Sáng ki n kinh nghi mế ệ Nguy n Minh Tú, THPT Vi t ễ ệ
B cắ
I. TÊN Đ TÀIỀ
S d ng máy tính c m tay gi i nhanh m t s bài t p v t lý c p THPT.ử ụ ầ ả ộ ố ậ ậ ấ
II. TÍNH C P THI T C A Đ TÀIẤ Ế Ủ Ề
Gi i bài t p v t lý giúp cho h c sinh (HS) có th ôn t p, đào sâu, m r ngả ậ ậ ọ ể ậ ở ộ
ki n th c đã h c. Bài t p v t lý có th là đi m kh i đu đ d n d t ki n th cế ứ ọ ậ ậ ể ể ở ầ ể ẫ ắ ế ứ
m i. Bài t p v t lý giúp HS rèn luy n kĩ năng, kĩ x o, kh năng v n d ng lýớ ậ ậ ệ ả ả ậ ụ
thuy t đã h c đ gi i thích m t s hi n t ng th c t , làm bài t p.ế ọ ể ả ộ ố ệ ượ ự ế ậ
M c đ ti p nh n ki n th c c a HS đc đánh giá thông qua bài ki m tra,ứ ộ ế ậ ế ứ ủ ượ ể
thông qua các k thi. K t năm h c 2007 - 2008, B GD&ĐT áp d ng hình th cỳ ể ừ ọ ộ ụ ứ
thi tr c nghi m đi v i môn V t lý trong k thi T t nghi p THPT và Tuy n sinhắ ệ ố ớ ậ ỳ ố ệ ể
Đi h c – Cao đng. Vì v y, vi c ôn luy n, tr l i nhanh các câu h i tr cạ ọ ẳ ậ ệ ệ ả ờ ỏ ắ
nghi m v t lý đc các giáo viên gi ng d y và h c sinh đ cao. Máy tính c mệ ậ ượ ả ạ ọ ề ầ
tay (MTCT) là m t trong nh ng d ng c h c t p không th thi u giúp HS tínhộ ữ ụ ụ ọ ậ ể ế
toán các phép tính toán h c trong th i gian ng n và chính xác. Khi gi i các bàiọ ờ ắ ả
t p v t lý luôn c n t i s tr giúp c a MTCT đ thu đc k t qu c a bài toán. ậ ậ ầ ớ ự ợ ủ ể ượ ế ả ủ
B t đu t năm h c 2007 - 2008, S GD&ĐT m t s t nh đã có t ch cắ ầ ừ ọ ở ộ ố ỉ ổ ứ
k thi c p t nh “Thi ch n H c sinh gi i gi i toán trên máy tính c m tay môn v tỳ ấ ỉ ọ ọ ỏ ả ầ ậ
lý c p THPT”, B GD&ĐT đã t ch c k thi khu v c “Thi ch n h c sinh gi iấ ộ ổ ứ ỳ ự ọ ọ ỏ
gi i toán trên máy tính c m tay môn V t lý c p THPT”. ả ầ ậ ấ
H n n a, t i tr ng THPT Vi t B c, các bài ki m tra đnh k môn V t lýơ ữ ạ ườ ệ ắ ể ị ỳ ậ
áp d ng hình th c ki m tra tr c nghi m 100 % đi v i l p 12, 60% – 70% điụ ứ ể ắ ệ ố ớ ớ ố
v i l p 10 và l p 11.ớ ớ ớ
H n n a, k t qu kh o sát v vi c s d ng MTCT đ tính toán tìm đáp sơ ữ ế ả ả ề ệ ử ụ ể ố
khi gi i các bài t p v t lý, k t qu nh sau:ả ậ ậ ế ả ư
+ 20% s d ng t t MTCT. ử ụ ố
+ 65% bi t s d ng MTCT.ế ử ụ
1
Sáng ki n kinh nghi mế ệ Nguy n Minh Tú, THPT Vi t ễ ệ
B cắ
+ 15% không bi t s d ng MTCT.ế ử ụ
Vì v y, vi c h ng d n h c sinh gi i bài t p v t lý có s h tr c aậ ệ ướ ẫ ọ ả ậ ậ ự ỗ ợ ủ
MTCT là c n thi t; Giáo viên c n có s đu t v th i gian, công s c đ cóầ ế ầ ự ầ ư ề ờ ứ ể
đc cách h ng d n HS m t cách h p lý, giúp các em tính toán đi đn k t quượ ướ ẫ ộ ợ ế ế ả
c a bài t p m t cách nhanh nh t.ủ ậ ộ ấ
Xu t phát t nh ng lý do nêu trên, tôi ch n đ tài nghiên c u: “S d ngấ ừ ữ ọ ề ứ ử ụ
máy tính c m tay gi i nhanh m t s bài t p v t lý c p THPTầ ả ộ ố ậ ậ ấ ”.
