I. Tóm t t nh ng quá trình ho t đng c a nh ng phong trào yêuắ ữ ạ ộ ủ ữ
n c t cu i tk19 den tk20: ướ ừ ố
1.Phong trào C n V ng phát tri n qua 2 giai tri n qua đo n:ầ ươ ể ể ạ
a)T năm 1885 đn năm 1888ừ ế
Th i gian này, phong trào đc đt d i s ch huy c a Hàm Nghi vàờ ượ ặ ướ ự ỉ ủ
Tôn Th t Thuy t, v i hàng trăm cu c kh i nghĩa l n nh n ra trên ph mấ ế ờ ộ ở ớ ỏ ổ ạ
vi r ng l n, nh t là B c Kì và Trung Kì.ộ ớ ấ ắ
Tiêu bi u là cu c kh i nghĩa c a Mai Xuân Th ng Bình Đnh, cùng n iể ộ ở ủ ưở ở ị ổ
d y có Bùi Đi n, Nguy n Đc Nhu n, Đào Doãn Đch, Nguy n Duyậ ể ễ ứ ậ ị ễ
Cung…,; Lúc này, đi theo Hàm Nghi và Tôn Th t Thuy t có nhi u vănấ ế ề
thân, sĩ phu và t ng lĩnh khác nh : Tr n Xuân So n, Tôn Th t Đàm, Tônướ ư ầ ạ ấ
Th t Thi p (2 con c a Tôn Th t Thuy t), Ph m T ng, Tr n Vănấ ệ ủ ấ ế ạ ườ ầ
Đnh….B ch huy c a phong trào đóng t i vùng r ng núi phía tây hai t nhị ộ ỉ ủ ạ ừ ỉ
Qu ng Bình và Hà Tĩnh.ả
Cu i năm 1888, do có s ch đi m c a Tr ng Quang Ng c, vua Hàmố ự ỉ ể ủ ươ ọ
Nghi r i vào tay gi c. Nhà vua đã c tuy t m i s d d c a Pháp, ch uơ ặ ự ệ ọ ự ụ ỗ ủ ị
án l u đày sang An-giê-ri (B c Phi).ư ắ
b)T năm 1888 đn năm 1896ừ ế
giai đo n này, không còn s ch đo c a tri u đình, nh ng phongỞ ạ ự ỉ ạ ủ ề ư
trào v n ti p t c phát tri n, quy t d n thành các trung tâm l n và ngàyẫ ế ụ ể ụ ầ ớ
càng lan r ng.ộ
Tr c nh ng cu c hành quân càn quét d d i c a th c dân Pháp, phongướ ữ ộ ự ỗ ủ ự
trào vùng đng b ng ngày càng b thu h p và chuy n lên ho t đng ở ồ ằ ị ẹ ể ạ ộ ở
vùng trung du và mi n núi. Tiêu bi u là cu c kh i nghĩa Hùng Lĩnh doề ể ộ ở
T ng Duy Tân và Cao Đi n ch huy vùng r ng núi phía tây t nh Thanhố ể ỉ ở ừ ỉ
Hóa, kh i nghĩa H ng Khê do Phan Đình Phùng và Cao Th ng lãnh đoở ươ ắ ạ
vùng r ng núi phía tây t nh Hà Tĩnh.ở ừ ỉ
Khi ti ng súng kháng chi n đã l ng im trên núi V Quang (H ng Khê-Hàế ế ặ ụ ươ
Tĩnh) vào cu i năm 1895-đu năm 1896, phong trào C n V ng coi nhố ầ ầ ươ ư
ch m d t.ấ ứ
2. - Năm 1919-1923, Phong trào qu c gia c i l ngố ả ươ c a b ph n tủ ộ ậ ư
s n và đa ch l p trên đã di n ra b ng vi c v n đng ch n h ngả ị ủ ớ ễ ằ ệ ậ ộ ấ ư
n i hoá bài tr ngo i hoá; ch ng đc quy n th ng c ng Sài Gòn;ộ ừ ạ ố ộ ề ươ ả
ch ng đc quy n khai thác lúa g o Nam K ; đòi th c dân Phápố ộ ề ạ ở ỳ ự
ph i m r ng các vi n dân bi u cho t s n Vi t Nam tham gia.ả ở ộ ệ ể ư ả ệ
3. - Năm 1925-1926 đã di n raễ Phong trào yêu n c dân ch côngướ ủ
khai c a ti u t s n thành th và t s n l p d i. H l p ra nhi uủ ể ư ả ị ư ả ớ ướ ọ ậ ề
t ch c chính tr nh :ổ ứ ị ư Vi t Nam Nghĩa đoàn, Ph c Vi t (1925), H ngệ ụ ệ ư
Nam, Thanh niên cao v ng (1926)ọ;
