Kinh tế thị trường Việt Nam từ góc nhìn của quan hệ trung tâm - ngoại vi văn hóa

Chia sẻ: Nguyễn Triềuu | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:8

0
5
lượt xem
0
download

Kinh tế thị trường Việt Nam từ góc nhìn của quan hệ trung tâm - ngoại vi văn hóa

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết làm rõ đặc điểm văn hóa riêng biệt của kinh tế thị trường Việt Nam, phân tích vai trò của doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân cũng như mối quan hệ trung tâm - ngoại vi của từng thành phần kinh tế qua góc nhìn của quan hệ trung tâm - ngoại vi văn hóa.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Kinh tế thị trường Việt Nam từ góc nhìn của quan hệ trung tâm - ngoại vi văn hóa

Kinh tế thị trường Việt Nam từ góc nhìn<br /> của quan hệ trung tâm - ngoại vi văn hóa<br /> NguyÔn V¨n D©n(*)<br /> Tãm t¾t: HiÖn nay, ë ViÖt Nam cã nhiÒu quan niÖm vÒ kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh<br /> h−íng XHCN. Tuy nhiªn, c¸ch lý gi¶i vÒ ®Þnh h−íng XHCN vµ vÒ nh÷ng ®Æc ®iÓm<br /> ®Þnh h−íng XHCN cña kinh tÕ thÞ tr−êng n−íc ta do c¸c nhµ khoa häc ®−a ra l¹i<br /> ch−a cho thÊy râ ®Æc thï ®Þnh h−íng XHCN cña nÒn kinh tÕ mµ chóng ta ®ang x©y<br /> dùng. Trong khi ®ã, c¸c chuyªn gia vµ c¸c nhµ qu¶n lý kinh tÕ cña n−íc ta ®ang cã<br /> xu h−íng muèn thóc ®Èy doanh nghiÖp t− nh©n ®ãng vai trß chñ ®¹o trong nÒn<br /> kinh tÕ thÞ tr−êng theo m« h×nh chung cña thÕ giíi. Bµi viÕt lµm râ ®Æc ®iÓm v¨n<br /> hãa riªng biÖt cña kinh tÕ thÞ tr−êng ViÖt Nam, ph©n tÝch vai trß cña doanh nghiÖp<br /> nhµ n−íc vµ doanh nghiÖp t− nh©n còng nh− mèi quan hÖ trung t©m - ngo¹i vi cña<br /> tõng thµnh phÇn kinh tÕ qua gãc nh×n cña quan hÖ trung t©m - ngo¹i vi v¨n hãa.<br /> Trªn c¬ së ®ã, kh¼ng ®Þnh kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng XHCN lµ ph¶i x¸c lËp<br /> quan hÖ trung t©m - ngo¹i vi, trong ®ã quan hÖ trung t©m - ngo¹i vi lµ mèi quan hÖ<br /> b×nh ®¼ng, cã c¹nh tranh lµnh m¹nh ®em l¹i ®ãng gãp tÝch cùc tõ khu vùc nhµ n−íc<br /> vµ khu vùc t− nh©n cho nÒn kinh tÕ cña n−íc ta.<br /> Tõ khãa: Kinh tÕ thÞ tr−êng, X· héi chñ nghÜa, Trung t©m - ngo¹i vi<br /> Kinh tÕ thÞ tr−êng ViÖt Nam tõ gãc nh×n trung t©m ngo¹i vi (*)<br /> <br /> Mét trong nh÷ng c«ng viÖc ®æi míi<br /> quan träng nhÊt cña n−íc ta lµ x©y<br /> dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng. §©y lµ thÓ<br /> hiÖn cña xu h−íng h−íng t©m vµ héi<br /> nhËp víi thÕ giíi. Tr−íc ®©y, trong cuéc<br /> ®Êu tranh gi¶i phãng d©n téc, ViÖt Nam<br /> tõng tù hµo lµ trung t©m cña thÕ giíi.