ISSN 0866-8124 TP CHÍ KINH T - CÔNG NGHIP
S 43 Tháng 9/2025
https://doi.org/10.63783/dla.2025.045
Ngày np bài: 22/07/2025; Ngày nhn bn chnh sa: 05/09/2025; Ngày duyệt đăng: 24/09/2025
58
QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TI Y BAN NHÂN DÂN
THNH HÓA, TNH TÂY NINH
State budget management at the People's Committee of Thanh Hoa
commune, Tay Ninh province
Đỗ Kim Xuyến1 Đoàn Thị Hồng2
1Hc viên cao hc Tng Đại hc Kinh tế Công nghip Long An, Tây Ninh, Vit Nam
2Tờng Đại hc Kinh tế Công nghip Long An, Tây Ninh, Vit Nam
dokimxuyen0905@gmail.com
Tóm tt Công tác quản lý ngân sách Nhà nước ti U ban nhân dân Thnh Hóa giai đoạn
2022-2024 còn mt s vấn đ cần được hoàn thin. Trên sở s liu thc tin, nghiên cu phân tích
tình hình thu chi ngân sách, tác gi làm kết qu đạt được như đảm bo ngun thu ch yếu thc
hiện tương đối đầy đủ c nhim v chi. Tuy nhiên, vn tn ti nhiu hn chế như cấu thu chưa bn
vng, lp d toán chưa sát, chi vượt thu kéo dài, hiu qu s dng ngân sách thp. T đó, c gi đề
xut 5 nhóm gii pháp c th kh thi nhm nâng cao hiu qu qun ngân sách, góp phn hiện đại
hóa tài chính công và phc v tt hơn cho phát triển kinh tế xã hội địa phương.
Abstract There are still some issues that need to be improved in the management of the State
budget at the People's Committee of Thanh Hoa commune in the period of 2022-2024. Based on
practical data and analysis of the budget revenue and expenditure situation, the author clarifies the
results achieved such as ensuring the main source of revenue and relatively fully implementing
expenditure tasks. However, there are still many limitations such as unsustainable revenue structure,
inaccurate budget estimates, prolonged overspending, and low budget efficiency. From there, the author
proposes 5 groups of specific and feasible solutions to improve the effectiveness of budget
management, contribute to modernizing public finance and better serve local socio-economic
development.
T khóa Ngân sách Nhà Nước (state budget), qun lý chi ngân sách (budget management).
1. S cn thiết
Ngân sách Nhà nước công c quan trng
để Nhà nước thc hin chức năng quản lý, điều
tiết nền kinh tế bảo đảm an sinh hi.
Vic qun s dng ngân sách Nhà nước
hiu qu góp phần thúc đẩy phát trin kinh tế
hi, gi vng ổn định chính tr nâng cao đời
sống nhân dân. Do đó, nâng cao hiu qu qun
ngân sách Nhà nước luôn yêu cu cp thiết
trong tiến trình hoàn thin th chế tài chính công
ti Vit Nam [1-3].
Trong bi cnh đó, công tác quản ngân
sách Nhà nước cấp địa phương, đặc bit ti
các đơn vị hành chính sở, vn còn nhiu bt
cập. Các quy định pháp lý còn thiếu tính đồng b;
định mc phân b ngân sách chưa phù hợp vi
điều kin phát trin kinh tế hi tại địa
phương; công tác kiểm tra, giám sát thu, chi ngân
sách chưa thực s cht chẽ; năng lực đội ngũ cán
b còn hn chế; phân b vốn đầu tư công còn dàn
tri, thiếu hiu qu, dẫn đến lãng phí ngun lc
n đng xây dựng bản. Nhng tn ti này
đang nh hưởng tiêu cực đến hiu qu s dng
ngân sách N nước cn tr mc tiêu phát
trin bn vng tại cơ sở.
Thnh Hóa địa phương thuộc vùng
Đồng Tháp Mười, tnh Tây Ninh. Trong quá trình
phát trin yêu cu qun lý ngân sách Nhà nước ti
đây ngày càng phức tạp, đòi hỏi s đổi mi v
phương pháp giúp nâng cao năng lực qun
s dng ngun lc tài chính công.