4. - Năm 1927-1930 Phong trào cách m ng qu c gia t s nạ ố ư ả g n li nắ ề
v i s ra đi và ho t đng c a Vi t Nam Qu c dân Đng (25-12-ớ ự ờ ạ ộ ủ ệ ố ả
1927). C i ngu n Đng này là Nam Đng th xã, lãnh t là Nguy nộ ồ ả ồ ư ụ ễ
Thái H c, Ph m Tu n Tài, Nguy n Kh c Nhu và Phó Đc Chính.ọ ạ ấ ễ ắ ứ
Đây là t ch c chính tr tiêu bi u nh t c a khuynh h ng t s n ổ ứ ị ể ấ ủ ướ ư ả ở
Vi t Nam, t p h p các thành ph n t s n, ti u t s n, đa ch và cệ ậ ợ ầ ư ả ể ư ả ị ủ ả
h sĩ quan Vi t Nam trong quân đi Pháp.ạ ệ ộ
II. Nh ng khuynh h ng c a các phong trào yêu n c tiêu bi uữ ướ ủ ướ ể
– Phong trào yêu n c theo khuynh h ng phong ki nướ ướ ế
+ Phong trào C n V ng (1885-1896)ầ ươ
+ Kh i nghĩa nông dân Yên Th (1883-1913)ở ế
M c dù chi n đu r t anh dũng, nh ng cu i cùng các phong trào đu bặ ế ấ ấ ư ố ề ị
d p t t. S th t b i này ch ng t h t t ng phong ki n không th giúpậ ắ ự ấ ạ ứ ỏ ệ ư ưở ế ể
nhân dân ta thoát kh i ki p nô l . Nó hoàn toàn b t l c tr c nhi m vỏ ế ệ ấ ự ướ ệ ụ
c a l ch s đ ra.ủ ị ử ề
– Phong trào yêu n c theo khuynh h ng dân ch t s n.ướ ướ ủ ư ả
+ Xu h ng b o đng c a Phan B i Châuướ ạ ộ ủ ộ
+ Xu h ng c i cách c a Phan Châu Trinhướ ả ủ
+ Các phong trào đu tranh c a giai c p t s n Vi t Nam: *ấ ủ ấ ư ả ệ Phong trào
qu c gia c i l ngố ả ươ (1919-1923), * Phong trào yêu n c dân ch côngướ ủ
khai (1925-1926), * Phong trào cách m ng qu c gia t s nạ ố ư ả g n li n v iắ ề ớ
cu c kh i nghĩa Yên Bái….ộ ở
=> Nhìn chung, các phong trào yêu n c theo khuynh h ng dân ch tướ ướ ủ ư
s n Vi t Nam đã di n ra liên t c, sôi n i, lôi cu n đông đo qu n chúngả ở ệ ễ ụ ổ ố ả ầ
tham gia v i nh ng hình th c đu tranh phong phú, th hi n ý th c dânớ ữ ứ ấ ể ệ ứ
t c, tinh th n ch ng đ qu c c a giai c p t s n Vi t Nam, nh ng cu iộ ầ ố ế ố ủ ấ ư ả ệ ư ố
cùng đu th t b i vì giai c p t s n Vi t Nam r t nh y u c v kinh tề ấ ạ ấ ư ả ệ ấ ỏ ế ả ề ế
và chính tr nên không đ s c gi ng cao ng n c lãnh đo s nghi p gi iị ủ ứ ươ ọ ờ ạ ự ệ ả
phóng dân t c.ộ
– Các giai c p lãnh đo phong ki n và t s n v i nh ng ng n c t t ngấ ạ ế ư ả ớ ữ ọ ờ ư ưở
c a h đu đã l i th i. Do v y, h không có m t đng l i lãnh đo đúngủ ọ ề ỗ ờ ậ ọ ộ ườ ố ạ
đn, không có ph ng pháp đu tranh thích h p.ắ ươ ấ ợ
=> M c dù th t b i nh ng các phong trào yêu n c theo khuynh h ngặ ấ ạ ư ướ ướ
dân ch t s n đã góp ph n c vũ m nh mủ ư ả ầ ổ ạ ẽ tinh th n yêu n cầ ướ c a nhânủ
dân ta, b i đp thêm cho ch nghĩa yêu n c Vi t Nam, đc bi t gópồ ắ ủ ướ ệ ặ ệ
ph n thúc đy nh ng nhà yêu n c, nh t là l p thanh niên trí th c cóầ ẩ ữ ướ ấ ớ ứ
khuynh h ng dân ch t s nướ ủ ư ả ch n l a m t con đng m iọ ự ộ ườ ớ , m t gi iộ ả
pháp c u n c, gi i phóng dân t c theo xu th c a th i đi và nhu c uứ ướ ả ộ ế ủ ờ ạ ầ
