intTypePromotion=4
Array
(
    [0] => Array
        (
            [banner_id] => 142
            [banner_name] => KM3 - Tặng đến 150%
            [banner_picture] => 412_1568183214.jpg
            [banner_picture2] => 986_1568183214.jpg
            [banner_picture3] => 458_1568183214.jpg
            [banner_picture4] => 436_1568779919.jpg
            [banner_picture5] => 
            [banner_type] => 9
            [banner_link] => https://tailieu.vn/nang-cap-tai-khoan-vip.html
            [banner_status] => 1
            [banner_priority] => 0
            [banner_lastmodify] => 2019-09-18 11:12:29
            [banner_startdate] => 2019-09-12 00:00:00
            [banner_enddate] => 2019-09-12 23:59:59
            [banner_isauto_active] => 0
            [banner_timeautoactive] => 
            [user_username] => minhduy
        )

)

LUẬN VĂN đề tài:"Thực trạng thu nộp quỹ BHXH và một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả thu nộp quỹ BHXH Việt Nam hiện nay"

Chia sẻ: Nguyễn Xuân Hải | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:100

0
135
lượt xem
51
download

LUẬN VĂN đề tài:"Thực trạng thu nộp quỹ BHXH và một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả thu nộp quỹ BHXH Việt Nam hiện nay"

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo luận văn - đề án 'luận văn đề tài:"thực trạng thu nộp quỹ bhxh và một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả thu nộp quỹ bhxh việt nam hiện nay"', luận văn - báo cáo phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: LUẬN VĂN đề tài:"Thực trạng thu nộp quỹ BHXH và một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả thu nộp quỹ BHXH Việt Nam hiện nay"

  1. LU N VĂN T T NGHI P TÀI: “Th c tr ng thu n p qu BHXH và m t s bi n pháp nh m nâng cao hi u qu thu n p qu BHXH Vi t Nam hi n nay” GVHD: TS Nguy n Văn nh SVTH: N ông H u T ùng 0
  2. M CL C 2 L im u I. Khái quát chung v BHXH và qu BHXH. ......................................... 4 1.1. S c n thi t khách quan c a BHXH. ................................................ 4 1.2. Quá trình phát tri n c a BHXH. ...................................................... 6 1.3. B n ch t c a BHXH ...................................................................... 17 1.4. Ch c năng và tính ch t c a BHXH .. Error! Bookmark not defined. 1.5. Qu BHXH .................................................................................... 17 II. Th c tr ng công tac thu n p qu BHXH Vi t Nam trong th i gian qua. .................................................................................................. 35 2.1. Quy nh v thu n p qu BHXH Vi t Nam ................................... 52 2.2. Tình hình thu n p qu BHXH Vi t Nam hi n nay. ........................ 61 2.3. Bài h c kinh nghi m rút ra t ho t ng BHXH trong và ngoài nư c. .................................................................................................... 73 III. M t s bi n pháp nh m nâng cao hi u qu thu n p qu BHXH .. 73 3.1. Tăng cư ng công tác qu n lý thu n p BHXH. ............................... 77 3.2. Hoàn thi n h th ng pháp lu t v b o hi m xã h i. ........................ 78 3.3. Công tác thông tin tuyên truy n v BHXH. ................................... 79 3.4. ào t o ngu n nhân l c ph c v hi n i hoá ho t ng ngành BHXH. ................................................................................................. 80 3.5. M r ng i tư ng tham gia và ph m vi BHXH. ........................... 81 3.6. Nâng cao hi u qu u tư ngu n qu nhàn r i. .............................. 82 3.7. ng d ng công ngh thông tin vào công tác qu n lý...................... 83 3.8. H p tác trong nư c và qu c t v BHXH ...................................... 84 86 K t lu n 35 T ài li u t ham kh o 1
  3. L IM U N h ư m i q u c g ia trên th g i i , BHXH Vi t N am trong nh n g n ă m qua ư c x em là m t t rong nh n g chính sách r t l n c a N hà n ư c, luôn ư c s q uan tâm và ch o k p th i c a n g và Nhà n ư c; i u n ày có th d d àng lý gi i b i B HXH không ch l iên quan n h àng tri u l ao n g mà còn b i n ó có ý ngh ĩ a r t l n i vic n h n g ng ư i ph t hu c v ào các i t ư ng trên. BHXH ch n g nh n g có ý ngh ĩ a v m t k inh t - x ã h i m à còn có ý ngh ĩ a nhân o s âu s c , chính sách này th h i n t rình v ăn minh, ti m l c kinh t v à kh nă ng t ch c q u n l ý c a Nhà n ư c. Khi t n ư c chuy n t n n k inh t k h o c h hoá t p t rung sang n n k inh t h àng hoá nhi u t hành ph n v n n g theo c