<br /> Vµ thÕ giíi, hay Ýt ra lµ mét nöa thÕ<br /> giíi, còng coi chóng ta lµ trung t©m.<br /> (*)<br /> <br /> PGS.TS., ViÖn Th«ng tin KHXH, ViÖn Hµn l©m<br /> KHXH ViÖt Nam; email: nguyenvandan1@gmail.com.<br /> <br /> ThÕ nh−ng, chiÕn tranh ®· lµm cho<br /> chóng ta l¹c hËu so víi qu¸ tr×nh ph¸t<br /> triÓn cña thÕ giíi. Mét trung t©m cña<br /> c¸ch m¹ng thÕ giíi cã nguy c¬ bÞ lo¹i trõ<br /> ra vïng ngo¹i vi.<br /> ý thøc ®−îc ®iÒu ®ã, n−íc ta ®· tiÕn<br /> hµnh c«ng cuéc ®æi míi toµn diÖn. Trong<br /> ®ã, ®æi míi t− duy vÒ kinh tÕ lµ mét<br /> trong nh÷ng ®æi míi quan träng. §æi<br /> míi t− duy kinh tÕ tr−íc hÕt lµ ®æi míi<br /> quan niÖm vÒ nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch hãa.<br /> Khi phe XHCN ë ch©u ¢u sôp ®æ, chóng<br /> ta ®· ph¶i x¸c ®Þnh l¹i trung t©m cña<br /> thÕ giíi. §ång thêi, ph¶i t− duy l¹i kinh<br /> <br /> 4<br /> tÕ nh− thÕ nµo ®Ó ph¸t triÓn kÞp víi thÕ<br /> giíi, tr¸nh vÞ thÕ ngo¹i vi. Tõ ®ã, kinh<br /> tÕ thÞ tr−êng lµ gi¶i ph¸p kh«ng thÓ<br /> tr¸nh khái. Kinh tÕ thÞ tr−êng lµ quy<br /> luËt ph¸t triÓn phæ biÕn, lµ quy luËt<br /> trung t©m, kinh tÕ ViÖt Nam muèn ph¸t<br /> triÓn th× kh«ng thÓ ®øng ngoµi sù ¶nh<br /> h−ëng cña trung t©m. XÐt ë cÊp thÕ giíi,<br /> chóng ta ®ang ph¸t triÓn víi vÐct¬ tõ<br /> ngo¹i vi vµo trung t©m, theo søc hót cña<br /> trung t©m.<br /> Trªn tinh thÇn ®æi míi t− duy, §¶ng<br /> Céng s¶n ViÖt Nam ®· x¸c ®Þnh r»ng<br /> kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng XHCN lµ<br /> m« h×nh kinh tÕ trong suèt thêi kú qu¸<br /> ®é lªn CNXH ë n−íc ta. V× thÕ, hoµn<br /> thiÖn thÓ chÕ kinh tÕ thÞ tr−êng lµ tiÒn<br /> ®Ò quan träng ®Ó thóc ®Èy qu¸ tr×nh t¸i<br /> c¬ cÊu nÒn kinh tÕ, chuyÓn ®æi m« h×nh<br /> t¨ng tr−ëng vµ æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m«.<br /> Sau 30 n¨m ®æi míi, kinh tÕ thÞ<br /> tr−êng cña n−íc ta ®· ®¹t ®−îc mét sè<br /> thµnh tùu b−íc ®Çu, ®ãng gãp cho qu¸<br /> tr×nh ph¸t triÓn ®Êt n−íc theo ®Þnh<br /> h−íng XHCN, tõng b−íc thùc hiÖn môc<br /> tiªu “d©n giµu, n−íc m¹nh, d©n chñ,<br /> c«ng b»ng, v¨n minh”. Tuy nhiªn, ®Õn<br /> nay vÉn cßn kh«ng Ýt nh÷ng vÊn ®Ò<br /> ch−a ®−îc lý gi¶i, vÝ dô nh− vÊn ®Ò<br /> quan hÖ gi÷a doanh nghiÖp nhµ n−íc<br /> víi doanh nghiÖp t− nh©n, vÊn ®Ò vai<br /> trß cña doanh nghiÖp nhµ n−íc vµ cña<br /> doanh nghiÖp t− nh©n, ®¸nh gi¸ vai trß<br /> trung t©m cña doanh nghiÖp nhµ n−íc<br /> nh− thÕ nµo, quan niÖm vÞ thÕ ®−îc coi<br /> lµ ngo¹i vi cña doanh nghiÖp t− nh©n ra<br /> sao, mÆc ®Þnh coi doanh nghiÖp nhµ<br /> n−íc lµ trung t©m cã m©u thuÉn víi b¶n<br /> chÊt cña kinh tÕ thÞ tr−êng kh«ng,...<br /> §©y chÝnh lµ nh÷ng vÊn ®Ò cña mèi<br /> quan hÖ trung t©m - ngo¹i vi. Xem xÐt<br /> vµ tr¶ lêi cho nh÷ng c©u hái nµy cÇn<br /> ph¶i viÖn dÉn ®Õn thùc tÕ vËn hµnh cña<br /> <br /> Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 10.2015<br /> <br /> c¸c quy luËt kinh tÕ thÞ tr−êng trªn thÕ<br /> giíi, nh−ng ®ång thêi kh«ng thÓ kh«ng<br /> tÝnh ®Õn sù chi phèi cña m«i tr−êng v¨n<br /> hãa ®Æc thï cña d©n téc.<br /> Kinh tÕ thÞ tr−êng tõ gãc nh×n v¨n hãa<br /> <br /> ThÕ giíi ®ang h−íng tíi x· héi tri<br /> thøc. Vµ, tæng hîp ý kiÕn cña c¸c nhµ<br /> khoa häc trªn thÕ giíi, cña mét sè tæ<br /> chøc quèc tÕ vµ mét sè tæ chøc cña Liªn<br /> Hîp Quèc, chóng t«i rót ra ®Þnh nghÜa:<br /> X· héi tri thøc lµ mét kiÓu x· héi dùa<br /> trªn viÖc kh«ng ngõng s¶n xuÊt vµ sö<br /> dông hµng lo¹t tri thøc trong mäi lÜnh<br /> vùc, víi sù trî gióp cña c«ng nghÖ th«ng<br /> tin vµ truyÒn th«ng hiÖn ®¹i, ®Ó ph¸t<br /> triÓn con ng−êi trªn toµn hµnh tinh mét<br /> c¸ch c«ng b»ng, an sinh vµ bÒn v÷ng.<br /> ViÖc s¶n xuÊt vµ sö dông tri thøc th«ng<br /> qua m«i tr−êng gi¸o dôc - ®µo t¹o vµ<br /> nghiªn cøu - triÓn khai ®· lµm gia t¨ng<br /> gi¸ trÞ cña tri thøc trong tÊt c¶ c¸c<br /> ngµnh kinh tÕ, khoa häc vµ c«ng nghÖ,<br /> ®−îc ®Æc tr−ng b»ng nh÷ng c¸i tªn:<br /> kinh tÕ tri thøc vµ c«ng nghÖ cao. Mét<br /> kiÓu x· héi nh− vËy cã thÓ ®−îc x©y<br /> dùng vµ ph¸t triÓn ë mäi quèc gia,<br /> kh«ng ph©n biÖt chÕ ®é chÝnh trÞ - x· héi<br /> (Xem: NguyÔn V¨n D©n, 2015, tr.93).<br /> §ã lµ mét x· héi mang tÝnh tr¸ch nhiÖm<br /> vµ nh©n v¨n ®èi víi con ng−êi. Nã<br /> kh«ng chØ lµ kinh tÕ tri thøc, mµ quan<br /> träng nhÊt nã ph¶i lµ mét x· héi ®¶m<br /> b¶o quyÒn con ng−êi, c«ng b»ng vµ an<br /> ninh. Nh− vËy, kinh tÕ thÞ tr−êng trong<br /> x· héi tri thøc kh«ng ph¶i lµ mét nÒn<br /> kinh tÕ thuÇn tuý kinh tÕ, mµ nã lµ mét<br /> nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng nh©n v¨n.