MỤC LỤC
Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.
Trang
I. Phần mở đầu
1
1. Lí do chọn đề tài
1
2. Đối tượng nghiên cứu
2
3. Mục đích nghiên cứu
2
4. Phương pháp nghiên cứu
2
5. Giả thuyết khoa học
2
6. Lịch sử vấn đề
2
7. Đóng góp của đề tài nghiên cứu
2
II. Nội dung
3
1. Cơ sở lí luận
3
1.1. Kĩ năng so sánh
3
1.2 Kĩ năng so sánh trong dạy học lịch sử
3
2. Cơ sở thực tiễn
4
3. Rèn luyện kĩ năng so sánh cho học sinh.
6
3.1. Trình tự của kĩ năng so sánh
6
3.2. Các biện pháp rèn luyện kĩ năng so sánh
6
3.3. Các hình thức kiểm tra, đánh giá kĩ năng so sánh cho học sinh
8
4. Những nội dung so sánh cơ bản trong phần Lịch sử Việt Nam 1930 – 1945
(Lịch sử 12)
9
5. Kết quả thực nghiệm của đề tài
16
III. Kết luận
18
IV. Kiến nghị
18
1
I. ĐẶT VẤN ĐỀ.
1. Lí do chọn đề tài
Trong sự nghiệp phát triển của đất nước thì giáo dục được xem là quốc sách hàng
đầu. Đảng và nhà nước có nhiều chính sách quan tâm và phát triển nền giáo dục Việt
Nam hiện đại. Thực tế nền giáo dục Việt Nam đã đáp ứng được phần nào đối với sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước. Tuy nhiên để nâng cao chất lượng
giáo dục thì đổi mới phương pháp dạy học vẫn đang là vấn đề quan tâm hàng đầu của
ngành giáo dục. Dạy như thế nào và học như nào để phát huy tính tích cực của học
sinh luôn được các thế hệ nhà giáo quan tâm thực hiện để có hiệu quả nhất. Hiện nay
việc đổi mới phương pháp dạy học được đẩy mạnh ở các trường phổ thông trong cả
nước. Đổi mới phương pháp dạy học toàn diện ở tất cả các môn học và ngành học.
Đổi mới phương pháp dạy và học nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, đào
tạo con người chủ động và sáng tạo. Tuy nhiên việc đổi mới về phương pháp dạy và
học hiện nay vẫn còn chậm và chưa đồng bộ. Chính điều này làm hạn chế chất lượng
dạy và học trường phổ thông hiện nay. Trong giáo dục phổ thông, bộ môn lịch sử có
vai trò quan trọng để giáo dục nhân cách, đạo đức, nhân sinh quan, thế giới quan, góp
phần hình thành những phẩm chất cho con người Việt Nam. Tầm quan trọng của việc
giáo dục lịch sử đối với sự phát triển của đất nước và dân tộc là rất rõ ràng.
Đối với bộ môn Lịch sử ở trường phổ thông luôn được quan tâm bởi vai trò giáo
dục truyền thống đạo đức cho học sinh rất to lớn. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng khẳng
định
Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam
Việc dạy và học bộ môn lịch sử ở trường THPT hiện nay gặp rất nhiều khó khăn
như việc học sinh coi môn học lịch sử như là môn phụ, việc dạy học của một số giáo
viên làm cho học sinh cảm thấy nhàm chán. Vì vậy việc đổi mới phương pháp dạy học
đối với bộ môn lịch sử ở trường phổ thông càng phải được đẩy mạnh hơn nữa. Đổi
mới ở đây là phát huy tính tích cực của học sinh, làm cho học sinh cảm thấy hứng thú,
say mê đối với môn học. Đổi mới còn là để học sinh rèn luyện các kĩ năng làm bài để
đạt kết quả tốt trong các kì thi. Các kĩ năng đối với bộ môn lịch sử có nhiều như kĩ
năng phân tích, nhận xét, khái quát, so sánh …
2
Trong việc học môn lịch sử học sinh thường rất lúng túng trong việc giải quyết
các dạng bài tập so sánh các vấn đề lịch sử. Đề thi THPT quốc gia cũng như thi học
sinh giỏi cũng có nhiều câu hỏi liên quan tới kĩ năng so sánh các sự kiện lịch sử, các
vấn đề lịch sử. Trên thực tế như vậy nên tôi chọn đề tài “ Hướng dẫn học sinh ôn tập
dạng câu hỏi so sánh trong thi THPT quốc gia và học sinh giỏi phần Lịch sử Việt Nam
1930 – 1945”. để góp phần giúp học sinh lớp 12 có thể phát huy tốt kĩ năng này trong
các kì thi THPT quốc gia cũng như thi học sinh giỏi.