ơ c h t h t r ư ng có s q u n l ý c a N hà n ư c theo n h h ư ng XHCN thì vi c b ao c p t oàn b c ho ho t n g BHXH t r a không còn phù h p v i t ình hình m i . t ng bư c i m i c ông tác t ch c q u n l ý BHXH, chính ph ã r a Ngh n h 12/CP ngày 26/01/1995 v v i c b an hành iu l B HXH và Ngh n h 19/CP ngày 16/02/1995 v v i c t hành l p B HXH Vi t N am và các quy t nh khác kèm theo v v i c b an hành quy ch t c h c v à ho t ng c a B HXH Vi t N am. V i m c í ch th n g nh t v i c q u n l ý và th c h i n c ác ch B HXH nh m m b o t t h ơ n l i í ch c a n g ư i lao n g thì BHXH Vi t N am ã ư c t hành l p t rên c ơ s th ng nh t c ác t c h c B HXH t rung ư ơ ng và a p h ươ ng thu c h th ng B L ao n g - TB&XH và T n g Liên o àn lao n g Vi t N am nh m g iúp Th t ư ng chính ph ch o c ông tác qu n l ý qu B HXH và th c h i n c h c hính sách BHXH theo pháp lu t h i n h ành. Và g i i q uy t t t v n t rên m b o n gu n q u c hi tr c ác ch B HXH cho các i t ư ng ư c h ư ng tr cp B HXH thì vi c n âng cao hi u q u t hu qu n g th i d uy trì và phát tri n n gu n q u l à ò i h i b c b ách khi n e m i n l a ch n 2
  4. nghiên c u t ài: "Th c t r n g thu n p q u B HXH và m t s b i n p háp nh m n âng cao hi u q u t hu n p q u B HXH Vi t N am hi n n ay" Nh n g n i d ung chính c a t ài: L im u P h n I . Khái quát chung v B HXH và qu B HXH P h n I I . Th c t r n g công tác thu n p q u B HXH Vi t N am trong th i g ian qua. P h n I II . M t s b i n p háp nh m n âng cao hi u q u t hu n p q u B HXH L ik t M c d ù em ãrtc g n g nghiên c u n h ư ng do trình và kinh nghi m c òn nhi u h n c h n ên không tránh kh i n h n g thi u s ót. Vì v y e m r t m ong nh n ư cs g óp ý, xây d n g c a c ác th y c ô giáo và các b n E m xin chân thành c m ơ n ./. H à N i , ngày 4 tháng 11 n ă m 2000 T ác gi N ông H u T ùng 3
  5. PH N TH NH T KHÁI QUÁT CHUNG V BHXH VÀ QU BHXH I. TÍNH T T Y U KHÁCH QUAN HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI N BHXH 1. S t n t i khách quan c a BHXH C on ng ư i mu n t n t i v à phát tri n t r ư c h t p h i ă n, m c , v à i l i v .v... t ho m ãn nh n g nhu c u t i t hi u ó , ng ư i ta ph i l ao ng l àm ra nh n g s n p h m c n t hi t . Khi s n p h m ư c t o r a ngày càng nhi u t hì i s n g con ng ư i ngày càng y v à hoàn thi n , xã h i n gày càng v ă n minh h ơ n. Nh ư v y, vi c t ho m ãn nh n g nhu c u s inh s n g và phát tri n c a c on ng ư i ph t hu c v ào chính kh n ă ng lao n g c a h . N h ư ng trong th c t , k hông ph i l úc nào con ng ư i c ũ ng ch g p t hu n l i , có y t hu nh p v à m i i u k i n s inh s n g bình th ư ng. Trái l i , có r t n hi u t r ư ng h p k hó kh ă n b t l i , ít nhi u n g u n hiên phát sinh làm cho ng ư i ta b g i m h o c m t t hu nh p h o c c ác iu k i n s inh s n g khác. Ch n g h n , b t n g b m a u hay b t ai n n t rong lao n g, m t v i c l àm hay khi tu i g ià kh n ă ng lao ng và kh n ă ng t ph c v b s uy gi m v .v... Khi r ơ i vào nh n g tr ư ng h p n ày, các nhu c u c n t hi t t rong cu c s n g không vì th m à m t i , trái l i c ó cái còn t ă ng lên, th m c hí còn xu t h i n t hêm m t s n hu c u m i n h ư : c n ư c k hám ch a b n h và i u tr m a u; tai n n t h ươ ng t t n n g c n p h i c ó ng ư i ch ă m sóc nuôi d ư ng v.v... B i v y, mu n t n t i v à n n h cu c s n g, con ng ư i và xã h i l oài ng ư i ph i t ìm ra và th c t ã t ìm ra nhi u c ách gi i q uy t k hác nhau nh ư : san s , ù m b c l n n hau trong n i b c ông n g; i v ay, i x in ho c d a v ào s c u tr c a N hà n ư c v.v... Rõ ràng, nh n g cách ó l à hoàn toàn th n g và không ch c c h n . 4
  6. Khi n n k inh t h àng hoá phát tri n , vi c t huê m ư n nhân công tr n ên ph b i n . Lúc u n g ư i ch c h c am k t t r c ông lao n g, nh ư ng v s au ã p h i c am k t c v i c b o m c ho ng ư i làm thuê có m t s t hu nh p n h t nh h t rang tr i n h n g nhu cu thi t y u k hi không may b m a u, t i n n , thai s n v .v... Trong th c t , n hi u k hi các tr ư ng h p t rên không x y r a và ng ư i ch k hông ph i c hi ra m t n g nào. Nh ư ng c ũ ng có khi x y r a d n d p , bu c h ph i b r a m t l úc nhi u k ho n t i n l n mà h k hông mu n . Vì th , m âu thu n c h - th p hát sinh, gi i th l iên k t u t ranh bu c g i i c h t h c h i n c am k t . Cu c u t ranh này di n r a ngày càng r n g l n v à có tác n g nhi u m t n i s n g kinh t x ã h i . Do v y , Nhà n ư c ã ph i n g ra can thi p v à i u h oà mâu thu n . S c an thi p n ày m t m t l àm t ă ng ư c v ai trò c a N hà n ư c, m t k hác bu c c gi i ch và gi i