Phối màu hấp thụ
Phối màu hấp thụ C-M-Y
Phối màu hấp thụ giải thích nguyên lý tạo ra nhiều màu sắc từ việc trộn một số
loại sơn, thuốc nhuộm, mực, các chất màu tự nhiên sẵn có để tạo được màu sắc từ
việc hấp thụ một vài vùng quang phổ và phản xạ các vùng khác.
Phối màu hấp thụ còn được gọi là phối màu trừ, phối màu loại trừ hay nôm na
là phối màu vẽ, phối màu in ấn, tuy rằng giữa chúng có một số khác biệt nhất
định.
Phối màu hấp thụ và phối màu phát xạ là hai phương pháp phối màu phổ biến
được biết đến hiện nay. Cả hai loại phối màu đều dựa trên việc thay đổi tỷ lệ kết
hợp của ba màu ánh sáng (đỏ, lục và lam) phát ra từ vật thể. Điểm khác nhau duy
nhất là phối màu hấp thụ sử dụng nguồn sáng bên ngoài, còn phối màu phát xạ sử
dụng ánh sáng phát ra từ vật thể.
Mục lục
1 Màu do hấp thụ
2 Trong kỹ thuật in màu
o 2.1 In trên nền trắng
o 2.2 In trên nền đen
o 2.3 In trên nền màu
3 Trong hội họa
4 Trong thiên nhiên
5 Giấy điện tử
6 Xem thêm
7 Tham khảo
Màu do hấp thụ
Các chất màu tạo nên màu sắc nhờ phản xạ một cách chọn lọc một vùng quang
phổ. Phần quang phổ phản xạ trở lại mắt người tạo nên màu sắc cho hỗn hợp chất
màu. Ví dụ quả táo có màu đỏ nhờ hấp thụ những vùng quang phổ khác và phản
xạ lại vùng quang phổ màu đỏ. Để tạo màu hấp thụ, cần ba thứ: nguồn sáng (có thể
tốt nhất là ánh sáng trắng), vật mẫu và nguồn thu (có thể là mắt).
Trong kỹ thuật in màu
In trên nền trắng
Pha màu hấp thụ trên nền trắng
Xem thêm bài CMYK
In trên nền đen
Trên nền đen, các màu sắc có thể được tạo ra bằng việc trộn 3 loại mực đỏ, xanh
lục, xanh lam (hay hệ màu RGB). Cũng tương tự như hệ CMY, việc trộn cùng lúc
cả 3 loại mực trên thường không đem lại màu trắng đủ sáng, nên cần thêm mực
trắng (thành hệ "đỏ-lục-lam-trắng").
Việc dùng hệ màu này trên nền đen cũng giống như viết phấn trắng trên bảng đen,
khi so sánh với viết bút mực đen trên bảng trắng.
In trên nền màu
Trên nền có màu sắc, có thể dùng các gốc màu khác nhau để trộn thành nhiều màu,
nhưng nói chung gam màu tương đối hẹp.
Trong hội họa
Trộn các màu gốc: đỏ vàng và lam
Các họa sĩ thường trộn màu theo hệ Đỏ-Vàng-Lam và họ gọi phương pháp phối
màu này là pha màu theo phép trừ.
Pha ba màu gốc theo phương pháp này, gồm đỏ, vàng và lam, cho kết quả như sau:
Đỏ + Vàng = Da cam
Đỏ + Lam = Tím
Lam + Vàng = Lục
Đỏ + Lam + Lục = Đen
Thực ra cách pha màu này không cho phổ màu rộng. Các màu trộn với nhau có thể
làm mất đi sắc độ. Pha càng nhiều màu với nhau thì màu càng xỉn đục, hay còn gọi
bằng từ chuyên môn là bị "chết màu".
Trong thiên nhiên
Một số sinh vật, như bạch tuộc, tắc kè hoa, ..., có khả năng thay đổi màu sắc của
da bằng việc thu vào hay làm lộ ra một số loại tế bào mang màu trên da.
Ví dụ loài tắc kè hoa ở Madagasca, lớp da trong suốt của chúng có tới bốn lớp
mang các 3 loại tế bào màu và 2 loại tế bào đen trắng. Lớp ngoài cùng có các tế
bào màu vàng và đỏ. 2 lớp tiếp theo mang tế bào xanh lam và trắng. Lớp trong
cùng mang tế bào màu nâu đen (có chứa chất melanin cũng có trong da người,
quyết định độ sáng tối của da người). Tế bào màu nâu đen có các "cánh tay" có thể
vươn ra xuyên lên các lớp trên, hoặc co lại khi cần, giúp thay đổi độ sáng tối. Các
tế bào màu còn lại có thể thay đổi kích thước để tạo nên dải cầu vồng. Gam màu
của da tắc kè hoa không rộng như trong ký thuật in, nhưng cũng bao gồm rất nhiều
màu (xanh lá cây, ơxanh lơ, xanh nước biển, đen, đỏ, vàng, ....). Màu sắc thay đổi
giúp tắc kè hoa ngụy trang, điều chỉnh thân nhiệt (nhờ thay đổi độ hấp thụ ánh
nắng), thể hiện trạng thái tình cảm (hấp dẫn bạn tình, đe doạ kẻ thù,...), ...
Giấy điện tử
Xem thêm bài giấy điện tử
Trong kỹ thuật hiển thị chậm bằng giấy điện tử, các viên bi nhỏ xíu nằm trong tờ
giấy này cũng có thể được nhuộm các màu gốc để tái tạo hình ảnh có màu sắc (ví
dụ sử dụng hệ màu YCMK trên nền trắng).