Tác gi la chn bài viết “Quản lý ngân sách
Nhà nước ti y ban nhân dân Thnh Hóa,
tnh Tây Ninhcho nghiên cứu tại quan công
tác.
2. Lý lun v ngân sách Nhà nước
2.1. Khái nim
Ngân sách Nhà nước đóng vai tcông cụ
tài chính quan trng trong h thng qun kinh
tế mô, là nn tng cho hoạt động điều hành
kinh tế hi ca mt quc gia. nhiu khái
nim v ngân sách Nhà nước, tuy nhiên trong
nghiên cu này tác gi s dng khái niệm được
th hin trong Luật Ngân sách Nhà nước s
83/2015/QH13 được sửa đổi, b sung năm
ISSN 0866-8124 TP CHÍ KINH T - CÔNG NGHIP
S 43 Tháng 9/2025
59
2025. Theo quy định Lut Ngân sách Nhà nước
được sửa đổi b sung (2025), ngân sách N
nước được định nghĩa “toàn bộ các khon thu,
chi của Nhà nước được d toán thc hin
trong mt khong thi gian nhất định do quan
Nhà nước thm quyn quyết định để bảo đảm
thc hin các chức năng, nhiệm v của Nhà nước”
[3-6].
2.2. S cn thiết phải tăng cường qun
Ngân sách Nhà nước
Ngân sách Nhà nước (NSNN) nn tng tài
chính ch yếu để Nhà nước thc hin các chc
năng quan trng như quản lý, điều tiết nền
kinh tế, đảm bo an sinh hi, duy trì quc
phòng và thc hin các nhim v phát trin bn
vng. Trong bi cnh nn kinh tế th trường định
hướng hi ch nghĩa quá trình hi nhp
kinh tế quc tế ngày càng u rng, vic qun
s dng NSNN hiu qu, công khai, minh
bch không ch yêu cu khách quan còn
mt trong nhng yếu t quyết định đến s n
định kinh tế vĩ mô, cải thiện môi trường đầu tư và
nâng cao chất lượng cuc sng của người dân [5-
6].
Thc tin hin nay cho thy, công tác qun
NSNN, đặc bit là ti cấp địa phương, vẫn còn
tn ti nhiu bt cp. H thng pháp lut v ngân
sách vn chưa thực s đồng b và còn chng chéo;
vic phân b ngân sách gia các cp chính quyn
giữa các lĩnh vực đôi khi chưa dựa trên nhu
cu thc tin; chất lượng lp và thc hin d toán
còn hn chế, thiếu sát vi thc tế; hiu qu s
dụng ngân sách chưa cao, tình trạng lãng phí, chi
sai mục đích, chi vượt d toán vn din ra. Bên
cạnh đó, công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra tài
chính chưa thực s cht chẽ; năng lực đội ngũ cán
b làm công tác tài chính kế toán sở còn hn
chế; vic ng dng công ngh thông tin trong
qun ngân sách còn chưa đồng b hiu qu
thp [7-8].
Do vy, việc tăng cường qun NSNN
hết sc cn thiết và mang tính cấp bách. Điều này
không ch dng li vic hoàn thin h thng th
chế tài chính công, đi mi quy trình phân b
s dng ngân sách còn đòi hỏi vic nâng cao
chất lượng ngun nhân lực, đẩy mnh ng dng
công ngh s trong quản lý ngân sách, tăng cường
giám sát hi phát huy vai trò của các
quan dân c trong kiểm soát tài chính công. Đây
chính nn tảng để xây dng mt h thng qun
ngân sách hiện đại, hiu qu, phc v tt cho
mc tiêu phát trin kinh tế hi bn vng
nâng cao chất lượng qun tr Nhà nước c cp
chính quyn [11, 14, 15].
Hu hết các địa phương đều tăng cường thc
hin hoạt động y nhiệm thu, điều này vừa tăng
thu được cho ngân sách v thuế, chng tht thu,
đồng thời tăng cường trách nhim ca các xã,
phường trong hoạt động thu ngân sách. Coi vic
thc hin công khai tài chính ngân sách cp
biện pháp để tăng cường giám sát ca cán b,
công chc nhân dân trong vic qun s
dng ngân sách địa phương, nâng cao hiu qu
s dụng ngân sách. Đẩy mnh thc hin vic
khoán biên chế qu lương, coi đây biện
pháp để nâng cao hiu qu hoạt động ca b máy
hành chính, tăng cường trách nhim ca cán b
công chc trong thc thi nhim v đồng thời tăng
thu nhp cho cán b công chc [11].