t h p h i ó ng góp m t k ho n t i n n h t n h hàng tháng ư c t ính toán ch t c h d a t rên c ơ s x ác su t r i r o x y r a ivi n g ư i làm thuê. S ti n ó ng góp c a c ch v à th h ình thành m t qu ti n t t p t rung trên ph m v i qu c g ia. Qu n ày còn ư c b s ung t n gân sách Nhà n ư c khi c n t hi t n h m mb o i s n g cho ng ư i lao n g khi g p p h i n h n g bi n c b t l i. Chính nh n h n g m i q uan h r àng bu c ó m à r i r o, b t l i c a n g ư i lao ng ư c d àn tr i , cu c s n g c a n g ư i lao n g và gia ì nh h n gày càng ư c mb o n n h. Gi i c h c ũ ng th y m ình có l i v à ư c b o v , s n x u t k inh doanh di n r a bình th ư ng, tránh ư c n h n g xáo tr n k hông c n t hi t . Vì v y, ngu n q u t i n t t p t rung ư c t hi t l p n gày càng l n v à nhanh chóng. Kh n ă ng gi i q uy t c ác phát sinh l n c a q u n gày càng m b o. Toàn b n h n g ho t n g v i n h n g m i q uan h r àng bu c c h t c h t rên ư c t h g i i q uan ni m l à BHXH i v i n g ư i lao n g. Nh ư v y B HXH ra i v à phát tri n l à m t t t y u k hách 5
  7. quan và ngày càng phát tri n c ùng v i s p hát tri n c a m i q u c g ia, m i t hành viên trong xã h i u t h y c n t hi t t ham gia BHXH, nó tr t hành quy n l i v à nhu c u c a n g ư i lao n g và ư c t h a n h n l à nhu c u t t y u k hách quan. 2 . Quá trình phát tri n c a B HXH 2 .1. S ơ l ư c l c h s h ình thành và phát tri n c hính sách v B HXH trên th g i i B HXH ã c ó t l âu và th c s t r t hành ho t n g mang tính xã h i t u t h k 1 9. B l u t u t iên v c h b o hi m ư c h ình thành A nh vào n ă m 1819 v i t ên g i " Lu t n hà máy" và t p t rung vào b o h i m c ho ng ư i lao n g làm vi c t rong các x ư ng th . V ào n ă m 1883, lu t b o h i m m a u hình thành c . C ũ ng ti c , m t s c ác lu t k hác ư c h ình thành, sau ó c h n g h n l u t t ai n n l ao n g hình thành n ă m 1884; lu t b o h i m n g ư i già và tàn t t d o lao n g hình thành n ă m 1889. n n ay BHXH ư c t h c h i n t rên r t n hi u n ư c và tr t hành m t b p h n q uan tr n g trong ho t n g c a L iên h p q u c . M t t c h c q u c t l n n h t t h g i i h i n n ay. Trong tuyên ngôn c a L iên h p q u c t hông qua ngày 10 tháng 12 n ă m 1948 có ghi: "T t c m i n g ư i, v i t ư c ách là thành viên c a x ã h i , có quy n h ư ng BHXH. Quy n ó t c ơ s t rên s t ho m ãn các quy n v k inh t , x ã h i v à v ă n hoá c n c ho nhân cách và s t d o phát tri n c on ng ư i".. th ch h oá tinh th n ó , t c h c l ao n g qu c t I LO (m t t ch c cơ c u t rong liên h p q u c ) ã ư a ra Công ư c 1 02 quy n h v t iêu chu n t i t hi u c a B HXH và nh n g khuy n n gh c ác n ư c thành viên v v i c t h c h i n c ác tiêu chu n n ày. 2 .2. Khái quát v s h ình thành và phát tri n c hính sách BHXH V i t N am Như p h n t rên, BHXH phát tri n g n l i n v i s p hát tri n c a n n k inh t h àng hoá, V i t N am trong g n m t t h k c ai tr , b n t h c d ân Pháp h u n h ư k hông r a ư c n h n g gì bo v c ác quy n c ơ b n c a c on ng ư i. Không th c h i n ư c c h 6
  8. chính sách v B HXH i v i n g ư i lao n g Vi t N am. Ngay sau cách m n g tháng 8 thành công trên c ơ s H i n p háp n ă m 1946 c a n ư c Vi t N am dân ch c n g hoà, Chính ph ã b an hành m t l o t c ác s c l n h quy n h v c ác ch tr c p m a u, tai n n , h ư u trí cho công nhân viên ch c N hà n ư c (có S c l n h 29/SL ngày 12/3/1947; S c l n h 76/SL ngày 20/5/1950 và S c l n h 77/SL ngày 22/5/1950). C ơ s p háp lý ti p t heo c a B HXH ư c th h i n t rong Hi n p háp n ă m 1959. Hi n p háp n ă m 1959 c a n ư c ta ã t h a n h n c ông nhân viên ch c c ó quy n ư c t r c p B HXH. Quy n n ày ư c c t h h oá trong i u l t m t h i v B HXH i v i c ông nhân viên ch c N hà n ư c, ban hành kèm theo Ngh nh 218/CP ngày 27/12/1961 và iul ã i ng q uân nhân ban hành kèm theo Ngh n h 161/CP ngày 30/10/1964 c a C hính ph . S u t t rong nh n g n ă m tháng kháng chi n c h n g xâm l ư c, chính sách BHXH n ư c ta ã g óp ph n n n h v m t t hu nh p , n n h cu c s n g cho công nhân viên ch c , quân nhân và gia ì nh h , g óp ph n r t l n t rong vi c n g viên s c n g ư i s c c a c ho th n g l i c a c u c k háng chi n c h n g xâm l ư c th n g nh t t n ư c. T n ă m 1986, Vi t N am ti n h ành c i c ách kinh t v à chuy n i n n k inh t t c ơ c h k h o c h hoá t p t rung sang c ơ c h t h t r ư ng. S t hay i v c ơ c h k inh t ò i h i c ó nh n g thay i t ươ ng n g v c hính sách xã h i n ói chung và chính sách BHXH nói riêng. Hi n p háp n ă m 1992 ã n êu rõ: "Nhà n ư c th c h i n ch B HXH i v i c ông ch c N hà n ư c và ng ư i làm công ă n l ươ ng, khuy n k hích phát tri n c ác hình th c B HXH khác iv i n g ư i lao n g". Trong v ă n ki n i h i V II c a ng c ng s n V i t N am c ũ ng ã c h r õ, c n i m i c hính sách BHXH theo h ư ng m i n g ư i lao n g và các ơ n v k inh t t hu c c ác thành ph n k inh t u c ó ngh ĩ a v ó ng góp BHXH, th n g nh t t ách qu B HXH ra kh i n gân sách. Ti p n V ă n ki n ihi ng l n th V III c ũ ng ã n êu lên "M r n g ch B HXH ivi n g ư i lao n g thu c c ác thành ph n k inh t " . Nh ư v y, các v ă n 7
