Những ảnh tượng của tâm thức
TRUYỆN NGẮN CỦA TRẦN VĂN THƯỞNG
[Để nhớ về một tuổi trẻ đầy ảo ảnh, luôn say trong mộng tưởng]
Không trắng, không đen. Không thùy, không hãnh. Không tốt, không xấu. Không dại,
không khôn. Không mong, không chả. Tâm tôi đã tịnh nhiên rồi. Chí tôi mắc ý hướng lên
cao. Thế nhưng sự việc đã xảy đến. Tôi phải chấp nhận hay là quay lưng?
Thời gian trôi chảy róc rách qua khe suối ý. Tuổi trẻ cứ vô tình phai nhạt trên lưng áo,
trên nét mặt. Có những lúc tôi bước đứng hẳn trên bục cao. Lại có những lúc rơi tòm
xuống vũng. Những hệ lụy cuộc đời, những ngọn roi nhân thế quất xuống lưng tôi, có lúc
trói chặt lấy tôi. Sự tiêu pha phung phí nhất vẫn là những quãng thời gian để chết cứng.
Những nỗi buồn xếp chồng lên nhau. Những tia hi vọng lóe lên rồi vụt tắt. Không ai
muốn thấp hèn. Ai cũng muốn mọi sự tốt đẹp, viên mãn. Những kẻ hay ca cẩm thường là
những kẻ khao khát hạnh phúc nhất. Đâu ai muốn mình vô danh.
Trong khoảng thời gian sống trôi nổi ở thành phố, thỉnh thoảng tôi có đi về nông thôn.
Tôi về tìm lại những hình dáng xưa xa, hay tìm lại những cái không bao giờ còn nữa.
Được tiếp cảm thêm nguồn mạch sống, tôi nhảy lên thành, trầm mình vào bể đời ồn ã.
Tôi buông quên bản thân mình trong những lo toan đời thường, trong công việc miệt mài.
Có hay không có một chốn quê hương? Có phải tôi là một sản phẩm tinh thần của một sự
lầm lỡ? Luôn luôn, tôi ôm giấu những băn khoăn thầm kín đầy xót xa ấy.
Gia đình tôi nhắn tôi về cùng lo việc bán nhà. Giờ đây, những sinh mệnh đã tự đánh mất
tổ ấm của mình.
- Bán nhà rồi gia đình mình đi đâu ? – Tôi ấm ức bật hỏi ba má tôi.
- Đi nơi khác làm ăn, sinh sống. Đất này cằn cỗi rồi.
Đó là cái lý do bề ngoài của gia đình tôi. Chúng tôi cùng dìu nhau đi trên cả quãng đường
dài, cùng chấp nhận đày ải nhau. Có phải như thế không khi mà ba má tôi chưa có một
ngày nào êm ấm bên nhau? Tôi không thể hình dung nổi lý do tồn tại của mối quan hệ gia
đình như thế. Không yêu nhau nhưng cứ lấy nhau. Sinh con đẻ cái. Rồi cùng nhau nếm
khổ. Mật đắng của cuộc đời có làm dịu ngọt quan hệ gia đình chăng? Cũng có nhưng
cũng không. Lúc này, gia đình tôi nợ nần nhiều. Chúng tôi phải bán căn nhà để trả bớt nợ.
Ba má vun đắp cho cuộc sống tuổi trẻ của tôi, cầu mong cho tôi mau chóng thành đạt.
Nhưng tôi đâu có đạt được ý nguyện của người. Tôi đang đi trên một con đường thể hiện
động từ chiến thắng.
Năm 199…, tôi rời trường Đại học. Trong đầu tôi không có ý nghĩ lựa chọn giữa việc về
quê hay ở lại thành phố. Trong tôi lại đặt ra nỗi băn khoăn trước những lựa chọn rất khác:
Tôi đi theo con đường của tôi, hay là đi theo con đường định đặt của ba má tôi? Ba má
muốn tôi có một “địa vị tương đối” trong xã hội, làm việc ở thành phố, một năm có thể về
quê đôi ba lần để thăm thú gia đình; tự nguyện đóng góp xây dựng gia đình. Cả đời ba má
tôi đã khổ. Hai ông bà rất mong muốn tôi được sung sướng, an vui. Ai cũng muốn lịch sử
gia đình đừng bao giờ lặp lại.
Nhưng, tôi đã đi trên con đường khác. Hình ảnh cuộc sống đời tôi là một hành trình đặt
trên nguyên lý của sự không ổn định. Không hề có địa vị. Có thể rất bấp bênh, trôi nổi.
Tôi dẫm vào vết bánh xe cũ chăng: nổi buồn? Không, không ai muốn như thế cả. Nhưng
mọi việc vẫn xảy đến.
Tôi vác ba lô lên vai mà đi. Đi đâu? Xin đừng hỏi đến một địa chỉ cụ thể trên bản đồ. Bởi
vì, nơi tôi đến là một cõi khác của thế giới. Cõi ấy có nguyên bản từ một địa chỉ trên bản
đồ, có khi lại không trùng khớp lắm. Sau khi fax tin, bài về tòa soạn, tôi bắt đầu thời gian
của mình. Khoảng trống còn lại là riêng của tôi. Tôi là một nông dân chân lấm tay bùn,
một đời cơ cực trên cánh đồng nơi mảnh đất nghèo khó, khắc nghiệt của xứ sở. Tôi là
một nhà tu hành để trọn đời mình trong thế giới cô tịch; suối nguồn linh hiển của pháp sẽ
tưới tắm tâm tôi. Tôi là kẻ phá hoại, kiếp sống lãng du buông quên ngày tháng. Tôi là
một nhà khoa học luôn miệt mài với những tìm tòi, cả đời kỳ vọng vào một công trình
sáng tạo giúp ích cho cộng đồng xã hội. Tôi là một con chim được phóng sinh, tự do bay
lượn qua khắp làng mạc, núi đồi - từ miền xuôi qua miền ngược. Tôi là tổng hòa của
những sinh thể đó. Công danh, địa vị xã hội của tôi ở đâu? Sự thành đạt là ở đâu? Tôi sẽ
mang những gì về nhà để được sum họp gia đình sau những ngày tháng làm việc ở thành
phố cứ đôi ba lần trong năm?
Tôi đã đánh hỏng ước nguyện của ba má tôi. Những lần về nông thôn, đáng lẽ ngẩng mặt
lên thì tôi lại cúi gằm xuống đất. Những người bà con trong họ rất căm ghét tôi khi biết
tôi là một trong những nguyên nhân làm gia đình ba má tôi ly tán. Bán nhà, ba má tôi lên
vùng cao An Cư để tái lập cuộc sống mới. Ở tuổi năm mươi, ba má tôi phải cắm mặt, vùi
đầu vào những việc của thanh niên. “ Mày là kẻ sống vô đạo lý. Mày chỉ biết nuông theo
sở thích riêng, ích kỉ của mày”. Tôi ngậm ngùi nhận lãnh những lời trách móc. Rồi tự hỏi:
“Lấy cái gì để làm thước đo của một người? Một người khai mở con đường khác có số
phận như thế nào đây?” Có lẽ, thời gian là vật bảo chứng cho mọi hành động, quyết định?
Lúc còn bé được tiếp xúc với thế giới kỳ diệu của sách, tôi thầm kín thêu dệt cho mình
ước mơ trở thành người viết văn. Năm mười tám tuổi, tôi lại thích được là một thương
gia sở hữu khoản tài sản khổng lồ. Năm hăm hai thích có thêm quyền lực. Năm hăm lăm
bỗng cồn cào trở dậy ước mơ thuở xưa. Rồi chẳng biết mình sẽ đi về đâu. Cõi đời mông
lung quá. Và rồi, tôi bước chân hẳn vào thế giới mộng du.
Thị trấn quê tôi không lớn lắm. Cuộc sống cứ bình bình, nhạt nhẽo. Đối với nhiều người,
đó là một giai âm chủ trong một bản nhạc cuộc sống thanh bình. Trong mắt một số người
thì đấy lại là tình trạng tạm thời tiềm ẩn những điều bất thường. Lâu lâu, người thị trấn lại
có một phen giật mình bởi một biến cố nào đó. Tôi đang nếm trải dư vị của cơn giật mình
ấy. Một hoa khôi của thị trấn có con hoang! Cô bé đẹp như tranh vẽ. Cô được gia đình coi
như là hồng ân của tạo hóa. Hết bậc trung học, cô đi học xa. Câu chuyện éo le bắt đầu từ
khi ấy. Trở về nhà với với “chứng cứ” của sự lầm lỡ, cô bé lặng câm kham nhẫn chịu
đựng sự thử thách ghê gớm. Rất nhiều người tỏ ý nuối tiếc. Kể cũng lạ, gia đình cô bé
không hề có tiếng nặng nhẹ để lọt ra ngoài. Ba má cô mở ngay cho cô con gái cưng một
cửa hiệu nho nhỏ tại nhà để cô có thể nguôi lòng khuây khoả . Câu chuyện về người đàn