CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập- Tự do- Hạnh phúc
THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP
VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN
1. Tên sáng kiến: Một số giải pháp nâng cao chất lượng bồi dưỡng học
sinh giỏi môn Lịch sử trường THPT Lạng Giang số 1.
2. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: tháng 9 năm
2019
3. Các thông tin cần bảo mật: Không.
4. Mô tả các giải pháp cũ thường làm:
Thực trạng công tác bồi dưỡng học sinh giỏi của trường trong những năm
trước:
Thứ nhất, về thời gian bồi dưỡng: Thời gian bồi dưỡng cho đội tuyển còn ít,
chỉ tập trung giảng dạy trong thời gian các em học lớp 12, trong khi đó lượng kiến
thức rất rộng, nên các em không có đử thời gian để học và thời gian để ôn luyện
các kĩ năng, thời gian để làm các dạng đề.
Thứ hai, về thành lập đội tuyển: Việc thành lập đội tuyển đối với môn Lịch
sử gặp rất nhiều khó khăn, nguyên nhân một phần vì nhà trường từ nhiều năm nay
không có học sinh học khối C (Văn – Sử – Địa) nên không có nguồn cho đội tuyển.
Phần khác là do tâm lý cả học sinh và phụ huynh đều cho rằng đây là môn phụ nên
không có ý thức đầu tư nhiều về thời gian. Thực tế nhiều năm trường đã phải thành
lập đội tuyển Lịch sử với thành phần chủ yếu là học sinh theo khối A (Toán – Lý –
Hóa) và khối D (Văn – Toán – Ngoại ngữ). Vì vậy, ngay cả khi đã có đội tuyển,
bản thân các em cũng chưa tập trung, chưa quyết tâm cao cho học đội tuyển, vẫn
mang tâm lý lo cho môn học để thi vào đại học hơn. Mặt khác, phụ huynh cũng
không muốn cho con tham gia thi học sinh giỏi môn Lịch sử, sợ ảnh hưởng đến
việc học các môn thi vào đại học của con mình.
2
Thứ ba, về phương pháp bồi dưỡng: Trong quá trình bồi dưỡng đội tuyển,
giáo viên còn thiên nhiều về cung cấp kiến thức mà chưa khai thác và phát huy khả
năng tự học, tự nghiên cứu tài liệu; bồi dưỡng các kĩ năng nhận dạng, xứ lý các
dạng câu hỏi, bài tập; việc kiểm tra đối với học sinh chưa thường xuyên; chưa tổ
chức cho học sinh tự kiểm tra kiến thức, kĩ năng của nhau …
Từ thực tế đó nên kết quả thi của đội tuyển học sinh giỏi môn Lịch sử trong
những năm vừa qua không cao, có năm không được giải.
5. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp sáng kiến:
Bồi dưỡng học sinh giỏi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của mỗi nhà
trường cũng như của ngành giáo dục và đào tạo. Đây là một hoạt động dạy học
mang tính đặc thù cao, người học là học sinh giỏi, có năng khiếu môn học, người
dạy là những giáo viên có trình độ tay nghề cao, giàu kinh nghiệm trong công tác
dạy học.
Trong trường trung học phổ thông, việc phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi
các môn khoa học xã hội như thế nào để đạt hiệu quả cao là vấn đề không đơn
giản. Thực tế ở các trường trung học phổ thông cho thấy, hiện nay nhiều học sinh
không thích học các môn khoa học xã hội, ít quan tâm học các bộ môn này, có em
còn từ chối vào đội tuyển học sinh giỏi các môn Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công
dân. Lý do chủ yếu đến từ các môn học trên có ít sự lựa chọn khối thi, ngành học
đại học và sau khi học song đại học thì cơ hội việc làm và thu nhập cũng còn nhiều
khó khăn. Trước thực tế kết quả thi học sinh giỏi môn Lịch sử của trường THPT
Lạng Giang số 1 chưa cao như hiện nay đòi hỏi giáo viên cần định hướng cho các
em có nhận thức đúng về vai trò của các môn khoa học xã hội nói chung và môn
Lịch sử nói riêng trong sự phát triển của xã hội hiện đại. Đó là một công cụ để tư
duy, giúp các em học tốt các môn học khác. Đó còn là phương tiện giúp các em đạt
hiệu quả cao trong giao tiếp, để mỗi cá nhân tự hoàn thiện mình. Phát hiện, đào
tạo, bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử vừa góp phần nâng cao chất lượng dạy
học bộ môn trong nhà trường, vừa thiết thực hưởng ứng lời dạy của Bác Hồ:
“Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”
3
Bồi dưỡng học sinh giỏi nói chung, học sinh giỏi môn Lịch sử nói riêng, là
một trong những nhiệm vụ trọng tâm, mũi nhọn của mỗi nhà trường được diễn ra
thường xuyên qua các năm học. Với những khó khăn, vướng mắc đã được chỉ ra ở
trên, tôi lựa chọn thực hiện sáng kiến “Một số giải pháp nâng cao chất lượng bồi
dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử trường THPT Lạng Giang số 1”.