m i c a nhân dân Vi t Nam.ớ ủ ệ
c) Phong trào yêu n c theo khuynh h ng vô s nướ ướ ả
– S ra đi và ho t đng c a H i Vi t Nam Cách m ng Thanh niênự ờ ạ ộ ủ ộ ệ ạ
+ S ra đi:ự ờ
Cu i năm 1924, lãnh t Nguy n Ái Qu c t Liên Xô v Qu ng Châu,ố ụ ễ ố ừ ề ả
Trung Qu c. Đây là n i có đông ng i Vi t nam yêu n c sinh s ng vàố ơ ườ ệ ướ ố
ho t đng, đ xúc ti n m i công tác chu n b cho s ra đi c a m t đngạ ộ ể ế ọ ẩ ị ự ờ ủ ộ ả
Mácxit c a Vi t Nam. V i t cách là đc phái viên c a Qu c t C ngủ ệ ớ ư ặ ủ ố ế ộ
s n, tr c ti p C c Ph ng Nam, Nguy n Ái Qu c b t đu tìm hi u tìnhả ự ế ụ ươ ễ ố ắ ầ ể
hình ho t đng c a nh ng ng i yêu n c Vi t Nam đang sinh s ng t iạ ộ ủ ữ ườ ướ ệ ố ạ
đây, đc bi t Ng i đã ti p xúc v i m t nhóm thanh niên trong t ch cặ ệ ườ ế ớ ộ ổ ứ
“Tâm tâm xã”. Trên c s đó, Ng i l a ch n m t s thanh niên tích c cơ ở ườ ự ọ ộ ố ự
đ tuyên truy n giác ng và thành l p “C ng s n đoàn” (9 ng i)ể ề ộ ậ ộ ả ườ
(2/1925).
D a trên nhóm C ng s n đoàn, Nguy n Ái Qu c đng ra thành l p m t tự ộ ả ễ ố ứ ậ ộ ổ
ch c cách m ng có tính ch t qu n chúng r ng rãi h n l y tên là H i Vi tứ ạ ấ ầ ộ ơ ấ ộ ệ
Nam Cách m ng Thanh niên (6/1925).ạ
Ngay sau khi ra đi “Vi t Nam Thanh niên cách m ng đng chí h i” đãờ ệ ạ ồ ộ
công b Ch ng trình, Đi u l th hi n rõ l p tr ng quan đi m vàố ươ ề ệ ể ệ ậ ườ ể
nguyên t c t ch c c a h i.ắ ổ ứ ủ ộ
Ch ng trình c a H i Vi t Nam Cách m ng Thanh niên nêu rõ m c đíchươ ủ ộ ệ ạ ụ
c a H i là hi sinh tính m nh, quy n l i, t t ng làm cách m ng dân t củ ộ ệ ề ợ ư ưở ạ ộ
(đánh đ đ qu c xâm l c đ giành đc l p cho dân t c), sau đó s làmổ ế ố ượ ể ộ ậ ộ ẽ
cách m ng th gi i (đánh đ đ qu c xây d ng ch nghĩa c ng s n).ạ ế ớ ổ ế ố ự ủ ộ ả
V đng l i chính tr , H i Vi t Nam Cách m ng Thanh niên ch tr ng:ề ườ ố ị ộ ệ ạ ủ ươ
th c hi n cu c cách m ng gi i phóng dân t c r i ti n lên làm cu c cáchự ệ ộ ạ ả ộ ồ ế ộ
m ng xã h i ch nghĩa; thành l p chính ph công – nông – binh, th c hi nạ ộ ủ ậ ủ ự ệ
chính sách phát tri n s n xu t, xóa b t b n, xây d ng ch nghĩa c ngể ả ấ ỏ ư ả ự ủ ộ
s n Vi t Nam và trên th gi i.ả ở ệ ế ớ
Tr c m t, sau khi thành l p, chính ph công nông binh s th c hi nướ ắ ậ ủ ẽ ự ệ
chính sách chia ru ng đt cho nông dân, th c hi n ngày làm 8h, bãi bộ ấ ự ệ ỏ
thu thân và các th thu vô lý khác, th c hi n các quy n t do dân ch ,ế ứ ế ự ệ ề ự ủ
nam n bình quy n…ữ ề
Ph i đoàn k t v i l c l ng cách m ng th gi i.ả ế ớ ự ượ ạ ế ớ
V t ch c, H i Vi t Nam Cách m ng Thanh niên đc xây d ng thành 5ề ổ ứ ộ ệ ạ ượ ự
c p có h th ng ch t ch t Trung ng đn đa ph ng: T ng b – Kấ ệ ố ặ ẽ ừ ươ ế ị ươ ổ ộ ỳ
b – T nh b – Huy n b – Chi b .ộ ỉ ộ ệ ộ ộ
