intTypePromotion=1

Một góc nhìn về tính văn hóa của hệ thống truyền thông

Chia sẻ: Tathimu Tathimu | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:8

0
20
lượt xem
1
download

Một góc nhìn về tính văn hóa của hệ thống truyền thông

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết "Một góc nhìn về tính văn hóa của hệ thống truyền thông" đề cập đến tính văn hóa trong việc đưa tin, đề cập các vấn đề xã hội - con người và năng lực văn hóa của người làm báo. Để biết rõ hơn về nội dung chi tiết, mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Một góc nhìn về tính văn hóa của hệ thống truyền thông

M T GÓC NHÌN V TÍNH VĂN HÓA<br /> C A H TH NG TRUY N THÔNG<br /> <br /> Nhà báo Nguy n Hoà∗<br /> <br /> Chúng ta ang s ng trong m t th i<br /> <br /> i mà s ph c t p c a nó ã và ang cho<br /> <br /> th y, dư ng như quy n ư c l a ch n - m t tiêu chí mang ý nghĩa nhân văn, ư c di n<br /> gi i theo nhi u cách th c khác nhau. Tình tr ng “nhi u cách th c” c a s l a ch n có<br /> căn nguyên sâu xa t khuynh hư ng tinh th n, t m c tiêu chính tr - kinh t , t l i ích<br /> m i qu c gia theo u i... Và không có ý nghĩa nào khác, tình tr ng ph c t p c a s l a<br /> ch n ã hình thành nên m t th gi i mà<br /> <br /> ó, t vi c kh ng<br /> <br /> nh h th ng giá tr văn<br /> <br /> hóa riêng c a m i qu c gia trong khi v a c g ng gi gìn b n s c riêng c a mình, v a<br /> c g ng h c h i<br /> <br /> không m t phương hư ng gi a s quay cu ng<br /> <br /> th toàn c u hóa, ã d n<br /> <br /> n các chuy n d ch văn hóa a d ng, sinh<br /> <br /> y h p d n c a xu<br /> ng nhưng không<br /> <br /> kém ph n ph c t p. Như câu chuy n nhà thơ Anh Ng c t ng k : M y năm nay ông sinh<br /> s ng<br /> <br /> Hà N i nhưng hàng ngày v n trông nhà cho con trai<br /> <br /> ình con trai nhà thơ ang s ng<br /> <br /> nư c Anh. Ch ng là gia<br /> <br /> Anh, nhà thơ thư ng xuyên g p g , trò chuy n v i<br /> <br /> con cháu qua integrated camera. Hàng ngày, trư c khi i làm và ưa con<br /> con trai ông<br /> <br /> t s n camera và k t n i internet. Nhà thơ Anh Ng c<br /> <br /> n trư ng,<br /> <br /> Hà N i, thi tho ng<br /> <br /> l i ngó vào màn hình “trông nhà” giúp con!<br /> V<br /> <br /> i th , trên th gi i hôm nay, không gian sinh t n văn hóa c a con ngư i ã<br /> <br /> m r ng hơn trư c, m t m t do tính t t y u c a s phát tri n, m t m t do con ngư i có<br /> kh năng th c hi n. T i<br /> <br /> u th k XXI, h u như trên th gi i không còn nh ng n n<br /> <br /> văn hóa l a ch n “b quan t a c ng” làm nguyên t c sinh t n. Qu c t hóa ã giúp các<br /> n n văn hóa tăng cư ng chi u kích riêng, m ra cơ h i<br /> <br /> ti p xúc, h c h i và m<br /> <br /> mang. Tính ch t th c d ng (theo ý nghĩa nghiêm túc c a khái ni m này, ôi khi ư c<br /> hi u như s thích nghi) c a văn hóa trong th i<br /> ∗<br /> <br /> Báo Nhân dân<br /> <br /> i m i ã ưa t i m t s chuy n d ch<br /> <br /> trong văn hóa dân t c, nh t là<br /> <br /> m t s nư c<br /> <br /> có chí hư ng lành m nh ang hư ng<br /> ngư i có ý chí vươn lên<br /> <br /> châu Á, châu Phi. Trong khi các dân t c<br /> <br /> n nhau<br /> <br /> h c h i, phát tri n, thì nh ng con<br /> <br /> hoàn thi n mình, s ng có ích hơn, cũng hòa nh p v i xu<br /> <br /> hư ng ó, h tìm ki m, nâng cao hi u bi t... Và<br /> <br /> áp ng các nhu c u y, trong cu c<br /> <br /> s ng nhân lo i ã hình thành m t công c quan tr ng có kh năng h tr , cung c p, ph<br /> bi n thông tin và tri th c, ó là h th ng báo chí, v i tư cách là t p h p nh ng phương<br /> ti n hi n<br /> <br /> i khác nhau, t báo vi t, báo nói<br /> <br /> kh năng ho t<br /> <br /> n báo hình, báo i n t . H th ng ó có<br /> <br /> ng 24h/24h hàng ngày, c p nh t và soi r i vào m i lĩnh v c, m i s<br /> <br /> v t - hi n tư ng, m i ngóc ngách c a cu c s ng xã h i - con ngư i.