III. N I DUNG Đ TÀIỘ Ề
1.M c đích nghiên c uụ ứ
Trên c s phân tích các b c gi i bài toán v t lý, tính năng s d ng c aơ ở ướ ả ậ ử ụ ủ
m t s lo i MTCT, nghiên c u ho t đng gi i bài t p v t lý v i s h tr c aộ ố ạ ứ ạ ộ ả ậ ậ ớ ự ỗ ợ ủ
MTCT nh m gi i bài t p đc nhanh và chính xác.ằ ả ậ ượ
2. Nhi m v nghiên c uệ ụ ứ
- Nghiên c u các d ng bài t p v t lý c p THPT.ứ ạ ậ ậ ấ
- Nghiên c u các tính năng và cách s d ng các lo i máy tính c m tay Casio - Fxứ ử ụ ạ ầ
570MS , Casio - Fx 570ES và các lo i máy tính có tính năng t ng đng.ạ ươ ươ
- L a ch n m t s bài t p v t lý tiêu bi u trong ch ng trình v t lý c p THPTự ọ ộ ố ậ ậ ể ươ ậ ấ
đ h ng d n gi i v i s h tr c a MTCT.ể ướ ẫ ả ớ ự ỗ ợ ủ
3. Ph ng pháp nghiên c uươ ứ
- Nghiên c u tài li u v lý lu n d y gi i bài t p v t lý, SGK và SGV V t lý c pứ ệ ề ậ ạ ả ậ ậ ậ ấ
THPT.
- T ch c th c nghi m h ng d n h c sinh gi i bài t p v t lý v i s h tr c aổ ứ ự ệ ướ ẫ ọ ả ậ ậ ớ ự ỗ ợ ủ
MTCT thông qua m t s gi t ch n, ôn luy n đi tuy n h c sinh gi i.ộ ố ờ ự ọ ệ ộ ể ọ ỏ
- Nghiên c u tài li u h ng d n s d ng MTCT, tham kh o m t s đ thiứ ệ ướ ẫ ử ụ ả ộ ố ề
MTCT trên m ng internet .ạ
2
Sáng ki n kinh nghi mế ệ Nguy n Minh Tú, THPT Vi t ễ ệ
B cắ
4. Đi t ng và ph m vi nghiên c uố ượ ạ ứ
- Đi t ng nghiên c u: ho t đng d y c a GV và ho t đng h c c a HS trongố ượ ứ ạ ộ ạ ủ ạ ộ ọ ủ
vi c gi i bài t p v t lý v i s h tr c a MTCT.ệ ả ậ ậ ớ ự ỗ ợ ủ
- Ph m vi nghiên c u : M t s bài t p tiêu bi u h ng d n HS gi i bài t p v iạ ứ ộ ố ậ ể ướ ẫ ả ậ ớ
s h tr c a MTCT.ự ỗ ợ ủ
5. N i dungộ
5.1. Gi i thi u ch c năng c b n c a các lo i MTCTớ ệ ứ ơ ả ủ ạ
Các lo i máy tính c m tay hi n đang có bán trên th tr ng đu có cácạ ầ ệ ị ườ ề
ch c năng c b n: tính toán, phép toán có nh , gi i ph ng trình, gi i hứ ơ ả ớ ả ươ ả ệ
ph ng trình, đi đn v …. Đi v i các máy Casio Fx 570 MS, Casio Fx 570 ESươ ổ ơ ị ố ớ
có thêm m t s ch c năng: đo hàm – tích phân, l nh Solve – Calc, s ph c…ộ ố ứ ạ ệ ố ứ
Trong đ tài này, tôi đc bi t quan tâm t i ch c năng: tính toán, l nh solveề ặ ệ ớ ứ ệ
– Calc, đo hàm, tích phân, gi i ph ng trình, gi i h ph ng trình, tính toánạ ả ươ ả ệ ươ
trên s ph c.ố ứ
5.2. Cách trình bày cách gi i bài t p v t lý v i s h tr c a MTCTả ậ ậ ớ ự ỗ ợ ủ
Câu h i 1:ỏ…………
Trình bày ng n g n l i gi i v n i dung v t lý ắ ọ ờ ả ề ộ ậ
(ch y u là bi u th c, ph ng trình)ủ ế ể ứ ươ
K t quế ả
Câu h i 2:ỏ………..
Trình bày ng n g n l i gi i v n i dung v t lýắ ọ ờ ả ề ộ ậ
(ch y u là bi u th c, ph ng trình)ủ ế ể ứ ươ K t quế ả
...
3
Sáng ki n kinh nghi mế ệ Nguy n Minh Tú, THPT Vi t ễ ệ
B cắ
5.3. H ng d n h c sinh gi i m t s bài t p v t lý v i s h tr c aướ ẫ ọ ả ộ ố ậ ậ ớ ự ỗ ợ ủ
MTCT nhãn hi u “Casio Fx 570 ES”ệ
(K t qu bài toán chính xác t i 4 ch s th p phân)ế ả ớ ữ ố ậ
Bài 1. T i m t n i trên Trái Đt, m t con l c đn khi có chi u ạ ộ ơ ấ ộ ắ ơ ề l1 thì dao đngộ
v i chu kì Tớ1; có chi u dài ềl2 thì dao đng v i chu kì Tộ ớ 2; Bi t r ng con l c đnế ằ ắ ơ
khi có chi u dài (ềl1 + l2) thì dao đng v i chu kì Tộ ớ 3 = 2,7 s; có chi u dài (ềl1 - l2) dao
đng v i chu kì là Tộ ớ 4 = 0,8 s. Hãy tính chu kì dao đng Tộ1 và T2 c a con l c đnủ ắ ơ
khi có chi u dài t ng ng là ề ươ ứ l1 và l2?
Tóm t t cách gi iắ ả K t quế ả
- Bi u th c c a các chu kì:ể ứ ủ
1 2 1 2 1 2
1 2 3 4
2. ; 2. ; 2. ; 2.
l l l l l l
T T T T
g g g g
π π π π
+ −
= = = =
1 2 1 2 1 2
2 2 2 2
1 2 3 4
l l l l l l
T T T T
+ −
= = =
2 2 2 2 2 2
1 2 3 1 2 4
;T T T T T T + = − =
2 2 2 2
3 4 3 4
1 2
;
2 2
T T T T
T T
+ −
= =
Tính T1: ( ( 2.7 x2 + 0.8 x2 ) 2 ) =
1.991230775
Tính T2: Sau khi tính T1 b m REPLAY d ch chuy n conấ ị ể
tr s a d u (+) thành d u (-) trong bi u th c v a tính Tỏ ử ấ ấ ể ứ ừ 1
r i b m = ồ ấ
Ho c ặ ( ( 2.7 x2 - 0.8 x2 ) 2 ) =
1.823458253
T1 = 1,9912 (s)
T2 =1,8235 (s)
4
Sáng ki n kinh nghi mế ệ Nguy n Minh Tú, THPT Vi t ễ ệ
B cắ
Bài 2. Cho hai dao đông điêu hoa cung ph ng cung tân sô: x & ươ 1 = 3,7sin(10t+
0,32) (cm) ; x2 = 2,8cos(10t - 0,48) (cm). Tim ph ng trình dao đng t ng h p?ươ ộ ổ ợ
Tóm t t cách gi iắ ả K t quế ả
Ph ng trình dao đng t ng h p:ươ ộ ổ ợ
x = x1 + x2 = 3,7sin(10t+ 0,32) + 2,8cos(10t - 0,48)
x = 3,7cos(10t + 0,32 -
2
π
) + 2,8cos(10t - 0,48)
Tìm x: SHIFT MODE 4 MODE 2 3.7 SHIFT
(-) ( 0.32 - ( SHIFT x10x 2 ) ) + 2.8 SHIFT (-)
( - 0.48 ) = 6.03271234
-0.92151105
K t qu : x = 6,0327cos(10ế ả t – 0,9215) (cm) x = 6,0327cos(10t
– 0,9215) (cm)
Bài 3. M t ng dây d n có đi n tr R và h s t c m L. Đt vào hai đu ngộ ố ẫ ệ ở ệ ố ự ả ặ ầ ố
m t hi u đi n th m t chi u 12 V thì c ng đ dòng đi n trong ng là 0,2435ộ ệ ệ ế ộ ề ườ ộ ệ ố
A. Đt vào hai đu ng m t hi u đi n th xoay chi u t n s 50 Hz có giá trặ ầ ố ộ ệ ệ ế ề ầ ố ị
hi u d ng 100 V thì c ng đ hi u d ng c a dòng đi n trong ng dây là 1,1204ệ ụ ườ ộ ệ ụ ủ ệ ố
A. Tính R, L?
Tóm t t cách gi iắ ả K t quế ả
- M c ng dây vào hi u đi n th m t chi u, ta có:ắ ố ệ ệ ế ộ ề
U1 = RI1
R =
Tính R: 12 0.2435 = 49.28131417
- M c ng dây vào hi u đi n th xoay chi u, ta có:ắ ố ệ ệ ế ề R = 49,2813 (
Ω
)
5