu theo lyù thuyeát seõ cung caáp caùc yeáu toá cho söï
taùi taïo laïi beà maët thaät cuûa giaùc maïc.
Phöông phaùp xöû lyù theo toaùn hoïc naøy coù theå
aùp duïng cho moïi ñieåm treân giaùc maïc theo hai
caùch theå hieän: baèng hình aûnh baûn ñoà hoaëc baèng
soá (2,11,18,20,24,25,30, 36,37,39,40,41,43,44).
Caùc böôùc tieán haønh
Khaùm beänh nhaân tröôùc khi chuïp hình giaùc
maïc, goàm coù : ño thò löïc, ño nhaõn aùp, ño kích
thöôùc moäng thòt, khaùm qua ñeøn khe ñeå xaùc ñònh
theå laâm saøng.
Chuïp hình giaùc maïc.
Laáy soá lieäu.
Phaân tích vaø xöû lyù soá lieäu : SPSS 7.05
Chuyeân ñeà Tai Muõi Hoïng – Maét
156
Nghieân cöùu Y hoïc Y Hoïc TP. Hoà Chí Minh * Taäp 8 * Phuï baûn cuûa Soá 1 * 2004
KEÁT QUAÛ
Ñaëc ñieåm cuûa maãu nghieân cöùu
Baûng 1 : Phaân boá beänh theo giôùi tính, tuoåi vaø ñoä
moäng.
Soá löôïng Tyûleä (%)
Nam 109/299 36,5%
Giôùi
Nöõ 190/299 63,5%
< 30 14/299 4,7%
30 – 50 160/299 53,5%
Tuoåi:
> 50 125/299 41,8%
I 96/299 32,1%
II 107/299 35,8%
III 67/299 22,4%
Ñoä moäng:
IV 29/299 9,7%
Nhaän xeùt:
Beänh phaân boá ôû phaùi nöõ nhieàu hôn phaùi nam.
Beänh xaûy ra chuû yeáu ôû tuoåi > 30 (95,3%).
Beänh taäp trung chuû yeáu töø ñoä I ñeán ñoä III
(90,3%).
Phaân boá beänh theo ñoä moäng vaø theå
laâm saøng.
Baûng 2. phaân boá beänh theo ñoä moäng vaø theå laâm saøng
Ñoä moäng Theå tieán trieån Theå xô Toång soá
I 61(63,5%) 35(36,5%) 96(100%)
II 76(71,0%) 31(29%) 107(100%)
III 50(74,6%). 17(25,4%) 67(100%)
IV 24(82,8%) 5(17,2%) 29(100%)
Nhaän xeùt:
Trong töøng ñoä moäng, soá löôïng beänh cuûa theå tieán
trieån bao giôø cuõng lôùn hôn theå xô.
Söï bieán thieân taêng daàn cuûa caùc tyû leä treân khoâng coù
yù nghóa veà thoáng keâ (p = 0,179).
Ñoä loaïn thò giaùc maïc > = 1d do moäng
thòt.
Baûng 3. Tyû leä nhöõng tröôøng hôïp loaïn thò > = 1D ôû
ñöôøng kính 3mm vaø 5mm.
Ñoä moäng Ñöôøng kính 3mm Ñöôøng kính 5mm
I 47/96(49%) 50/96(52,1%)
II 72/107(67,3%) 72/107(67,3%)
III 55/67(82,1%) 59/67(88,1%)
IV 29/29(100%) 29/29(100%)
Nhaän xeùt: ÔÛ caû 2 ñöôøng kính 3mm vaø 5mm soá
tröôøng hôïp coù ñoä loaïn thò > = 1D gia taêng theo ñoä
moäng vaø söï bieán thieân naøy coù yù nghóa thoáng keâ vôùi p
< 0,001.
Ñoä loaïn thò trung bình theo theå laâm
saøng
-ÔÛ ñöôøng kính 3mm, ñoä loaïn thò trung bình giöõa
2 theå laâm saøng töø ñoä I ñeán ñoä III khoâng coù söï khaùc
bieät coù yù nghóa thoáng keâ (p > 0,05). Chæ coù ôû ñoä IV
theå xô coù ñoä loaïn thò cao hôn theå tieán trieån (p =
0,023).