Nh v y, H i Vi t Nam Thanh niên Cách m ng ch a ph i là Đng C ngư ậ ộ ệ ạ ư ả ả ộ
s n nh ng Ch ng trình, đi u l c a H i đã th hi n m t cách đy đả ư ươ ề ệ ủ ộ ể ệ ộ ầ ủ
l p tr ng, quan đi m c a giai c p vô s n.ậ ườ ể ủ ấ ả
+ Ho t đngạ ộ
Sau khi thành l p, H i đã c ng i v n c tuy n ch n nh ng thanh niênậ ộ ử ườ ề ướ ể ọ ữ
tích c c sang Qu ng Châu đ đào t o và b i d ng h v chính tr và tự ả ể ạ ồ ưỡ ọ ề ị ổ
ch c. Trong kho ng th i gian t 1925 đn 1927, H i đã m trên 10 l pứ ả ờ ừ ế ộ ở ớ
hu n luy n và đào t o đc trên 200 h i viên…ấ ệ ạ ượ ộ
Ngoài vi c đào t o, hu n luy n cán b , d i s ch đo c a lãnh tệ ạ ấ ệ ộ ướ ự ỉ ạ ủ ụ
Nguy n Ái Qu c, T ng b còn c ng i đi h c t i tr ng Đi h cễ ố ổ ộ ử ườ ọ ạ ườ ạ ọ
Ph ng Đông (Liên Xô) và tr ng Quân chính Hoàng Ph (c a Qu c dânươ ườ ố ủ ố
Đng Trung Hoa).ả
Đ đy m nh công tác tuyên truy n, H i cho ra t báo Thanh niên nh mể ẩ ạ ề ộ ờ ằ
truy n bá ch nghĩa Mác-Lênin và làm c quan ngôn lu n c a H i.ề ủ ơ ậ ủ ộ
+ H i có vai trò quan tr ng trong vi c t ch c, đào t o m t đi ngũ cánộ ọ ệ ổ ứ ạ ộ ộ
b Mácxit. Đng th i, H i còn góp ph n truy n bá sâu r ng ch nghĩaộ ồ ờ ộ ầ ề ộ ủ
Mác-Lênin vào phong trào công nhân và phong trào yêu n c, t o ti n đướ ạ ề ề
v chính tr , t t ng và t ch c cho vi c thành l p đng c ng s n ề ị ư ưở ổ ứ ệ ậ ả ộ ả ở
n c ta.ướ
+ S ra đi và ho t đng c a H i Vi t Nam Cách m ng Thanh niên cóự ờ ạ ộ ủ ộ ệ ạ
nh h ng m nh m đn phong trào cách m ng trong n c, làm choả ưở ạ ẽ ế ạ ướ
khuynh h ng c u n c gi i phóng dân t c theo con đng cách m nhướ ứ ướ ả ộ ườ ệ
c a Nguy n ái Qu c ngày càng chi m u th .ủ ễ ố ế ư ế
+ Năm 1928, H i Vi t Nam Cách m ng Thanh niên th c hi n ch tr ngộ ệ ạ ự ệ ủ ươ
“Vô s n hóa”, đa h i viên c a mình vào các nhà máy, h m m , đn đi nả ư ộ ủ ầ ỏ ồ ề
trong n c, cùng s ng và làm vi c v i công nhân, đng th i cũng làướ ố ệ ớ ồ ờ
ph ng th c truy n bá lý lu n gi i phóng dân t c, t ch c và lãnh đoươ ứ ề ậ ả ộ ổ ứ ạ
qu n chúng đu tranh .ầ ấ
+ Vi c truy n bá lý lu n gi i phóng dân t c theo con đng cách m ngệ ề ậ ả ộ ườ ạ
c a Nguy n ái Qu c – H Chí Minh đã ph i “ch c th ng l i s t c aủ ễ ố ồ ả ọ ủ ướ ắ ủ
b n th c dân Pháp” m i đn đc v i nhân dân Vi t Nam ta.ọ ự ớ ế ượ ớ ệ
+ Cùng v i cu c đu tranh ch ng l i chính sách kh ng b c a b n đớ ộ ấ ố ạ ủ ố ủ ọ ế
qu c, nh ng ng i theo con đng cách m ng H Chí Minh, con đngố ữ ườ ườ ạ ồ ườ
cách m ng c a h c thuy t Mác-Lênin còn ph i đu tranh v i các đạ ủ ọ ế ả ấ ớ ề
x ng và v n đng thành l p các chính đng qu c gia, thành l p “kh iướ ậ ộ ậ ả ố ậ ố
dân t c”. j+ L p tr ng gi i phóng dân t c đúng đn c a H i Vi t Namộ ậ ườ ả ộ ắ ủ ộ ệ