2. Đối tượng nghiên cứu.
Trong sáng kiến kinh nghiệm này đối tượng nghiên cứu là học sinh khá, giỏi lớp
12.
3. Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm.
Phát triển tư duy và rèn luyện kỹ năng so sánh cho học sinh khá, giỏi.
Nâng cao hiệu quả dạy học và ôn thi THPT quốc gia và học sinh giỏi phần Lịch
sử Việt Nam giai đoạn 1930 – 1945.
4. Phương pháp nghiên cứu.
Để hoàn thành sáng kiến kinh nghiệm này tôi sử dụng phương pháp tư duy lôgíc,
thực nghiệm sư phạm, khảo sát thực tế.
5. Giả thuyết khoa học.
Nếu sáng kiến kinh nghiệm được áp dụng một rộng rãi với sự đóng góp của đồng
nghiệp sẽ góp phần nâng cao hiệu quả dạy học và ôn thi THPT quốc gia và thi học
sinh giỏi phần Lịch sử Việt Nam giai đoạn 1930-1945.
6. Lịch sử vấn đề.
Hiện chưa có một tài liệu nào hướng dẫn học sinh ôn tập thi THPT quốc gia dạng
câu hỏi so sánh phần Lịch sử Việt Nam 1930-1945.
7. Đóng góp của sáng kiến kinh nghiệm.
+ Nâng cao hiệu quả trong việc ôn tập thi THPT quốc gia cho học sinh 12.
+ Rèn luyện kĩ năng so sánh cho học sinh thi học sinh giỏi các cấp (cấp trường,
cấp tỉnh).
+ Tài liệu tham khảo cho giáo viên trong giảng dạy phần Lịch sử Việt Nam giai
đoạn 1930 -1945.
3
II – NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận.
1. 1. Khái niệm so sánh.
Theo Từ điển Việt Nam so sánh là việc xem xét để tìm ra những điểm giống,
tương tự hoặc khác biệt về mặt số lượng, kích thước, phẩm chất..
2. 2. Kĩ năng so sánh trong dạy học Lịch sử.
Kĩ năng so sánh trong dạy học Lịch sử là học sinh trên cơ sở các sự kiện Lịch sử
để nhìn rõ nét tương đồng và sự khác biệt, nhận rõ những cái riêng có cùng một cái
chung bản chất hoặc những dấu hiệu phân biệt cái riêng này với cái riêng khác.
Rèn luyện kỹ năng so sánh cho học sinh là một trong những mục tiêu quan trọng
của tất cả các môn học trong nhà trường phổ thông. Đối với môn lịch sử trong các tiết
dạy thì mục tiêu chung luôn phải rèn luyện kĩ năng cho học sinh. Mỗi bài dạy, mỗi tiết
dạy thì rèn luyện kỹ năng cũng khác nhau như kỹ năng sử dụng lược đồ, tranh ảnh
trong sách giáo khoa, kỹ năng phân tích, so sánh, đánh giá sự kiện lịch sử. Vì vậy,
việc dạy từng bài cụ thể thì người giáo viên phải tập trung rèn luyện một kỹ năng nào
đó cho học sinh. Từ đó tạo cho học sinh có phương pháp học đúng đắn, hiểu sâu vấn
đề, nắm chắc các kiến thức đã học. Điều đó là rất cần thiết bởi vì một số học sinh hiện
nay vẫn còn rất bị động trong việc tiếp cận kiến thức nhất là học sinh có học lực yếu
và trung bình. Các đối tượng học sinh này phần lớn chỉ biết ghi lại những vấn đề mà
giáo viên kết luận mà không chủ động lĩnh hội tri thức.