-ÔÛ ñöôøng kính 5mm, ñoä loaïn thò trung bình giöõa
hai theå laâm saøng khoâng coù söï khaùc bieät ôû taát caû caùc ñoä
moäng (p > 0,05).
Ñoä loaïn thò trung bình giöõa 2 ñöôøng
kính 3mm vaø 5mm.
Baûng 4. Ñoä loaïn thò trung bình giöõa 2 ñöôøng kính 3
vaø 5mm.
Ñoä moäng 3mm(D) 5mm(D) Ñoä loaïn trung bình(D)
I 0,81 0,95 0,88
II 1,25 1,68 1,47
III 3,11 3,89 3,50
IV 5,21 6,55 5,88
Nhaän xeùt:
Trong töøng ñoä moäng, ñoä loaïn thò trung bình ôû
ñöôøng kính 5mm bao giôø cuõng lôùn hôn ôû 3mm (p <
0,001). Vaøñoä loaïn thò taêng daàn theo ñoä moäng, ñaëc bieät
taêng ñoät bieán töø ñoä III.
Moái töông quan giöõa ñoä moäng vaø ñoä
loaïn thò.
- ÔÛ ñöôøng kính 3mm, keát quaû cho thaáy moái
töông quan giöõa ñoä moäng vaø ñoä loaïn thò giaùc maïc laø
moái töông quan thuaän, vôùi p = 0,0001 vaø heä soá töông
quan r = 0,606.
-Cuõng vaäy, ôû ñöôøng kính 5mm, vôùi p = 0,0001 vaø
r = 0,661.
Söï thay ñoåi cuûa 2 chæ soá SRI vaø SAI.
SRI (Surface Regularity Index: chæ soá ñieàu hoaø beà
maët): Duøng ñeå ñaùnh giaù söï dao ñoäng beà maët giaùc maïc
trung taâm. Coøn SAI (Surface Asymmetric Index: chæ
soá maát caân ñoái beà maët): Duøng ñeå ñaùnh giaù söï maát caân
ñoái cuûa toaøn theå beà maët giaùc maïc.
Chuyeân ñeà Tai Muõi Hoïng – Maét 157
Y Hoïc TP. Hoà Chí Minh * Taäp 8 * Phuï baûn cuûa Soá 1 * 2004 Nghieân cöùu Y hoïc
Moãi chæ soá treân coù 3 trò soá : bình thöôøng, nghi
ngôø vaø baát thöôøng. Theo keát quaû nghieân cöùu naøy:
-SRI, trò soá nghi ngôø taêng theo ñoä moäng (p <
0,001), nhöng khoâng coù tröôøng hôïp naøo coù trò soá baát
thöôøng.
-SAI, trò soá baát thöôøng taêng theo ñoä moäng (p <
0,001).
Söï lieân quan giöõa coâng suaát khuùc xaï
beà maët giaùc maïc vaø loaïn thò giaùc maïc
Töø ñoä I ñeán ñoä III, moãi ñoä ñeàu coù 2 tình huoáng
xaûy ra : coù loaïn thò vaø khoâng loaïn thò. Duøng SimK laø
trò soá bieåu dieãn coâng suaát khuùc xaï cao nhaát cuûa kinh
tuyeán ôû giaùc maïc trung taâm ñeå tìm hieåu xem trò soá
naøy vaø loaïn thò giaùc maïc coù söï lieân quan gì vôùi nhau
hay khoâng, keát quaû cho thaáy:
Baûng 5. Coâng suaát khuùc xaï beà maët giaùc maïc
Ñoä moäng Khoâng loaïn thò(D) Coù loaïn thò(D) Po
I 40.06 40,80 0,004
II 39,78 40,93. 0,001
III 39,93 40,73. 0,092
Nhaän xeùt: ÔÛ ñoä I vaø ñoä II, söï khaùc bieät coù yù nghóa
thoáng keâ (p < 0,05).
Baûng naøy khoâng coù ñoä IV vì ôû ñoä naøy taát caû caùc
tröôøng hôïp ñeàu bò loaïn thò.
