Luận án Tiến sĩ: Phân tích và dự báo thay đổi thảm phủ rừng dưới tác động của các nhân tố tự nhiên – kinh tế – xã hội tỉnh Đắk Nông

Biến đổi thảm phủ rừng (FCC) là một vấn đề môi trường toàn cầu cấp bách, ảnh hưởng sâu sắc đến đa dạng sinh học, điều hòa khí hậu và các dịch vụ hệ sinh thái. Tại Việt Nam, đặc biệt là khu vực Tây Nguyên và tỉnh Đắk Nông, diện tích rừng chịu áp lực lớn từ phát triển kinh tế và các nhân tố tự nhiên – kinh tế – xã hội (TN – KT – XH). Hiện trạng này đòi hỏi các công cụ giám sát và dự báo hiệu quả, tích hợp các yếu tố tác động đa chiều. Nghiên cứu này nhằm phân tích và dự báo sự thay đổi thảm phủ rừng, làm rõ các động lực thúc đẩy và đề xuất giải pháp quản lý rừng bền vững, góp phần lấp đầy khoảng trống trong nghiên cứu FCC tại Việt Nam.

Các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực lâm nghiệp, môi trường, viễn thám, GIS, các nhà hoạch định chính sách, quản lý tài nguyên và phát triển bền vững tại Việt Nam, đặc biệt là khu vực Tây Nguyên và tỉnh Đắk Nông.

Luận án này tập trung vào phân tích và dự báo thay đổi thảm phủ rừng (FCC) hoặc LULCC tại tỉnh Đắk Nông dưới tác động của các nhân tố tự nhiên – kinh tế – xã hội (TN – KT – XH) trong giai đoạn 2010-2023, đồng thời dự báo xu hướng đến năm 2035. Nghiên cứu áp dụng phương pháp tiếp cận tích hợp tiên tiến, kết hợp viễn thám (RS) và hệ thống thông tin địa lý (GIS) với các thuật toán học máy (ML) như Random Forest (RF) và mô hình Cellular Automata – Markov (CA_M) để phân loại và dự báo chính xác. Điểm nổi bật là việc ứng dụng mô hình phương trình cấu trúc (SEM) để định lượng tác động trực tiếp và gián tiếp của các yếu tố TN – KT – XH lên FCC, một cách tiếp cận mới mẻ tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cung cấp dữ liệu không gian chi tiết, xác định các điểm nóng mất rừng (hotspots), phân tích mối quan hệ giữa các lớp phủ rừng và các yếu tố tác động, từ đó xây dựng kịch bản LULCC tương lai. Những phát hiện này không chỉ góp phần nâng cao độ tin cậy trong dự báo mà còn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc. Luận án đề xuất các giải pháp quản lý tài nguyên rừng phù hợp, nhằm hỗ trợ các cơ quan quản lý địa phương trong công tác quy hoạch sử dụng đất, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển bền vững tại Đắk Nông và khu vực Tây Nguyên, thích ứng với biến đổi khí hậu.