1
MỤC LỤC
A.Phần mở đầu ...............................................................................................Error! Bookmark not defined.
1.Lí do chọn đề tài ..................................................................................... Error! Bookmark not defined.
2. Lịch sử vấn đề ........................................................................................ Error! Bookmark not defined.
3. Nhiệm vụ của đề tài ............................................................................... Error! Bookmark not defined.
4. Phạm vi nghiên cứu của đề tài ............................................................... Error! Bookmark not defined.
5. Phương pháp nghiên cứu ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
6. Đóng góp của luận văn .......................................................................... Error! Bookmark not defined.
B. Phần nội dung ............................................................................................Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 1. SỰ HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN – ĐỘI NGŨ NHÀ VĂN VÀ CÁC CƠ QUAN
NGÔN LUẬN CỦA NHÓM TÂN DÂN ...................................................... Error! Bookmark not defined.
1.1 Sự xuất hiện và các giai đoạn phát triển của nhóm Tân Dân ............... Error! Bookmark not defined.
1.1.1 Khái niệm Nhóm văn học .............................................................. Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Sự xuất hiện và các giai đoạn phát triển của nhóm Tân Dân ...... Error! Bookmark not defined.
1.1.2.1 Nhóm Tân Dân ........................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.2.2 Vũ Đình Long – sáng lập viên nhà xuất bản Tân Dân và vai trò của ông trong sự hình thành
và phát triển của nhóm Tân Dân ........................................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.2.3 Từ hiệu sách Tân Dân đến nhà xuất bản Tân Dân .................... Error! Bookmark not defined.
1.2 Các tờ báo, tạp chí của Tân Dân .......................................................... Error! Bookmark not defined.
1.2.1 Tiểu thuyết thứ bảy ........................................................................ Error! Bookmark not defined.
1.2.2 Phổ thông bán nguyệt san ............................................................. Error! Bookmark not defined.
1.2.3 Ích Hữu ......................................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.2.4 Truyền Bá ...................................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.2.5 Tao Đàn ........................................................................................ Error! Bookmark not defined.
1.2.6 Tủ sách Tao Đàn ........................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.2.7 Tủ sách Những tác phẩm hay ........................................................ Error! Bookmark not defined.
1.3 Đội ngũ nhà văn chủ chốt và cộng tác viên của Tân Dân .................... Error! Bookmark not defined.
1.3.1 Đội ngũ các nhà văn chủ chốt của Tân Dân ................................. Error! Bookmark not defined.
1.3.1.1 Nguyễn Công Hoan .................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.3.1.2 Ngọc Giao .................................................................................. Error! Bookmark not defined.
1.3.1.3 Vũ Bằng ...................................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.3.1.4 Lan Khai..................................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.3.1.5 Lê Văn Trương ........................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.3.2 Các cộng tác viên .......................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.3.2.1 Đội ngũ cộng tác viên cựu học ................................................... Error! Bookmark not defined.
2
1.3.2.2 Đội ngũ cộng tác viên Tây học ................................................... Error! Bookmark not defined.
1.4 Mối quan hệ giữa các nhà văn và với ông chủ Tân Dân ...................... Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 2. KHẢO SÁT SÁNG TÁC CỦA NHÓM TÂN DÂN DƯỚI GÓC NHÌN THỂ LOẠI VÀ
ĐỀ TÀI ............................................................................................................Error! Bookmark not defined.
2. 1 Thể loại ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.1 Tiểu thuyết .................................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.2 Truyện ngắn (đoản thiên) .............................................................. Error! Bookmark not defined.
2.1.3 Kịch ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.4 Lý luận, phê bình, khảo cứu, ngôn ngữ ......................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.5 Các thể loại khác........................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.2 Đề tài .................................................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.1 Hôn nhân, gia đình và tình yêu đôi lứa ......................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.2 Xã hội ............................................................................................ Error! Bookmark not defined.
2.2.3 Người hùng và triết lí hành động .................................................. Error! Bookmark not defined.
2.2.4 Lịch sử ........................................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.5 Thiếu nhi ....................................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.6 Phiêu lưu, ma quái và kiếm hiệp ................................................... Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 3. KHUYNH HƯỚNG CỦA NHÓM TÂN DÂN NHÌN TỪ QUAN ĐIỂM CHỦ
TRƯƠNG VÀ THỰC TIỄN SÁNG TÁC ....................................................Error! Bookmark not defined.
3.1 Quan điểm và chủ trương sáng tác của nhóm Tân Dân ....................... Error! Bookmark not defined.
3.1.1 Quan điểm và chủ trương sáng tác của các nhà văn trong nhóm Tân Dân. Error! Bookmark not
defined.
3.1.2 Các cuộc tranh luận giữa nhóm Tân Dân với các nhóm khác và báo chí đương thời ......... Error!
Bookmark not defined.