  9. b n t rên c a n g và Nhà n ư c là nh n g c ơ s p háp lý quan tr n g cho vi c i m i c hính sách BHXH n ư c ta theo c ơ c h th t r ư ng. Ngay sau khi B l u t l ao n g có hi u l c t n gày 1/1/1995, Chính ph ã b an hành Ngh n h 12/CP ngày 26/1/1995 v iul B HXH i v i n g ư i lao n g trong các thành ph n k inh t . N i d ung c a b n i u l n ày góp ph n t h c h i n m c t iêu c a n g và Nhà n ư c r a, góp ph n t h c h i n c ông b n g và s ti n b x ã h i , góp ph n l àm lành m n h hoá th t r ư ng lao n g và n g th i áp ng ưcs m ong m i c a ô ng o n g ư i lao n g trong các thành ph n k inh t cac n ư c. II. NH NG N I DUNG CH Y U C A BHXH 1. Khái ni m BHXH B o h i m x ã h i l à m t t rong nh n g chính sách xã h i q uan tr n g c a n g và Nhà n ư c. Chính sách BHXH ã ư c t h c h h oá và th c h i n t heo Lu t . BHXH là s c hia s r i r o và các ngu n q u nh m b o v n g ư i lao n g khi h k hông còn kh n ă ng làm vi c . "B o h i m x ã h i l à s bo m t hay th ho c bù pmt p h n t hu nh p c ho ng ư i lao n g khi h b m t h o c g i m k ho n t hu nh p t n gh n ghi p d o b m t h o c g i m k h n ă ng lao ng ho c m t v i c l àm do nh n g r i r o xã h i t hông qua vi c h ình thành, s d ng m t qu t ài chính do s ó ng góp c a c ác bên tham gia BHXH, nh m g óp ph n m b o a n toàn i s ng c a n g ư i lao n g và gia ì nh h , n g th i g óp ph n b o m an toàn xã h i ". Chính vì v y, i t ư ng c a B HXH chính là thu nh p c a n g ư i lao ng b bi n n g gi m h o c m t i do b g i m h o c m t k h n ă ng lao n g, m t v i c l àm c a n h n g ng ư i lao n g tham gia BHXH. i t ư ng tham gia BHXH là ng ư i lao n g và ng ư i s d n g lao n g. Tuy v y, tu ỳ t heo s p hát tri n k inh t – x ã h i 8
  10. cu m i n ư c mà i t ư ng này có th l à t t c h o c m t b p h n n h n g ng ư i lao n g nào ó . D ư i giác p háp lý, BHXH là m t l o i c h p háp nh b o v n g ư i lao n g, s d n g ngu n t i n ó ng góp c a n g ư i lao n g, ng ư i s d n g lao n g và s t ài tr , b o h c a N hà n ư c, nh m t r c p v t c h t c ho ng ư i ư c b o h i m v à gia ì nh trong tr ư ng h p b g i m h o c m t t hu nh p b ình th ư ng do m a u, tai n n l ao n g, b n h ngh n ghi p , thai s n , th t n ghi p , h t t u i l ao n g theo quy n h c a p háp lu t , ho c c h t . Qu b o h i m x ã h i d ành chi tr c ác ch t r c p v à qu n l ý phí ư c h ình thành t ó ng góp c a n g ư i lao n g, ch s d n g lao n g và ngu n h t r c a N hà n ư c. Qu B HXH ư c N hà n ư c b o h t n t i v à phát tri n . M c í ch chính c a c ác ch B HXH là tr c p v t c h t c ho ng ư i b o h i m k hi g p r i r o ã ư c q uy n h trong lu t . 2. Nh ng nguyên t c c a BHXH 2 .1. BHXH là s b o m v m t x ã h i n g ư i lao n g có th d uy trì và n n h cu c s n g khi b m t s c l ao ng t m th i ( m a u, thai s n , tai n n l ao n g v.v... ). â y là nguyên t c m b o ý n gh ĩ a và tính ch t c a b o h i m . Nó v a m ang giá tr v t c h t , v a m ang tính xã h i . i m n ày ư c t h h i n t r ư c h t l à s b o m b n g v t c h t ( qua các ch B HXH). M c b o m v v t c h t c ũ ng là y u t q uan tr n g n h h ư ng t i y u t t ham gia vào BHXH và vì v y n h h ư ng n s p hát tri n c a s n ghi p n ày. V m t x ã h i , theo nguyên t c n ày, BHXH l y s ô ng bù s í t, l y q uãng i l ao n g th c t c ó thu nh p l à c ơ s b o m c ho quãng i k hông tham gia vào lao n g (m t s c l ao n g hay cao tu i ). 2.2. BHXH v a mang tính b t bu c, v a mang tính t nguy n T ính b t b u c t h h i n n gh ĩ a v t ham gia t i t hi u ( th i g ian m c ó ng b o h i m v .v...). Nh ư v y, Nhà n ư c ó ng vai trò t ch c, n h h ư ng n g ư i lao n g và ng ư i s d n g lao ng 9