Nhöõng tröôøng hôïp coù loaïn thò vaø thò
löïc 10/10
Trong toång soá 299 tröôøng hôïp coù 90 tröôøng hôïp
bò loaïn thò nhöng thò löïc vaãn duy trì 10/10. Phaân tích
caùc ñaëc ñieåm cho thaáy nhö sau:
Haàu heát caùc tröôøng hôïp xaûy ra ôû ngöôøi < = 50
tuoåi (91,1%), vaø phaàn lôùn taäp trung ôû ñoä I vaø ñoä II
(73,4%).
Ñoä loaïn thò < = 3D chieám ña soá (91,1%).
Nhöõng ngöôøi > 50 tuoåi vaø ñoä loaïn > 3D: khoâng
coù tröôøng hôïp naøo.
BAØN LUAÄN
Khi khaûo saùt moái töông quan giöõa ñoä loaïn thò giaùc
maïc vaø ñoä moäng ôû 2 kích thöôùc ñöôøng kính 3mm vaø
5mm, keát quaû cho thaáy ñaây laø moái töông quan thuaän
vôùi heä soá töông quan maïnh r (3mm) = 0,606 vaø r
(5mm) = 0,661. Nghóa laø khi ñoä moäng caøng taêng thì
ñoä loaïn thò cuõng seõ taêng theo (p = 0,001), ñaëc bieät töø
ñoä III möùc ñoä loaïn thò taêng ñoät bieán > 3D, vaø ñaây laø
ñieåm moác caàn löu yù. Vì khi bò loaïn thò > 3D thì haàu
heát û caùc tröôøng hôïp ñeàu bò giaûm thò löïc. Do ñoù treân
laâm saøng khi beänh nhaân bò moäng thòt töø ñoä III, xeùt veà
maët chöùc naêng thò giaùc hai maét thì neân coù chæ ñònh
phaãu thuaät. Beân caïnh ñoù, ñoä loaïn thò trung bình ôû
ñöôøng kính 5mm bao giôø cuõng lôùn hôn ôû 3mm (p <
0,001). Ñieàu ñoù cho thaáy, ñoä loaïn thò giaùc maïc coù
khuynh höôùng giaûm daàn töø vuøng rìa vaøo trung taâm
giaùc maïc. Hay noùi khaùc ñi, vôùi aùnh saùng trong phoøng
(ñöôøng kính 5mm) maét seõ bò nhöõng taùc haïi xaáu veà
maët khuùc xaï nhieàu hôn ôû aùnh saùng ngoaøi trôøi (ñöôøng
kính 3mm).
Veà ñaëc ñieåm cuûa caùc theå laâm saøng, theå tieán trieån
bao giôø cuõng coù tyû leä beänh cao hôn theå xô (p <
0,0001), vaø tyû leä naøy khoâng thay ñoåi ôû moïi ñoä moäng
(p = 0,179). Keát quaû naøy phoái hôïp vôùi beänh sinh cuûa
moäng thòt thì thaáy raèng, moäng thòt duø ôû ñoä moäng naøo
thì hoaït tính vaø khaû naêng taùi phaùt vaãn luoân luoân cao.
Do ñoù, khi chuùng ta ñeå beänh toàn taïi laâu ngaøy laø ñoàng
nghóa vôùi vieäc chaáp nhaän cho giaùc maïc coù nguy cô bò
seïo vaø bò bieán daïng caøng nhieàu. Vì vaäy, vieäc coá gaéng
tìm ra moät phöông phaùp ñieàu trò höõu hieäu ngay khi
moäng môùi xuaát hieän laø caàn thieát, maø yeáu toá maáu choát
ôû ñaây laø laøm sao öùc cheá ñöôïc caùc teá baøo maàm ôû vuøng
rìa bò bieán ñoåi – coøn goïi laø teá baøo moäng thòt.
Maët khaùc, veà möùc ñoä gaây loaïn thò thì 2 theå laâm
saøng nhìn chung laø nhö nhau, duy chæ coù ñoä IV ôû
ñöôøng kính 3mm thì theå xô gaây loaïn thò nhieàu hôn
theå tieán trieàn (p = 0,023), ñieàu naøy coù theå do ñaëc
ñieåm giaûi phaãu beänh cuûa theå xô laø : moâ xô nhieàu gaây
co keùo, keøm vôùi yeáu toá loaïn döôõng treân neàn moät beà
daøy giaùc maïc quaù moõng ôû trung taâm.