Để rèn luyện kĩ năng cho học sinh điều cơ bản là giáo viên phải làm tốt phần
định hướng, gợi mở, hướng dẫn. Chính vì vậy bất kỳ tiết học nào bản thân người dạy
phải rất chú ý tới việc rèn luyện kỹ năng cho học sinh. Trong các kĩ năng ở bộ môn
lịch sử thì rèn luyện kỹ năng so sánh có thể giải quyết các bài tập khó. Trong kĩ năng
so sánh đòi hỏi học sinh phải nắm vững các kiến thức lịch sử, các vấn đề lịch sử. Trên
cơ sở các kiến thức đã có thì người học lúc đó mới rút ra được những nét tương đồng
hoặc khác biệt của các sự kiện đã học. Khi rèn luyện tốt kỹ năng so sánh thì việc tổng
hợp, khái quát các sự kiện đã học một cách dễ dàng hơn trong đó quan trọng hơn cả là
là người học có thể đánh giá các sự kiện lịch sử. Khi so sánh được các vấn đề lịch sử
học sinh có thể nhận thấy được sự hạn chế của các sự kiện lịch sử, vấn đề lịch sử cũng
4
như thấy được ưu nhược điểm hay nét tiến bộ của các vấn đề lịch sử. Trên cơ sở đó
học sinh nhận thấy được mối liên hệ, quy luật phát triển của các sự kiện lịch sử.
2. Cơ sở thực tiễn.
Trong thực tế hiện nay thì bộ môn lịch sử ở trường phổ thông vẫn còn gặp nhiều
khó khăn trong việc dạy và học mà nguyên nhân quan trọng nhất là do yêu cầu của xã
hội đối với khoa học xã hội nói chung và môn Lịch sử nói riêng đã làm cho người học
“quay lưng lại”. Tâm lý thực dụng trong học tập đã làm cho học sinh tập trung vào các
môn khoa học tự nhiên nhiều hơn.
Thay vì thi 8 môn như năm 2016, thí sinh năm 2017 sẽ thi 5 bài, gồm 3 bài độc
lập Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ và hai bài thi tổ hợp gồm Khoa học tự nhiên (Vật lý,
Hóa học, Sinh học) và Khoa học xã hội (Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công dân đối với thí
sinh hệ giáo dục THPT; Lịch sử, Địa lý với thí sinh hệ Giáo dục thường xuyên). Các
bài thi tổ hợp có điểm từng môn thành phần để phục vụ xét tuyển đại học theo khối thi
truyền thống; điểm toàn bài thi để xét công nhận tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học
theo tổ hợp môn thi, bài thi mới. Năm 2017, nội dung đề thi sẽ chủ yếu trong chương
trình lớp 12. Năm 2018, nội dung đề thi nằm trong chương trình lớp 11 và lớp 12; từ
năm 2019 trở đi nằm trong chương trình 3 năm THPT. Môn Lịch sử sẽ thi theo hình
thức trắc nghiệm với 40 câu với thời gian là 50 phút.
Đề thi môn Lịch sử có 40 câu theo các cấp độ nhận thức là nhận biết, thông hiểu,
vận dụng thấp và vận dụng cao. Trong ba kì thi THPT quốc gia năm 2017, 2018, 2019
đã có những câu hỏi đòi hỏi học sinh vận dụng kiến thức so sánh để giải quyết. Hầu
hết các câu hỏi khi vận dụng kiến thức so sánh là những câu hỏi vận dụng.
Câu 25 – Mã đề 320 – Đề thi THPT quốc gia năm 2017
Một trong những điểm khác nhau giữa chiến dịch Hồ Chí Minh (1975) và chiến
dịch Điện Biên Phủ (1954) là về
A. quyết tâm giành thắng lợi.
B. kết cục quân sự.
C. địa bàn mở chiến dịch.
D. sự huy động lực lượng đến mức cao nhất.
Câu 21.- mã đề 310 – Đề thi THPT quốc gia năm 2018.