  11. hi u ư c n gh ĩ a v v à trách nhi m h p l ý tham gia vào các quan h v B HXH. i u n ày ư c t h c h h oá trong B l u t L ao ng và các v ă n b n p háp quy khác v B HXH. Tính t n guy n có ý ngh ĩ a khuy n k hích m c t ham gia, các lo I h ình và ch bo h i m , mà ng ư i lao n g có th t ham gia trên c ơ s s p hát tri n c a h t h n g BHXH c a m t s n ư c trong t n g giai o n n h t n h. Nguyên t c n ày cho phép BHXH có i u k i n p hát tri n v à m r n g h ơ n. 2 .3. Xác n h ú ng n m c t i t hi u c a c ác ch B HXH Vn n ày có quan h tr c ti p n c ác khía c n h có liên quan n v i c t hi t k c ác chính sách và n i d ung c t h c a t n g ch B HXH. M c t i t hi u c a c ác ch B HXH là m c ó ng n h k ỳ ( hàng tháng), m c t h i g ian t i t hi u t ham gia và ư c h ư ng các ch B HXH c t h . C ác m c t i t hi u n ày, khi thi t k t h ư ng d a v ào ti n l ươ ng t i t hi u , ti n l ươ ng bình quân, qu n g i l ao n g v.v... M t k hác, m c t i t hi u c òn ph i t ính n g iá tr c a c ác ch B HXH mà ng ư i tham gia ư c h ư ng. Nguyên t c n ày liên quan tr c t i p n v i c t o n gu n , xây d n g qu B HXH, và khuy n k hích ng ư i lao n g và các t n g l p x ã h i t ham gia. 2 .4. BHXH ph i mb os t h n g nh t v à liên t c c v m c t ham gia và th i g ian th c h i n , m b o q uy n l i c a n g ư i lao ng N guyên t c n ày mbos t hích h p c a B HXH trong c ơ c h t h t r ư ng, trong ós d i chuy n v à bi n n g lao n g có th x y r a, th m t rí mang tính th ư ng xuyên. S t hay i n ơ I làm vi c v à thay ih p n g lao n g c v n i d ung i , tác v.v… t o r a nh n g giai o n c ó th v t h i g ian và không gian c a q uá trình làm vi c . i u n ày có th x y r a trong c c ác quan h v B HXH. Vi c m b o c ho ng ư i tham gia BHXH có th d uy trì quan h m t c ách liên t c t heo th i g ian có tham gia và th n g nh t v c ác ch s t o ra s l inh ho t c n t hi t v à thu n t iên 10
  12. cho ng ư i lao n g tham gia vào các quan h B HXH t t h ơ n, y v à tích c c h ơ n. Do v y, m c t ham gia và th i g ian th c t t ham gia là c ă n c c h y u n h t d uy trì quan h B HXH iv i n g ư i lao n g. 2 .5. Công b n g trong BHXH â y là nguyên t c r t q uan tr n g songc ũ ng r t p h c t p t rong chính sách BHXH. Quan h B HXH ư c t h c h iên trong m t t h i g ian dài, c t rong và ngoài quá trình lao n g. Trong quá trình ó c ó th c ó s t hay i d i n r a. M c v à th i g ian tham gia c a t n g ng ư i và m c h ư ng l ươ ng c a h c ũ ng có th k hông gi n g nhau. Vi c t heo rõi và ghi nh n c ác v n n ày không ơn gi n n h t l à trong i u ki n m t h t h n g BHXH a ng còn có nh n g khác bi t v i t ư ng thành ph n v à khu v c t ham gia n ư c ta hi n n ay. Do v y m b o c ông b n g trong BHXH là r t c n t hi t n h ư ng r t k hó m b o t ính tuy t i. S c ông b n g, tr ư c h t l à ph i t t rong trong quan h g i a ó ng góp và ư c h ư ng. i u n ày ư c t h h iên trong n i d ung và i u k iên tham gia trong t n g ch v B HXH. Xét trên góc k hác, công b n g còn t t rongcác quan h x ã h i g i a n h n g ng ư i tham gia BHXH trong t n g khu v c h ay gi a c ác vùng, a b àn, ngành ngh k hác nhau v.v… d a t rên nguyên t c t ính xã h i c a b o h i m. Trên â y là nh n g nguyên t c p h i t ính n k hi thi t k v à th c h i n c ác quan h v à các ch v B HXH. 3. B n ch t c a BHXH B n c h t c a B HXH ư c t h h i n n h n g n i d ung ch y u s au â y: - BHXH là nhu c u k hách quan, a d n g và ph c t p c a x ã h i , nh t l à trong xã h i m à s n x u t h àng hoá ho t n g theo c ơ ch t h t r ư ng, m i q uan h t huê m ư n lao n g phát tri n n mtmc n ào ó . Kinh t c àng phát tri n t hì BHXH càng a 11
  13. d n g và hoàn thi n . Vì th c ó th n ói kinh t là n n t ng c a B HXH hay BHXH không v ư t quá tr n g thái kinh t cami n ư c. - M i q uan h g i a c ác bên trong BHXH phát sinh trên c ơ s q uan h l ao n g và di n r a gi a 3 b ên: Bên tham gia BHXH, bên BHXH và bên ư c B HXH. Bên tham gia BHXH có th ch là ng ư i lao n g ho c c n g ư i lao n g và ng ư i s d n g lao n g. Bên BHXH (Bên nh n n hi m v B HXH) thông th ư ng là c ơ q uan chuyên trách do Nhà n ư c l p r a và b o t r . B ên ưc B HXH là ng ư i lao n g và gia ì nh h k hi có c ác i u ki n r àng bu c c n t hi t . - Nh n g bi n c l àm gi m h o c m t k h n ă ng lao n g, m t v i c l àm trong BHXH có th l à nh n g r i r o ng u n hiên trái v i ý m u n c h q uan c a c on ng ư i nh ư : m a u, tai n n l ao n g, b n h ngh n ghi p ... Ho c c ũ ng có th l à nh n g tr ư ng h p x y r a không hoàn toàn ng u n hiên nh ư : Tu i g ià, thai s n v .v.... ng th i nh ng bi n c ó có th di n ra c trong và ngoài quá trình lao n g. - Ph n t hu nh p c a n g ư i lao ng b gi m ho c m t i k hi g p p h i n h n g bi n c , r i r o s ư c bù p h o c t hay th t m t n gu n q u t i n t t p t rung ư c t n t ích l i . Ngu n q u n ày do bên tham gia BHXH ó ng góp là ch y u , ngoài ra còn ư c s h t r t p hía Nhà n ư c. - M c t iêu c a B HXH là nh m t ho m ãn nh n g nhu c u t hi t y u c a n g ư i lao n g trong tr ư ng h p b g i m h o c m t t hu nh p , m t v i c l àm. M c t iêu này ã ư c t c h c l ao n g qu c t ( ILO) c t h h oá nh ư s au: + n b ù cho ng ư i lao n g nh n g kho n t hu nh p b m t m b o n hu c u s inh s n g thi t y u c a h . + C h ă m sóc s c k ho n v à ch n g b n h t t . + Xây d n g i u ki n s ng áp n g các nhu c u c a d ân c ư v à các nhu c u c b i t c a n g ư i già, ng ư i tàn t t v à tr e m. 12