Ñeà caäp ñeán vai troø cuûa coâng suaát khuùc xaï beà maët
trong moái töông quan giöõa ñoä loaïn thò giaùc maïc vaø ñoä
moäng, theo chuùng toâi laø vaán ñeà môùi, ñöôïc phaùt hieän
moät caùch ngaãu nhieân. Vì sau khi toång keát caùc soá lieäu
nghieân cöùu, chuùng toâi thaáy raèng, töø ñoä I ñeán ñoä III,
trong cuøng moät ñoä moäng coù tröôøng hôïp bò loaïn thò
nhöng cuõng coù nhöõng tröôøng hôïp khoâng bò loaïn thò.
Ñeå traû lôøi cho thaéc maéc naøy, chuùng toâi ñaõ so saùnh baûn
Chuyeân ñeà Tai Muõi Hoïng – Maét
158
Nghieân cöùu Y hoïc Y Hoïc TP. Hoà Chí Minh * Taäp 8 * Phuï baûn cuûa Soá 1 * 2004
ñoà giaùc maïc cuûa nhoùm coù loaïn thò vaø khoâng loaïn
thò treân cuøng moät ñoä moäng thì nhaän thaáy, baûn ñoà
giaùc maïc cuûa nhoùm coù loaïn thò coù maøu saùng hôn
nhoùm khoâng loaïn thò – coù nghóa laø, coâng suaát beà
maët giaùc maïc cuûa nhoùm coù loaïn thò cao hôn nhoùm
khoâng loaïn thò. Khi ñeâm caùc soá lieäu xöû lyù baèng toaùn
thoáng keâ thì keát quaû cuõng phuø hôïp vôùi nhaän xeùt
treân. Cuï theå laø, ôû ñoä I vaø ñoä II, coâng suaát khuùc xaï
beà maët cuûa nhoùm coù loaïn thò cao hôn nhoùm khoâng
loaïn thò, vaø söï khaùc bieät naøy coù yù nghóa thoáng keâ
(pI = 0,004 ; pII=0,001), coøn ôû ñoä III, keát quaû
cuõng nhö vaäy nhöng söï sai bieät khoâng coù yù nghóa
thoáng keâ (p=0,092). Tuy nhieân, vôùi keát quaû ôû ñoä I
vaø ñoä II, cho pheùp chuùng toâi ñöa ra nhaän xeùt nhö
sau : Döôùi moät taùc ñoäng cô hoïc nhö nhau, beà maët
giaùc maïc naøo coù coâng suaát khuùc xaï caøng cao thì coù
nguy cô loaïn thò caøng nhieàu vaø ngöôïc laïi, coâng suaát
khuùc xaï caøng thaáp thì nguy cô loaïn thò seõ ít hôn.
Ñoái vôùi chæ soá SRI, keát quaû khoâng coù trò soá baát
thöôøng, ngay caû ôû ñoä IV. Ñieàu ñoù cho thaáy, neáu maét
söû duïng chöùc naêng ñieàu tieát thì coù theå duy trì ñöôïc thò
löïc 10/10 trong nhöõng tröôøng hôïp loaïn thò nheï, vì
neáu chæ soá SRI taêng cao ñeán möùc baát thöôøng thì maét
luoân bò giaûm thò löïc duø coù coá gaéng söû duïng chöùc naêng
ñieàu tieát(25).
Coøn chæ soá SAI thì trò soá baát thöôøng taêng theo ñoä
moäng (p = 0,001). Nhö vaäy, khi ñoä moäng caøng taêng
thì tính maát caân ñoái cuûa beà maët giaùc maïc caøng traàm
troïng vaø söï bieán thieân cuûa trò soá naøy coù yù nghóa laø,
moäng thòt khoâng phaûi ñôn thuaàn gaây ra loaïn thò tính
theo söï sai bieät giöõa truïc coù coâng suaát khuùc xaï cao
nhaát vôùi truïc coù coâng suaát khuùc xaï thaáp nhaát maø coøn
laø söï bieán daïng, maát tính caân ñoái cuûa toaøn boä beà maët
giaùc maïc.
