Những cây 'nêm
nếm' có tác dụng
chữa bệnh
Quả khế có vị chua dùng để làm mềm và khử mùi thức ăn, gừng
cay nóng nên ăn kèm với những món thịt nguội giúp tiêu hóa tốt...
Những cây này vừa làm gia vị, lại có hoa, trái đẹp mắt nên được trồng
làm cảnh trong nhà. Thay vì phải ra chợ mua rau gia vị, nhiều gia đình
trong thành phố dùng những chiếc chậu nhỏ để trồng các loại cây này
ngay tại nhà cho tiện. Mỗi lần chế biến món ăn, người nội trợ chỉ cần
ra trước nhà hái vài đọt rau xanh thái nhỏ cho vào nồi canh, dĩa thịt, sẽ
có ngay món ăn ngon, đẹp mà giàu hương vị. Một số loài trong đó còn
có tác dụng chữa bệnh.
1. Sung
Sung có tên khoa học là Ficus racemosa hay Ficus glomerata Roxb.
Đây là loài cây thân gỗ, to cao, không có rễ phụ. Quả sung thuộc loại
quả giả, do đế hoa tự tạo thành. Quả sung mọc thành từng nhóm trên
thân cây và trên những cành to không mang lá, khi chín có màu đỏ
nâu, vị ngọt ăn sống được.
Người ta dùng quả sung chín làm mứt tết hoặc quả xanh nấu canh với
chân giò cho phụ nữ đang nuôi con ăn để có nhiều sữa. Ngoài ra quả
này còn có công hiệu bổ dạ dày, thanh tràng, giải độc, thường dùng để
chữa các chứng bệnh viêm ruột, hầu họng sưng đau, trĩ,...
Theo phân tích dinh dưỡng, trong quả sung có các thành phần như:
đường glucoza, xacaro, gluco, axit citric, các axit hữu cơ, hổ phách,
men lipid, men protein...Các nhà khoa học trên thế giới còn phát hiện
nhựa sung có thể trị được bệnh ký sinh trùng đường ruột và chống ung
thư.
Ở nước ta, lá sung non còn được dùng ăn kèm với các món ăn dân dã
như: gỏi cá, nem thính, các món thịt nướng...
2. Khế
Khế còn gọi là khế ta, khế cơm, khế chua, khế giang, ngũ lăng tử,
dương đào, ngũ liêm tử, có tên khoa học là Averrhoa carambola L.
Quả khế mọng thuôn, có 5 cạnh, vị chua chứa đường, vitamin B1, C2,
kali oxalat, và vài chất có lợi khác. Người ta dùng quả khế như một
loại gia vị để kết hợp chế biến món ăn hoặc dùng như nguyên liệu để
làm mứt, ô mai. Do có tính khử mùi tanh và làm cho nguyên liệu mềm
hơn nên từ lâu người dân ta đã dùng khế làm gia vị nấu các món ăn
dân dã phổ biến như: canh lươn nấu khế, khế xanh nấu ốc nhồi, canh
bò nấu khế chua, cá lóc nấu canh khế…
Thêm vào đó, khế vị chua ngọt còn có công dụng trị phong, nhiệt, ho,
đau họng, sốt. Rễ cây trị đau khớp, đau đầu mãn tính. Thân và lá trị sổ
mũi, viêm dạ dày ruột, giảm niệu, chấn thương bầm giập, mụn nhọt và
viêm mủ da. Hoa trị sốt rét, trẻ em kinh giản, trị chứng thận hư, kém
tinh khí, ho khan, ho đờm, kiết lỵ. Vỏ cây chữa ho, trẻ em lên sởi,
giúp sởi mọc tốt.
Tuy nhiên những người bị bệnh thận không nên ăn khế vì axit oxalic
trong khế cũng dễ gây ra sỏi thận.
3. Gừng
Gừng còn gọi là khương, sinh khương, can khương, tên khoa học là
Zingiber officinale Rosc.
Gừng là một loại cây nhỏ, sống lâu năm, cao 0,6 đến 1m. Thân rễ mọc
thành củ, lâu dần thành xơ. Trục hoa xuất phát từ gốc, dài tới 20cm,
cụm hoa mọc sít nhau, hoa dài 5cm, rộng 2-3cm, tràng hoa màu vàng
xanh, mép cánh hoa và nhị hoa màu tím.
Gừng tươi có tác dụng chống lạnh, giải cảm, tiêu đờm, giúp tiêu hóa
tốt. Gừng khô có tác dụng ôn trung tán hàn. Gừng khô chữa đau bụng
lạnh, kém tiêu, tiêu chảy. Vỏ gừng tiêu phù thũng.
Từ lâu, nhân dân ta đã biết dùng gừng tươi làm mứt tết, làm gia vị và
cất tinh dầu làm thuốc. Một số món ăn thường dùng với gừng như: các
món cá, thịt kho, nướng hoặc luộc.
4. Cà chua
Tên khoa học là Lycopersicon esculentum Mill. Đây loài cây thảo
sống theo mùa, thân cây tròn, phân nhiều cành. Cà chua tự thụ phấn là
chủ yếu, do đặc điểm cấu tạo của hoa.