  14. V i n h n g m c t iêu trên, BHXH ã tr t hành m t t rong nh n g quy n c on ng ư i và ư c ih i n g Liên h p q u c t h a n h n v à ghi vào Tuyên ngôn Nhân quy n n gày 10/12/1948 r n g: "T t c m i n g ư i v i t ư c ách là thành viên c a x ã h i c ó quy n h ư ng b o h i m x ã h i , quy n ó ư c t c ơ s t rên s t ho m ãn các quy n v k inh t , x ã h i v à v ă n hoá nhu c u c ho nhân cách và s t d o phát tri n c on ng ư i". n ư c ta, BHXH là m t b p h n q uan tr n g trong chính sách bo m x ã h i . Ngoài BHXH, chính sách b o m x ã h i c òn có c u t r x ã h i v à ư u ã i xã h i . C u tr xã h i là s g iúp c a N hà n ư c và xã h i v t hu nh p v à các i u k i n s inh s n g khác i v i m i t hành viên trong xãh i , trong nh ư ng tr ư ng h p b b t h n h, r i r o, nghèo ó i, không k h n ă ng t l o cu c s n g t i t hi u c a b n t hânvà gia ì nh. S g iúp n ày d ư c th h i n b n g các ngu n q u d p hòng c a N hà n ư c, b n g ti n h o c h i n v t í ng góp c a c ác t ch c x ã h i v à nh n g ng ư i h o t âm. Ưu ã i xã h i l à s ã i ng c bi t v c v t c h t v à tinh th n c a N hà n ư c, c a x ã h i n h m n á p công lao ivi n h n g ng ư i hay m t b p h n x ã h i c ó nhi u c n g hi n c ho xã h i . Ch n g h n n h n g ng ư i có công v i n ư c, li t s v à thân nhân li t s , t h ươ ng binh,b n h binh v.v... u l à nh n g i t ư ng ư c h ư ng s ã i ng c a N hà n ư c, c a x ã h i , ư u ã i xã h i t uy t n hiên không ph i l à s b t hí, ban ơ n, mà nó là m t c hính sách xã h i c ó m c t iêu chính tr - k inh t - x ã h i , góp ph n c n g c t h c h c hính tr c a N hà n ư c tr ư c m t v à lâu dài, mb o s c ông b n g xã h i . M c d ù có nhi u i m k hác nhau v i t ư ng và ph m v i, song BHXH, c u t r xã h i và ưu ã i xã h i u l à nh n g chính sách xã h i k hông th t hi u ư c t rong m t q u c g ia. Nh n g 13
  15. chính sách này luôn b s ung cho nhau, h tr n hau và t t c g óp ph n m b o a n toàn xã h i . 4. Ch c năng c a BHXH B HXH có nh n g ch c n ă ng ch y u s au â y: - Thay th h o c b ù p m t p h n t hu nh p c ho ng ư i lao ng tham gia b o h i m k hi h b g i m h o c m t t hu nh p d o m t k h n ă ng lao n g ho c m t v i c l àm. S bo m t hay th h o c b ù p n ày ch c c h n s x y r a vì suy cho cùng, m t k h n ă ng lao ng s n v i t t c m i n g ư i lao n g khi h t t u i l ao ng theo các i u k i n q uy n h c a B HXH. Còn m t v i c l àm và m t kh n ă ng lao n g c ũ ng s ư c h ư ng tr c p B HXH v i m c h ư ng ph t hu c v ào các i u k i n c n t hi t , th i i m v à th i hn ư c h ư ng ph i ú ng quy n h. â y là ch c n ă ng c ơ b n n h t c a B HXH, nó quy t n h nhi m v , t ính ch t v à c c ơ c h t ch c ho t n g c a B HXH. - Ti n h ành phân ph i v à phân ph i l i t hu nh p g i a n h n g ng ư i tham gia BHXH. Tham gia BHXH không ch c ó ng ư i lao n g mà c n h n g ng ư i s d n g lao n g. Các bên tham gia u p h i ó ng góp vào qu B HXH. Qu n ày dùng tr c p c ho m t s n g ư i lao n g tham gia khi h b g i m h o c m t t hu nh p . S l ư ng nh n g ng ư i này th ư ng chi m t t r n g nh t rong t n g s n h n g ng ư i tham gia ó ng góp. Nh ư v y, theo quy lu t s ô ng bù s í t, BHXH th c h i n p hân ph i l i t hu nh p t heo c c hi u d c v à chi u n gang. Phân ph i l i g i a n h n g ng ư i lao n g có thu nh p c ao và th p , gi a n h n g ng ư i kho m n h a ng làm vi c v i n h n g ng ư i m y u p h i n gh v i c v .v... Th c h i n c h c n ă ng này có ngh ĩ a là BHXH góp ph n t h c h i n c ông b n g xã h i . - Góp ph n k ích thích ng ư i lao n g h ă ng hái lao ng s n x u t n âng cao n ă ng su t l ao n g cá nhân và n ă ng su t l ao ng xã h i . Khi kho m n h tham gia lao n g s n x u t , ng ư i lao ng ư c c h s d n g lao n g tr l ươ ng ho c t i n c ông. Khi m a u, 14