Loaïn thò ñi keøm vôùi giaûm thò löïc laø ñieàu taát yeáu,
nhöng theo keát quaû cuûa ñeà taøi nghieân cöùu naøy coù
90/299 tröôøng hôïp bò loaïn thò nhöng thò löïc vaãn ñaït
10/10. Trong ñoù, phaàn lôùn taäp trung ôû ngöôøi < = 50
tuoåi(91,1%), ôû ñoä I vaø ñoä II chieám ña soá (73,4%), vaø ñoä
loaïn thò thöôøng < 3D (91,1%). Tuy nhieân, nhöõng
ngöôøi > 50 tuoåi vaø coù ñoä loaïn thò > 3D thì khoâng coù
tröôøng hôïp naøo. Keát quaû treân ñaây, maëc daàu laø loaïn thò
giaùc maïc khoâng ñeàu nhöng vaãn gioáng vôùi loaïn thò
giaùc maïc ñeàu, ôû choå, khi maét coù khaû naêng ñieàu tieát ñeå
ñöa moät trong hai tieâu tuyeán truøng leân voõng maïc thì
maét coù theå duy trì ñöôïc thò löïc 10/10(1). Nhöõng
tröôøng hôïp naøy thöôøng chæ xaûy ra vôùi nhöõng ngöôøi <
= 50 tuoåi vaø ñoä loaïn thò < 3D.
KEÁT LUAÄN
Moäng thòt gaây ra loaïn thò giaùc maïc vôùi nhöõng ñaëc
ñieåm sau ñaây:
Moái töông quan giöõa ñoä loaïn thò giaùc maïc vaø ñoä
moäng laø moái töông quan thuaän. Vaø ñoä loaïn thò taêng
ñoät bieán töø ñoä III (> 3D).
Ñoä loaïn thò ôû ñöôøng kính 5mm bao giôø cuõng lôùn
hôn ôû 3mm.
Theå tieán trieån bao giôø cuõng coù tyû leä beänh cao hôn
theå xô ôû moïi ñoä moäng, vaø nhìn chung,ñoä loaïn thò giöõa
2 theå laâm saøng laø khoâng khaùc nhau.
Trong cuøng moät ñoä moäng, beà maët giaùc maïc naøo
coù coâng suaát khuùc xaï caøng cao thì coù nguy cô bò loaïn
thò caøng nhieàu, vaø ngöôïc laïi, coâng suaát khuùc xaï caøng
thaáp thì nguy cô bò loaïn thò ít hôn.
Moäng thòt gaây ra loaïn thò giaùc maïc vôùi ñaëc ñieåm
gaây bieán daïng toaøn boä giaùc maïc.
Khaû naêng ñieàu tieát cuûa maét coù theå duy trì thò löïc
ôû möùc 10/10 trong nhöõng tröôøng hôïp coù ñoä loaïn thò
< = 3D, nhöng vôùi ñieàu kieän phaûi < = 50 tuoåi.
Trong nhöõng nhaän xeùt treân ñaây, coù moät vaán ñeà
maø theo chuùng toâi laø moät phaùt hieän môùi khaù thuù vò.
Ñoù laø vai troø cuûa coâng suaát khuùc xaï beà maët trong moái
töông quan giöõa moät löïc taùc ñoäng cô hoïc leân beà maët
giaùc maïc vaø möùc ñoä loaïn thò cuûa giaùc maïc. Vì theo keát
quaû cuûa nghieân cöùu naøy cho thaáy, döôùi moät taùc ñoäng
cô hoïc nhö nhau, beà maët giaùc maïc naøo coù coâng suaát
khuùc xaï caøng cao thì nguy cô bò loaïn thò caøng nhieàu,
vaø ngöôïc laïi. Nhöng töø tröôùc ñeán nay khi nghieân cöùu
veà loaïn thò giaùc maïc sau caùc phaãu thuaät coù aûnh höôûng
ñeán giaùc maïc, chuùng ta chæ thuaàn tuyù xeùt veà ñoä loaïn
thò cuûa töøng tröôøng hôïp tröôùc vaø sau phaãu thuaät maø
khoâng bao giôø ñeà caäp ñeán yeáu toá coâng suaát khuùc xaï beà
maët. Vì neáu chuùng ta coù ñöa yeáu toá naøy thaønh moät
bieán trong pheùp toaùn thoáng keâ thì seõ thaáy, vôùi cuøng
moät kyõ thuaät moã do moät phaãu thuaät vieân thöïc hieän,
Chuyeân ñeà Tai Muõi Hoïng – Maét 159