ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------------------
NGUYỄN THỊ ĐIỆP
ĐỀ TÀI CHIẾN TRANH TRONG THƠ PHẠM TIẾN DUẬT,
HỮU THỈNH, NGUYỄN ĐỨC MẬU
LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH: VĂN HỌC VIỆT NAM
HÀ NỘI – 2014
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------------------
NGUYỄN THỊ ĐIỆP
ĐỀ TÀI CHIẾN TRANH TRONG THƠ PHẠM TIẾN DUẬT,
HỮU THỈNH, NGUYỄN ĐỨC MẬU
(TỪ 1965 ĐẾN NAY)
LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH : VĂN HỌC VIỆT NAM
MÃ SỐ: 60.22.01.21
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS. LƢU KHÁNH THƠ
HÀ NỘI – 2014
i
LỜI CẢM ƠN
Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trường Đại học Khoa học
Xã hội và Nhân văn, đặc biệt là các thầy cô giáo trong khoa Văn học đã tạo
điều kiện cho em hoàn thành tốt khóa học.
Em xin gửi lời biết ơn chân thành và sâu sắc nhất đến PGS.TS. Lưu
Khánh Thơ. Cô đã định hướng đề tài, tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và động
viên em trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn.
Tôi xin gửi lời cảm ơn tới Gia đình, Tập thể lớp Cao học Văn khóa
2011 - 2014, bạn bè đã giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập và hoàn thành
luận văn.
Hà Nội, ngày 26 tháng 06 năm 2014
Người viết
Nguyễn Thị Điệp
ii
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU ............................................................................................... i
1. Lý do chọn đề tài ........................................................................................... 1
2. Lịch sử vấn đề ............................................................................................... 3
2.1. Phạm Tiến Duật .......................................................................................... 4
2.2. Hữu Thỉnh .................................................................................................. 7
2.3. Nguyễn Đức Mậu ....................................................................................... 8
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ............................................................... 10
3.1. Đối tượng nghiên cứu............................................................................... 10
3.2. Phạm vi nghiên cứu .................................................................................. 10
4. Mục đích nghiên cứu ................................................................................... 11
5. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................. 11
6. Đóng góp của luận văn ................................................................................ 12
7. Cấu trúc luận văn ........................................................................................ 12
PHẦN NỘI DUNG ........................................................................................ 13
CHƢƠNG 1: ĐỀ TÀI CHIẾN TRANH TRONG THƠ CHỐNG MỸ VÀ
SỰ HÌNH THÀNH ĐỘI NGŨ NHÀ THƠ TRẺ CHỐNG MỸ ............... 13
1.1. Đề tài chiến tranh trong thơ chống Mỹ .................................................... 13
1.2. Thế hệ các nhà thơ trẻ chống Mỹ ............................................................. 16
1.2.1. Sự xuất hiện của thơ trẻ thời kỳ chống Mỹ cứu nước ........................... 16
1.2.2. Các chặng đường thơ trẻ thời kỳ chống Mỹ cứu nước ......................... 18
1.2.2.1. Chặng đường thứ nhất: từ 1964 đến 1968 ......................................... 18
1.2.2.2. Chặng đường thứ hai: từ 1969 đến 1972............................................ 20
1.2.2.3. Chặng đường thứ ba: từ 1973 đến 1985 ............................................. 21
1.3. Khái quát về nhà thơ Phạm Tiến Duật, Hữu Thỉnh, Nguyễn Đức Mậu .. 23
1.3.1. Nhà thơ Phạm Tiến Duật ....................................................................... 23
iii
1.3.2. Nhà thơ Hữu Thỉnh ............................................................................... 26
1.3.3. Nhà thơ Nguyễn Đức Mậu .................................................................... 28
CHƢƠNG 2: CÁI NHÌN CHIẾN TRANH TRONG THƠ PHẠM TIẾN
DUẬT, HỮU THỈNH, NGUYỄN ĐỨC MẬU ............................................ 32
2.1. Đôi nét so sánh giữa thơ miền Nam và thơ miền Bắc cùng thời kỳ (1955 - 1975) 32
2.2. Hiện thực đời sống chiến trường .............................................................. 33
2.2.1. Hiện thực mang đậm khuynh hướng sử thi và cảm hứng ngợi ca ........ 34
2.2.2. Sự khốc liệt của chiến tranh………………………………………… 41
2.2.3. Hiện thực của sự hi sinh gian khổ. ........................................................ 48
2.2.4. Tội ác của kẻ thù ................................................................................... 53
2.3. Hình tượng người lính .............................................................................. 57
2.3.1. Lạc quan yêu đời, trẻ trung tinh nghịch ................................................ 58
2.3.2. Tình yêu đối với Tổ quốc và Nhân dân anh hùng. ............................... 62
2.3.3. Dũng cảm chiến đấu, ý chí quật cường ................................................. 67
2.3.4. Tình đồng đội ........................................................................................ 69
2.3.5. Tình yêu đôi lứa .................................................................................... 71
2.4. Cái nhìn về chiến tranh sau chiến tranh ................................................... 74
CHƢƠNG 3: NGHỆ THUẬT BIỂU HIỆN ĐỀ TÀI CHIẾN TRANH TRONG
THƠ PHẠM TIẾN DUẬT, HỮU THỈNH, NGUYỄN ĐỨC MẬU. ..................... 81
3.1. Thể thơ. .................................................................................................... 81
3.1.1. Thể thơ tự do. ........................................................................................ 81
3.1.2. Thơ lục bát............................................................................................. 86
3.1.3. Trường ca .............................................................................................. 90
3.2. Biểu tượng ................................................................................................ 94
3.2.1. Khái niệm biểu tượng ............................................................................ 94
3.2.2. Một số biểu tượng tiêu biểu trong thơ Phạm Tiến Duật, Hữu Thỉnh,
Nguyễn Đức Mậu ............................................................................................ 95
3.2.2.1. Biểu tượng ngọn lửa, ngọn đèn .......................................................... 95