3.2 Khuynh hướng lãng mạn và hiện thực ................................................. Error! Bookmark not defined.
3.2.1 Khuynh hướng lãng mạn ............................................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.2 Khuynh hướng hiện thực ............................................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.3 Sự đan xen của hai khuynh hướng lãng mạn và hiện thực ............ Error! Bookmark not defined.
3.3 Tính bảo thủ về mặt đạo đức, tư tưởng phục cổ và khuynh hướng quay trở về các giá trị văn hóa
truyền thống của dân tộc ............................................................................ Error! Bookmark not defined.
3.3.1 Tính bảo thủ về măt đạo đức ......................................................... Error! Bookmark not defined.
3.3.2 Tư tưởng phục cổ và khuynh hướng quay trở về các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc
............................................................................................................... Error! Bookmark not defined.
3.4 Tính đấu tranh xã hội ........................................................................... Error! Bookmark not defined.
C. Phần kết luận .............................................................................................Error! Bookmark not defined.
3
A.Phần mở đầu
1.Lí do chọn đề tài
Giai đoạn trước 1945 và nhất là từ khoảng 1930 đến 1945 được nhiều nhà nghiên
cứu đánh giá là giai đoạn hoàng kim của văn học Việt Nam. Xét về thời gian chỉ hơn một
thập kỷ nhưng xét về tốc độ phát triển thì văn học Việt Nam đã tiến xa hàng trăm năm để
hòa vào quỹ đạo thế giới hiện đại.
Thật khó thống kê được chính xác có bao nhiêu công trình khoa học nghiên cứu về
văn học Việt Nam giai đoạn trước 1945. Tựu chung lại có thể thấy nghiên cứu về giai
đoạn này có một số cách tiếp cận nổi lên như sau. Trước hết, các nhà nghiên cứu tập
trung vào những gương mặt tiêu biểu nhất cho văn học giai đoạn này. Đó là những công
trình nghiên cứu về các tác gia – những người có sự nghiệp sáng tác đồ sộ, có phong cách
nghệ thuật độc đáo hoặc đại diện cho một khuynh hướng sáng tác nào đó. Thành tựu của
hướng nghiên cứu này là những công trình nghiên cứu chuyên sâu về Nguyễn Công
Hoan, Nam Cao, Nguyễn Tuân, Vũ Trọng Phụng, Ngọc Giao.... Cách tiếp cận này có ưu
điểm là giúp nhận diện được những đặc điểm lớn nhất của một giai đoạn văn học thể hiện
trong một hoặc vài hiện tượng tiêu biểu, song cũng là thiếu sót do không thấy được sự
vận động đa chiều và cực kì phức tạp của của một tiến trình văn học, dễ bỏ qua nhiều
hiện tượng văn học độc đáo khác. Hướng tiếp cận thứ hai là dùng mô hình phương pháp
sáng tác. Với hướng tiếp cận này, các nhà nghiên cứu hình dung văn học Việt Nam trước
1945, đặc biệt là giai đoạn 1932 – 1945 như là cuộc đấu tranh giữa chủ nghĩa hiện thực
và chủ nghĩa lãng mạn. Mô hình này có một số hạn chế vì phương pháp sáng tác ở Việt
Nam là không thuần nhất. Trong cùng một nhà văn có thể vừa tìm thấy tác phẩm theo
khuynh hướng hiện thực và cả tác phẩm theo khuynh hướng lãng mạn. Thậm chí hai
khuynh hướng này nhiều khi còn tồn tại trong cùng một tác phẩm. Hơn nữa, các phương
pháp sáng tác có nguồn gốc nước ngoài, khi vào Việt Nam không theo một con đường
4
chính thống, có hệ thống và chủ soái, và tất yếu phải bị biến đổi rất nhiều. Ở hướng tiếp
cận thứ ba là dùng mô hình thể loại, coi lịch sử văn học như là sự vận động của các thể
loại. Điển hình cho thành tựu của hướng nghiên cứu này là những công trình của
GS.Phan Cự Đệ như Tiểu thuyết Việt Nam hiện đại, Văn học Việt Nam thế kỉ XX
(GS.Phan Cự Đệ chủ biên)... Xem xét tiến trình vận động của một nền văn học mặc dù
không thể bỏ qua sự vận động, phát triển của các thể loại song cũng là thiếu sót nếu cho
rằng thể loại là nhân tố duy nhất quyết định sự vận động của đời sống văn học.