<br /> MÆc dï cã nh÷ng nguyªn t¾c chung,<br /> nh−ng kinh tÕ thÞ tr−êng cßn chÞu ¶nh<br /> h−ëng cña ®iÒu kiÖn lÞch sö - v¨n hãa x· héi cña mçi quèc gia. V× thÕ, qu¸<br /> tr×nh chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch<br /> <br /> Kinh tÕ thÞ tr−êng ViÖt Nam…<br /> <br /> 5<br /> <br /> hãa cña n−íc ta tõ thêi bao cÊp sang c¬<br /> chÕ thÞ tr−êng míi sÏ thÓ hiÖn nh÷ng<br /> nguyªn t¾c chung cña kinh tÕ thÞ tr−êng<br /> vµ qu¶n ký kinh tÕ theo c¬ chÕ thÞ<br /> tr−êng trong ®iÒu kiÖn lÞch sö - v¨n hãa<br /> - x· héi ®Æc thï cña quèc gia. Trªn thÕ<br /> giíi, c¶ c¸c n−íc t− b¶n ph¸t triÓn lÉn<br /> c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn ®Òu ®ang<br /> h−íng tíi mét nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng<br /> nh©n v¨n, tøc lµ h−íng tíi mét nÒn kinh<br /> tÕ cã chøc n¨ng phôc vô con ng−êi ®Ó con<br /> ng−êi ngµy cµng sèng tèt h¬n, tháa m·n<br /> ®Çy ®ñ h¬n nh÷ng nhu cÇu vËt chÊt, v¨n<br /> hãa vµ tinh thÇn. Xu h−íng ®ã ®ang lµm<br /> cho c¸c n−íc cã chÕ ®é chÝnh trÞ - x· héi<br /> kh¸c nhau cã thÓ cïng tån t¹i, cïng xÝch<br /> l¹i gÇn nhau ®Ó gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò<br /> toµn cÇu nh− d©n sè, m«i tr−êng, an<br /> ninh toµn cÇu vµ an ninh con ng−êi...<br /> <br /> vËn hµnh nh− thÕ nµo ®Ó chóng ta héi<br /> nhËp ®−îc víi thÕ giíi trong tiÕn tr×nh<br /> toµn cÇu hãa, tr¸nh nguy c¬ bÞ lo¹i trõ<br /> vÜnh viÔn ra ngo¹i vi. §ã chÝnh lµ bµi<br /> to¸n cho c¸c nhµ qu¶n lý kinh tÕ cña<br /> chóng ta ë c¶ cÊp nhµ n−íc lÉn cÊp<br /> doanh nghiÖp.<br /> <br /> Trªn tinh thÇn ®ã, §¶ng vµ Nhµ<br /> n−íc ta ®· ®−a ra chñ tr−¬ng ph¸t triÓn<br /> nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng<br /> XHCN. Víi môc tiªu x©y dùng mét x·<br /> héi “d©n giµu, n−íc m¹nh, d©n chñ,<br /> c«ng b»ng, v¨n minh” nh− §¶ng Céng<br /> s¶n ViÖt Nam ®· nhiÒu lÇn kh¼ng ®Þnh<br /> (§¶ng Céng s¶n ViÖt Nam, 2011, tr.23),<br /> nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng<br /> XHCN cña n−íc ta thÓ hiÖn tÝnh lÞch sö<br /> - v¨n hãa - x· héi cô thÓ cña ®Êt n−íc,<br /> thùc sù mang tÝnh nh©n v¨n theo tinh<br /> thÇn cña Liªn Hîp Quèc.