2.3. Tng quan các công trình nghiên cu
trước
Nghiên cu ca Nguyễn Văn Thông “Quản
chi ngân sách Nhà nước ca tỉnh Điện Biên”.
Nghiên cứu đánh giá thực trng công tác qun lý
chi NSNN ti tỉnh Điện Biên giai đoạn 2016-
2018, t đó đề xut mt s giải pháp tăng cường
công tác qun lý ti tnh trong thi gian ti giúp
vic s dng ngun NSNN hiu qu tiết kim
hơn [16].
Nghiên cu ca Đỗ Văn Chúc, Trương Thu
ơng “Tăng cường qun chi ngân sách Nhà
nước trên đa bàn tỉnh Điện Biên”. Nghiên cứu
đánh giá thc trng công tác qun chi NSNN
trên đa bàn tỉnh Điện Biên giai đoạn 2018-2020,
t đó đề xut mt s gii pháp nhằm tăng ng
qun chi NSNN giúp vic s dng ngun
NSNN trên địa bàn tnh hiu qu và tiết kiệm hơn
[17].
Phm Th Thùy Trang (2014) nghiên cu
“Quản ngân sách Nhà c ca y ban nhân
dân thành ph H Long. Nghiên cứu đã chỉ
nhng tn ti, bt cp trong qun ngun thu t
thuế s dụng đất, đồng thi ch ra nhng nguyên
nhân bt cập đó.
3. Thc trng quản ngân sách Nhà Nước ti
U ban nhân dân Thnh Hóa, tnh Tây
Ninh
3.1. Thc trng qun lý
Hoạt động lp d toán thu ngân sách hàng
năm của U ban nhân dân Thnh Hóa được
thc hin theo quy trình cht ch, phù hp vi
quy định ca Luật Ngân sách Nhà nước s
83/2015/QH13 được sửa đổi, b sung năm
2025, cán b tài chính phi hp vi Chi Cc
thuế khu vc hoặc đội thuế địa bàn tiến hành
soát, đánh giá tình hình thu thc tế và d kiến các
nguồn thu phát sinh trong năm kế hoch [5,6].
ISSN 0866-8124 TP CHÍ KINH T - CÔNG NGHIP
S 43 Tháng 9/2025
60
Hàng năm, Uỷ ban nhân dân căn cứ vào
quyết định giao d toán ca U ban nhân dân tnh
cùng vi kế hoch phát trin kinh tế hi
kết qu thc hiện ngân sách các năm trước để xây
dng kế hoạch thu ngân sách năm tiếp theo [11,
15].
Khi được thông qua, U ban nhân dân
thc hin báo cáo chính thc vi y ban nhân
dân tnh S Tài chính, đồng thi công khai d
toán ngân sách theo đúng quy định nhằm đảm
bo tính minh bch và tạo điều kin cho nhân dân
theo dõi, giám sát.Vic lp d toán thu ngân sách
được thc hiện đúng theo mẫu biểu hướng dn,
đảm bo tng hợp đầy đủ theo tng khon thu,
sc thuế, thành phn kinh tế các lĩnh vc thu
ngân sách theo quy định pháp lut hin hành.
3.2. Phân tích thc trng
Trong giai đoạn 2022-2024, tình hình thu
NSNN ti Thạnh Hóa có xu hướng tăng trưởng
tích cc, th hin qua mức tăng ổn định c v giá
tr tuyệt đối t l phn trăm. Cụ th, tng thu
năm 2023 đạt 2.716 (triu đồng), tăng 755 (triệu
đồng) so với năm 2022 tương đương 38%; sang
năm 2024, tng thu tiếp tc tăng lên 3.833 (triu
đồng), tăng thêm 1.117 (triệu đồng) tương ứng 41%
so với năm trước (Bng 1).