<br /> <br /> n m c có l ,<br /> <br /> các qu c gia có h th ng truy n thông phát tri n, m t ngư i dù c g ng<br /> <br /> n th nào<br /> <br /> cũng khó có th theo dõi, n m b t, khái quát toàn b thông tin m i ư c công b trong<br /> ngày ngay t i nư c mình.<br /> Vi t Nam cũng v y, ch sau kho ng mư i năm, chúng ta ã ư c ch ng ki n s<br /> phát tri n vư t b c, n u không nói là phi thư ng, c a h th ng truy n thông. S phát<br /> tri n y không ch th hi n qua hàng trăm t báo có kích c khác nhau và luôn ư c<br /> chăm chút sao cho th t b t m t hay qua năm b y ch c “kênh” truy n hình k thu t s<br /> hay truy n hình cáp, mà còn th hi n qua vô s báo i n t có kh năng ưa tin nhanh<br /> chóng t i t ng phút v m i s ki n, th m chí công chúng có th ti p xúc v i tin t c qua<br /> video-clip c a các website, vô tuy n truy n hình internet... Như v y, s phát tri n h<br /> th ng truy n thông ã giúp công chúng m r ng không gian thu nh n tin t c và tri th c,<br /> làm phong phú phương ti n gi i trí, ư c ti p xúc m t cách a di n, a d ng v i m i<br /> bi n chuy n trong<br /> <br /> i s ng xã h i c a dân t c mình, c a nhân lo i. Và s không có gì<br /> <br /> ph i bàn n u s phát tri n ó không s m b c l m t s v n<br /> có v n<br /> <br /> c n quan tâm; trong ó<br /> <br /> liên quan t i quan ni m và hành vi văn hóa mà n u không ch n ch nh k p<br /> <br /> th i, có th tác<br /> <br /> ng tiêu c c t i quan ni m và ho t<br /> <br /> Trư c h t, có m t th c t là truy n thông hi n<br /> bình lu n mà còn là ho t<br /> <br /> ng s ng c a con ngư i.<br /> i không thu n túy ưa tin hay<br /> <br /> ng kinh doanh, trên hai phương di n: kinh doanh báo chí và<br /> <br /> là phương ti n qu ng bá c a gi i kinh doanh. V b n ch t, mu n kinh doanh có lãi,<br /> <br /> ngư i ta ph i làm th nào<br /> <br /> có th bán ư c nhi u hàng, c th là làm sao bán ư c<br /> <br /> nhi u báo, làm sao có nhi u ngư i b t TV, truy c p internet. Vì th , ngư i làm truy n<br /> thông ph i tìm m i cách cung c p th t nhi u thông tin, ch t o ra nhi u “chiêu, trò”<br /> nh m tăng s h p d n, “ ánh” vào tâm lý ti p nh n c a công chúng và kích thích h .<br /> R t cu c, mu n hay không thì h th ng truy n thông hi n<br /> <br /> i cũng tr thành “cái thùng<br /> <br /> không áy”, hàng ngày luôn luôn c n và ng n không bi t bao nhiêu ki u lo i thông tin.<br /> Nhìn vào th c tr ng c a nó có th th y, h th ng truy n thông hi n<br /> <br /> i<br /> <br /> Vi t Nam<br /> <br /> cũng không n m ngoài<br /> <br /> c i m này. Bên m t s tòa so n có yêu c u nghiêm ng t<br /> <br /> trong ưa tin, phát ngôn<br /> <br /> i di n, dư ng như a s tòa so n<br /> <br /> u c khai thác, công b<br /> <br /> tin t c theo nguyên t c: “càng c p nh t càng t t, càng gi t gân càng hay”. B i th , vi c<br /> khai thác s ki n - hi n tư ng b t thư ng, khai thác thông tin qu ng cáo, tranh ua ch p<br /> th