6. Mục đích của giải pháp sáng kiến
Nội dung của sáng kiến là những giải pháp để nâng cao chất lượng bồi dưỡng
học sinh giỏi môn Lịch sử trường THPT Lạng Giang số 1. Những giải pháp đưa ra
trong sáng kiến là quá trình đúc rút kinh nghiệm của bản thân và đồng nghiệp trong
quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi qua các năm, có những điểm mới, điểm sáng tạo
trong giải pháp và quá trình thực hiện để nâng cao hiệu quả trong công tác bồi
dưỡng học sinh giỏi. Nhiều giải pháp được thực hiện như: Việc thành lập đội tuyển
và cách thức chọn học sinh giỏi vào đội; phân công chuyên môn (Đối với những
lớp có học sinh đội tuyển, phân công giảng dạy chính khóa phải là giáo viên phụ
trách đội tuyển hoặc giáo viên có kinh nghiệm, có chuyên môn giỏi, chịu trách
nhiệm trong suốt 3 năm để liên tục quá trình bồi dưỡng cho các em cả về kiến thức
và kỹ năng); rèn các kỹ năng cho học sinh: kỹ năng tìm hiểu tài liệu, kỹ năng làm
bài trắc nghiệm, kỹ năng đọc đề, cách để chọn được từ khóa trong câu hỏi, cách để
loại trừ phương án trả lời sai ...
Những giải pháp mà tôi áp dụng đã khắc phục được những tồn tại trong công
tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử của trường THPT Lạng Giang số 1, giúp
lựa chọn đúng và phát huy tốt năng lực, động cơ, quyết tâm của học sinh trong quá
trình học và từng bước mang lại hiệu quả. Trong kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh
năm học 2020 – 2021, ba học sinh trong đội tuyển tham dự kỳ thi của trường đều
đạt được giải cao: 03 giải Nhì.
7. Nội dung:
7.1. Thuyết minh giải pháp mới hoặc cải tiến
* Giải pháp 1:
-Tên giải pháp: Cách thức lựa chọn học sinh thành lập đội tuyển học sinh
giỏi.
4
-Nội dung: Thời gian tiến hành thành lập đội tuyển, những cơ sở, cách thức
chọn học sinh để thành lập đội tuyển học sinh giỏi.
-Các bước tiến hành thực hiện giải pháp:
Về thời gian thành lập đội tuyển: Để thành lập đội tuyển dự thi học sinh
giỏi cấp tỉnh lớp 12 môn Lịch sử, tôi căn cứ vào kế hoạch của nhà trường, của tổ
chuyên môn để lựa chọn học sinh. Ngay từ khi các em học sinh mới bước vào lớp
10, tôi đã tìm hiểu và thu thập thông tin từ các trường trung học cơ sở, qua đó phát
hiện để lựa chọn những học sinh đã từng đạt giải trong kỳ thi học sinh giỏi văn hóa
cấp tỉnh năm lớp 9 hoặc đã từng học câu lạc bộ học sinh giỏi môn Lịch sử. Trên cơ
sở đó phân công chuyên môn lựa chọn giáo viên có nhiều kinh nghiệm để giảng
dạy những lớp có những học sinh đạt giải trong suốt quá trình các em học từ năm
lớp 10 đến lớp 12. Trong thời gian đó lựa chọn đội tuyển từ 5 đến 7 học sinh tiến
hành bồi dưỡng, đồng thời cũng có sự sàng lọc, bổ sung để các em học sinh không
ngừng phấn đấu phát huy hết khả năng của mình.