  16. thai s n , tai n n l ao n g, ho c k hi v g ià ã c ó BHXH tr cp t hay th n gu n t hu nh p b m t . Vì th c u c s n g c a h v à gia ì nh h l uôn ư c mb o n n h và có ch d a . Do ó , ng ư i lao n g luôn yên tâm, g n b ó t n t ình v i c ông vi c , v i n ơ i làm vi c . T ó , h r t t ích c c l ao n g s n x u t , nâng cao n ă ng su t l ao n g và hi u q u k inh t . C h c n ă ng này bi u h i n n h ư m t ò n b y k inh t k ích thích ng ư i lao n g nâng cao n ă ng su t l ao n g cá nhân và kéo theo là n ă ng su t l ao n g xã h i . - G n b ó l i í ch gi a n g ư i lao ng v i ngư i s d n g lao n g, gi a n g ư i lao n g v i x ã h i . Trong th c t l ao ng s n x u t , ng ư i lao n g và ng ư i s d n g lao n g v n c ó nh n g mâu thu n n i t i , khách quan v t i n l ươ ng, ti n c ông, th i g ian lao n g v.v... Thông qua BHXH, nh n g mâu thu n ós ưc i u h oà và gi i q uy t . c b i t , c h ai gi i n ày u th y nh có BHXH mà mình có l i v à ưcbov.T ó l àm cho h hi u n hau h ơ n và g n b ó l i í ch ư c v i n hau. i v i N hà n ư c và xã h i , chi cho BHXH là cách th c p h i c hi ít nh t v à có hi u q u n h t n h ư ng v n g i i q uy t ư c k hó kh ă n v i s n g cho ng ư i lao n g và gia ì nh h , g óp ph n l àm cho s n x u t n n h, kinh t , c hính tr v à xã h i ư c p hát tri n v à an toàn h ơ n. 5. Tính ch t c a BHXH B HXH g n l i n v i i s n g c a n g ư i lao n g, vì v y n ó có m t s t ính ch t c ơ b n s au: - Tính t t y u k hách quan trong i s n g xã h i Như p h n t rên ã t rình bày, trong quá trình lao ng s n x u t n g ư i lao n g có th g p n hi u b i n c , r i r o khi ó n g ư i s d n g lao n g c ũ ng r ơ i vào tình c n h khó kh ă n không c m n h ư : s n x u t k inh doanh b g ián o n, v n t uy n d n g lao n g và h p n g lao n g luôn ph i ư c t ra t hay th v .v... S n x u t c àng phát tri n , nh n g r i r o i v i n g ư i lao n g và nh n g khó kh ă n i v i n g ư i s d n g lao n g càng nhi u v à tr 15
  17. nên ph c t p , d n n m i q uan h ch - th n gày càng c ă ng th n g. g i i q uy t v n n ày, Nhà n ư c ph i n g ra can thi p t hông qua BHXH. Và nh ư v y, BHXH ra i h oàn toàn mang tính khách quan trong i s n g kinh t x ã h i c a m i n ư c. - BHXH có tính ng u n hiên, phát sinh không ng u t heo th i g ian và không gian. Tính ch t n ày th h i n r t r õ nh ng n i d ung c ơ b n c a B HXH. T th i i m h ình thành và tri n k hai, n m c ó ng góp c a c ác bên tham gia h ình thành qu B HXH. T n h n g r i r o phát sinh ng u n hiên theo th i g ian và không gian n m c t r c p B HXH theo t n g ch c ho ng ư i lao n g v.v... - BHXH v a c ó tính kinh t , v a c ó tính xã h i , n g th i c òn có tính d c h v . T ính kinh t t h h i n r õ nh t l à c h , q u B HXH mu n ư c h ình thành, b o t oàn và t ă ng tr ư ng ph i c ó s ó ng góp c a c ác bên tham gia và ph i ư c q u n l ý ch t c h , s d ng ú ng m c í ch. M c ó ng góp c a c ác bên ph i ư c t ính toán r t c th d a t rên xác su t p hát sinh thi t h i c u t p h p n g ư i lao ng tham gia BHXH. Qu B HXH ch y u d ùng tr c p c ho ng ư i lao n g theo các i u k i n c a B HXH. Th c c h t , ph n ó ng góp c a m i n g ư i lao n g là không á ng k , n h ư ng quy n l i n h n ư c l à r t l n k hi g p r i r o. i v i ngư i s d n g lao ng vi c t ham gia ó ng góp vào qu B HXH là b o h i m c ho ng ư i lao n g mà mình s d n g. Xét d ư i góc k inh t , h c ũ ng có l i v ì không ph i b r a m t k ho n t i n l n t rang th i c ho nh n g ng ư i lao n g b m t h o c g i m k h n ă ng lao n g. V i N hà n ư c BHXH góp ph m l àm gi m g ánh n n g cho ngân sách n g th i qu BHXH còn là ngu n u tư áng k cho n n kinh t qu c d ân. BHXH là b ph n ch y u c a h th ng b o m x ã h i , vì v y t ính xã h i c a n ó th h i n r t r õ nét. Xét v l âu dài, m i n g ư i lao n g trong xã h i u c ó quy n t ham gia BHXH. Và 16
  18. ng ư c l i , BHXH ph i c ó trách nhi m b o h i m c ho m i n g ư i lao n g và gia ì nh h , k c k hi h c òn a ng trong t u i l ao n g. Tính xã h i c a B HXH luôn g n c h t v i t ính d c h v c a n ó. Khi n n k inh t - x ã h i n gày càng phát tri n t hì tính d c h v v à tính ch t x ã h i h oá c a B HXH c ũ ng ngày càng cao. 6. Nh ng quan i m cơ b n v BHXH K hi th c h i n B HXH, Các n ư c u p h i l a c h n h ình th c , c ơ ch v à m c t ho m ãn các nhu c u B HXH phù h p v i t p q uán, kh n ă ng trang tr i v à ì nh h ư ng phát tri n k inh t - x ã h i c a n ư c mình. n g th i , ph i n h n t h c t h n g nh t c ác quan i m v B HXH sau â y: 6 .1. Chính sách BHXH là m t b p h n c u t hành và là b p h n q uan tr n g nh t t rong chính sách BHXH M c í ch ch y u c a c hính sách này nh m mb o i s ng cho ng ư i lao n g và gia ì nh h , k hi ng ư i lao ng b gi m h o c m t t hu nh p d o b g i m h o c m t k h n ă ng lao n g, m t v i c l àm. n ư c ta, BHXH n m t rong h t h n g các chính sách và xã h i c