<br /> <br /> Theo GS.TS. §ç Hoµi Nam, ViÖn<br /> Hµn l©m KHXH ViÖt Nam, néi dung<br /> cña ®Þnh h−íng XHCN trong ph¸t triÓn<br /> kinh tÕ thÞ tr−êng ë ViÖt Nam ®−îc thÓ<br /> hiÖn nh− sau (§ç Hoµi Nam, 2013):<br /> <br /> Nh− vËy, ë cÊp toµn cÇu vÜ m«, kinh<br /> tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng XHCN cña<br /> ViÖt Nam lµ mét thµnh phÇn ®Æc thï<br /> trong quy luËt phæ biÕn cña kinh tÕ thÞ<br /> tr−êng thÕ giíi. C¸i ®Æc thï ®ã lµ ®Þnh<br /> h−íng XHCN cña riªng ViÖt Nam.<br /> Chóng ta ®ang chuyÓn tõ vÞ thÕ ngo¹i vi<br /> thµnh mét bé phËn cña trung t©m thÕ<br /> giíi. Quan hÖ gi÷a thÞ tr−êng vµ ®Þnh<br /> h−íng XHCN ph¶i ®−îc x©y dùng vµ<br /> <br /> §Ó gi¶i quyÕt ®−îc vÊn ®Ò nãi trªn ë<br /> cÊp vÜ m«, chóng ta ph¶i lµm tèt ®−îc ë<br /> cÊp vi m«, tøc lµ chóng ta ph¶i x©y<br /> dùng ®−îc mét nÒn kinh tÕ quèc d©n<br /> thùc sù mang tÝnh thÞ tr−êng nh−ng l¹i<br /> tu©n thñ ®Þnh h−íng XHCN. §©y lµ bµi<br /> to¸n kh«ng dÔ vµ ®Ó gi¶i quyÕt nã,<br /> chóng ta ph¶i x¸c ®Þnh ®−îc ®Æc ®iÓm<br /> cña mét nÒn kinh tÕ XHCN theo m«<br /> h×nh míi. Tuy nhiªn, m« h×nh míi cña<br /> kinh tÕ XHCN vÉn ch−a cã trªn thÕ giíi.<br /> <br /> - Ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng ph¶i<br /> nh»m gãp phÇn thùc hiÖn môc tiªu ph¸t<br /> triÓn ®Êt n−íc lµ tõng b−íc qu¸ ®é lªn<br /> CNXH, lµm cho “d©n giµu, n−íc m¹nh,<br /> d©n chñ, c«ng b»ng, v¨n minh, do nh©n<br /> d©n lµm chñ”.<br /> - Gi¶i quyÕt tèt nh÷ng mèi quan hÖ<br /> lín trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn môc tiªu<br /> ph¸t triÓn ®Êt n−íc ë tõng giai ®o¹n qu¸<br /> ®é lªn CNXH.<br /> - B¶o ®¶m hiÖu lùc vµ hiÖu qu¶<br /> qu¶n lý cña Nhµ n−íc ph¸p quyÒn ViÖt<br /> Nam cña d©n, do d©n vµ v× d©n d−íi sù<br /> l·nh ®¹o cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam<br /> trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ®Êt n−íc nãi<br /> chung vµ ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr−êng<br /> hiÖn ®¹i.<br /> <br /> 6<br /> Theo mét sè nhµ khoa häc kh¸c,<br /> ®Þnh h−íng XHCN cña m« h×nh kinh tÕ<br /> thÞ tr−êng thÓ hiÖn b¶n chÊt nh©n v¨n,<br /> cã thÓ quy tô l¹i ë nh÷ng chuÈn mùc sau<br /> (Lª Anh S¾c, Do·n C«ng Kh¸nh, 2014):<br /> 1) TÊt c¶ c¸c chiÕn l−îc ph¸t triÓn<br /> kinh tÕ - x· héi cña ChÝnh phñ, cña c¸c<br /> doanh nghiÖp ®Òu ph¶i tÝnh ®Õn hiÖu qu¶<br /> sö dông tµi nguyªn, víi ý thøc tèi cao<br /> r»ng tµi nguyªn kh«ng ph¶i lµ v« h¹n.<br /> 2) §Ó kh¾c phôc nh÷ng hËu qu¶ x·<br /> héi cña nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng, ChÝnh phñ<br /> cÇn ph¶i thµnh lËp vµ t¨ng c−êng ho¹t<br /> ®éng cña c¸c c¬ quan b¶o hiÓm - tõ thiÖn<br /> ®Ó b¶o ®¶m cuéc sèng tèi thiÓu cho nh÷ng<br /> ng−êi ®· rêi khái ®éi qu©n lao ®éng.<br /> 3) ChÝnh phñ ngµy cµng t¨ng møc<br /> chi tiªu cho c¸c lo¹i hµng hãa, dÞch vô<br /> c«ng céng, ch¨m sãc y tÕ, gi¸o dôc, ®Çu<br /> t− thÝch ®¸ng cho viÖc t¸i s¶n xuÊt søc<br /> lao ®éng cña thÕ hÖ hiÖn t¹i vµ mai sau.<br /> 4) §Çu t− cho mai sau mét c¸ch tèt<br /> nhÊt lµ t×m c¸ch tháa m·n mét c¸ch tèt<br /> nhÊt nh÷ng nhu cÇu cña hiÖn t¹i. Sù tèt<br /> ®Ñp cña nÒn kinh tÕ trong nh÷ng chu kú<br /> sau ph¶i ®−îc b¾t ®Çu ngay tõ sù ®Çu t−<br /> cho hiÖn t¹i. Do ®ã, nÒn kinh tÕ thÞ<br /> tr−êng mµ chóng ta h−íng tíi nªn t¨ng<br /> tr−ëng theo ®−êng lèi t¸c ®éng vµo cÇu,<br /> t¨ng møc cÇu ®Ó tõ ®ã t¨ng møc cung<br /> mét c¸ch v÷ng ch¾c.<br /> Tuy nhiªn, chóng t«i cho r»ng c¸ch<br /> lý gi¶i vÒ ®Þnh h−íng XHCN cña GS.TS.<br /> §ç Hoµi Nam cßn chung chung, mang<br /> tÝnh ®−êng lèi cña kinh tÕ kÕ ho¹ch hãa<br /> thêi bao cÊp. Cßn nh÷ng ®Æc ®iÓm ®Þnh<br /> h−íng XHCN cña kinh tÕ thÞ tr−êng<br /> n−íc ta do c¸c nhµ khoa häc kh¸c ®−a ra<br /> l¹i ch−a thÊy râ ®Æc thï ®Þnh h−íng<br /> XHCN cña nÒn kinh tÕ mµ chóng ta<br /> ®ang x©y dùng. Nh÷ng ®Æc ®iÓm ®ã hÇu<br /> hÕt ®Òu trïng lÆp víi c¸c ®Æc ®iÓm cña<br /> <br /> Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 10.2015<br /> <br /> kinh tÕ TBCN hiÖn ®¹i. §©y lµ mét khã<br /> kh¨n, bëi lÏ thÕ giíi vÉn ch−a cã CNXH,<br /> vµ v× thÕ vÉn ch−a cã kinh tÕ thÞ tr−êng<br /> XHCN. Nh÷ng ®Æc ®iÓm tr−íc ®©y nh−<br /> kÕ ho¹ch hãa, xãa bá kinh tÕ t− nh©n<br /> mµ chóng ta vÉn coi lµ cña CNXH th×<br /> thùc tiÔn cña c¸c n−íc XHCN cò ë ch©u<br /> ¢u ®· chøng minh lµ kh«ng cßn gi¸ trÞ.<br /> Chóng ta ®· tõ bá m« h×nh kinh tÕ nµy<br /> ®Ó ®i theo m« h×nh kinh tÕ thÞ tr−êng mét ®Æc tr−ng cña kinh tÕ TBCN,<br /> nh−ng chóng ta vÉn muèn ®Þnh h−íng<br /> nã ®i theo CNXH. VËy chóng ta ph¶i<br /> ®Þnh h−íng nh− thÕ nµo ®Ó kh«ng r¬i<br /> vµo chñ nghÜa duy ý chÝ mét lÇn n÷a?<br /> C¸c nhµ khoa häc th−êng nhÊn<br /> m¹nh ®Õn vai trß ®iÒu tiÕt cña Nhµ n−íc<br /> nh− lµ mét ®Æc ®iÓm quan träng cña<br /> ®Þnh h−íng XHCN, nh−ng TS. Lª Anh<br /> S¾c vµ TS. Do·n C«ng Kh¸nh, ViÖn<br /> Nghiªn cøu Th−¬ng m¹i cho r»ng: “MÆc<br /> dï CNXH vµ CNTB lµ hai chÕ ®é chÝnh<br /> trÞ, x· héi kh¸c nhau nh−ng cïng ®øng<br /> tr−íc sù giíi h¹n vÒ tµi nguyªn, hµng<br /> hãa vµ dÞch vô so víi nhu