Xuất phát từ thực tế công tác tuyển sinh của các trường đại học năm 2020
cho thấy rất nhiều trường đại học đã đưa ra tiêu chí tuyển thắng đối với các trường
hợp học sinh đạt các điều kiện: học lực xếp loại giỏi trong thời gian học phổ thông
và đạt giải trong kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh. Trong năm học 2019 – 2020,
trường THPT Lạng Giang số 1 đạt kết quả cao trong kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh,
trong đó có hai học sinh: Nguyễn Ái Lâm đạt giải Nhì môn Ngữ Văn, Đỗ Đức
Phượng đạt giải Nhì môn Địa lý. Hai em đã được tuyển thẳng vào lớp chất lượng
cao của trường Đại học Ngoại ngữ. Từ kết quả trên tôi đã chia sẻ, động viên các
em học sinh có năng lực nhận thức và tư duy sáng tạo, có nguyện vọng được tuyển
thẳng trong xét tuyển đại học tham gia vào đội tuyển học sinh giỏi. Chính điều này
đã trở thành một trong những động lực để nhiều em đăng ký tham gia vào đội
tuyển, chất lượng học sinh của đội được nâng lên rõ rệt.
Bảng số liệu chất lượng học sinh tham gia đội tuyển học sinh giỏi
Năm học 2019 – 2020.
STT Họ và tên Lớp Xếp loại
học lực
Ghi chú
5
1Nguyễn Thị Hồng Nhung 12A14 Giỏi Học đội tuyển cấp
2 chưa thi cấp tỉnh
2Nguyễn Thị Trang 12A11 Giỏi Chưa thi cấp tỉnh
3Nguyễn Hoài Ngọc 12A10 Khá Chưa thi cấp tỉnh
4Nguyễn Thị Nhu 12A14 Khá Học đội tuyển cấp
2 chưa thi cấp tỉnh
5Nguyễn Thị Hoa Phượng 12A8 Khá Chưa thi cấp tỉnh
6Trịnh Hương Mơ 12A9 Khá Chưa thi cấp tỉnh
Kết quả: 3 học sinh đi thi cấp tỉnh đều được giải: 2 giải ba, 01 giải khuyến khích
Bảng số liệu chất lượng học sinh tham gia đội tuyển học sinh giỏi
Năm học 2020 – 2021.
STT Họ và tên Lớp Xếp loại
học lực
Ghi chú
1Nguyễn Anh Tuấn 12A11 Giỏi Chưa thi cấp tỉnh
2Lê Minh Hiếu 12A11 Giỏi Chưa thi cấp tỉnh
3Tô Ánh Ngọc 12A11 Giỏi Chưa thi cấp tỉnh
4Trịnh Quang Thanh 12A11 Giỏi Chưa thi cấp tỉnh
5Vũ Minh Hiếu 12A14 Khá Chưa thi cấp tỉnh
6Nguyễn Thị Vân Anh 12A14 Khá Giải Khuyến khích
cấp tỉnh năm lớp 9
Thực hiện giải pháp này đã mang lại hiệu quả cho công tác bồi dưỡng. Bởi
vì tôi đã lựa chọn được những học sinh vừa có nền tảng kiến thức vững chắc vì đã
nắm được phương pháp học tập bộ môn, vừa chọn được những học sinh có niềm
đam mê, hứng thú với môn Lịch sử, những học sinh có động lực, có quyết tâm cao,
nhiệt huyết và tính chiến đấu. Chính những yếu tố này đã tạo ra môi trường cạnh
tranh lành mạnh, vì sự tiến bộ chung của toàn đội tuyển và ba học sinh được lựa
chọn đi thi tỉnh đều được giải cao: 03 giải Nhì. Trong ba học sinh đạt giải Nhì có
một học sinh: Nguyễn Anh Tuấn đến thời điểm này đã có đủ điều kiện xét tuyển
thẳng vào đại học: Học lực giỏi năm lớp 10,11, học kì 1 năm lớp 12. Nhiệm vụ của
em bây giờ là đạt xếp loại học lực giỏi của học kì 2 năm lớp 12 thì sẽ hội tụ đủ
điều kiện xét tuyển thẳng trong kỳ xét tuển đại học năm 2021. Em có nguyện vọng