a n g và Nhà n ư c. Th c c h t , â y là m t t rong nh n g lo i c hính sách i v i n g ư i lao n g nh m áp n g m t t rong nh n g quy n v à nhu c u h i n n hiên c a c on ng ư i , nhu c u a n toàn v v i c l àm,an toàn lao n g,an toàn xã h i v .v... Chính sách BHXH còn th h i n t rình v ă n minh, ti m l c v à s c m n h kinh t , kh n ă ng t c h c v à qu n l ý c a m i q u c g ia. Trong m t ch ng m c nh t n h,nó còn th h i n t ính ư u vi t c a m t c h x ã h i . N u t c h c v à th c h i n t t c hính sách BHXH s l à ng l c t o l n p hát huy ti m n ă ng sáng t o c a n g ư i lao n g trong quá trình phát tri n k inh t - x ã h i c a t n ư c. 6 .2. Ng ư i s d n g lao n g ph i c ó ngh ĩ a v v à trách nhi m B HXH cho ng ư i lao ng Ngư i s d n g lao n g th c c h t l à các t c h c , các doanh nghi p v à các cá nhân có thuê m ư n lao n g. H p h i c ó ngh ĩ a 17
  19. v ó ng góp vào qu B HXH và có trách nhi m t h c h i n c ác ch B HXH i v i n g ư i lao n g mà mình s d n g theo ú ng lu t p háp quy n h. Ng ư i s d n g lao n g mu n n nh s n xu t k inh doanh thì ngoài vi c p h i c h ă m lo u tư c ó thi t b h i n i , công ngh t iên ti n c òn ph i c h ă m lo tay ngh và i s ng cho ng ư i lao n g mà mình s d n g. Khi ng ư i lao n g làm vi c b ình th ư ng thì ph i t r l ươ ng tho á ng cho h . K hi h g p r i r o, b m a u, tai n n l ao n g, b n h ngh n ghi p v .v... trong ó c ó r t n hi u t r ư ng h p g n v i q uá trình lao ng v i nh ng i u k i n l ao ng c th c a d oanh nghi p t hì ph i c ó trách nhi m B HXH cho h . C h c ó nh ư v y, ng ư i lao n g m i yên tâm, tích c c l ao n g s n x u t , phát huy sáng ki n c i t i n k t hu t g óp ph n n âng cao n ă ng su t l ao n g và t ă ng hi u q u k inh t c ho doanh nghi p . 6 .3. Ng ư i lao n g ư c b ình n g v n gh ĩ a v v à quy n l i i v i B HXH, không phân bi t n am n , d ân t c , tôn giáo, ngh n ghi p v .v... iu ó c ó ngh ĩ a là m i n g ư i lao n g trong xã h i u ư c h ư ng BHXH nh ư t uyên ngôn dân quy n ã n êu, n g th i b ình ng v n gh ĩ a v ó ng góp và quy n l i t r c p B HXH. Ng ư i lao n g khi g p r i r o không mong mu n v à không ph i h oàn toàn hay tr c t i p d o l i c a n g ư i khác thì tr ư c h t ó l à r i r o c a b n t hân. Vì th , m u n ư c B HXH t c l à mu n n hi u n g ư i khác h t r c ho mìnhlà dàn tr i r i r o c a m ình cho nhi u n g ư i khác thì t m ình ph i g ánh ch u t r c t i p v à tr ư c h t . iu ó c ó ngh ĩ a là ng ư i lao n g ph i c ó trách nhi m t ham gia BHXH t b o h i m c ho mình. Tuy nhiên, ngh ĩ a v v à quy n l i c a n g ư i lao ng v B HXH còn tu ỳ t hu c v ào i u k i n k inh t - x ã h i , vào các m i q uan h k inh t , c hính tr , x ã h i n n h thì ng ư i lao n g tham gia và ư c h ư ng tr c p B HXH ngày càng ô ng. 18
  20. 6.4. M c t r c p B HXH ph t hu c v ào các y u t - T ình tr n g m t k h n ă ng lao ng - T i n l ươ ng lúc a ng i l àm - T u i t h b ình quan c a n g ư i lao ng - i u k i n k inh t - x ã h i c a t n ư c trong t n g th i k ỳ. Tuy nhiên, v n guyên t c t r c p B HXH ph i t h p h ơ n lúc a ng i l àm, nh ư ng th p h ơ n c ũ ng ph i m b o m c s ng t i t hi u . Quan i m n ày v a p h i p h n á nh tính c n g n g xã h i , v a p h n á nh nguyên t c p hân ph i l i q u B HXH cho nh n g ng ư i lao n g tham gia BHXH. Tr c p B HXH là lo i t r c p t hay th t i n l ươ ng. Mà ti n l ươ ng là kho n t i n m à ng ư i s d n g lao n g tr c ho ng ư i lao n g khi h th c hi n ư c n h n g công vi c h o c n h m c c ông vi c n ào ó . Ngh ĩ a là, ch n g ư i lao n g có s c k ho b ình th ư ng, có vi c l àm bình th ư ng và th c hi n ư c nh t n h m i c ó ti n l ươ ng. Khi ã b m a u, tai n n h ay tu i g ià không làm vi c ư c m à tr ư c ó c ó tham gia BHXH thì ch c ó tr c p B HXH và tr c p ó k hông th b n g ti n l ươ ng do lao n g tao ra ư c. M c tr c p b n g ho c c ao h ơ n ti n l ươ ng thì không m t n g ư i lao n g nào ph i c ó g n g tìm ki m v i c l àm và tích c c l àm vi c c ó l ươ ng, mà ng ư c l i s li d n g BHXH ư c nh n tr c p . H ơ n n a c ách l p q u B HXH theo ph ươ ng th c d àn tr i r i r o c ũ ng không cho phép tr t r cp B HXH b n g lúc a ng làm vi c . Và nh ư v y t hì ch n g khác gì ng ư i lao n g b r i r o và qua r i r o c a m ình dàn tr i h t c ho nh n g ng ư i khác. Nh ư v y, m c t r c p B HXH ph i t h p h ơ n m c t i n l ươ ng lúc a ng i l àm. Tuy nhiên, do m c í ch b n c h t v à ph ươ ng th c B HXH thì m c t r c p t h p h ơ n c ũ ng không th th p hơn m c s n g t i t hi u . 19

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản