PHẦN MỞ ĐẦU
1. Đặt vấn đề
Sinh thời Bác Hồ từng nói “Mỗi một người dân yếu ớt tức là làm cho cả nước
yếu ớt một phần, mỗi người dân khỏe mạnh là góp phần cho cả nước khỏe mạnh”.
Điều đó cho thấy Thể dục thể thao (TDTT) là một phần quan trọng không thể thiếu
trong đời sống xã hội. Tập thể thao làm cho con người có vóc dáng khỏe mạnh, tinh
thần sảng khoái, chống mệt mỏi, bệnh tật và tạo ra sự hăng say cho người tập.
Cùng với việc xã hội hóa giáo dục, xã hội hóa y tế thì TDTT luôn nhận được
sự quan tâm của Đảng và Nhà nước để đi đến xã hội hóa TDTT. Sự chuyển mình
của nước ta sau này sẽ phần lớn trông chờ vào thế hệ trẻ, những người chủ tương lai
của đất nước. Muốn vậy thế hệ trẻ ngày nay ngoài việc bồi dưỡng tri thức trong mọi
lĩnh vực cần việc tham gia rèn luyện thân thể để cho mình có một sức khỏe tốt gánh
vác nhiệm vụ của đất nước.
TDTT không chỉ có vai trò đặc biệt đối với việc bảo vệ phát triển và hoàn
thiện thể lực mà thể dục thể thao có ý nghĩa xã hội to lớn tự khẳng định và hoàn
thiện mình tạo cho con người niềm vui giao tiếp gắn bó với tập thể cộng đồng và xã
hội, góp phần xây dựng lối sống lành mạnh nâng cao tính tích cực của xã hội.
Đảng ta luôn khẳng định rõ tầm quan trọng của TDTT trong việc bồi dưỡng và
phát huy nhân tố con người tạo ra động lực để phát triển đất nước. Nghị quyết đại hội
đảng IX đã xác định: “Phát triển hoạt động TDTT cả về quy mô và chất lượng góp
phần nâng cao thể lực và phát huy tinh thần dân tộc của con người Việt Nam”.
Trong nhưng năm gần đây Thể thao Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể
trên đấu trường thế giới và khu vực. Ví dụ đội tuyển bóng đá U20 Việt nam có mặt
tại vòng chung kết U20 thế giới tại Hàn Quốc.
Điền kinh là “Nữ hoàng” của các môn thể thao nó ngày càng có sức quyến rũ
bởi Điền kinh được bắt nguồn trong lao động sản xuất và chiến đấu, các quốc gia
đều lấy Điền kinh làm nội dung và phương tiện để rèn luyện thể lực trong nhân dân
là chủ yếu.
Chính vì vậy, điền kinh được xác định là một trong các môn thể thao trọng
điểm trong chiến lược phát triển thể thao thành tích cao của nước ta. Tuy nhiên, để
1
duy trì và phát triển những thành tích đã đạt được, cũng như nhiều môn thể thao
khác, Điền kinh cần được đầu tư toàn diện hơn nữa, đặc biệt là việc xây dựng quy
trình đào tạo đội ngũ cán bộ, giáo viên chuyên sâu môn điền kinh.
Thành tích thi đấu trong Điền kinh phụ thuộc vào nhiều yếu tố, song có thể
khẳng định rằng, ở mỗi nội dung Điền kinh (chạy, nhảy, ném, đẩy...) thành tích thi
đấu phụ thuộc vào những yếu tố chuyên môn mang tính đặc thù. Nói một cách khác,
mỗi môn thi đấu, thậm chí mỗi một cự ly thi đấu lại phụ thuộc vào những yếu tố
khác nhau: Các môn tốc độ phụ thuộc chủ yếu vào sức nhanh và sức mạnh tốc độ,
những môn sức bền chủ yếu phụ thuộc vào khả năng cung cấp ôxy và khả năng hoạt
động với cường độ không lớn nhưng thời gian dài...
Trong Điền kinh “Nhảy xa” là hoạt động dùng tốc độ chạy đà và sức bật của
một chân để đưa cơ thể vượt qua chướng ngại vật nằm nagng, thành tích môn nhảy
xa thể hiện ở độ xa đo được, thành tích được đo bằng (m), chính xác đến (cm). Nhảy
xa là một nội dung có kỹ thuật đa dạng và phức tạp gồm nhiều giai đoạn trong kỹ
thuật. Giai đoạn chạy đà, giai đoạn giậm nhảy, giai đoạn trên không và cuối cùng là
giai đoạn tiếp đất. Giai đoạn nào cũng quan trọng, song quan trọng nhất là giai đoạn
chạy đà và giậm nhảy. Do đó thành tích của nhảy xa phụ thuộc rất lớn vào hiệu quả
của chạy đà và giậm nhảy.
Tuy nhiên qua quan sát thực tế và qua kết quả kiểm tra thành tích nội dung
nhảy xa kiểu ngồi của nam học sinh khối 10 trường THPT Nguyễn Thái Học - Vĩnh
Phúc những năm gần đây, chúng tôi nhận thấy rằng thành tích nhảy xa kiểu ngồi của
các em còn thấp, nguyên nhân chính là chưa có hệ thống bài tập thực sự khoa học và
phong phú phù hợp với đặc điểm của học sinh THPT nhằm phát triển tốc độ và sức
sức mạnh trong chạy đà và giậm nhảy của kỹ thuật nhảy xa kiểu ngồi. Chính vì vậy,
việc nghiên cứu lựa chọn hệ thống bài tập phù hợp với đặc điểm của đối tượng và
điều kiện thực tiễn hiện nay của Nhà trường góp phần nâng cao thành tích kỹ thuật
nhảy xa kiểu ngồi, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả công tác GDTC trong Nhà
trường hiện nay là một việc là vô cùng cần thiết và thiết thực.
Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi mạnh dạn lựa chọn nghiên cứu đề
tài sáng kiến:
2
“Lựa chọn các bài tập bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả chạy đà và giậm nhảy
trong kỹ thuật nhảy xa kiểu ngồi cho nam học sinh lớp 11A4 Trường THPT Nguyễn
Thái Học – Vĩnh Phúc”.
Tác giả sáng kiến: Phạm Ngọc Tuyến
Giáo viên dạy Thể dục - Trường THPT Nguyễn Thái Học.
Số điện thoại: 0985 412 344 – Email: tuyentdnth@gmail.com
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:
2.1. Mục đích nghiên cứu:
Đề tài này bước đầu ứng dụng các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả chạy đà và
giậm nhảy góp phần nâng cao thành tích trong nhảy xa kiểu ngồi cho nam học sinh
lớp 11A4 trường THPT Nguyễn Thái Học – Vĩnh Phúc
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu:
Nhằm đạt được mục đích nghiên cứu của đề tài chúng tôi xác định hai nhiệm
vụ sau:
Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng sử dụng các bài tập bổ trợ nhằm nâng cao hiệu
quả của chạy đà và giậm nhảy góp phần nâng cao thành tích trong nhảy xa ngồi cho
nam học sinh lớp 11A4 trường THPT Nguyễn Thái Học – Vĩnh Phúc
Nhiệm vực 2: Lựa chọn và đánh giá hiệu quả ứng dụng các bài tập bổ trợ
nhằm nâng cao hiệu quả của chạy đà và giậm nhảy góp phần nâng cao thành tích
trong nhảy xa ngồi cho nam học sinh lớp 11A4 trường THPT Nguyễn Thái Học –
Vĩnh Phúc
3. Giả thiết khoa học.
Trong điều kiện hiện nay của trường THPT Nguyễn Thái Học -Vĩnh Phúc với
thực tế về tốc độ chạy đà và sức mạnh giậm nhảy cho nam học sinh khối 11 còn hạn
chế do chưa có hệ thống bài tập phù hợp trong giảng dạy và huấn luyện. Nếu ứng
dụng các bài tập mà chúng tôi lựa chọn sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của chạy đà
và giậm nhảy trong môn nhảy xa kiểu ngồi. Góp phần nâng cao chất lượng giảng
dạy nội dung nhảy xa ngồi.
3
PHẦN NỘI DUNG
Chương 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Các khái niệm cơ bản liên quan đến vấn đề nghiên cứu.
1.1.1. Khái niệm sức nhanh.
- Sức nhanh là khả năng thực hiện động tác trong thời gian ngắn nhất
- Sức nhanh là năng lực bột phát và vận tốc với tốc độ nhanh nhất. Hay nói
cách khác “tốc độ của xung động thần kinh gây ra cho sự co cơ trong thời gian phản
ứng ngắn nhất có tác dụng đối với tốc độ vận động”
1.1.2. Khái niệm và phân loại sức mạnh:
1.1.2.1.Khái niệm sức mạnh.