cÇu cña con<br /> ng−êi, nªn nÒn s¶n xuÊt tÊt yÕu lµ s¶n<br /> xuÊt hµng hãa. Do ®ã, sù cÇn thiÕt ph¶i<br /> qu¶n lý nÒn kinh tÕ theo c¬ chÕ thÞ<br /> tr−êng cã ®iÒu tiÕt hay c¬ chÕ kinh tÕ<br /> hçn hîp còng lµ lÏ ®−¬ng nhiªn” (Lª<br /> Anh S¾c, Do·n C«ng Kh¸nh, 2014). Nh−<br /> vËy, kinh tÕ thÞ tr−êng cã ®iÒu tiÕt<br /> kh«ng ph¶i lµ ®Æc thï cña riªng CNXH.<br /> Ng−êi ta nãi ®Õn ®Æc thï cña kinh tÕ<br /> ®Þnh h−íng XHCN lµ sù tån t¹i cña së<br /> h÷u nhµ n−íc. Nh−ng TS. Lª Anh S¾c<br /> vµ TS. Do·n C«ng Kh¸nh kh¼ng ®Þnh:<br /> “Trong hÇu hÕt c¸c h×nh thøc tæ chøc<br /> nhµ n−íc: nhµ n−íc chñ n«, nhµ n−íc<br /> phong kiÕn, nhµ n−íc TBCN, nhµ n−íc<br /> nµo còng thõa nhËn sù cïng tån t¹i cña<br /> hai h×nh thøc së h÷u: Së h÷u nhµ n−íc<br /> vµ së h÷u t− nh©n. LÞch sö ph¸t triÓn<br /> <br /> Kinh tÕ thÞ tr−êng ViÖt Nam…<br /> <br /> kinh tÕ cña c¸c n−íc TBCN còng chøng<br /> tá r»ng sù cïng tån t¹i cña hai h×nh<br /> thøc së h÷u nµy kh«ng hÒ ng¨n c¶n qu¸<br /> tr×nh l−u th«ng hµng hãa. Ng−îc l¹i<br /> chÝnh nhê cã bé phËn së h÷u nhµ n−íc<br /> nµy mµ mét mÆt c¸c chÝnh phñ cã thÓ<br /> h¹n chÕ bít ®−îc mét phÇn nh÷ng<br /> khuyÕt tËt cña nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng.<br /> MÆt kh¸c, t¹o ra m«i tr−êng c¹nh tranh<br /> lµnh m¹nh gi÷a c¸c h×nh thøc së h÷u,<br /> gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ” (Lª Anh<br /> S¾c, Do·n C«ng Kh¸nh, 2014).<br /> Ng−êi ta nãi ®Þnh h−íng XHCN cho<br /> kinh tÕ thÞ tr−êng tøc lµ ph¶i coi doanh<br /> nghiÖp nhµ n−íc lµ thµnh phÇn kinh tÕ<br /> chñ ®¹o (Kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng<br /> XHCN, http://vi.wikipedia.org/wiki/...).<br /> Tuy nhiªn trªn thùc tÕ, doanh nghiÖp<br /> nhµ n−íc cña chóng ta trong thêi gian<br /> qua l¹i kh«ng ph¸t huy ®−îc vai trß<br /> nßng cèt cña m×nh, ch−a xøng ®¸ng lµ<br /> ®Çu tµu cho nÒn kinh tÕ. Tham nhòng<br /> l·ng phÝ còng n¶y sinh nhiÒu nhÊt ë<br /> khu vùc nµy. ChÝnh v× thÕ, t¹i DiÔn ®µn<br /> Kinh tÕ mïa xu©n 2015 diÔn ra ngµy<br /> 21/4/2015 t¹i Tp. Vinh, NghÖ An, vai trß<br /> cña doanh nghiÖp t− nh©n trong kinh tÕ<br /> ViÖt Nam ®· ®−îc bµn ®Õn vµ c¸c diÔn<br /> gi¶ ®· ®−a ra c©u hái: “Ai ®ang ®ãng vai<br /> trß ®éng lùc cña nÒn kinh tÕ?”. Thùc tÕ<br /> hiÖn nay, doanh nghiÖp nhµ n−íc cã sè<br /> l−îng 4.000, chiÕm 30% tæng s¶n phÈm<br /> quèc néi (GDP) cña c¶ n−íc, sö dông<br /> >60% tæng tÝn dông, tµi s¶n, chiÕm ≈<br /> 45% tæng tµi s¶n cña c¶ n−íc. Trong khi<br /> ®ã, Nhµ n−íc tuyªn bè, doanh nghiÖp<br /> nhµ n−íc chØ lµm nh÷ng g× t− nh©n<br /> kh«ng lµm ®−îc. Tuy nhiªn, doanh<br /> nghiÖp nhµ n−íc hiÖn ®ang chiÕm 99%<br /> trong s¶n xuÊt ph©n bãn, 97% trong<br /> khai th¸c than, 94% trong s¶n xuÊt ®iÖn<br /> - gas, 91% trong truyÒn th«ng, 88%<br /> trong lÜnh vùc b¶o hiÓm... Nh− vËy,<br /> <br /> 7<br /> doanh nghiÖp nhµ n−íc ®· tham gia s¶n<br /> xuÊt vµ kinh doanh cïng víi doanh<br /> nghiÖp t− nh©n. Bªn c¹nh ®ã, doanh<br /> nghiÖp cã vèn ®Çu t− n−íc ngoµi (FDI)<br /> chiÕm 67% tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu,<br /> chiÕm ≈ 70% gi¸ trÞ s¶n xuÊt c«ng<br /> nghiÖp (DiÔn ®µn Kinh tÕ mïa xu©n<br /> 2015, 2015). VËy, c©u hái ®Æt ra lµ: Cã<br /> ®óng doanh nghiÖp nhµ n−íc ®ang<br /> ®ãng vai trß chñ ®¹o kh«ng?<br /> VÒ vÊn ®Ò nµy, Bé tr−ëng Bé KÕ<br /> ho¹ch vµ §Çu t− Bïi Quang Vinh<br /> kh¼ng ®Þnh: “Doanh nghiÖp t− nh©n<br /> ph¶i trë thµnh nÒn t¶ng, thµnh ®éng lùc<br /> quan träng nhÊt ®Ó ®ãng gãp vµo t¨ng<br /> tr−ëng, æn ®Þnh nÒn kinh tÕ ViÖt Nam.<br /> NÕu kh«ng lµm ®−îc ®iÒu nµy, ViÖt<br /> Nam kh«ng bao giê cã ®−îc t¨ng tr−ëng<br /> tèt, kh«ng bao giê cã ®−îc nÒn kinh tÕ<br /> v÷ng m¹nh vµ tù chñ”. Bªn c¹nh ®ã, «ng<br /> Ph¹m ViÕt Mu«n, nguyªn Phã tr−ëng<br /> ban Ban chØ ®¹o ®æi míi vµ ph¸t triÓn<br /> doanh nghiÖp cho r»ng: “NÕu kh«ng ®¶o<br /> ng−îc vÕ doanh nghiÖp t− nh©n lµ ®éng<br /> lùc trong nÒn kinh tÕ, th× khu vùc doanh<br /> nghiÖp nhµ n−íc vÉn thÕ th«i”. Cßn<br /> nhãm chuyªn gia kinh tÕ thuéc Ch−¬ng<br /> tr×nh gi¶ng d¹y Fullbright nhËn ®Þnh:<br /> “NÒn kinh tÕ ViÖt Nam ®ang ch¹y mét<br /> ®éng c¬. Ba ®éng c¬ néi lµ kinh tÕ nhµ<br /> n−íc, kinh tÕ t− nh©n vµ n«ng nghiÖp<br /> ®Òu ®ang gÆp vÊn ®Ò, chØ cã mét ®éng c¬<br /> ngo¹i ®ã lµ khu vùc cã vèn ®Çu t− trùc<br /> tiÕp n−íc ngoµi FDI lµ ®ang ch¹y tèt”.<br /> TS. L−u BÝch Hå, nguyªn ViÖn tr−ëng<br /> ViÖn ChiÕn l−îc ph¸t triÓn cho r»ng:<br /> “Chóng ta vÉn cã thÓ cø tuyªn bè doanh<br /> nghiÖp nhµ n−íc ®ãng vai trß chñ ®¹o.<br /> Nh−ng chóng ta ph¶i tËp trung søc thóc<br /> ®Èy doanh nghiÖp t− nh©n ®Ó cho nã lín<br /> m¹nh ®Õn khi nã cã ®ñ kh¶ n¨ng thay<br /> thÕ vai trß cña doanh nghiÖp nhµ n−íc”<br /> (DiÔn ®µn Kinh tÕ mïa xu©n 2015, 2015).<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản