Luận án Tiến sĩ: Đối thoại Shangri-La: Quá trình hình thành, phát triển và sự tham gia của Việt Nam

Đối thoại chính trị đóng vai trò thiết yếu trong việc giải quyết các vấn đề khu vực và quốc tế. Trong bối cảnh châu Á - Thái Bình Dương đang trở thành trung tâm địa chính trị toàn cầu nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống, sự ra đời của Đối thoại Shangri-La (SLD) vào năm 2002 đã tạo nên một cơ chế tham vấn an ninh - quốc phòng đa phương quan trọng. SLD không chỉ là diễn đàn trao đổi quan điểm mà còn là kênh điều hòa lợi ích, giúp các quốc gia, đặc biệt là các nước vừa và nhỏ như Việt Nam, khẳng định vị thế, tham gia định hình các chuẩn mực ứng xử an ninh và bảo vệ lợi ích quốc gia. Nghiên cứu này phân tích toàn diện quá trình hình thành, phát triển của SLD và sự tham gia của Việt Nam, qua đó cung cấp những kiến giải cần thiết cho hoạch định chính sách đối ngoại quốc phòng.

Các nhà nghiên cứu, học giả về chính trị học, quan hệ quốc tế, an ninh khu vực; các nhà hoạch định chính sách, cán bộ ngoại giao và quốc phòng quan tâm đến Đối thoại Shangri-La và vai trò của Việt Nam trong các cơ chế an ninh đa phương.

Luận án tiến sĩ này cung cấp một phân tích sâu sắc về Đối thoại Shangri-La (SLD) và sự tham gia của Việt Nam, từ năm 2002 đến năm 2025. Nghiên cứu làm rõ quá trình hình thành, phát triển của SLD, đánh giá các thành tựu, hạn chế và các vấn đề đặt ra trong cấu trúc an ninh khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Trọng tâm nghiên cứu là phân tích thực tiễn sự tham gia của Việt Nam tại SLD, bao gồm bối cảnh, cách thức, nội dung phát biểu và các hoạt động bên lề, từ đó làm rõ vai trò, vị thế và kết quả đạt được cũng như những thách thức hiện hữu. Về mặt phương pháp luận, luận án được xây dựng trên nền tảng chính trị học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối đối ngoại của Đảng Cộng sản Việt Nam, kết hợp với các lý thuyết quan hệ quốc tế như chủ nghĩa hiện thực, tự do, kiến tạo, đa phương, ngoại giao kênh 1.5 và lý thuyết quốc gia nhỏ. Các phương pháp nghiên cứu chính bao gồm lịch sử, thống kê, phân tích-tổng hợp, so sánh và dự báo nhằm tái hiện điều kiện hình thành, diễn biến, và dự phóng xu hướng phát triển của SLD cũng như sự tham gia của Việt Nam. Luận án đóng góp vào việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về SLD, nhận diện các vấn đề lý luận và thực tiễn còn bỏ ngỏ. Đặc biệt, nó đề xuất các phương hướng và giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả tham gia của Việt Nam vào các cơ chế đối thoại quốc phòng - an ninh đa phương. Những kiến giải này không chỉ giúp định vị vai trò của Việt Nam trong cộng đồng an ninh-quốc phòng quốc tế mà còn phục vụ công tác tham mưu chiến lược, góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia-dân tộc trong bối cảnh khu vực biến động.