Các khon thu ch yếu đều ghi nhn mc
tăng khả quan, trong đó thu t thuế gi vai trò
ch lc vi mức tăng lần lượt 27% 35%
trong hai năm. Riêng thuế giá tr gia tăng (GTGT)
tăng từ 812 (triệu đồng) năm 2022 lên 1.165
(triệu đồng) năm 2024, phản ánh s phc hi sn
xut kinh doanh tại địa phương. Thuế thu nhp cá
nhân tăng mạnh, đặc biệt trong năm 2024 với
mức tăng 44% cho thy mc thu nhp s
ợng người np thuế gia tăng.
Mt s sc thuế khác như thuế môn bài, thuế
trưc b cũng tăng trưởng đều đặn qua từng năm.
Thuế phi nông nghip gim 27% vào năm 2023
nhưng lại tăng đột biến 101% trong năm 2024
cho thy s biến động trong ngun thu này do
chính sách thu hoc hoạt động qun thuế s
điều chnh.
Bên cạnh đó, khoản thu t phí, l phí thu
khác cũng có s gia tăng đáng kể. Các khon phí,
l phí tăng 108% trong năm 2024, phản ánh nhu
cu s dng dch v công tăng lên nỗ lc ci
cách th tục hành chính. Đặc biệt, thu khác tăng
đột biến t 49 (triệu đồng) năm 2022 lên 472
(triệu đồng) năm 2024 vi mức tăng lần lượt
502% 60% ch yếu đến t các ngun không
thường xuyên như xử pht hành chính, thu hi n
đng hoc thanh lý tài sn công.
So vi d toán thu, s liu thc tế đạt được
đều cao hơn hoặc tim cn vi kế hoch, cho thy
công tác lp d toán khá sát thc tế vic t
chc thc hin nhim v thu NSNN trin khai
hiu qu. Tuy nhiên, mt s khon thu biến
động bất thường, cần được theo dõi kim soát
để đảm bo tính ổn định bn vng ca ngun
thu ngân sách trong những năm tiếp theo.
Bng 1. Cơ cấu d toán thu ngân sách Nhà nước
Ch tiêu
2022
2023
2024
S tin
(triệu đồng)
S tin
(triệu đồng)
T trng
(%)
S tin
(triệu đồng)
T trng
(%)
1. Thuế
1.815
2.298
84,6
3.105
81
Thuế giá tr gia tăng
812
1.043
38,4
1.165
30,4
Thuế thu nhp cá nhân
385
512
18,9
735
19,2
Thuế môn bài
182
197
7,3
210
5,5
Thuế phi nông nghip
120
87
3,2
175
4,6
Thuế trước b
316
459
16,9
820
21,4
2. Phí, l phí
97
123
4,5
256
6,7
3. Thu khác
49
295
10,9
472
12,3
D toán thu
1.961
2.716
100
3.833
100
(Ngun: U ban nhân dân Thnh Hóa)
T trng thu t thuế trong tng thu ngân
sách xu hướng gim dần qua các năm, từ 92,5%
năm 2022 xuống còn 84,6% năm 2023 81%
năm 2024, dù về giá tr tuyệt đối vn liên tục tăng
t 1.815 (triu đồng) lên 3.105 (triu đồng). Điều
này cho thy chính quyền địa phương đã từng
bước m rng các ngun thu ngoài thuế để nâng
cao tính bn vng cho ngân sách.
ISSN 0866-8124 TP CHÍ KINH T - CÔNG NGHIP
S 43 Tháng 9/2025
61
Trong nhóm thuế, thuế GTGT luôn chiếm t
trng cao nhất nhưng xu hướng gim mnh v
t trng t 41,4% năm 2022 xuống 30,4% năm
2024. S st gim t trng này th do cu
kinh tế địa phương chuyển dch hoc do chính
sách điều tiết thuế GTGT thay đổi. Ngược li,
thuế thu nhp nhân duy t t trng ổn định
quanh mc 18-19%, phn ánh thu nhp của người
dân có xu hướng ci thiện đều qua các năm. Đáng
chú ý, thuế trước b xu hướng gia tăng tỷ
trng, t 16,1% năm 2022 lên 21,4% năm 2024
cho thy hoạt động mua bán tài sn đặc bit là bt
động sn đang sôi động hơn tại địa phương.
Các khon thu ngoài thuế s ci thin
đáng kể c v giá tr ln t trng. Phí, l phí tăng
t 5% năm 2022 lên 6,7% năm 2024 th hin s
m rng các dch v hành chính công có thu. Đặc
bit, khoản “thu khác” có mức tăng đáng kể v t
trng, t 2,5% năm 2022 lên đến 12,3% năm
2024. S tăng mạnh này cho thy chính quyền đã
khai thác tốt hơn các khoản thu không thưng
xuyên như xử pht hành chính, thu thanh tài
sn, thu hi n đng, góp phn to ngun lc b
sung cho ngân sách.
Cơ cấu d toán thu ngân sách ti U ban
nhân dân Thạnh Hóa đang xu hướng
chuyn dch tích cc, gim dn s ph thuc vào
các sc thuế truyn thng từng bước nâng cao
t trng các khon thu ngoài thuế. Điều này góp
phần làm tăng tính ổn định linh hot ca
ngun thu ngân sách, tạo điều kin thun li cho
công tác cân đối và phân b chi ngân sách trong
bi cnh yêu cu chi cho phát trin kinh tế, xã hi
ngày càng tăng cao.
Bng 2. Thc hin thu ngân sách Nhà nước
Ch tiêu
2022
2023
2024
2023/2022
2024/2023
±
T l
(%)
±
T l
(%)
D toán thu (triệu đồng)
1.970
2.660
3.790
690
35
1.130
42
Thc hin thu (triệu đồng)
1.861
2.570
3.623
709
38
1.053
41
Chênh lch thc hin so vi d
toán (triệu đồng)
-109
-90
-167
19
-17
-77
86
T trng thc hin/ d toán (%)
-6
-3
-4
(Ngun: U ban nhân dân Thnh Hóa)
D toán thu đều tăng: Năm 2023 tăng 690
(triu đồng) tương ng 35% so với năm 2022;
năm 2024 tiếp tục tăng thêm 1.130 (triu đồng)
tăng 42% so với năm trước th hin k vng tăng
thu ngân sách phù hp vi tình hình phát trin
kinh tế xã hi địa phương. Thc hin thu đạt kết
qu tích cc, lần lượt tăng 709 (triu đồng) tương
đương 38% và 1.053 (triu đồng) tương ứng 41%
qua hai năm kế tiếp, cho thy công tác thu được
trin khai quyết lit, hiu qu. Qua ba năm t
2022-2024, s thu thc hin vẫn chưa đạt so vi
d toán chênh lch âm lần lượt là -109 (triu
đồng); -90 (triu đồng) -167 (triu đồng). T
l thc hin thu trên d toán thu dao động mc
-6% đến -4% phn ánh thc trạng chưa khai thác
hết tiềm năng nguồn thu hoc do ảnh hưởng ca
các yếu t khách quan như biến động th trường,
khó khăn sản xut kinh doanh. kết qu thc
hiện tăng trưởng đều, địa phương vẫn cần tăng
ng công tác qun thu, kim tra, chng tht
thu d báo sát hơn đ nâng cao độ chính xác
trong công tác lp d toán ngân sách (Bng 2).
Bng 3. Thc hin d toán chi ngân sách Nhà nước
Ch tiêu
2022
2023
2024
2023/2022
2024/2023
±
T l
(%)
±
T l
(%)
D toán chi (triệu đồng)
4.658
6.226
8.623
1.568
34
2,397
38
Thc hin chi (triệu đồng)
4.412
6.042
8.210
1.630
37
2,168
36
Chênh lch thc hin so vi
d toán (triệu đồng)
-246
-184
-413
62
-25
-229
124
T trng thc hin/d toán
(%)
-5
-3
-5
(Ngun: U ban nhân dân Thnh Hóa)
ISSN 0866-8124 TP CHÍ KINH T - CÔNG NGHIP
S 43 Tháng 9/2025
62
D toán chi ngân sách Thạnh Hóa tăng
nhanh qua từng năm, phản ánh nhu cu chi tiêu
ngày càng m rng. Tuy nhiên, kết qu thc hin
chi vẫn chưa đạt so vi d toán, vi t l gii
ngân thấp hơn từ 3% đến 5% qua các năm. Điều
này cho thy hiu qu trin khai kế hoch chi
chưa thật s tối ưu, thể b ảnh hưởng bi tiến
độ thc hiện các chương trình, dự án hoặc vướng
mc trong th tc hành chính. Mc dù mc chênh
lch không ln, nhưng việc duy trì tình trng
không gii ngân hết d toán cần được quan tâm,
nhm nâng cao hiu qu s dng ngun lc ngân
sách đảm bo tính ch động trong điều hành
tài chính công tại địa phương (Bng 3).
Bảng 4. Cân đối ngân sách Nhà nước ĐVT: Triu đồng
Năm
Thu
(triệu đồng)
Chi
(triu đồng)
Chênh lch
(triệu đồng)
Ngun n đối
2022
1.961
4.658
-2.697
Ngân sách tnh cp b
sung
2023
2.716
6.226
-3.510
Ngân sách tnh cp b
sung
2024
3.833
8.623
-4.790
Ngân sách tnh cp b
sung
(Ngun: U ban nhân dân Thnh Hóa)
Qua bng Bng 4 ta thy giai đoạn 2022-
2024, thu ngân sách Thạnh Hóa tăng đều
nhưng vẫn thấp hơn nhiều so vi chi, dẫn đến bi
chi ngân sách kéo dài. Chênh lch thu - chi ngày
càng ln, buc địa phương phi ph thuc vào
ngân sách tnh b sung để đảm bảo cân đối
thc hin các nhim v chi theo kế hoch.
Bng 5. Thc hiện cân đối Ngân sách Nhà nước
Năm
Thu
(triệu đồng)
Chi
(triệu đồng)
Chênh lch
(triệu đồng)
2022
1.850
4.412
-2.562
2023
2.690
6.042
-3.352
2024
3.790
8.210
-4.420
(Ngun: U ban nhân dân xã Thnh Hóa)
Qua Bng 5 ta thấy giai đoạn 2022-2024,
tng thu ngân sách Thạnh Hóa tăng đều qua
từng năm, từ 1.850 (triệu đồng) lên 3.790 (triu
đồng). Tuy nhiên, chi ngân sách cũng tăng t
4.412 (triệu đồng) lên 8.210 (triệu đồng) dẫn đến
mc bi chi lớn và ngày càng gia tăng, lần lượt là
-2.562 (triệu đồng), -3.352 (triệu đồng) -4.420
(triệu đồng).
Thc trng này phn ánh s mất cân đối
ngân sách kéo dài, cho thy ngun thu ti ch
chưa đủ đáp ứng nhu cu chi tiêu công th trn
vn ph thuộc đáng kể vào ngân sách cấp trên để
bảo đảm thc hiện đầy đủ các nhim v phát trin
kinh tế xã hi, quc phòng an ninh trên đa bàn.
4. Đánh giá về thc trng qun ngân sách
Nhà nước ti U ban nhân dân Thnh Hóa,
tnh Tây Ninh
4.1. Nhng kết qu đạt được
Th nht, thu ngân sách Nhà nước tăng
trưng ổn định bn vững qua c năm. Tổng
thu ngân sách thc hin ca Thạnh Hóa năm
2022 đạt 1.850 (triệu đồng), năm 2023 2.690
(triệu đồng) năm 2024 đạt 3.790 (triệu đồng).
Mức tăng trưởng lần lượt là 43% và 42% gia các
năm, cho thấy s n lc ln trong vic m rng
sở thu ci thin ngun lực tài chính địa
phương.
Th hai, chi ngân sách đáp ứng đầy đủ hơn
cho các nhu cu phát trin kinh tế xã hi .
Th ba, t l chi ngân sách so vi thu xu
hướng gim, ci thiện cân đối tài khóa. T l chi
lớn hơn thu giảm t mc 143% năm 2022 xung
còn 124% năm 2024 cho thy chính quyn đã
bước điu chnh hp chi tiêu công, đồng
thi n lc kim soát cht ch bi chi ngân sách.
Th tư, công tác lập thc hin d toán
ngày ng sát thc tế, minh bạch hơn. Qua các
năm, tỷ l thc hiện thu chi đều tiếp cn gn
vi d toán, th hin kh năng dự báo và phân b
ngun lc ngày càng hp lý
Th năm, góp phần tích cc vào vic hoàn
thành các ch tiêu kinh tế, xã hi tại địa phương.