Những cách tiếp cận trên với những ưu và nhược điểm của nó cho thấy, để có thể
hình dung về sự vận động của văn học với tư cách là một thực thể sống động thì cần thiết
phải nghiên cứu đồng thời nhiều yếu tố cấu thành nên văn học, hơn thế nữa phải đặt văn
học trong bối cảnh xã hội rộng lớn mà trong đó văn học tồn tại và vận động. Chúng tôi
muốn nói tới phương pháp tiếp cận xã hội học trong nghiên cứu văn học. Trong nghiên
cứu xã hội học văn học, trước đây, giới nghiên cứu chỉ tập trung vào các yếu tố như ý
thức giai cấp, tác động của các sự kiện chính trị đến đời sống văn học... nhiều khi bị đẩy
tới cực đoan trở thành xã hội học dung tục. Việc đề cập đến những vấn đề chính trị, tư
tưởng, giai cấp ảnh hưởng trong văn học là cần thiết nhưng không phải là yếu tố quyết
định và sẽ là không đủ. Hướng nghiên cứu xã hội học văn học hiện đại chú ý nhiều tới
các yếu tố nội tại của văn học như các hoạt động: báo chí, xuất bản, các nhóm văn học,
phương thức tổ chức đời sống văn học (hội nhóm, mối quan hệ giữa các hội nhóm, nhà văn,
nhà phê bình, nhà sách, việc bán sách, quan hệ độc giả – người viết văn...). Trong các yếu tố
kể trên thì mối quan hệ giữa báo chí và văn học đã được nghiên cứu kỹ, nhiều nhất.
Giới nghiên cứu văn học ở Việt Nam gần đây đã có những động thái đúng đắn và
tích cực trong việc tìm hiểu và phân tích kỹ lưỡng vai trò của báo chí trong tiến trình hiện
đại hóa văn học dân tộc nửa đầu thế kỉ XX. Các báo Nam Phong, Hà thành ngọ báo,
Đông Dương tạp chí, Tiểu thuyết thứ năm, Thanh Nghị, Phụ nữ tân văn, Đông Tây... đã
được nghiên cứu, khảo sát. Vậy việc nghiên cứu sự tồn tại và các mối quan hệ giữa các
nhóm văn học là cần thiết và không thể bỏ qua. Mỗi một nhóm văn học thường có những
5
nhà xuất bản và tờ báo để nói lên tiếng nói của mình. Nhóm Tự lực văn đoàn, Tri Tân đã
có nhiều công trình nghiên cứu kĩ lưỡng. Tuy nhiên, nhóm Tân Dân – một đối chọi với
Tự lực văn đoàn vào đương thời lại ít được đề cập. Trong các bộ giáo trình văn học Việt
Nam viết về giai đoạn trước 1945 hầu như không có một dòng nào đề cập tới Tân Dân.
Chúng tôi nhận thấy đó là một thiếu sót lớn.
Nhóm Tân Dân với Tiểu thuyết thứ bảy, Phổ thông bán nguyệt san, Ích hữu, Tao
Đàn, Truyền bá và hai tủ sách Tủ sách Tao Đàn, Tủ sách Những tác phẩm hay hoạt động
rất mạnh từ giữa thập niên 30 đến đầu những năm 40 của thế kỉ XX. Trên các tờ báo và
tạp chí đó hàng loạt các tác phẩm nổi tiếng đã ra đời và cũng là một mảnh đất tốt ươm tạo
cho nhiều tài năng văn chương đương thời.
Với cách tiếp cận xã hội học văn học chúng tôi muốn nhìn nhận thực thể nhóm
Tân Dân trong bối cảnh văn hóa, xã hội và chính trị ở Việt Nam trước 1945 nói chung và
trong riêng lĩnh vực văn học nói riêng ở các bình diện hoạt động văn chương, hoạt động
xuất bản, hoạt động báo chí, quan hệ nội bộ trong nhóm và sự tương tác giữa nhóm với
các nhóm, trường phái văn học khác... Trên cơ sở đó chúng tôi đánh giá Tân Dân đã có
những đóng góp gì cho văn học giai đoạn trước 1945? Đặc điểm thi pháp cũng như tư
tưởng, quan điểm về nghệ thuật của nhóm Tân Dân là gì? Với tất cả những thành công và
hạn chế (cả khách quan và chủ quan) của mình, Tân Dân có vị thế như thế nào đối với
tiến trình hiện đại hóa văn học Việt Nam trước 1945? Nhằm mục đích trả lời cho những
câu hỏi trên, chúng tôi lựa chọn đề tài Nhóm Tân Dân trong đời sống văn học Việt Nam
trước 1945.
2. Lịch sử vấn đề
Như ở phần trên vừa trình bày, nhiều nhóm văn học và báo, tạp chí trước 1945 đã
được giới nghiên cứu lưu tâm và có những kết quả ban đầu khá tốt. Có thể kể đến đó là
các công trình nghiên cứu về nhóm Nam Phong, nhóm Đông Dương tạp chí, Thanh Nghị,
nhóm Tự lực văn đoàn...