Sức mạnh là năng lực của cơ bắp để khắc phục lực cản bên ngoài bằng sự căng
cơ. Sức mạnh được thể hiện ở nhiều hoạt động vận động khác nhau:
VD: Nâng vật nặng, cử tạ...
1.1.2.2. Phân loại sức mạnh.
Sưxc maynh đươyc phân thaznh caxc dayng như sau:
Sức mạnh có rất nhiều loại hình biểu hiện, do đó chỉ dùng một định nghĩa để
biểu đạt khái niệm sức mạnh là không xác thực. Trong thực tiễn thể thao biểu hiện
của sức mạnh đại thể có thể phân ra các loại sau:
- Sức mạnh tối đa (hay còn goyi laz sức mạnh tuyệt đối).
- Sức mạnh tương đối.
- Sức mạnh tốc độ.
- Sức mạnh bền.
* Sức mạnh tối đa:
Sức mạnh tối đa là tốc độ căng cơ lớn nhất để khắc phục trọng lượng tối đa.
Khi số lượng cơ co tối đa, các sợi cơ đều co và độ dài cơ là tối ưu thì cơ sẽ co với
lực tối đa.Sức mạnh tối đa thường đạt dược trong co cơ tĩnh.
* Sức mạnh tương đối:
Sức mạnh tương đối được thể hiện trong các hoạt động mà người tập hoặc vận
động viên phải di chuyển toàn bộ cơ thể hoặc một trọng lượng tối đa.
* Sức mạnh tốc độ:
4
Sức mạnh tốc độ là một lọa sức mạnh biểu hiện ở sự tăng tốc độ khi khắc phục
một lực cản nhất định.Sức mạnh tốc độ lớn hay nhỏ có quan hệ đến tốc độ vận động
của các chi trên cơ thể nhằm khắc phục lực cản. Hay nói cách khác sức mạnh tốc độ
là tốc độ tác động lớn nhát dược thực hiện trong diều kiện lượng vận động quy
định.Hình thức biểu hiện của sức mạnh tốc độ là sức mạnh bột phát.
I =
Trong đox: I: Laz sưxc maynh tôxc đôy
: Laz lưyc tôxi đa trong khi thưyc hiêyn đôyng taxc
t: Laz thơzi gian đayt đươyc chi~ sôx tôxi đa
* Sức mạnh bền:
Sức mạnh bền là khả năng duy trì động tác sức mạnh trong thời gian dài nhất
hoặc có thể lặp lại số lần nhiều nhất khi khắc phục một lực cản bên ngoài nhất định.
* Sức mạnh bột phát:
Ngoài ra chúng ta còn thấy sức mạnh bột phát, sức mạnh bột phát laz khả năng
con người phát huy một lực lớn nhất trong khoảng thời gian ngắn nhất.
Tố chất sức mạnh tốc độ đặc biệt quan trọng vì nó giải quyết tương đối tốt
nhiệm vụ của các môn thể thao có chu kỳ và không có chu kỳ. Nhảy xa là một kỹ
thuật khó, đòi hỏi nhiều tố chất sức nhanh, sức mạnh tốc độ, khả năng phối hợp vận
động... Trong đó sức mạnh tốc độ ở giai đoạn chạy đà và giậm nhảy là một trong
những tố chất quyết định đến thành tích nhảy xa. Từ các ý kiến trên chứng tỏ bản
chất của sức mạnh tốc độ là sức mạnh và sức nhanh nên có thể nói sức mạnh tốc độ
là tố chất đặc thù quyết định thành tích nhảy xa.
1.2. Lịch sử các vấn đề nghiên cứu và các kết quả nghiên cứu có liên quan.
Để nâng cao thành tích các kỹ thuật cơ bản trong chương trình giảng dạy các
nội dung GDTC bắt buộc cho học sinh Phổ thông trong đó có điền kinh với các nội
dung cơ bản như chạy, nhảy xa và nhảy cao... đã có rất nhiều công trình nghiên cứu.
Trong đó tính riêng đến nội dung kỹ thuật nhảy xa và nhảy cao được nhiều giáo viên
giáo dục thể chất, huấn luyện viên TDTT đặc biệt chú ý quan tâm khi giảng dạy
cũng như trong công tác huấn luyện. Một số đề tài liên quan như: “Nghiên cứu lựa
5