i gian<br /> <br /> ưa tin, cùng vai trò là phương ti n giúp gi i kinh doanh qu ng bá hàng<br /> <br /> hóa, ã bi n h th ng truy n thông hi n<br /> mà<br /> <br /> i thành m t “th l c” trong sinh ho t xã h i<br /> <br /> ó, s lành m nh ã và ang t n t i cùng vô s h n ái . Và t góc<br /> <br /> văn hóa,<br /> <br /> có th nh n di n tình tr ng này trên hai bình di n:<br /> 1. Tính văn hóa trong vi c ưa tin,<br /> <br /> c p các v n<br /> <br /> xã h i - con ngư i<br /> <br /> Ph i nói r ng, vi c ua tranh ưa tin và bình lu n v s ki n - hi n tư ng b t<br /> thư ng ã ưa t i m t h qu là tình tr ng “ch p gi t”, n i lên là “ch p gi t” thông tin<br /> v án, tin t c liên quan<br /> <br /> n ngư i n i ti ng, ho c các s - v có th tác<br /> <br /> ng<br /> <br /> ns<br /> <br /> hi u kỳ và lôi cu n s<br /> <br /> ông. Như v n th y lâu nay, sau khi m t v án nghiêm tr ng x y<br /> <br /> ra là h u h t các báo<br /> <br /> u c g ng khai thác thông tin, và tin t c v v án ch m tr trên<br /> <br /> trang nh t c a m t s t báo v i nh ng chapeau gi t gân. Có l do không b ng lòng v i<br /> thông tin v di n bi n v án, ngư i ta còn c khai thác c các thông tin h t s c t nh<br /> i v i ngư i trong cu c. Vi c m t t báo lùng s c khai thác tin t c liên quan t i<br /> <br /> i tư<br /> <br /> n n nhân c a v án r i ưa lên m t báo m t cách chi ti t n u không nói là xúc ph m<br /> ngư i trong cu c thì cũng h t s c ph n c m, r t c n phê phán. Không rõ do mu n th<br /> hi n tinh th n làm báo xông xáo, hay do mu n tăng s lư ng phát hành mà có trư ng<br /> <br /> h p m t s t báo và phóng viên như vô c m, không quan tâm<br /> <br /> n n i au c a ngư i<br /> <br /> khác?<br /> Ví d<br /> <br /> i n hình cho tình tr ng “ch p gi t” là s ki n x y ra tháng 6.2011, sau khi<br /> <br /> tin “T phú dolla Ph m Nh t Hoàng, con trai ông Ph m Nh t Vư ng, ngư i giàu nh t<br /> Th trư ng ch ng khoán”, và “Ngư i yêu c a anh (t c Ph m Nh t Hoàng) là “hot girl”<br /> n i ti ng Sài Thành “Whitebear” ư c post lên internet, m t s báo i n t<br /> khai thác, th m chí d a theo thông tin này<br /> <br /> vi t bài i u tra. T<br /> <br /> ã v i vàng<br /> <br /> ó bài Con trai ngư i<br /> <br /> giàu nh t sàn ch ng khoán t tình gây s c ư c ưa lên m t s báo i n t , di n àn.<br /> Ch<br /> <br /> n khi ông Ph m Nh t Vư ng kh ng<br /> <br /> nh tin ó sai s th t, cơ quan ch c năng<br /> <br /> vào cu c, thì m i phát hi n ây là “tác ph m” c a m t cô bé 13 tu i ã hư c u<br /> <br /> ... trêu<br /> <br /> ùa! Tương t như th , năm 2008, m t t báo l n c a Vi t Nam ăng ti u ph m hài<br /> hư c hóa tình tr ng nhi u mu i<br /> <br /> khu v c c u Băng Ky, tác gi ti u ph m hư c u<br /> <br /> chuy n n hoàng qu n v t Maria Sharapova i qua vùng này, th y m i ngư i vung v t<br /> b t mu i ch l i ng là ang chơi qu n v t; th là vì c m ph c tinh th n th thao, Maria<br /> Sharapova<br /> <br /> ngh thành l p t i ây m t H c vi n qu n v t mang tên mình! V<br /> <br /> tin nóng s t, Hãng UPI mau m n ch p v i<br /> khác<br /> <br /> Vi t Nam khai thác tin t UPI<br /> <br /> ư c<br /> <br /> loan tin. Ngay sau ó, m t t báo l n<br /> <br /> vi t bài Khi các siêu sao bí m t<br /> <br /> r t hoành tráng, kèm nh và gi i thi u v Maria Sharapova, th m chí<br /> <br /> n Vi t Nam<br /> <br /> thông tin thêm<br /> <br /> ph n xác th c, bài báo còn b a: “M t quan ch c c a Liên oàn Qu n v t Vi t Nam<br /> cũng ã xác nh n thông tin này nhưng cho bi t r ng ó m i ch là nguy n v ng c a<br /> Sharapova và ph i c n r t nhi u th t c n a nhưng hy v ng s<br /> <br /> ư c các cơ quan ch c<br /> <br /> năng t o i u ki n”!