Phân hữu cơ - phân xanh
Phân xanh là loại phân hữu cơ, sử dụng các loại bộ phận trên
mặt đất của cây. Phân xanh thường được sử dụng tươi, không
qua quá trình ủ. Vì vậy, phân xanh chỉ phát huy hiệu quả sau
khi được phân huỷ. Cho nên người ta thường dùng phân xanh
để bón lót cho cây hàng năm hoặc dùng để “ép xanh” (tủ gốc)
cho cây lâu năm. Tuy vậy, ở một số địa phương vùng Trung Bộ,
phân xanh được chặt nhỏ và bón cho ruộng lúa, người ta gọi là
“bón bổi”.
[http://agriviet.com] Cây phân xanh thường là cây họ đậu, tuy vậy
cũng có một số loài cây thuộc các họ khác như cỏ lào, cây quỳ dại,
v.v.. cũng được nhiều nơi dùng làm phân xanh. Phân xanh có nhiều
loài được nông dân gieo trồng với mục đích làm phân bón, nhưng
cũng có một số loài cây mọc hoang dại được sử dụng làm phân xanh.
Các loại cây họ đậu thường có các vi sinh vật cộng sinh sống trên rễ
và giúp cây hút đạm từ không khí. Lượng đạm này về sau có thể
cung cấp một phần cho cây trồng. Cây họ đậu còn có khả năng hút
lân khó tiêu và kali từ những lớp đất sâu mạnh hơn nhiều loài cây
khác.
Cây phân xanh dễ trồng, phát triển nhanh và mạnh. Ngoài
việc được sử dụng làm phân bón cho cây trồng, các loài cây phân
xanh còn được dùng để làm cây phủ đất, cây che bóng, cây giữ đất
chống xói mòn, cây cải tạo đất, nâng cao độ phì nhiêu của đất.
Cây phân xanh có nhiều loài và phần lớn có khả năng thích
nghi rộng cho nên cây phân xanh có thể trồng được ở nhiều nơi và
có thể nói, nơi nào cũng có thể trồng được phân xanh. Trong điều
kiện khí hậu nhiệt đới của nước ta, chúng ta có tập đoàn cây phân
xanh rất phong phú. Với điều kiện khí hậu ẩm, mưa nhiều, nhiệt độ
cao, quá trình rửa trôi, xói mòn đất diễn ra với cường độ lớn, các loại
cây phân xanh có vai trò rất to lớn trong việc gìn giữ, cải tạo đất và
góp phần rất đắc lực làm tăng năng suất các loại cây trồng.
Các loài cây phân xanh được trồng nhiều nơi ở nước ta là:
muồng, điền thanh, đậu nho nhe, keo dậu, cỏ stylô, trinh nữ không
gai, v.v..
Phân tích thành phần dinh dưỡng trong một số loài cây họ
đậu được dùng làm phân xanh thu được kết quả như sau:
Hàm lượng đạm và lân trong một số cây phân xanh
(% chất khô)
Cây phân xanh Đạm (N) Lân (P2O5)
Muồng lá tròn 2,74 0,39
Điền thanh 2,66 0,28
Keo dậu 2,85 0,62
Cốt khí 2,43 0,27
Muồng sợi 1,22 0,17
Đậu đen 1,70 0,32
Bèo hoa dâu 4,75 0,64
Bèo tấm 2,80 0,39
Cây phân xanh có khả năng thích nghi lớn, nhưng không phải
loài cây nào ở đâu trồng cũng được. Năng suất chất xanh và khả
năng phát triển của các loài cây có thể thay đổi tuỳ theo chân đất và
điều kiện cụ thể ở từng nơi. Có loài thích hợp ở ruộng lúa, có loài
thích hợp ở các chân đất đồi, có loài thích hợp ở các chân đất cát, có
loài thích hợp ở các tỉnh Nam Bộ, có loài thích hợp ở các tỉnh miền
núi phía Bắc, v.v.. Vì vậy, cần lựa chọn các loài thích hợp với điều
kiện của địa phương để trồng mới thu được kết quả tốt. Cây phân
xanh cũng thường chỉ phát huy tác dụng trong những cơ cấu nhất
định với các loài cây trồng, vì vậy cần lựa chọn những cơ cấu cây
trồng hợp lý với thành phần cây phân xanh phù hợp để trồng xen,
trồng gối hoặc luân canh.
Cách sử dụng phân xanh: Có nhiều cách, nhưng chủ yếu là
các cách sau đây:
- Khi cây phân xanh ra hoa, người ra cày vùi chúng vào đất
vì lúc này cây phân xanh có năng suất sinh khối cao, cây chưa có hạt
nên hạt chưa rụng xuống đất mọc thành cây con gây trở ngại cho
việc trồng cây chính vụ sau.
- Dùng cây phân xanh bón lót cho cây trồng lúc làm đất.
- Đưa vào hệ thống luân canh, sau một số vụ trồng cây trồng
chính, người ta trồng một vụ cây phân xanh để làm tốt đất và loại trừ
một số loài sâu bệnh của cây trồng chính.
- Tủ gốc, phủ luống, “ép xanh” cho cây lâu năm.