<br /> c trên di n r ng, ph i nói là lâu nay h th ng truy n thông<br /> ang có m t s bi u hi n có th d n t i nghi ng ý nghĩa văn hóa<br /> <br /> Vi t Nam ã và<br /> i v i ngư i<br /> <br /> c,<br /> <br /> n u nhìn vào tên bài cùng các b c nh b t m t và thông tin i cùng, nh t là trên báo<br /> i n t . Vào trang Văn hóa c a baomoi.com - m t website t ng h p, có th s g p vô<br /> s tin t c,<br /> <br /> i lo i như: Phi Thanh Vân s b coi là gi t o n u m c kín, Phát ng t vì<br /> <br /> Trà Ng c H ng d o ph “kín trên h dư i”, Hà H “nghi n răng” sexy trong giá l nh,<br /> <br /> B t ng v i nh bán nude c a Lưu Hương Giang, Thúy Ngân nóng b ng trong trang<br /> ph c truy n th ng, “Siêu vòng m t” Li u Nham l b ng ng n m , B ng m t v i n<br /> hoàng n i y, Dương Y n Ng c s không còn “l hàng”?, Cho b n trai s ng c là... hư?<br /> Nguy n Kinh Thiên nude trong phim m i, Xuân Th sáng tác thơ như làm tình, vi t ti u<br /> thuy t như k t hôn, Nh ng màn t t qu n h t h n c a sao Hoa ng , Hoàng Thùy Linh<br /> không th không sexy trên sân kh u... và cùng v i vô s bài v vô b , ít tính văn hóa<br /> như th , là tâm s và tuyên ngôn ôi khi có v ngông ng o c a m t s nhân v t ư c<br /> g i là “ngôi sao” ã làm nhi u lo n m t s chu n m c văn hóa lành m nh. Khó có th<br /> coi là có văn hóa khi báo chí tr thành nơi ca sĩ, ngư i m u u n éo khoe mông khoe<br /> ng c; t o i u ki n cho m t s ngư i phát ngôn ki u như: “ àn ông ư c khoe ng c,<br /> t i sao àn bà l i không?”, “Nhìn váy tôi, b n<br /> <br /> ng quá t ti v túi ti n c a mình!”,<br /> <br /> “Th ng Sơn không bao gi là i m hay r ti n c ”. Khi các s c trong trình di n ngh<br /> thu t, các phô bày vô tình (c ý?) và các cu n sách vi ph m Lu t Xu t b n, các s ki n<br /> - hi n tư ng khác thư ng... tr thành<br /> <br /> tài cho báo chí lùng s c, soi chi u, làm rùm<br /> <br /> beng m t cách thô thi n thì dư ng như s “ph n tác d ng” l i có ý nghĩa nhi u hơn?<br /> Trên th c t , vi c làm này ch giúp s ki n và ngư i trong cu c tr nên “n i ti ng”,<br /> công chúng thêm tò mò, k t qu ch là th a mãn nh ng th hi u không coi văn hóa như<br /> là l sinh t n.<br /> 2. Năng l c văn hóa c a ngư i làm báo<br /> Như ã nói, h th ng truy n thông hi n<br /> <br /> i là “cái thùng không áy” hàng ngày<br /> <br /> ng n không bi t bao nhiêu thông tin, vì th nó c n m t<br /> o, luôn có m t<br /> <br /> i ngũ ngư i làm báo ông<br /> <br /> m i nơi, m i th i i m... Và căn c vào tình tr ng, không là quá l i<br /> <br /> n u nói r ng, năng l c văn hóa c a m t s ngư i làm báo ( c bi t là ngư i làm báo<br /> tr ) còn thi u h t.<br /> <br /> i u này không có gì là ng c nhiên, n u căn c vào l trình i t<br /> <br /> trư ng ph thông, qua trư ng<br /> <br /> ih c<br /> <br /> n m t tòa so n.<br /> <br /> ơn c như phóng viên văn hóa - văn ngh , nh ng ngư i làm vi c t i các tòa so n<br /> ang ph i<br /> <br /> m nhi m m t công vi c ph c h p, a s thi u chuyên sâu. H có th vi t<br /> <br /> v văn h c, sân kh u, âm nh c, i n nh, h i h a, th m chí c v tu ng, chèo, c i<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản